Αρχική Blog Σελίδα 3

Ο ΥΠΕΞ του Ιράν στο Πακιστάν, όπου αναμένονται απεσταλμένοι των ΗΠΑ

Από
Έμβολος
-

Η πιθανότητα να ξαναρχίσουν σήμερα συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν για να τερματιστεί ο πόλεμος έμοιαζε να παίρνει μορφή χθες Παρασκευή, καθώς αντιπρόσωποι των δυο χωρών, ορκισμένων εχθρών, στάλθηκαν στην πακιστανική πρωτεύουσα, το Ισλαμαμπάντ, αλλά χωρίς καμιά εγγύηση ότι θα διεξαχθούν απευθείας διαπραγματεύσεις, δυο εβδομάδες μετά την αποτυχία του πρώτου εγχειρήματος.

   Παράλληλα, η κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, το άλλο βασικό θέατρο των εχθροπραξιών, φάνταζε χθες εξαιρετικά επισφαλής.

   Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους–στη μεγάλη πλειονότητά τους στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο–και έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία.

   Στην πακιστανική πρωτεύουσα Ισλαμαμπάντ αναμενόταν εδώ και μέρες να ξαναρχίσουν οι αμερικανοϊρανικές συνομιλίες που άρχισαν πριν από δυο εβδομάδες κι ανεστάλησαν έπειτα από δεκαπέντε ώρες, ενώ η κατάπαυση του πυρός ανανεώθηκε μονομερώς μέχρι νεοτέρας από τις ΗΠΑ.

   Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έφθασε χθες βράδυ στο Ισλαμαμπάντ για συνομιλίες με κορυφαίους πακιστανούς αξιωματούχους.

   Όμως «δεν σχεδιάζεται να γίνει καμιά συνάντηση Ιράν-ΗΠΑ», τόνισε μέσω X ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, απλώς θα μεταφερθούν θέσεις του Ιράν στην αμερικανική πλευρά από τους πακιστανούς μεσολαβητές.

   Απεσταλμένοι του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, προγραμματίζεται να μεταβούν σήμερα στο Πακιστάν ενόψει συνομιλιών «με αντιπροσώπους» του Ιράν, δήλωνε μολαταύτα προηγουμένως η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, η Κάρολαϊν Λέβιτ, κατά την οποία η συνάντηση ζητήθηκε από την Τεχεράνη.

   Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, που ήταν επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας πριν από δυο εβδομάδες, δεν αναμένεται να κάνει το ταξίδι αυτή τη φορά–κάτι όμως που μπορεί να αλλάξει αν σημειωθεί πρόοδος, διευκρίνισε η κ. Λέβιτ.

   Μετά το Πακιστάν, ο κ. Αραγτσί αναμένεται να συνεχίσει περιοδεία με τους άλλους σταθμούς του να είναι το Ομάν και τη Ρωσία.

   Παράλληλα, η παράλυση της ναυσιπλοΐας συνεχίζεται στο στενό του Χορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες περνά το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) που προορίζεται για τις διεθνείς αγορές–καθώς η θαλάσσια οδός εξακολουθεί να υπόκειται σε διπλό αποκλεισμό, ιρανικό και αμερικανικό.

   Οι αγορές φάνηκαν να υποδέχονται με πολύ συγκρατημένη αισιοδοξία την προοπτική νέων διαπραγματεύσεων Ουάσιγκτον-Τεχεράνης. Η τιμή του WTI, αμερικανικής ποικιλίας αργού αναφοράς, υποχωρούσε στα 94,40 δολάρια το βαρέλι (-1,51%), αυτή του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, συνέχισε να ανεβαίνει μεν, αλλά με πιο βραδύ ρυθμό, κλείνοντας στα 105,33 δολάρια (+0,25%).

   Στο άλλο κύριο μέτωπο του πολέμου, το λιβανικό, η κατάπαυση του πυρός, που προχθές Πέμπτη ανακοινώθηκε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ πως παρατείνεται για τρεις εβδομάδες έπειτα από συνομιλίες αντιπροσώπων του Λιβάνου και του Ισραήλ στον Λευκό Οίκο, ήδη τίθεται υπό σοβαρή δοκιμασία.

