Αρχική Blog Σελίδα 3

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ αποκλείει νέα επίθεση στο Ιράν πριν από τις εκλογές του μέσου της θητείας του

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ τόνισε χθες Πέμπτη ότι αποκλείει το ενδεχόμενο να διατάξει νέα επίθεση των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στο Ιράν πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, υποστηρίζοντας πως η Ουάσιγκτον διεξάγει «παραγωγικές συνομιλίες» με την Τεχεράνη.

Η τοποθέτηση του ρεπουμπλικάνου ακολούθησε άλμα των τιμών του πετρελαίου χθες, έπειτα από δημοσίευμα που έκανε λόγο, ακριβώς, για σχεδιαζόμενα νέα αμερικανικά πλήγματα εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας πριν από τις «midterms», τις εκλογές του μέσου της προεδρικής θητείας.

«Θέλω να καταστήσω σαφές σε όλους ότι, καθώς το Ιράν βρίσκεται σε πολύ κακή θέση, από οικονομική και στρατιωτική άποψη, και καθώς ο αποκλεισμός (σ.σ. των ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο) θα παραμείνει σε πλήρη εφαρμογή και ισχύ, με αριθμούς-ρεκόρ βαρελιών πετρελαίου να ρέουν στο στενό του Ορμούζ (…) δεν θα επιτεθούμε στο Ιράν οποιαδήποτε στιγμή πριν από τις εκλογές», ανέφερε ο μεγιστάνας μέσω Truth Social.

«Διεξάγουμε παραγωγικές συνομιλίες με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», ανέφερε ακόμη, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.

Στην άλλη πλευρά, ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν σημείωσε χθες ότι η χώρα του παραμένει δεσμευμενη στον διάλογο, πλην όμως «κάθε φορά που διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ, μας επιτίθενται ξανά», μετέδωσε η κρατική τηλεόραση IRIB.

Το περιοδικό The Atlantic ανέφερε προχθές Τετάρτη πως ο Λευκός Οίκος ζήτησε από το Πεντάγωνο να καταρτίσει σχεδιασμούς —να του παρουσιάσει «επιλογές»— για να διεξαχθούν πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων πριν από τις εκλογές. Η εφημερίδα New York Times δημοσίευσε χθες Πέμπτη παρόμοιες πληροφορίες, σημειώνοντας πως καταρτίζονται σχεδιασμοί παρά τους «δισταγμούς» του προέδρου Τραμπ.

Τα δημοσιεύματα προκάλεσαν, εν μέρει τουλάχιστον, το άλμα 4% και πλέον της τιμής του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας στα 104,28 δολάρια. Η αντίστοιχη αμερικανική ποικιλία West Texas Intermediate (WTI) παράλληλα σημείωσε άνοδο 3,60% και πλέον, στα 91,49 δολάρια.

Επτά μήνες και πλέον αφότου εξαπολύθηκαν οι πρώτοι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, οι συνομιλίες ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παραμένουν σε αδιέξοδο.

Πλήγματα σε δεξαμενόπλοιο

Παρά την κήρυξη κατάπαυσης του πυρός τον Απρίλιο, την υπογραφή καταρχήν συμφωνίας —του λεγόμενου μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ— τον Ιούνιο και τις συνομιλίες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο, οι δυο πλευρές συνεχίζουν να προβάλλουν διαμετρικά αντίθετες θέσεις για το στενό του Ορμούζ και ανταλλάσσουν συχνά απειλές.

Προχθές Τετάρτη μόλις, η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας UKMTO, που υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας, ανέφερε ότι δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από «βλήματα» άγνωστου τύπου και προέλευσης 51 ναυτικά μίλια (94 χιλιόμετρα) ανοικτά από τις ακτές του Κατάρ, κάνοντας λόγο για «θύματα», χωρίς να ξεκαθαρίσει αν αναφερόταν σε νεκρούς ή τραυματίες ναυτικούς, ούτε τον αριθμό τους.

Στις ΗΠΑ, ψηφοφόροι που απαντούν σε ερωτήσεις ινστιτούτων δημοσκοπήσεων εκδηλώνουν την έντονη δυσαρέσκειά τους για την άνοδο των τιμών των καυσίμων, που συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Ο αμερικανός πρόεδρος έχει υποστηρίξει επανειλημμένα τις τελευταίες εβδομάδες ότι οι ΗΠΑ νίκησαν στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, παρά τα συνεχιζόμενα προβλήματα στο στενό και παρά την πρόσφατη «απειλή ασφαλείας» που εξώθησε το αμερικανικό υπουργείο Πολέμου να αποσύρει αμερικανικά βομβαρδιστικά από βάση στη Βρετανία.

Παρά τις διαβεβαιώσεις του κ. Τραμπ πως οι τιμές θα έπεφταν αφού τελείωνε ο πόλεμος εναντίον του Ιράν, τίποτα τέτοιο δεν διαγράφεται.

Η φυσιογνωμία των δυο τελευταίων ετών της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία θα κριθεί εν μέρει από το αποτέλεσμα των εκλογών του Νοεμβρίου.

Ο ρεπουμπλικάνος έχει προειδοποιήσει πως διατρέχει κίνδυνο τρίτης παραπομπής του σε δίκη αν οι δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων· ο Λευκός Οίκος προετοιμάζεται για σειρά ερευνών για διαφθορά και καταχρήσεις εξουσίας.

Το ρεπουμπλικανικό κόμμα φοβάται πως θα χάσει τον έλεγχο της κάτω Βουλής, αν όχι και της Γερουσίας.

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ριχτεί στην προεκλογική εκστρατεία, πολλαπλασιάζει τις προεκλογικές εμφανίσεις για να περιορίσει τις απώλειες και ει δυνατόν να αντιστρέψει την τάση.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κυρ. Μητσοτάκης: Η περαιτέρω εμβάθυνση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων μόνο ωφέλιμη μπορεί να είναι για την πατρίδα μας

«Η επίσκεψη αυτή έγινε στα πλαίσια του στρατηγικού διαλόγου ΗΠΑ-Ελλάδος. Να θυμίσω ότι ο κ. Ρούμπιο δεν ταξιδεύει συχνά στο εξωτερικό για να συμμετέχει σε τέτοιους διαλόγους. Η επίσκεψή του επιβεβαίωσε το εξαιρετικό πλαίσιο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Το αποτύπωμα ήταν θετικό. Ο κ. Ρούμπιο ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας ως αναντικατάστατου εταίρου. Η περαιτέρω εμβάθυνση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων μόνο ωφέλιμη μπορεί να είναι για την πατρίδα μας. Η επίσκεψη αυτή επιβεβαίωσε και το πολύ στενό πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για την επίσκεψη Ρούμπιο σε συνέντευξή του στον Ρ/Σ ΣΚΑΪ.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα και σημείωσε ότι υπάρχει και πολύ καλή προσωπική σχέση του Έλληνα υπουργό εξωτερικών με τον αμερικανό ομόλογό του αναφέροντας ότι είναι σημαντικό να μπορεί κανείς να σηκώσει το τηλέφωνο και να ξέρει ότι θα του απαντήσουν.

Για τη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ και την κριτική που ασκείται στην κυβέρνηση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε πως η σχέση μας είναι με το κράτος του Ισραήλ και όχι κατ’ ανάγκη με την ισραηλινή κυβέρνηση. Είπε πως έχει πολλά οφέλη και ανέφερε ως παράδειγμα τον Θόλο του Αχιλλέα. «Αυτή η σχέση δεν έχει αποβεί εις βάρος της σχέσης με τον αραβικό κόσμο, με την παλαιστινιακή αρχή. Έχουμε ασκήσει κριτική στο Ισραήλ όποτε κρίνουμε ότι η παρούσα κυβέρνηση κινείται με έναν τρόπο ο οποίος δεν συνάδει με τις δικές μας αρχές και αξίες», σημείωσε.

«Και ο κ. Ρούμπιο είπε ότι οι ΗΠΑ στηρίζουν αυτά τα έργα διασυνδεσιμότητας και γιατί το καλώδιο αυτό μπορεί να φτάσει στο Ισραήλ. Είναι και ευρωπαϊκό έργο και ενδιαφέρει και τη φίλη Γαλλία. Δεν θα υπεισέλθω σε καμία επιχειρησιακή λεπτομέρεια. Υπάρχει πλαίσιο μέσα στο οποίο το καλώδιο μπορεί και πρέπει να προχωρήσει χωρίς να κάνουμε καμία έκπτωση στα κυριαρχικά μας δικαιώματα», τόνισε για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Κύπρο.

Για την κριτική από την αντιπολίτευση «γιατί εξοπλιζόμαστε» και ότι η κυβέρνηση «τα έδωσε όλα και ότι η Τούρκοι έχουν πάρει τα F35», ανέφερε ότι του έκανε εντύπωση που ένας άνθρωπος που θέλει να ξαναγίνει πρωθυπουργός δεν ξέρει τα βασικά. «Σήμερα η Ελλάδα είναι ενταγμένη στο πρόγραμμα το F35 και θα έρθουν το 2029 και 2030 και η Τουρκία είναι εκτός ενώ προεξοφλεί ο κ. Τσίπρας ότι οι Τούρκοι θα πάρουν τα F35 μου κάνει εντύπωση. Θυμάστε καμία δήλωση του κ. Τσίπρα να μην πάρουν F35 οι Τούρκοι όταν εκείνοι είχαν εξασφαλίσει να πάρουν 100. Αυτό το οποίο η Ελλάδα επιζητά είναι να έχουμε μόνιμα στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι της Τουρκίας. Κανείς δεν μπορεί τελικά να μας εγγυηθεί τίποτα αν εμείς δεν είμαστε ισχυροί. Είμαστε μέλος του ΝΑΤΟ. Η Ευρώπη αποφάσισε ότι πρέπει να αποκτήσει η ίδια στρατηγική αμυντική αυτονομία», σημείωσε.