   «Αεροπορικά πλήγματα του ισραηλινού εχθρού στον νότιο Λίβανο (…) είχαν αποτέλεσμα να γίνουν μάρτυρες έξι πολίτες και να τραυματιστούν άλλοι δύο», ανέφερε το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου σε ανακοίνωση Τύπου που δημοσιοποίησε αργά χθες βράδυ.

   Ο ισραηλινός στρατός διαβεβαίωσε ότι μέλη του σκότωσαν έξι μαχητές της Χεζμπολά κατά τη διάρκεια ανταλλαγών πυρών, αφού ανέφερε πως το σιιτικό κίνημα κατέρριψε ισραηλινό μη επανδρωμένο εναέριο όχημα.

   Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κατηγόρησε τη Χεζμπολά ότι προσπαθεί να «σαμποτάρει» τη «διαδικασία για να επιτύχουμε ιστορική (σ.σ. συμφωνία) ειρήνης ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο».

   Το σιιτικό κίνημα, που κατηγορείται πως έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο ξαναρχίζοντας εχθροπραξίες με το Ισραήλ τη 2η Μαρτίου, κάλεσε από την πλευρά του το λιβανικό κράτος να απέχει «από απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ» και έκρινε ότι η παράταση της κατάπαυσης του πυρός «δεν έχει νόημα» εξαιτίας των συνεχιζόμενων «εχθρικών ενεργειών» του ισραηλινού στρατού.

«Θα γυρίσουμε στο σπίτι μας»

   Ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε χθες Παρασκευή διαταγή να απομακρυνθούν εσπευσμένα οι κάτοικοι χωριού του νοτίου Λιβάνου, την πρώτη μετά την παράταση της κατάπαυσης του πυρός. Το λιβανικό επίσημο πρακτορείο ειδήσεων ANI έκανε κατόπιν λόγο για ισραηλινό βομβαρδισμό στο Ντέιρ Άμες.

   Η απευθείας διαπραγμάτευση με το Ισραήλ «σημαίνει αναγνώριση του εχθρού», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άχμαντ Σουμάρι, 74 ετών, ο οποίος, παρά τους δισταγμούς του, αποφάσισε να φύγει από τη Σαΐντα, όπου είχε βρει καταφύγιο, και να γυρίσει στο χωριό του, έπειτα από την αμερικανική ανακοίνωση πως η κατάπαυση του πυρός παρατείνεται για τρεις εβδομάδες.

   «Θα γυρίσουμε στο σπίτι μας», είπε, έχοντας γύρω του σακούλες και στρώματα, εκφράζοντας την ελπίδα ότι «η κατάπαυση του πυρός θα μονιμοποιηθεί».

   Παράλληλα, η ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (FINUL στα γαλλικά, UNIFIL στα αγγλικά) ανακοίνωσε χθες τον θάνατο ακόμη ενός ινδονήσιου κυανόκρανου, ο οποίος είχε τραυματιστεί την 29η Μαρτίου στον νότο.

ΦΩΤΟ  EPA/PAKISTAN FOREIGN OFFICE 
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης S&P επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας ΒΒΒ με σταθερές προοπτικές

Από
Έμβολος
-

Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης S&P επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα ΒΒΒ με σταθερές προοπτικές, ένα σκαλοπάτι πάνω από την επενδυτική βαθμίδα.

Ο S&P επισημαίνει ότι έκανε την εξαμηνιαία αξιολόγηση για το αξιόχρεο της Ελλάδας, με βάση τα τελευταία στοιχεία, χωρίς να δημοσιεύσει νέα έκθεση.

Ο οίκος είχε αναβαθμίσει την Ελλάδα εντός της επενδυτικής βαθμίδας πέρυσι τον Απρίλιο.

Στην ίδια βαθμίδα με τον S&P αξιολογούν το ελληνικό αξιόχρεο και οι οίκοι Fitch, DBRS και Scope, ενώ ο Moody’s το αξιολογεί ένα σκαλοπάτι χαμηλότερα, στο Baa3.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η επόμενη μέρα μετά το υπερπλεόνασμα και τους νέους στόχους του προϋπολογισμού

Από
Έμβολος
-

Επενδύσεις, ΠΔΕ και ανάπτυξη 2% διαμορφώνουν το νέο τοπίο στην οικονομία

Με τις προβλέψεις της κυβέρνησης για την Ανάπτυξη να υποχωρούν πλέον από 2,4% σε 2% του ΑΕΠ για το 2026 και με τις ανησυχίες για στασιμοπληθωρισμό στην Ευρώπη να ενισχύονται, το οικονομικό επιτελείο αλλάζει σχεδιασμό στην οικονομική πολιτική.

Δύο μήνες μετά το ξέσπασμα της μεγάλης κρίσης στη Μέση Ανατολή, πέραν από τα μέτρα στήριξης και άμεσης ανακούφισης που λαμβάνονται κατά περίπτωση ήδη, το βάρος της πολιτικής της κυβέρνησης πέφτει πλέον στην συνεχή παραγωγή επενδύσεων και στη διατήρηση της ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. Στη βάση αυτή το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σχεδιάζει ένα υψηλότερο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) το οποίο θα ενισχύεται κάθε χρόνο με επιπρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους. Η επενδυτική αυτή ενίσχυση θα προσεγγίσει τα 650 εκατ. ευρώ το 2027 και θα αυξάνεται κατά 1 δισ. ετησίως κάθε επόμενο χρόνο.

Το σχέδιο αυτό θα αποκαλυφθεί πλήρως στις 30 Απριλίου, καθώς τότε θα κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η ετήσια Έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού – Διαρθρωτικού Σχεδίου (ΜΔΔΣ – Annual Progress Report) το οποίο θα ενσωματώνει τα απολογιστικά στοιχεία του 2025, τις έκτακτες τρέχουσες προβλέψεις για το 2026, αλλά και αναθεωρημένες εκτιμήσεις για το 2027.

Με διεθνείς συνθήκες τις οποίες κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ή να ελέγξει, η αναθεώρηση στόχων που συνεχώς μεταβάλλονται παγκοσμίως δεν αρκεί, παρατηρούν αρμόδια στελέχη. Στο οικονομικό επιτελείο θέτουν τις βάσεις για δράσεις που θα αποφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα και αντίρροπες τάσεις στην οικονομική επιβράδυνση της ευρωπαϊκής Οικονομίας, με κύριο «μοχλό» το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ως βασικό μηχανισμό που καλείται να στηρίξει την ανάπτυξη στα επόμενα χρόνια.

Οι νέοι στόχοι

Ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς προανήγγειλε ήδη το βασικό αποτύπωμα  αυτής της αναθεώρησης: η ανάπτυξη του 2026 αναθεωρείται στο 2% από 2,4%, αλλά για το 2027 η πρόβλεψη βελτιώνεται στο 2% από 1,7% του ΑΕΠ, με καθοριστική συμβολή των επενδύσεων και του υψηλότερου συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ

Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει ένα νέο τοπίο στην ελληνική οικονομία:

  • από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνεται ότι οι διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις επιβαρύνουν τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις και οδηγούν σε υψηλότερο πληθωρισμό.
  • από την άλλη, η ελληνική οικονομία επιχειρεί να διατηρήσει σταθερό ρυθμό μεγέθυνσης 2% και μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, μέσα από μια πιο δομική αλλαγή του αναπτυξιακού της μείγματος, όπου το βάρος μεταφέρεται στις δημόσιες και συγχρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις που θα αποτυπωθούν στην αναθεώρηση, ο πληθωρισμός για το 2026 ανεβαίνει στο 3,2% από 2,2% που ήταν η αρχική πρόβλεψη, ενώ για το 2027 τοποθετείται στο 2,4%.

Το πρόβλημα

Η αναθεώρηση αυτή συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές τιμές: το σενάριο βάσης για μέση τιμή Brent αναθεωρείται στα 89 δολάρια το βαρέλι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 (αντί 62 δολάρια που προέβλεπε πριν 6 μήνες ο προϋπολογισμός) με βάση τις αγορές futures, σε ένα περιβάλλον όμως που παραμένει ασταθές λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τις τιμές πετρελαίου να «πετάει» ξανά και πάλι στα 100 δολάρια το βαρέλι, μετά την πρόσκαιρη ανακούφιση που προκάλεσε πριν το Πάσχα η είδηση της εκεχειρίας στη Μ.Ανατολή.