«Τα νερά στο Αιγαίο έχουν ένα αεράκι», δήλωσε ενώ μετά από σχετική ερώτηση είπε ότι δεν υπάρχει κάποια προγραμματισμένη συνάντηση με τον Τούρκο Πρόεδρο επισημαίνοντας ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας είναι ανοικτοί.

Για την κριτική ότι η κυβέρνηση έχει μονοδιάστατη εξωτερική πολιτική, ο πρωθυπουργός σημείωσε: «Η Ελλάδα έχει μια στρατηγική συμμαχία με τις ΗΠΑ. Είναι μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Έχει οικοδομήσει ισχυρό πλέγμα σχέσεων με χώρες του αραβικού κόσμου. Η Ρωσία έχει επιτεθεί στην Ουκρανία και αυτά που συμβαίνουν είναι ανατριχιαστικά. Φαίνεται ότι πηγαίνουμε σε έναν πλήρη πόλεμο στον οποίο σκοτώνονται άμαχοι. Εμείς στηρίξαμε την Ουκρανία όχι μόνο με βάση τους κανόνες του διεθνούς δικαίου αλλά και της ηθικής. Δεν θα ήταν καλό και δίκαιο ο πόλεμος αυτός να τελειώσει με ήττα της Ουκρανίας. Μην ξεχνάμε την πληγή της Κύπρου. Όλα αυτά τα αναδεικνύω γιατί στην εξωτερική πολιτική το πιο σημαντικό είναι να υπάρχει συνέπεια λόγων και έργων. Δεν είμαστε χώρα ανεμοδούρα. Έχουμε καλές σχέσεις με την Κίνα αλλά ταυτόχρονα εναρμονιζόμαστε με την ευρωπαϊκή πολιτική για την Κίνα».

Για τον Κάθετο Διάδρομο είπε ότι ήδη υπάρχει και λειτουργεί. «Η Ελλάδα καθίσταται σήμερα πάροχος ενεργειακής ασφάλειας. Αναβαθμίζει συνολικά το γεωγραφικό μας αποτύπωμα. Το αποτύπωμα είναι θετικό. Θα έχουμε πρώτη γεώτρηση δυτικά της Κέρκυρας το α’ εξάμηνο του 2027», ανέφερε μεταξύ άλλων.

«Είμαστε έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο. Η Γαλάζια Πατρίδα είναι δόγμα ανιστόρητο και δεν εδράζεται στο διεθνές δίκαιο. Αλλά μέχρι να δω κάτι δεν θα σχολιάσω τίποτα», ανέφερε μετά από σχετική ερώτηση.

Για την επιστολή που έχει στείλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθύμισε ότι είχε στείλει «γαλάζιο γράμμα» και έγινε το Ταμείο Ανάκαμψης αλλά και άλλα σχετικά παραδείγματα. «Τώρα χθες το Eurogroup ανακοίνωσε σοβαρά να μας δώσει κάποια παραπάνω ευελιξία. Πρέπει να λαμβάνει υπόψη ότι έχουμε αναταραχή στην αγορά ομολόγων. Σε καμία περίπτωση η χώρα δεν θα ξεφύγει από τους στόχους που έχει θέσει στον προϋπολογισμό. Συγκρούονται δύο διαφορετικές προτεραιότητες. Πιστεύω θα καταλήξουμε να εξασφαλίσουμε κάτι πρόσθετο από αυτό που έχουμε αλλά αν λάβει κανείς υπόψη την κατάσταση στην αγορά ομολόγων , πιστεύω ότι δεν θα είναι κάτι δραματικό. ‘Αρα προτιμώ τα γαλάζια γράμματα από τα πράσινα άλογα», σημείωσε.

Ο πρωθυπουργός τόνισε πως για πρώτη φορά μειώνουμε με μεγάλη ταχύτητα το δημόσιο χρέος το οποίο εκτινάχτηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του ’80. «Αυτό ίσως είναι η μεγαλύτερη επιτυχία της οικονομικής μας πολιτικής», υπογράμμισε και σημείωσε ότι στους νέους μπορεί αυτά να τους φαίνονται ψιλά γράμματα και αυτό το καταλαβαίνει. Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι οι νέοι ως 25 ετών δεν πληρώνουν φόρο και αυτό πριν από δέκα χρόνια δεν θα μπορούσαμε να το κάνουμε. Έφερε ως παράδειγμα και το στεγαστικό επίδομα για ένα παιδί που σπουδάζει. «Όλα αυτά δεν θα μπορούσαμε να τα κάνουμε αν τα δημόσια οικονομικά ήταν στην κατάσταση που τα παραλάβαμε», τόνισε.

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στην επένδυση Ελληνικός Χρυσός και τόνισε πως ο ΣΥΡΙΖΑ την πολέμησε. «Μιλάμε για 3.000 δουλειές, για μια χώρα που έχει τεράστιο ανεκμετάλλευτο δυναμικό. Το ίδιο έγινε και με το φυσικό αέριο. Δείτε τα οφέλη. Μεγάλα ανταποδοτικά για τον δήμο, σημαντικά τέλη για το ελληνικό δημόσιο και εκεί δουλεύουν νέοι άνθρωποι», πρόσθεσε.

Για τον χρόνο των εκλογών απάντησε πως ο μόνος λόγος να έκανε πρόωρες θα ήταν επειδή θα τον βόλευε πολιτικά. «Να ξανακάνουμε τη συζήτηση αυτή όταν λήξει η θητεία μας. Ακριβώς επειδή είναι δύσκολος ο χειμώνας πρέπει να έχουμε σταθερή κυβέρνηση. Θα ήταν τελείως λάθος η χώρα να εκπέμψει μήνυμα αδυναμίας, να προσφεύγει σε εκλογές μόνο και μόνο επειδή αισθάνεται ότι μπορεί να την βολεύει. Αντίθετα, ακριβώς επειδή ο χειμώνας θα είναι δύσκολος, πρέπει να εξαντλήσουμε τη θητεία μας και να κριθούμε στο τέλος της τετραετίας. Δεν είναι μόνο θεσμική αξιοπιστία, είναι και πολιτική σταθερότητα. Οι εκλογές δημιουργούν μια αναταραχή, ειδικά όταν γίνονται πρόωρα. Πρέπει να υπάρχει λόγος τον οποίο εγώ δεν βλέπω. Και γίνονται εκλογές και τις κερδίζουμε; Θα μπορώ να δώσω περισσότερα μετά; Η κυβέρνηση έχει δείξει μια εντυπωσιακή πολιτική αντοχή και σταθερότητα. Θέλω να τελειώσω το έργο μας. Αυτό που δεν θα δεχόμουν ήταν να κατέβουν τελείως τα μολύβια. Δεν βλέπω κάτι τέτοιο. Το έχω εξηγήσει στους υπουργούς. Υπάρχουν πολλά παραδοτέα ακόμα τα οποία υλοποιούνται», τόνισε.

Αναφερόμενος στον ‘Αδωνι Γεωργιάδη σημείωσε ότι κανένας δεν μπορεί να μην αναγνωρίσει ότι στον τομέα της υγείας έχει γίνει μεγάλη πρόοδος.

Ερωτηθείς γιατί ζητάει 3η τετραετία, απάντησε πως έχει θέσει στόχο να έχουμε σταθερά διπλάσιο ρυθμό ανάπτυξης με την Ευρώπη και να έχουμε πολλές νέες επενδύσεις. «Η αυτοδυναμία σου επιτρέπει να πάρεις γρήγορες αποφάσεις και να υπάρχει λογοδοσία. Στις κυβερνήσεις συνεργασίας χάνεται λίγο η μπάλα», σημείωσε.

Για τα φαινόμενα αλαζονείας στην κυβέρνηση ανέφερε ότι δεν τα βλέπει στην έκταση που παρουσιάζονται και τόνισε πως ο ίδιος στέλνει πρώτος το μήνυμα ότι αλαζονικές συμπεριφορές δεν είναι ανεκτές. «Οι πολίτες δεν το ανέχονται. Έχουμε απαίτηση για το ύφος και ήθος της εξουσίας», τόνισε.

Σε άλλο σημείο της συνέντευξης δήλωσε ότι έχουμε σπάσει σε μεγάλο βαθμό το απόστημα του πελατειακού κράτους. «Είχαμε τέτοια φαινόμενα και προβληματικές καταστάσεις, όπως τον ΟΠΕΚΕΠΕ που το διορθώνουμε. Αναλάβαμε το πολιτικό κόστος και το βάρος να το δούμε αυτό να αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις. Δεν κρυφτήκαμε όμως. Είπαμε ότι θα το φτιάξουμε», ανέφερε ενώ είπε ότι πολλά πρέπει να αλλάξουν στον πρωτογενή τομέα και είναι μέσα στις τρεις προτεραιότητες για την επόμενη τετραετία.

«Όχι», απάντησε μονολεκτικά σε ερώτηση αν θα κάνει ανασχηματισμό της κυβέρνησης.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε όσα έχουν ήδη γίνει στην Παιδεία και ξεχώρισε για το μέλλον τις αλλαγές στην τεχνική εκπαίδευση.