Την ίδια στιγμή και όλη η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με παρόμοιες πιέσεις. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε την περασμένη Πέμπτη από την Αθήνα ότι η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει βραχυπρόθεσμα κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμό χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού, καθώς οι νέες ενεργειακές αναταράξεις επιδρούν αρνητικά στην οικονομική δραστηριότητα και ανεβάζουν το κόστος.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο ίδιος από την Αθήνα υπογράμμισε ότι η απάντηση για την Ευρώπη είναι περισσότερη ανθεκτικότητα μέσω μεταρρυθμίσεων -και μάλιστα έθεσε την Ελλάδα ως παράδειγμα σημειώνοντας ότι η ευρωπαϊκή οικονομία έχει λόγους να διδαχθεί από τη διαδρομή της χώρας τα τελευταία χρόνια.

Τι αλλάζει με το ενισχυμένο ΠΔΕ

Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο επιχειρεί να στηριχθεί η νέα ελληνική στρατηγική.

Η αναθεώρηση δεν αποτυπώνει μόνο μια υποχώρηση των προσδοκιών για το 2026, αλλά κυρίως μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη θα διατηρηθεί στο 2% και στα επόμενα χρόνια, όταν τα «απόνερα» της κρίσης θα συνεχίζονται αλλά η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα αρχίσει να εξασθενεί.

Το στοίχημα είναι να μη δημιουργηθεί επενδυτικό κενό μετά το 2026 και να περάσει η οικονομία σε μια φάση περισσότερο μόνιμης αναπτυξιακής στήριξης. Κεντρικό εργαλείο αυτής της μετάβασης αναδεικνύεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό -Διαρθρωτικό Σχέδιο θα προβλέπει ότι το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΠΔΕ αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ από 6,35 δισ. ευρώ το 2027, δηλαδή θα είναι μεγαλύτερο κατά περίπου 650 εκατ. ευρώ ή περίπου 10% σε σχέση με εφέτος.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η αύξηση αυτή αποκτά μόνιμο χαρακτήρα για τα έτη 2028, 2029 και 2030, καθώς θα προβλέπεται να αυξάνεται σταθερά κατά περίπου 1 δισ. ευρώ επιπλέον κάθε χρόνο,  ενσωματώνοντας πλέον και νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (Social Climate Fund) και το Ταμείο Εκμοντερνισμού (Modernization Fund) που θα εισφέρουν άλλα 6,9 δισ. ευρώ στα νοικοκυριά -με στόχευση στα πιο ευάλωτα- αλλά και στις υποδομές και στις επιχειρήσεις. Αυτό θα αποτυπώνεται έτσι σε αύξηση του ΠΔΕ στα 8 δισ. ευρώ το 2028, στα 9 δισ. το 2029 ενώ το 2030 θα ξεπεράσει τα 10 δισ.

 Η συγκεκριμένη μεταβολή, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα μακροοικονομικά δεδομένα, τα μέτρα στήριξης και τις ελαφρύνσεις από τη νέα φορολογική κλίμακα που από φέτος εφαρμόζεται, είναι ο παράγοντας που, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, εξηγεί γιατί η Ανάπτυξη του 2027 βελτιώνεται εκ νέου στο 2%, αντί 1,7% που ήταν η προ εξαμήνου εκτίμηση.

Ωστόσο και αυτή η εικόνα αναμένεται να αλλάξει προς το καλύτερο: οι προβλέψεις αυτές δεν έχουν ενσωματώσει τις εισπράξεις που θα έρχονται στη χώρα από το νέο ΕΣΠΑ, καθώς η νέα προγραμματική περίοδος 2028-2034 δεν έχει ακόμα συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει σχετικά στο β΄εξάμηνο του 2026 (επί της Ιρλανδικής Προεδρίας στην ΕΕ) ενώ οι οριστικές αποφάσεις θα έρθουν μέσα στο 2027 (πιθανότατα επί της Ελληνικής Προεδρίας). Ωστόσο η αρχική πρόταση μιλά περίπου για 49,5 δισεκατομμύρια ευρώ προς τη χώρα μας, τα οποία θα ξεκινήσουν να έρχονται σταδιακά το 2028 – 2029, προσθέτοντας επενδύσεις και ανεβάζοντας την Ανάπτυξη σημαντικά υψηλότερα και από το 2% του ΑΕΠ που θα προβλέπει για τότε το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο που θα δημοσιοποιηθεί την ερχόμενη Πέμπτη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Προστατεύω ή κρύβω; Η αλήθεια μέσα στην οικογένεια – Γράφει ο Γιάννης Ξηντάρας

Από
Έμβολος
-

Ένας από τους πιο βαθιούς φόβους ενός γονιού είναι αυτός:
να μην πληγωθεί το παιδί του.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο Γιάννης Ξηντάρας

Και από εκεί ξεκινά μια διαρκής προσπάθεια προστασίας. Να προλάβει το κακό, να κρατήσει την ισορροπία, να διατηρήσει ένα περιβάλλον όσο γίνεται πιο ασφαλές. Είναι μια ανάγκη ανθρώπινη, σχεδόν αυτονόητη.

Όμως η ζωή δεν ρωτά.

Κάποιες στιγμές φέρνει δυσκολίες που δεν κρύβονται εύκολα. Πένθος, ασθένεια, οικονομική πίεση. Καταστάσεις που αλλάζουν την ατμόσφαιρα του σπιτιού, που αφήνουν ένα ίχνος ακόμα κι όταν δεν ειπωθούν.

Και τότε γεννιέται το δίλημμα.

Να το πούμε ή να το προστατεύσουμε;

Πολλοί γονείς επιλέγουν τη σιωπή.
Με μια σκέψη που μοιάζει λογική: «είναι μικρό, δεν θα το αντέξει».

Και κάπως έτσι αρχίζει να δημιουργείται μια περίεργη κατάσταση μέσα στο σπίτι.
Οι ενήλικες ξέρουν, τα παιδιά δεν «ξέρουν» τουλάχιστον όχι με λόγια.

Αλλά νιώθουν.

Αντιλαμβάνονται την ένταση, την αλλαγή στον τόνο της φωνής, τις ματιές που αποφεύγονται, τα μισόλογα. Μπορεί να μην έχουν την πλήρη εικόνα, όμως πιάνουν το βάρος της.

Και εκεί, χωρίς να το καταλάβουμε, συμβαίνει κάτι σημαντικό.

Η απειλή γίνεται πιο μεγάλη.

Όταν κάτι δεν λέγεται, δεν μικραίνει.
Απλώνεται.

Παίρνει μορφή μέσα στη φαντασία του παιδιού, και συχνά αυτή η μορφή είναι πιο τρομακτική από την πραγματικότητα. Γιατί δεν έχει όρια, δεν έχει λέξεις, δεν έχει εξήγηση.

Είναι ένα «κάτι κακό» που υπάρχει… αλλά δεν κατονομάζεται.

Και αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη ανασφάλεια.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται γονείς που θα τους εγγυηθούν ότι όλα θα πάνε καλά.
Γιατί αυτή η εγγύηση δεν υπάρχει.

Χρειάζονται όμως γονείς που να αντέχουν να είναι παρόντες όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά.

Που μπορούν να πουν την αλήθεια με τρόπο που να ταιριάζει στην ηλικία τους. Να δώσουν ένα πλαίσιο, ένα νόημα, ένα «αυτό συμβαίνει». Και μαζί με αυτό, να δώσουν και κάτι ακόμα πιο ουσιαστικό:

«Είμαι εδώ.»

Όχι ως απάντηση σε όλα.
Αλλά ως σταθερότητα μέσα στο άγνωστο.

Για να συμβεί αυτό, χρειάζεται πρώτα κάτι άλλο.

Οι ίδιοι οι γονείς να έχουν σταθεί μεταξύ τους. Να έχουν μοιραστεί αυτό που τους συμβαίνει, να έχουν βρει έναν τρόπο να το αντέξουν ως ζευγάρι. Γιατί αν ο ενήλικας δεν έχει επεξεργαστεί κάπως τη δυσκολία, δύσκολα μπορεί να τη μεταφέρει στο παιδί χωρίς να το φορτώσει.

Και ύστερα, χρειάζεται διαθεσιμότητα.

Γιατί κάθε παιδί θα αντιδράσει διαφορετικά.
Κάποιο μπορεί να φοβηθεί, κάποιο να θυμώσει, κάποιο να σωπάσει, κάποιο να κάνει πολλές ερωτήσεις. Κάποιο μπορεί να μη ρωτήσει καθόλου, όχι επειδή δεν καταλαβαίνει, αλλά επειδή προσπαθεί να προστατεύσει τον γονιό.

Και εκεί είναι σημαντικό να υπάρχει χώρος.

Χώρος για όλα.

Η αλήθεια, όταν λέγεται, δεν παύει να είναι δύσκολη.
Αλλά γίνεται διαχειρίσιμη.