«Προχωράει αυτή η μεταρρύθμιση. Η Ελλάδα μετατρέπεται σε διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο. Δεν αφορά μόνο τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Αφορά τα δημόσια πανεπιστήμια. Θα ξεπεράσουμε κάθε εμπόδιο αλλά αυτή η μάχη κερδίζεται» , δήλωσε για τη λειτουργία των μη κερδοσκοπικών, μη κρατικών πανεπιστημίων. «Δεν έχουμε καμία ενεργή κατάληψη και τα πανεπιστήμιά μας έγιναν εξωστρεφή. Ποιος μιλούσε για εξωστρέφεια; Εάν πας να κάνεις κατάληψη στο πανεπιστήμιο η κανονική αστυνομία θα σε πετάξει έξω εντός λίγων ωρών», πρόσθεσε.

Για την κριτική από δεξιά της ΝΔ στην κυβέρνηση, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε πως πριν από 10 και κάτι χρόνια, παρέλαβε μια Νέα Δημοκρατία τραυματισμένη. «Δεν είμαι πρωθυπουργός του 40% αλλά του 100%. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έγραψε στην ιδρυτική διακήρυξη ότι πρέπει να κινούμαστε πέρα από τις ταμπέλες της αριστεράς και της δεξιάς. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν έφερε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη στη ΝΔ; Αυτή η ώσμωση ήταν ωφέλιμη και για τον τόπο. Αν θέλουμε να είμαστε μεγάλη παράταξη , πρέπει να διευρυνόμαστε και να συμφωνούμε στα πιο πολλά».

Για τις απουσίες πρώην πρωθυπουργών και πρώην προέδρων της ΝΔ από τα γενέθλια του κόμματος ανέφερε τα εξής: «Δεν είναι όλες οι περιπτώσεις το ίδιο. Ο κ. Μεϊμαράκης με πήρε και μου είπε ότι είχε σημαντική υποχρέωση. Αυτή η γιορτή δεν έγινε για μένα  αλλά για τους χιλιάδες ανθρώπους. Η μάχη δίνεται πάντα από τους παρόντες. Έχουμε δύσκολη εκλογική αναμέτρηση μπροστά μας».

Σχετικά με την αντιμετώπιση της ακρίβειας και των ανατιμήσεων στα καύσιμα ο κ. Μητσοτάκης τόνισε τα εξής: «Πετρέλαιο θέρμανσης, ντίζελ, βενζίνη. Για το πετρέλαιο θέρμανσης σε λίγες ημέρες έχουμε ανακοινώσεις. Θα γίνει σημαντική παρέμβαση και ταυτόχρονα θα αυξηθεί και το επίδομα θέρμανσης. Η κυβέρνηση θα στηρίξει την κοινωνία στο μέτρο των δυνατοτήτων της. Δεν έχουμε να δώσουμε σε όλους. Και τους αλιείς τους στηρίξαμε στο μέτρο των δυνατοτήτων μας. Αν πιστεύετε ότι θα βάλω ταμπέλα στο υπουργείο Οικονομικών «ανοίξαμε και σας περιμένουμε», κάνετε λάθος. Τις τιμές στο σούπερ μάρκετ καταφέραμε και τις κρατήσαμε για κάποιο διάστημα, φοβάμαι ότι θα έχουμε ανατιμήσεις, θα ζητήσουμε από όλους να βάλουν πλάτη. και αν αυτό σημαίνει μικρότερο περιθώριο κέρδους για τις επιχειρήσεις θα φροντίσουμε να το κάνουμε».

Σε ερώτηση για τα σενάρια που λένε ότι θα φύγει από την ηγεσία της ΝΔ αν πάρει 25% στις εκλογές ο πρωθυπουργός απάντησε: «Ο αρχηγός κρίνεται με βάση το αποτέλεσμα το οποίο φέρνει στις εκλογές. Αν έπαιρνα 25% στις εκλογές, καλά θα έκαναν να τα λένε αυτά. Γιατί το συζητάμε; Μου φαίνεται εντελώς αυτονόητο κάθε αρχηγός να κριθεί τελικά από το τελικό αποτέλεσμα. Αυτό που έχει σημασία δεν είναι το δικό μου πολιτικό μέλλον αλλά να κυβερνηθεί ο τόπος . Δεν θα ακούσετε από μένα «Μητσοτάκης ή χάος» ή ότι είμαι αναντικατάστατος. Τα πρόσωπα τα οποία μπορούν να αναλάβουν την πρωθυπουργία είναι οι αρχηγοί των κομμάτων. Μου αρέσουν οι εκλογές και σέβομαι απόλυτα την λαϊκή ετυμηγορία».

Σε ερώτηση τι έχει να πει στους πολίτες ενόψει των εκλογών σημείωσε: «Διαλέξτε πρωθυπουργό και κόμμα που μπορεί να κυβερνήσει με βάση αυτά που θα σας πουν. Αξιολογείστε μας για το αν αυτά που είπαμε το 2023 τα κάναμε. Είναι το διαβατήριο αξιοπιστίας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γαλλία: Έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές η γαλλική νεολαία υψώνει τη φωνή της

Ξεκίνησε με αποκλεισμούς σχολείων σε τοπικό επίπεδο και έφτασε ως μαζικές διαδηλώσεις σε εθνική κλίμακα: η οργή των νέων στη Γαλλία έχει κλιμακωθεί μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, με τους μαθητές λυκείου να είναι αποφασισμένοι να θέσουν τις ανησυχίες τους στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές στη χώρα.

«Ακούστε μας και θα σταματήσουμε», δήλωσε η 18χρονη Νεσρίν στους αστυνομικούς που είχαν αναπτυχθεί έξω από το λύκειό της στο Παρίσι

Ετοιμόρροπα κτίρια, υπερφορτωμένα προγράμματα, εκπαιδευτικοί που δεν αντικαθίστανται, πίεση για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση… Από τα μέσα Σεπτεμβρίου, το κύμα διαμαρτυρίας εξαπλώθηκε από το ένα σχολείο στο άλλο και επεκτάθηκε στο σύνολο των μαθητών και φοιτητών.

Στη Μασσαλία η 14χρονη Παλόμα θεωρεί ότι αποτελεί «έναν τρόπο να διαμαρτυρηθούμε εναντίον όλων όσα συμβαίνουν στα λύκεια και έξω από αυτά διότι διανύουμε προεκλογική περίοδο, άλλωστε». «Όταν μιλάμε κανονικά, δεν μας ακούν», λέει με παράπονο.

Το κίνημα διαμαρτυρίας ξεκίνησε από κάποια σχολεία στην περιφέρεια του Παρισιού, όμως σταδιακά εξαπλώθηκε μετατρέποντας τις τοπικές διεκδικήσεις σε εθνικό κίνημα.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου η Ένωση Μαθητών Λυκείου (USL) κάλεσε σε αποκλεισμούς σε όλη τη Γαλλία, οι οποίοι θα συνέπιπταν με μια ημέρα κινητοποίησης στον δημόσιο τομέα — μια πρωτοβουλία στην οποία προσχώρησαν και φοιτητικές οργανώσεις.

Αστυνομική βία

Λίγες ημέρες αργότερα ξεκίνησε η «δεύτερη πράξη» η οποία σηματοδότησε μια σημαντική κλιμάκωση: επιθέσεις εναντίον διευθυντών σχολείων, εμπρησμοί σχολικών κτιρίων. Οι διαδηλώσεις εντάθηκαν και οι συγκρούσεις με τις δυνάμεις επιβολής του νόμου πολλαπλασιάστηκαν.

Περισσότερα από 200 εκπαιδευτικά ιδρύματα ήταν πλέον αποκλεισμένα και σε πάνω από 1.000 υπήρχαν προβλήματα στη λειτουργία τους.

Έπειτα από δέκα ημέρες κινητοποιήσεων ο Γάλλος υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ δέχθηκε να συναντηθεί με τις ενώσεις των μαθητών λυκείων και δεσμεύθηκε σε ένα σχέδιο δράσης με στόχο να επιταχυνθεί η αντικατάσταση των εκπαιδευτικών που απουσιάζουν, να εξεταστεί το σχολικό πρόγραμμα και «η σχολική δημοκρατία».

Λίγες ημέρες νωρίτερα είχε ανακοινώσει τη δημιουργία μιας πλατφόρμας όπου οι μαθητές θα μπορούσαν να εκφράζουν τα αιτήματά τους.

Ο υπουργός Ανώτερης Εκπαίδευσης Φιλίπ Μπατίστ συναντήθηκε με ενώσεις φοιτητών.

Καταγγέλλοντας την απουσία «συγκεκριμένων μέτρων», οι οργανώσεις των μαθητών λυκείου και των φοιτητών ζήτησαν να συνεχιστούν οι κινητοποιήσεις και να συναντηθούν με τον Γάλλο πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί.

Και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν φάνηκε να χάνει την υπομονή του. Σύμφωνα με πρόσωπο από το περιβάλλον του, ο Μακρόν κατηγορεί τον υπουργό Παιδείας ότι υποτίμησε το κίνημα διαμαρτυρίας, δεν προέβλεψε την εξάπλωσή του και δεν εμφανίστηκε τις δέκα πρώτες ημέρες.

Η «τρίτη πράξη» την περασμένη Τρίτη αποτέλεσε νέο ορόσημο: με την υποστήριξη των συνδικάτων των εκπαιδευτικών και φοιτητικών οργανώσεων στις διαδηλώσεις πήραν μέρος 266.000 με 450.000 άνθρωποι σε όλη τη χώρα.

Ο επικεφαλής του κόμματος «Ανυπότακτη Γαλλία» και υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές Ζαν- Λικ Μελανσόν χαιρέτισε «την πειθαρχία» μιας «νεότητας που εξεγείρεται για το μέλλον της». Ο επικεφαλής των Σοσιαλιστών Ολιβέ Φορ έκανε λόγο για «μια γενιά που εξεγείρεται».

Στις διαδηλώσεις τα συνθήματα κατά της αστυνομικής βίας έχουν εξίσου σημαντική θέση με αυτά που συνδέονται με τις διεκδικήσεις των μαθητών.