Αποκτά σχήμα, όρια, λέξεις.
Μπορεί να ακουστεί, να εκφραστεί, να μοιραστεί.

Και κάπως έτσι, η οικογένεια δεν διαλύεται μπροστά στη δυσκολία.
Στέκεται μέσα σε αυτήν.

Ίσως τελικά η προστασία να μην είναι αυτό που νομίζουμε.

Δεν είναι να κρατήσεις το παιδί μακριά από κάθε δύσκολη αλήθεια.
Είναι να του δείξεις ότι μπορεί να σταθεί απέναντί της και ότι δεν είναι μόνο του.

«Σε εμπιστεύομαι» σημαίνει κάτι βαθύτερο από το να μην το φορτώσω.
Σημαίνει «πιστεύω ότι μπορείς να αντέξεις, και είμαι εδώ να σε στηρίξω».

Γιατί μια αλήθεια που λέγεται, όσο δύσκολη κι αν είναι, έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα.

Ενώνει.

Δίνει τη δυνατότητα σε όλους να νιώσουν, να μιλήσουν, να συνδεθούν.
Να υπάρξουν μέσα στη δυσκολία, όχι ο καθένας μόνος του, αλλά μαζί.

Και αυτό, τελικά, είναι που χτίζει ανθεκτικότητα.

Όχι η σιωπή.
Αλλά η παρουσία.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας

Υγεία – Η επιδημία ιλαράς εντείνεται στην Αμερική, προειδοποιεί ο περιφερειακός οργανισμός υγείας

Από
Έμβολος
-

Ο Παναμερικανικός Οργανισμός Υγείας (ΠΑΟΥ) προειδοποίησε χθες Πέμπτη εναντίον της κλιμάκωσης της επιδημίας ιλαράς στην αμερικανική ήπειρο, καθώς πλησιάζει στον ορίζοντα το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου που ξεκινά τον Ιούλιο στις ΗΠΑ, στο Μεξικό και στον Καναδά.

Τα κρούσματα ιλαράς που καταγράφονται στην ήπειρο βρίσκονται σε καθαρή άνοδο από το 2025, κυρίως στις χώρες της βόρειας Αμερικής, όπου ουδέποτε εξαλείφθηκε η εξαιρετικά μολυσματική και δυνητικά θανατηφόρα ασθένεια.

Την περασμένη χρονιά, καταγράφτηκαν πάνω από 14.700 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς σε 13 χώρες της αμερικανικής ηπείρου και δεκάδες θάνατοι: πρόκειται για «σχεδόν 32πλάσιο» επίπεδο από αυτό του 2024, ανέφερε ο διευθυντής του ΠΑΟΥ Ζάρμπας Μπαρμπόσα, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Και «η τάση αυτή συνεχίζεται το 2026 και επιταχύνεται», καθώς πλέον τα κρούσματα είναι «πάνω από 15.300», κυρίως στο Μεξικό, στη Γουατεμάλα, στις ΗΠΑ και στον Καναδά, τόνισε. «Η επανεμφάνιση της ιλαράς στην αμερικανική ήπειρο αποτελεί σημαντικό πισωγύρισμα, που όμως είναι εντελώς αντιστρέψιμο» χάρη στον εμβολιασμό, σημείωσε.

Η ιλαρά έχει κύρια συμπτώματα πυρετό, καταρροή, βήχα, επιπεφυκίτιδα, φωτοφοβία και εξανθήματα στο πρόσωπο, στον κορμό και στα άκρα. Ενώ τα εμβόλια κατά της ιλαράς είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά κι έχουν λάβει άδειες, σε χώρες όπου πιστευόταν ότι η νόσος είχε εξαλειφθεί, η αύξηση των αμφισβητήσεων για τα εμβόλια και οι δυσκολίες ως προς την πρόσβαση στα εμβόλια σε κάποιες σήμαναν πως το πεδίο έγινε εύφορο για την επανεμφάνιση και την εξάπλωση της νόσου.