Το χέρι ενός 15χρονου ακρωτηριάστηκε από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης στην πόλη Λανς. Στην Τουρ ένας 16χρονος έχασε την ακοή του από το ένα αυτί, με την εισαγγελία να κάνει λόγο για τραύματα  «συμβατά» με βολή από εκτοξευτήρα σφαιρών από καουτσούκ.

Ο Λεκορνί αντέδρασε έντονα στις καταγγελίες περί αστυνομικής βίας. Το να γίνεται λόγος για «πολιτικές εντολές για αστυνομική καταστολή» αποτελεί «ψέμα» που «κηλιδώνει την αστυνομία», τόνισε την Τετάρτη, κάνοντας λόγο για «ατυχήματα» που «μπορεί να συμβούν».

«Ιστορική κινητοποίηση»

Αργά χθες, Πέμπτη, το βράδυ, ο Γάλλος πρωθυπουργός δεσμεύθηκε ότι η κυβέρνηση θα παρουσιάσει, έως τα τέλη Οκτωβρίου, «συγκεκριμένες, άμεσες και πλήρως χρηματοδοτούμενες απαντήσεις» στις διαμαρτυρίες, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

«Η οργή των νέων δεν προέρχεται από το πουθενά. Κανείς δεν μπορεί να μείνει αδιάφορος μπροστά στις ανησυχίες που εκφράζουν», πρόσθεσε.

Μένει να φανεί αν θα πείσει τις οργανώσεις και τα συνδικάτα που έχουν καλέσει σε νέα ημέρα απεργίας και διαδηλώσεων την Τρίτη 13 Οκτωβρίου.

«Πρόκειται για μια ιστορική κινητοποίηση», δήλωσε η Μανόν  Μορέ του αριστερού φοιτητικού συνδικάτου Unef μιλώντας από την πλατεία της Βαστίλης όπου δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν χθες, εκτιμώντας ότι η κυβέρνηση εμφανίζεται «εντελώς ανίκανη να απαντήσει στις διεκδικήσεις των νεών».

«Μέχρι να πέσουν στο τραπέζι τα 10 δισεκατομμύρια, θα συνεχίσουμε τις κινητοποιήσεις», επέμεινε η Σαμπρίν Χαρμπάς, εκπρόσωπος της Φοιτητικής Ένωσης.

Εξάλλου και πολλοί μαθητές λυκείου δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις: «Είναι κάπως σαν παιχνίδι ανάμεσα στην κυβέρνηση και εμάς — να δούμε ποιος θα υποχωρήσει πρώτος», εκτίμησε η 16χρονη Λουσίν.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υγεία: Νέος ορισμός της παχυσαρκίας εντοπίζει πολύ λιγότερα παιδιά ως παχύσαρκα αλλά περισσότερους ενηλίκους

Ένας νέος παγκόσμιος ορισμός της κλινικής παχυσαρκίας για τα παιδιά, τον οποίο έχει διατυπώσει επιτροπή του Lancet, δεν περιορίζεται στον δείκτη μάζας σώματος, αλλά εξετάζει το κατά πόσο το υπερβολικό σωματικό λίπος συνοδεύεται από συμπτώματα προβλημάτων υγείας ή από περιορισμούς στις καθημερινές δραστηριότητες. Έρευνα αξιολογεί αυτό τον νέο ορισμό και εντοπίζει ότι πολύ λιγότερα παιδιά χαρακτηρίζονται ως παχύσαρκα, αν και αντίθετα ο αριθμός των ενηλίκων αυξάνεται.

Η μελέτη, με επικεφαλής το Murdoch Children’s Research Institute (MCRI), περιλαμβάνει στοιχεία από έντεκα μελέτες και βάσεις δεδομένων με 786.557 συμμετέχοντες στην Αυστραλία, τον Καναδά, την Εσθονία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ. Πρόκειται για την πρώτη έρευνα που εξετάζει τη συχνότητα εμφάνισης της κλινικής παχυσαρκίας από την πρώιμη παιδική ηλικία έως και την τρίτη ηλικία.

Η διεθνής ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι η κλινική παχυσαρκία ήταν λιγότερο συχνή από την παχυσαρκία που ορίζεται με βάση τον δείκτη μάζας σώματος στην παιδική ηλικία και την πρώιμη ενήλικη ζωή. Ωστόσο, η συχνότητά της γινόταν όλο και πιο συχνή όσο αυξανόταν η ηλικία, επηρεάζοντας περισσότερους από τους μισούς ανθρώπους ηλικίας 65 έως 74 ετών.

Συγκεκριμένα, η έρευνα η οποία δημοσιεύθηκε στο «eClinicalMedicine», διαπίστωσε ότι η κλινική παχυσαρκία αφορούσε μόλις το 2,1% έως 4,9% των παιδιών και των εφήβων, έναντι 7% έως 10,8% που χαρακτηρίζονταν παχύσαρκοι με βάση τα κριτήρια του δείκτη μάζας σώματος. Αντίθετα, η συχνότητα της κλινικής παχυσαρκίας αυξανόταν σε όλη την ενήλικη ζωή, ξεπερνώντας την παχυσαρκία που ορίζεται με βάση τον δείκτη μάζας σώματος από την ηλικία των 55-64 ετών και μετά. Το υψηλότερο ποσοστό (52%) καταγράφηκε στους ανθρώπους ηλικίας 65-74 ετών.

Η κλινική παχυσαρκία ήταν επίσης συχνότερη στους άνδρες κατά την πρώιμη και μέση ενήλικη ζωή, ενώ στις γυναίκες καταγράφηκαν υψηλότερα ποσοστά σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Η δρ Ντανιέλ Λόνγκμορ από την ερευνητική ομάδα Inflammatory Origins του MCRI  σημειώνει ότι τα ευρήματα δείχνουν πως, παρότι ο δείκτης μάζας σώματος είναι χρήσιμος για την καταγραφή της παχυσαρκίας σε επίπεδο πληθυσμού και χωρών, δεν αποτυπώνει ολόκληρη την εικόνα της υγείας ενός ανθρώπου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Τα μεταχειρισμένα ηλεκτρικά οχήματα αυξάνουν συνεχώς το μερίδιο αγοράς τους στις μεγάλες αγορές της Ευρώπης

Τα μεταχειρισμένα ηλεκτρικά οχήματα αυξάνουν συνεχώς το μερίδιο αγοράς τους στις μεγάλες αγορές της Ευρώπης και καταφέρνουν να αποτελούν σημαντικό κομμάτι στην αγορά των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων.

Έχουν μεγάλη ζήτηση στις αγορές της Ισπανίας, της Αυστρίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ η πορεία τους τα επόμενα χρόνια αναμένεται να είναι ανοδική. Ειδικά τώρα που οι τιμές της βενζίνης έχουν ανέβει στα ύψη και η μετακίνηση με την ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί την πιο συμφέρουσα λύση, οι πωλήσεις των ηλεκτρικών αυτοκινήτων έχουν αυξηθεί κατακόρυφα.

Τα στοιχεία που δημοσίευσε η JD Power δείχνουν ότι στην ισπανική αγορά τον περασμένο Αύγουστο για τα ηλεκτρικά μοντέλα ηλικίας δύο έως τεσσάρων ετών χρειάστηκαν κατά μέσο όρο 66,1 ημέρες για να πουληθούν, όταν πέρσι στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ο μέσος όρος των πωλήσεων ήταν 28,9 ημέρες μεγαλύτερος. Στο Ηνωμένο Βασίλειο το αντίστοιχο διάστημα για την πώληση των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων ήταν 27,9 ημέρες και 43,7 ημέρες στη Γερμανία.

Το πρόβλημα σε αυτή την κατηγορία των αυτοκινήτων παραμένει η υπολειμματική αξία. Στη Γερμανία, ένα BEV τριών ετών με 60.000 χιλιόμετρα διατηρεί το 38,3% της τιμής του, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο αυτή βρίσκεται στο 34,2%. Σε αντίθεση με τον αυξανόμενο κύκλο εργασιών στην αγορά μεταχειρισμένων BEV, οι προοπτικές για τα μεταχειρισμένα οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης είναι λιγότερο αισιόδοξες. Στις αγορές που παρακολουθεί η JD Power, ο χρόνος που απαιτείται για την πώληση ενός ντιζελοκίνητου αυτοκινήτου αυξήθηκε κυρίως τον Αύγουστο.

Ένα βασικό στοιχείο αυτής της κατάστασης είναι οι σταθερά υψηλές τιμές των καυσίμων οι οποίες ωθούν τους καταναλωτές προς την ηλεκτροκίνηση. Από την άλλη υπάρχουν στις ευρωπαϊκές αγορές αξιόλογα μεταχειρισμένα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που προσφέρουν μεγάλη αυτονομία, πλούσιο εξοπλισμό και υψηλή τεχνολογία.

Φυσικά οι όγκοι των μεταχειρισμένων ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Ισπανία εξακολουθούν να είναι μικροί, καθώς υπήρξαν περίπου 23.400 ταξινομήσεις τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026. Συμπεριλαμβανομένων και των PHEV, το μερίδιο της αγοράς μεταχειρισμένων ηλεκτρικών οχημάτων φθάνει στο 4,8%. Αντίστοιχα είναι και τα αποτελέσματα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Αναλύοντας την αγορά, τα νεανικά μεταχειρισμένα BEV πωλούνται σχετικά γρήγορα. Το σίγουρο είναι ότι όσο περνούν τα χρόνια και λήγουν τα συμβόλαια από τις εταιρείες μίσθωσης στις ευρωπαϊκές αγορές τόσο θα υπάρχουν ευκαιρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων που μπορεί κάποιος να αποκτήσει σε ιδιαίτερα προσιτές τιμές.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Κυριάκος Παρασίδης

Επιστήμη: Από τον πάγο της Ανταρκτικής στα βάθη της Μεσογείου. Η αναζήτηση των νετρίνων με ελληνική συμμετοχή που απέσπασε Νόμπελ Φυσικής

Από τον πάγο της Ανταρκτικής μέχρι τον βυθό της Μεσογείου, η αναζήτηση των νετρίνων αστροφυσικής προέλευσης εξελίσσεται σε μια παγκόσμια προσπάθεια. Το φετινό Νόμπελ Φυσικής επιβραβεύει τον Φράνσις Χάλτσεν για την καθοριστική συμβολή του στο τηλεσκόπιο αναζητήσης κοσμικών νετρίνων IceCube στον πάγο της Ανταρκτικής.

Όμως, το IceCube δεν είναι το μοναδικό «μάτι» που μελετά το Σύμπαν μέσα από τα νετρίνα. Ένα αντίστοιχο τηλεσκόπιο αναπτύσσεται στα βαθιά νερά της Μεσογείου: πρόκειται για το πείραμα KM3NeT, στο οποίο συμμετέχει το Εθνικό Κέντρο Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος».

Τον Φεβρουάριο του 2025 το πείραμα KM3NeT έγινε εξώφυλλο στο περιοδικό «Nature», καθώς εντόπισε το υψηλότερης ενέργειας κοσμικό νετρίνο (KM3-230213A) που έχει εντοπιστεί ποτέ: 30 φορές υψηλότερης από οποιοδήποτε άλλο νετρίνο έχει παρατηρηθεί. Παρείχε επίσης την πρώτη απόδειξη ότι νετρίνα τόσο υψηλών ενεργειών παράγονται στο Σύμπαν δίνοντάς μας πληροφορίες για τα βίαια γεγονότα που συμβαίνουν έξω από τον Γαλαξία μας.

«Η αστρονομία νετρίνων μόλις τώρα ξεκινάει», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αικατερίνη Τζαμαριουδάκη, διευθύντρια ερευνών του Ινστιτούτου Πυρηνικής και Σωματιδιακής Φυσικής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», η οποία συμμετέχει στο πείραμα KM3NeT.

«Καθώς μέχρι πρόσφατα η γνώση μας για το Σύμπαν προερχόταν κυρίως από δύο είδη “αγγελιοφόρων”, τα φωτόνια και τα φορτισμένα σωματίδια (κοσμικές ακτίνες), η μελέτη των νετρίνων, τα οποία δεν εκτρέπονται από τα διαστρικά μαγνητικά πεδία και δεν απορροφώνται, ανοίγει μια νέα δυνατότητα για την απάντηση θεμελιωδών ερωτημάτων σχετικά με την προέλευση και τη φύση των κοσμικών ακτίνων», περιγράφει η ίδια. Όπως προσθέτει, «ο συνδυασμός πληροφοριών που προέρχονται από διαφορετικούς αγγελιοφόρους είναι ένα νέο, ισχυρό εργαλείο για την κατανόηση των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στα αστροφυσικά φαινόμενα του Σύμπαντος».

15.CreditKM3NeT

Νετρίνα, οι αόρατοι αγγελιοφόροι

Μπορεί όταν σκεφτόμαστε το Σύμπαν να έρχονται στο μυαλό μας εικόνες από αστέρια, γαλαξίες και αχανείς περιοχές σκοταδιού, ωστόσο τα νετρίνα είναι αόρατοι αγγελιοφόροι που κρύβονται μέσα σε αυτήν την κοσμική απεραντοσύνη. Πρόκειται για μικροσκοπικά υποατομικά σωματίδια, με εξαιρετικά μικρή μάζα και χωρίς ηλεκτρικό φορτίο που μπορούν να ταξιδέψουν ανεμπόδιστα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία του Σύμπαντος. Παρόλο που είναι το δεύτερο μεγαλύτερο σε αφθονία σωματίδιο στο Σύμπαν μετά τα φωτόνια (το φως), τα σωματίδια αυτά αλληλεπιδρούν ελάχιστα με την ύλη με αποτέλεσμα κάθε δευτερόλεπτο δισεκατομμύρια από αυτά να περνούν από μέσα μας χωρίς να αφήνουν ίχνη.

Τα νετρίνα παράγονται σε ένα τεράστιο εύρος ενεργειών και σε πολλές διαφορετικές διεργασίες, από μεγάλη ποσότητα νετρίνων χαμηλής ενέργειας που παράγονται σε διεργασίες πυρηνικής σύντηξης στον Ήλιο μας, ως και μικρή ποσότητα νετρίνων υψηλής ενέργειας που προέρχονται από συγκρούσεις σωματιδίων σε κατακλυσμικά κοσμικά γεγονότα, όπως η έκρηξη άστρων ή η δραστηριότητα μαύρης τρύπας. Η διαδρομή τους παραμένει αδιατάρακτη και αυτό τους επιτρέπει να ενεργούν ως κοσμικοί αγγελιοφόροι, μεταφέροντας πληροφορίες απευθείας από την αστροφυσική τους πηγή στους ανιχνευτές στη Γη.

Από την Ανταρκτική στη Μεσόγειο

Η ανίχνευση κοσμικών νετρίνων, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον εντοπισμό και την ερμηνεία βίαιων αστροφυσικών φαινομένων στο Σύμπαν, απαιτεί πολύ μεγάλα παρατηρητήρια που βρίσκονται βαθιά κάτω από το νερό ή στον πάγο και τα οποία αναζητούν αμυδρές λάμψεις φωτός ως μάρτυρες της παρουσίας τους.

Ο βραβευμένος με Νόμπελ, Φράνσις Χάλτσεν, πρότεινε τη χρήση του πάγου ως μέσο ανίχνευσης για αστροφυσικά νετρίνα υψηλής ενέργειας και η συνεισφορά του υπήρξε καθοριστική για την κατασκευή ενός τέτοιου ανιχνευτή, του τηλεσκοπίου νετρίνων IceCube στην Ανταρκτική.

Η ανίχνευση 28 νετρίνων υψηλής ενέργειας προερχόμενων από το εξωτερικό του Ηλιακού Συστήματος το 2013 αποτελεί την πρώτη τεκμηριωμένη απόδειξη νετρίνων αστροφυσικής προέλευσης. Έκτοτε, το IceCube έχει αναφέρει την πρώτη ισχυρή ένδειξη εκπομπής νετρίνων από δύο γαλαξίες, καθώς και από τον δικό μας Γαλαξία.

Η αντίστοιχη υποδομή ανίχνευσης κοσμικών νετρίνων σε ευρωπαϊκό έδαφος, αυτή τη φορά στα βάθη της θάλασσας, είναι το τηλεσκόπιο νετρίνων KM3NeT. Η κατασκευή του είναι ακόμα σε εξέλιξη (αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2030) και περιλαμβάνει δύο ανιχνευτές, τον ARCA, που έχει τοποθετηθεί στα βαθιά νερά της Σικελίας, και τον ORCA κοντά στην ακτή της Τουλόν στη Γαλλία. Ο ARCA, που στοχεύει στην ανίχνευση νετρίνων υψηλών ενεργειών από γαλαξιακές και εξωγαλαξιακές πηγές και έκανε την ανακάλυψη του υψηλότερης ενέργειας κοσμικού νετρίνου, θα καταλαμβάνει στην τελική του διάταξη όγκο ενός κυβικού χιλιομέτρου. Ενδεικτικό των δυνατοτήτων του είναι το γεγονός ότι η ανακάλυψη του νετρίνου έγινε με μόλις το ένα δέκατο της τελικής του διάταξης!

Η κ. Τζαμαριουδάκη εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «εξαιτίας της εξαιρετικής του ακρίβειας στον προσδιορισμό της κατεύθυνσης των νετρίνων, το τηλεσκόπιο νετρίνων KM3NeT/ARCA θα συνεισφέρει ουσιαστικά όχι μόνο στην ανίχνευση νετρίνων υψηλής ενέργειας, αλλά επίσης θα ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα εντοπισμού των αστροφυσικών πηγών από τις οποίες προέρχονται και συνεπώς την κατανόηση των βίαιων φαινομένων στο Σύμπαν».

Το συγκεκριμένο πείραμα αποτελεί συνέχεια τριών πιλοτικών πειραμάτων για την ανίχνευση νετρίνων που ολοκληρώθηκαν, ένα εκ των οποίων ήταν το πείραμα Nestor που διεξήχθη στην Πύλο, ενώ τα άλλα δύο έγιναν στη νότια Γαλλία και τη Σικελία.

Η διεθνής επιστημονική κοινοπραξία KM3NeT συγκεντρώνει περισσότερους από 360 επιστήμονες 68 ιδρυμάτων (μεταξύ αυτών και του Δημόκριτου) από 22 χώρες σε όλο τον κόσμο. Το Εθνικό Ινστιτούτο Πυρηνικής Φυσικής INFN στην Ιταλία, εταίρος του προγράμματος που έχει αναλάβει να συγκεντρώνει όλα τα δεδομένα από τον ARCA, εξέδωσε ανακοίνωση για την απονομή του Νόμπελ Φυσικής στον Φράνσις Χάλτσεν σημειώνοντας ότι το φετινό βραβείο Νόμπελ «αποτελεί σημαντική αναγνώριση για ολόκληρη την κοινότητα της φυσικής νετρίνων και της φυσικής αστροσωματιδίων».

Σημειώνεται ότι η ομάδα του Ινστιτούτου Πυρηνικής και Σωματιδιακής Φυσικής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» που συμμετέχει στην έρευνα αποτελείται από τον διευθυντή του Ινστιτούτου, Χρήστο Μάρκου, την Αικατερίνη Τζαμαριουδάκη, την ερευνήτρια, Ευαγγελία Δρακοπούλου, τεχνικό προσωπικό και φοιτητές και διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην κατασκευή, τη λειτουργία, την ανάλυση δεδομένων και το management του πειράματος KM3NeT.

*Επισυνάπτονται δύο φωτογραφίες που απεικονίζουν ένα οπτικό στοιχείο του KM3NeT.  Credit: KM3NeT

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μαρία Κουζινοπούλου

Επιστήμη – Υγεία και Βιολογία: Τα μυστικά μακροζωίας της γιγάντιας χελώνας Τζόναθαν που μετρά 192 χρόνια ζωής

Ο Τζόναθαν δεν είναι απλά μια γιγάντια χελώνα, αλλά το γηραιότερο χερσαίο ζώο μετρώντας 192 χρόνια ζωής. Μια διεθνής ερευνητική ομάδα μελέτησε το γονιδίωμά του για να εντοπίσει τα μυστικά της μακροζωίας του.

Ο Τζόναθαν γεννήθηκε γύρω στο 1832 στις Σεϋχέλλες και μεταφέρθηκε το 1882 στην Αγία Ελένη, ένα τροπικό νησί στον νότιο Ατλαντικό που αποτελεί βρετανικό υπερπόντιο έδαφος, ως δώρο προς τον κυβερνήτη. Ζυγίζει περίπου 200 κιλά και ζει μαζί με άλλες γιγάντιες χελώνες στον χώρο της επίσημης κατοικίας του κυβερνήτη στο νησί. Παρόλο που είναι τυφλή λόγω καταρράκτη, η χελώνα διατηρεί εξαιρετική ακοή.

Οι ερευνητές έλαβαν ένα μικρό δείγμα ιστού από το εσωτερικό του μάγουλου του Τζόναθαν. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Science Advances». Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι για τη μακροζωία του δεν έπαιξαν ρόλο μόνο τα καλά γονίδια, αλλά και η απουσία γενετικής φθοράς. Εντόπισαν 287 μοναδικές γονιδιακές παραλλαγές, οι οποίες περιορίζουν τις συνήθειες επιπτώσεις της γήρανσης. Αυτές οι παραλλαγές ελέγχουν βασικές σωματικές διεργασίες, όπως την επιδιόρθωση βλαβών στο DNA, τη μείωση της φλεγμονής, τη ρύθμιση της ινσουλίνης και την καταστολή του καρκίνου.

Επίσης, διαπίστωσαν ότι το «μυστικό» του φαίνεται να συνδέεται και με την εντροπία, δηλαδή την τάση των βιολογικών συστημάτων να γίνονται ολοένα πιο ασταθή και αποδιοργανωμένα με την πάροδο του χρόνου. Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της γήρανσης είναι η δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων, που προκύπτει από την αυξανόμενη εντροπία. Παρά την εξαιρετικά προχωρημένη ηλικία του, ο Τζόναθαν φαίνεται ότι έχει αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις αυτής της αποδιοργάνωσης.

Για να επιβεβαιωθούν, ωστόσο, όλα τα παραπάνω, θα χρειαστούν επιπλέον μελέτες με δείγματα αίματος από τον Τζόναθαν, τα οποία παρέχουν πιο πλήρη και «καθαρή» αλληλουχία DNA. Οι ερευνητές σχεδιάζουν επίσης να επεκτείνουν την έρευνά τους και σε άλλα είδη με εξαιρετικά μεγάλη διάρκεια ζωής, καθώς και σε άλλες βιολογικές διεργασίες που συνδέονται με τη γήρανση.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adw8887

*Επισυνάπτεται φωτογραφία του Τζόναθαν. Credit: COURTESY ST. HELENA GOVERNMENT COMMUNICATION HUB

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Τεχνητή Νοημοσύνη: Τρεις ερευνητές που απολύθηκαν από την OpenAI την καλούν να μην δημιουργήσει AI με συλλογισμό που θα είναι ακατανόητος από τους ανθρώπους

Τρεις ερευνητές που απολύθηκαν από την OpenAI, η οποία τους κατηγορεί για διαρροές, κάλεσαν τη δημιουργό του ChatGPT να μην αναπτύξει μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ, αγγλικά AI) ο συλλογισμός των οποίων θα είναι ακατανόητος από τους ανθρώπους που είναι επιφορτισμένοι να επιβλέπουν τη συμπεριφορά τους, σε επιστολή τους που δόθηκε χθες, Τετάρτη, στη δημοσιότητα από τη Wall Street Journal.

Σε απάντησή του, υπεύθυνος έρευνας στην OpenAI δήλωσε «απολύτως σύμφωνος» με τις συστάσεις τους: το να μπορεί να επαληθευτεί στάδιο προς στάδιο πώς τα μοντέλα καταλήγουν σε μια απόφαση είναι «της υψίστης σημασίας», έγραψε σε εσωτερικό του σημείωμα, που διαβιβάστηκε αποσπασματικά στο AFP.

Οι Τζάσμιν Γουάνγκ, Τόμεκ Κόρμπακ και Μικίτα Μπαλέσνι, ειδικοί σε θέματα ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης, η απόλυση των οποίων αποκαλύφθηκε την 1η Οκτωβρίου, κατηγορούνται από την OpenAI ότι έδωσαν ευαίσθητες πληροφορίες, κυρίως σε εξωτερική ομάδα αξιολόγησης, χωρίς να σεβαστούν τις διαδικασίες.

Μέσα σε έναν μήνα άλλοι δύο ερευνητές εγκατέλειψαν τις θέσεις τους καταγγέλλοντας τους κινδύνους γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη: ο Τζέικομπ Κόξον, ο οποίος αφού πέρασε από την OpenAI στην ανταγωνίστριά της Anthropic τελικά αποχώρησε τον Σεπτέμβριο κατηγορώντας και τις δύο εταιρείες ότι «παίζουν με τις ζωές μας», και ο Ντέιβιντ Ρόμπινσον παραιτήθηκε από την OpenAI την περασμένη εβδομάδα, κατηγορώντας την για ανεπαρκή αξιολόγηση και διαχείριση κινδύνου.

Οι προειδοποιήσεις αυτές ακολούθησαν μια μακρά σειρά από περιστατικά που προκλήθηκαν στη διάρκεια του καλοκαιριού από μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης της OpenAI, της Anthropic, ή ακόμη της Meta, τα οποία βγήκαν από το περιορισμένο περιβάλλον δοκιμής τους και έφτασαν ορισμένες φορές ως το σημείο να παραβιάσουν άλλες εφαρμογές, μεταξύ των οποίων η πλατφόρμα Hugging Face.

Στην επιστολή τους στο διοικητικό συμβούλιο της OpenAI, οι τρεις ερευνητές δηλώνουν ότι βρίσκονταν εντός του πλαισίου των καθηκόντων τους και κρίνουν ότι η απόλυσή τους «παγώνει αυτούς που παραμένουν» στην εταιρεία, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

«Δεν απολύουμε εργαζόμενους επειδή εκφράζουν ανησυχίες», διαβεβαίωσε ο υπεύθυνος της OpenAI. Στο απόσπασμα από το σημείωμά του στο οποίο είχε πρόσβαση το AFP δεν αναφέρονται οι παραβάσεις καθηκόντων που προσάπτονται στους απολυμένους.

Η επιστολή των τελευταίων επικεντρώνεται στο ζήτημα του κειμένου που παράγουν τα μοντέλα ΤΝ για να περιγράψουν τον συλλογισμό τους προτού δράσουν: το κείμενο αυτό, που οι ερευνητές εξετάζουν εξονυχιστικά για να εντοπίσουν ενδεχόμενες αποκλίσεις, υπάρχει κίνδυνος να μην μπορεί να ελεγχθεί από έναν άνθρωπο.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο επιστημονικός διευθυντής της OpenAI, ο Γιακούμπ Πατσότσκι παραδέχθηκε ότι ο συλλογισμός του μοντέλου του  GPT-6 Astra ήταν πιο δύσκολο να επιβλεφθεί σε σχέση με το προηγούμενο μοντέλο.

Επικεφαλής του τομέα, μεταξύ των οποίων ο Σαμ ‘Αλτμαν (OpenAI) και ο Ντάριο Αμόντεϊ (Anthropic) ζήτησαν να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη της ΤΝ. Η κυβέρνηση Τραμπ και ορισμένοι ανταγωνιστές τους, όπως ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ (Meta), αρνούνται.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΚΕΠΕ: Υποχωρούν οι επιδόσεις των μαθητών-Πώς εξελίσσονται οι εκπαιδευτικές ανισότητες

Την πτώση των επιδόσεων των Ελλήνων μαθητών στην PISA 2025, αλλά και τη διαδρομή των εκπαιδευτικών ανισοτήτων στη διάρκεια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αναδεικνύει ανακοίνωση του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), με βάση τα αποτελέσματα της διεθνούς αξιολόγησης και τα ευρήματα του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου LINEup.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της PISA 2025, που ανακοινώθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026, το 49,5% των 15χρονων μαθητών στην Ελλάδα δεν κατακτά το βασικό επίπεδο επάρκειας στα Μαθηματικά, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά ανέρχονται σε 43,8% στην κατανόηση κειμένου και 40,9% στις φυσικές επιστήμες.

Η μέση επίδοση της Ελλάδας διαμορφώθηκε στις 424 μονάδες στα Μαθηματικά, στις 423 μονάδες στην κατανόηση κειμένου και στις 434 μονάδες στις φυσικές επιστήμες, χαμηλότερα από τους αντίστοιχους μέσους όρους του ΟΟΣΑ. Σε σχέση με το 2022, η επίδοση μειώθηκε κατά 6 μονάδες στα Μαθηματικά, κατά 16 μονάδες στην κατανόηση κειμένου και κατά 7 μονάδες στις φυσικές επιστήμες.

Όπως σημειώνει το ΚΕΠΕ, η μικρότερη απόσταση της Ελλάδας από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού, καθώς συνδέεται και με την ταχύτερη μείωση των επιδόσεων σε πολλές άλλες χώρες.

Η PISA αποτυπώνει τις επιδόσεις των 15χρονων σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και επιτρέπει διεθνείς συγκρίσεις. Το ευρωπαϊκό έργο LINEup, στο οποίο συμμετέχει το ΚΕΠΕ μαζί με 13 ακόμη εταίρους από έξι ευρωπαϊκές χώρες, εξετάζει διαφορετική διάσταση, παρακολουθώντας την πορεία των ίδιων μαθητών σε βάθος χρόνου.

Στο πλαίσιο της έρευνας, η ομάδα του ΚΕΠΕ, με αξιοποίηση ανωνυμοποιημένων διοικητικών δεδομένων του MySchool και σχολικών βαθμών, παρακολούθησε τις ίδιες μαθήτριες και τους ίδιους μαθητές στη Γλώσσα και στα Μαθηματικά από την Α΄ Γυμνασίου έως τη Γ΄ Λυκείου, για πέντε διαδοχικές κοόρτες.

Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικές ανισότητες δεν έχουν ενιαία μορφή. Τα κορίτσια έχουν υψηλότερους βαθμούς από τα αγόρια και στα δύο μαθήματα, με τη διαφορά να είναι μεγαλύτερη και πιο επίμονη στη Γλώσσα. Στα Μαθηματικά η διαφορά είναι μικρότερη και περιορίζεται κατά την πρόοδο στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Διαφορετική εξέλιξη καταγράφεται μεταξύ Ελλήνων και μη Ελλήνων μαθητών. Μέχρι το τέλος του Λυκείου, το αρχικό χάσμα στους βαθμούς έχει περιοριστεί περίπου στο μισό, τόσο στη Γλώσσα όσο και στα Μαθηματικά.

Οι μεγαλύτερες διαφορές συνδέονται, σύμφωνα με την ανάλυση του ΚΕΠΕ, με το οικογενειακό υπόβαθρο, όπως αυτό προσεγγίζεται μέσω του επαγγέλματος του πατέρα. Στην αρχή της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η διαφορά στους βαθμούς μεταξύ των δύο άκρων των επαγγελματικών κατηγοριών, δηλαδή των ανώτερων επαγγελματικών στελεχών και των ανέργων, είναι περίπου διπλάσια από την αντίστοιχη διαφορά μεταξύ Ελλήνων και μη Ελλήνων μαθητών.

Το ΚΕΠΕ επισημαίνει, παράλληλα, ότι η συρρίκνωση ενός χάσματος δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και βελτίωση των επιδόσεων. Στη Γλώσσα, οι διαφορές περιορίζονται κυρίως επειδή οι ομάδες με τις υψηλότερες επιδόσεις υποχωρούν όσο προχωρά η εκπαίδευση. Στα Μαθηματικά, αντίθετα, οι ομάδες με τις χαμηλότερες επιδόσεις βελτιώνονται ταχύτερα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεταβολή των διαφορών μεταξύ Γυμνασίου και Λυκείου. Στο Γυμνάσιο, οι περισσότερες διαφορές στους βαθμούς εμφανίζονται μεταξύ μαθητών και μαθητριών ακόμη και μέσα στην ίδια τάξη. Στο Λύκειο, οι διαφορές μεταξύ σχολείων γίνονται αισθητά μεγαλύτερες.

Στη Γλώσσα, το μερίδιο των διαφορών στους βαθμούς που εντοπίζεται μεταξύ σχολείων περίπου διπλασιάζεται από την αρχή έως το τέλος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Το εύρημα, όπως διευκρινίζεται, δεν επιτρέπει από μόνο του αιτιώδες συμπέρασμα για την επίδραση ενός συγκεκριμένου τύπου σχολείου, δείχνει όμως ότι η εικόνα των εκπαιδευτικών ανισοτήτων μεταβάλλεται σημαντικά κατά τη σχολική διαδρομή.

Το ΚΕΠΕ υπογραμμίζει ότι τα δεδομένα της PISA και του MySchool δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα. Η PISA βασίζεται σε κοινά τυποποιημένα τεστ, ενώ η ανάλυση του ΚΕΠΕ στους σχολικούς βαθμούς, οι οποίοι εμπεριέχουν και άλλα στοιχεία της σχολικής παρουσίας των μαθητών, όπως η συμμετοχή στο μάθημα.

Από διαφορετική οπτική, ωστόσο, τα δύο είδη δεδομένων αναδεικνύουν το ερώτημα για το τι κρύβεται πίσω από τον μέσο όρο. Στην PISA, όπως σημειώνει το ΚΕΠΕ, η απόκλιση στις φυσικές επιστήμες μεταξύ των περισσότερο και λιγότερο κοινωνικοοικονομικά ευνοημένων μαθητών παραμένει μεγάλη και δεν έχει περιοριστεί ουσιαστικά την τελευταία δεκαετία.

Ανάγκη για διαχρονικά εκπαιδευτικά δεδομένα

Στο πλαίσιο του LINEup χαρτογραφήθηκαν περισσότερες από 100 διαχρονικές βάσεις εκπαιδευτικών δεδομένων σε 24 ευρωπαϊκές χώρες, στο πλαίσιο ευρύτερης επισκόπησης 32 χωρών. Η χαρτογράφηση ανέδειξε σημαντικές διαφορές στη διαθεσιμότητα, την πρόσβαση και το περιεχόμενο των δεδομένων, με την Ελλάδα να υστερεί, σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, τόσο στη διαθεσιμότητα όσο και στην πρόσβαση σε αυτά.

Όπως επισημαίνει το ΚΕΠΕ, η PISA προσφέρει το πλεονέκτημα της διεθνούς συγκρισιμότητας, ενώ τα εθνικά διαχρονικά δεδομένα επιτρέπουν να εντοπιστεί πότε εμφανίζονται, διευρύνονται ή περιορίζονται οι εκπαιδευτικές ανισότητες.

Η εκ των υστέρων εναρμόνιση των υφιστάμενων εθνικών βάσεων δεδομένων είναι, ωστόσο, μόνο εν μέρει δυνατή, καθώς τα δεδομένα έχουν συλλεχθεί για διαφορετικούς σκοπούς, με διαφορετικούς ορισμούς, μεταβλητές και τρόπους μέτρησης.

Με βάση τα ευρήματα, το ΚΕΠΕ αναδεικνύει ως αναγκαία τη συστηματικότερη συλλογή διαχρονικών εκπαιδευτικών δεδομένων και τη βελτίωση της πρόσβασης σε αυτά για ερευνητικούς σκοπούς. Στόχος, όπως προκύπτει από την ανακοίνωση, είναι η συμπλήρωση της διεθνούς εικόνας που παρέχει η PISA με τη δυνατότητα παρακολούθησης της εκπαιδευτικής πορείας των ίδιων μαθητών στον χρόνο, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα τα σημεία στα οποία δημιουργούνται και εξελίσσονται οι ανισότητες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Μάρκος… ο Ρούμπιος και η Ελλάδα που μετράει – Γράφει ο Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος

Για πολλά χρόνια οι επιφανείς Αμερικανοί παράγοντες που επισκέπτονταν την Ελλάδα, χαμογελούσαν, έβγαζαν φωτογραφίες, έλεγαν κάποια πράγματα και μετά πήγαιναν κι έκαναν τα ίδια στην Τουρκία. Λίγες ήταν οι επισκέψεις που είχαν σημαντικό πολιτικό αποτύπωμα. Κάποιες από αυτές, όσο σημαντικές κι αν ήταν, βρέθηκαν σε δεύτερη μοίρα, αφού πρώτευσαν άλλα πράγματα. Όπως στην επίσκεψη Κλίντον, τα μάτια έπεσαν στο λαϊκό δικαστήριο που οργάνωσε ο… κομμουνιστής Καζάκος και τον δίκασε!!!

Νίκος Σακελλαρόπουλος
Γράφει ο συνεργάτης του Έμβολος δημοσιογράφος Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος

Η πρόσφατη επίσκεψη του Ρούμπιο δεν είχε μόνο φιλοφρονήσεις και διπλωματικά χαμόγελα. Είχε παρεμβάσεις/μηνύματα με  ιστορικό, στρατηγικό και γεωπολιτικό περιεχόμενο. Και όποιος δεν τα αντιλαμβάνεται, είτε δεν θέλει είτε δυσκολεύεται να ξεφύγει από τις παρωπίδες της μίζερης εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Πνύκα – σύνδεση της αμερικανικής κληρονομιάς με την ελληνική

Ας ξεκινήσουμε από την Πνύκα. Δεν ήταν ένας τυχαίος χώρος για μια ομιλία με αναφορές στη Δύση, στις ρίζες της, στις αξίες που τη διαμόρφωσαν και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα. Ο Ρούμπιο επέλεξε να μιλήσει από τον τόπο όπου γεννήθηκε η δημοκρατική πολιτική παράδοση, συνδέοντας την ελληνική κληρονομιά με την αμερικανική ταυτότητα και τη διαδρομή του δυτικού πολιτισμού. Από τον Όμηρο μέχρι τη σύγχρονη τεχνολογική πρωτοπορία, η Ελλάδα δεν παρουσιάστηκε ως ένα μουσειακό κατάλοιπο του ένδοξου παρελθόντος, αλλά ως μέρος της ζωντανής πνευματικής και πολιτικής ταυτότητας της Δύσης.

Και εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη ουσία. Όταν ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας επιλέγει την Αθήνα για να διατυπώσει το όραμά του για τη Δύση, αναγνωρίζει στην Ελλάδα κάτι πολύ περισσότερο από την ιστορική της ακτινοβολία. Της αναγνωρίζει θέση και ρόλο στο σήμερα.

Είναι, μάλιστα, δύσκολο να μη χαμογελάσει κανείς με την ιδέα ότι ο Μάρκο Ρούμπιο, έστω και συμβολικά, «πολιτογραφήθηκε» Έλληνας με το όνομα του τίτλου. Ο… Μάρκος ο Ρούμπιος! Όχι επειδή χρειάζεται να του αποδώσουμε ελληνική καταγωγή που δεν έχει, αλλά επειδή ο τρόπος με τον οποίο μίλησε για την Ελλάδα, την ιστορία της και τη συμβολή της στον δυτικό πολιτισμό ήταν μια αναγνώριση που ξεπέρασε τα συνηθισμένα διπλωματικά κομπλιμέντα. Αν μη τι άλλο, κέρδισε επάξια μια θέση στην ελληνική πολιτική συζήτηση.

Ρούμπιο ροή 1

…. Ρούμπιος και στο μέλλον

Ο Ρούμπιο δεν είναι απλώς ένας Αμερικανός αξιωματούχος με ιστορικές ευαισθησίες. Είναι ένας από τους πολιτικούς που θα συνεχίσουν να απασχολούν τη διεθνή σκηνή και μετά την ολοκλήρωση της σημερινής τους αποστολής. Με δεδομένη την πολιτική του διαδρομή και τη θέση που κατέχει στο αμερικανικό σύστημα εξουσίας, συγκαταλέγεται εύλογα στα πρόσωπα που θα μπορούσαν να διεκδικήσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επόμενη ημέρα των Ρεπουμπλικανών. Η προοπτική να αποτελέσει ακόμη και πιθανό διάδοχο του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι μια συζήτηση που μπορεί να αγνοηθεί.

Για την Ελλάδα, αυτό δεν είναι μια αδιάφορη λεπτομέρεια. Οι προσωπικές αντιλήψεις, οι πολιτικές σχέσεις και η εμπιστοσύνη μεταξύ των ηγεσιών έχουν σημασία στη διεθνή πολιτική, ιδίως όταν συνοδεύονται από κοινά συμφέροντα. Και η Αθήνα έχει κάθε λόγο να καλλιεργεί ουσιαστικές σχέσεις με πρόσωπα που επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν καθοριστικά την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Ειδικότερα, η στάση του Ρούμπιο έχει ιδιαίτερη σημασία για τον άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Μια συνεργασία που δεν αποτελεί απλώς διπλωματική άσκηση δημοσίων σχέσεων, αλλά μπορεί να συμβάλει στην ασφάλεια, στην ενεργειακή διασύνδεση, στη σταθερότητα και στην προστασία κοινών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ έχουν οικοδομήσει ένα πλέγμα σχέσεων με σαφές στρατηγικό περιεχόμενο. Ο Ρούμπιο είναι ένας πολιτικός που αντιλαμβάνεται τη γεωπολιτική αξία των συνεργασιών αυτών και τη σημασία της Ελλάδας ως αξιόπιστου εταίρου των ΗΠΑ στην περιοχή.

Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι μια ήσυχη γωνιά του πλανήτη. Βρίσκεται στο σημείο συνάντησης ευρωπαϊκών, μεσανατολικών και ευρύτερων στρατηγικών ανταγωνισμών. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή ασφάλεια, η ναυσιπλοΐα, η αμυντική συνεργασία και η ανάγκη αποτροπής νέων κρίσεων καθιστούν την περιοχή εξαιρετικά σημαντική για τα αμερικανικά συμφέροντα. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα δεν είναι ένας περιφερειακός θεατής. Είναι ένας σύμμαχος με γεωγραφική θέση, υποδομές, θεσμική αξιοπιστία και δυνατότητες που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη αξία.

Ελλάδα – Νοτιοανατολική Ευρώπη – Σαμαράς

Πέραν όλων των άλλων, η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο επιβεβαιώνει εμφατικά το ενεργό ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Και μόνο η αναφορά του ότι η Ελλάδα αποτελεί «πυλώνα σταθερότητας για την αμερικανική παρουσία στην περιοχή» μάλλον τα είπε όλα. Δεν πρόκειται για μια αδιάφορη διατύπωση που προστέθηκε για να γεμίσει ένα διπλωματικό ανακοινωθέν. Είναι μια σαφής αποτίμηση της στρατηγικής αξίας της χώρας μας από τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας.

Ας το συγκρατήσουμε αυτό. Κι ειδικά οι γνωστοί εμμονικοί και μίζεροι που επιμένουν να βλέπουν την ελληνική εξωτερική πολιτική μέσα από τον φακό της διαρκούς ήττας.

Οι διαρκείς κραυγές περί δήθεν ηττών, με τον Αντώνη Σαμαρά να αποτελεί χαρακτηριστικό σημείο αναφοράς αυτής της κριτικής, δεν αρκούν για να ακυρώσουν όσα συμβαίνουν στην πράξη.

Η εξωτερική πολιτική δεν είναι διαγωνισμός καταστροφολογίας. Κρίνεται από τις συμμαχίες που οικοδομούνται, την αξιοπιστία που αποκτά μια χώρα, τα συμφέροντα που προωθεί και τη θέση που κατοχυρώνει μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.

Ασφαλώς, κανείς δεν ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα έλυσε αυτομάτως όλα τα προβλήματά της ή ότι οι αμερικανικές δηλώσεις υποκαθιστούν την ανάγκη για συνεχή διπλωματική προσπάθεια. Οι συμμαχίες χρειάζονται σχέδιο, συνέπεια και αποτελέσματα.

Όμως, άλλο πράγμα η σοβαρή κριτική και άλλο η εμμονική προσπάθεια να παρουσιαστεί κάθε εξέλιξη ως καταστροφή. Όταν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έρχεται στην Αθήνα, επιλέγει την Πνύκα για να μιλήσει για τη Δύση και χαρακτηρίζει την Ελλάδα πυλώνα σταθερότητας για την αμερικανική παρουσία στην περιοχή, δεν είναι σοβαρό να προσποιούμαστε ότι δεν συνέβη τίποτε αξιοσημείωτο.

Υπάρχει, τέλος, και μια ακόμη διάσταση που αξίζει να κρατήσουμε από την παρουσία του Ρούμπιο. Η έμφαση στην εθνική κυριαρχία και στα συμφέροντα των πολιτών δεν συνεπάγεται απομόνωση ούτε άρνηση των διεθνών συνεργασιών. Αντιθέτως, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για συμμαχίες με σαφείς στόχους και αμοιβαίες υποχρεώσεις. Το ΝΑΤΟ, για παράδειγμα, στηρίζεται στη συνεργασία κυρίαρχων κρατών που αντιλαμβάνονται ότι ορισμένες απειλές αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα συλλογικά. Η ισχύς μιας συμμαχίας δεν προκύπτει από την κατάργηση των εθνικών συμφερόντων, αλλά από την ικανότητα των μελών της να τα συντονίζουν.

Ρούμπιο ροή 2

Δύναμη από την ιστορία

Αυτό είναι ένα μάθημα που αφορά και την Αθήνα. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην υπεράσπιση των εθνικών της συμφερόντων και στη συμμετοχή της σε ισχυρές δυτικές συμμαχίες. Χρειάζεται να αξιοποιεί τη συμμετοχή της σε αυτές, ώστε να ενισχύει τη θέση της, να διευρύνει τις επιλογές της και να εξασφαλίζει ότι η φωνή της ακούγεται εκεί όπου λαμβάνονται οι κρίσιμες αποφάσεις.

Ο Μάρκο Ρούμπιο μάς έδωσε αρκετούς λόγους να δούμε αυτή την προοπτική με αισιοδοξία. Η επίσκεψή του δεν λύνει από μόνη της τα εθνικά ζητήματα, ούτε εγγυάται ότι όλες οι αμερικανικές και ελληνικές προτεραιότητες θα συμπίπτουν πάντοτε. Επιβεβαιώνει, όμως, ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει στρατηγικό βάρος, ότι οι σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ουσιαστικό περιεχόμενο και ότι η Νοτιοανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο ζωτικού ενδιαφέροντος για την Ουάσιγκτον.

Και αν ο «Μάρκος ο Ρούμπιος» μάς θύμισε κάτι από την Πνύκα, είναι ότι η Ελλάδα μπορεί να αντλεί δύναμη από την ιστορία της χωρίς να εγκλωβίζεται σε αυτήν. Να αξιοποιεί το παρελθόν της για να διεκδικεί ρόλο στο παρόν και στο μέλλον. Να επενδύει σε συμμαχίες, να προωθεί τα συμφέροντά της και να αντιμετωπίζει με αυτοπεποίθηση τις προκλήσεις.

Γιατί, τελικά, η καλύτερη απάντηση στη μιζέρια της διαρκούς εθνικής ήττας δεν είναι οι πανηγυρισμοί. Είναι η πραγματικότητα μιας χώρας που αναγνωρίζεται ως αξιόπιστος σύμμαχος και πυλώνας σταθερότητας σε μια περιοχή που μετρά περισσότερο από ποτέ.

Και αυτό, είτε αρέσει σε ορισμένους είτε όχι, είναι κάτι που αξίζει να πιστωθεί στην ελληνική διπλωματία.