Επτά εκατομμύρια

«Ο κόσμος ξέχασε. Επειδή δεν βλέπει πλέον επιδημίες σε μαζική κλίμακα και παιδιά να πεθαίνουν γύρω του, αμφιβάλλει γιατί να κάνει εμβόλια—αλλά η ιλαρά ουδέποτε εξαλείφθηκε (παγκοσμίως), όπως η ερυθρά, κι όταν ο ιός αυτός μολύνει κάποιον ευάλωτο, του επιτίθεται ανελέητα», επέμεινε ο Ντανιέλ Σάλας, αρμόδιος για τα προγράμματα εμβολιασμού στον ΠΑΟΥ, στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Με αυτό το φόντο, και καθώς πλέον πλησιάζει στον ορίζοντα το Μουντιάλ του 2026, που θα διεξαχθεί στις ΗΠΑ, στο Μεξικό και στον Καναδά, όπου ο ιός κυκλοφορεί, ο γιατρός κάλεσε τους τουρίστες να φροντίσουν να είναι επαρκώς εμβολιασμένοι και να πάρουν προφυλάξεις για να αποφύγουν μολύνσεις.

Σχεδόν επτά εκατομμύρια επισκέπτες αναμένονται στις 16 πόλεις όπου θα διεξαχθούν αγώνες αυτής της διοργάνωσης, κάθε άλλο παρά συνηθισμένης, καθώς για πρώτη φορά θα πρόκειται για τουρνουά με 48 ομάδες και 104 αγώνες. Πέρα από τον κόσμο που θα υποδεχθεί στα στάδια, η καθεμιά από τις πόλεις αυτές θα οργανώσει «φεστιβάλ φιλάθλων», όπου θα συρρέουν χιλιάδες υποστηρικτές για να παρακολουθήσουν τα ματς σε γιγαντιαίες οθόνες.

«Η ιλαρά είναι νόσος που μεταδίδεται μέσω του αέρα και εξαπλώνεται πολύ εύκολα. Ο ιός μπορεί ακόμη και να σταθεί στον αέρα για ως και δυο ώρες αφού κάποιος μολυσμένος άνθρωπος φύγει από κάποιον χώρο», θύμισε.

Όταν επικοινώνησε μαζί του το Γαλλικό Πρακτορείο, το αμερικανικό υπουργείο Υγείας—επικεφαλής του οποίου είναι σήμερα μορφή των αντιεμβολιαστών, που επικρίνεται για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε την επιδημία ιλαράς—ανέφερε πως βρίσκεται σε «συντονισμό με τους ομοσπονδιακούς εταίρους του» και εργάζεται «σε στενή συνεργασία με τη FIFA και τοπικούς παράγοντες για να εγγυηθεί την υγεία και την ασφάλεια των Αμερικανών και των ξένων επισκεπτών κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου» ποδοσφαίρου (Ιούνιος-Ιούλιος).

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υπουργείο Εργασίας: Ο «χάρτης» των πληρωμών από τον e-ΕΦΚΑ και τη ΔΥΠΑ έως τις 30 Απριλίου

Από
Έμβολος
-

Συνολικά 1.177.920.384,15 ευρώ θα καταβληθούν σε 1.725.124 δικαιούχους, από τις 27 έως τις 30 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο των προγραμματισμένων καταβολών του e-ΕΦΚΑ και της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).

Ειδικότερα, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση:

Από τον e-ΕΦΚΑ:

– στις 27 Απριλίου, θα καταβληθούν 1.121.872.384,15 ευρώ σε 1.663.804 δικαιούχους για την πληρωμή κύριων και επικουρικών συντάξεων Μαΐου 2026,

– στις 30 Απριλίου, θα καταβληθούν 3.050.000 ευρώ σε 8.300 δικαιούχους για την πληρωμή προκαταβολών συντάξεων ν. 4778/2021 Μαΐου 2026,

– από τις 27 έως τις 30 Απριλίου, θα καταβληθούν 20.000.000 ευρώ σε 900 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων για εφάπαξ,

– στις 30 Απριλίου, θα καταβληθούν 3.500.000 ευρώ σε 2.200 δικαιούχους για επιστροφή εισφορών μη μισθωτών και

– στις 30 Απριλίου, θα καταβληθούν 298.000 ευρώ σε 340 δικαιούχους εξωιδρυματικών επιδομάτων του ΤΑΥΤΕΚΩ.

Από τη ΔΥΠΑ θα καταβληθούν:

– 13.000.000 ευρώ σε 21.500 δικαιούχους για επιδόματα ανεργίας και λοιπά επιδόματα,

– 1.000.000 ευρώ σε 15.000 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας,

– 14.000.000 ευρώ σε 13.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης και

– 1.200.000 ευρώ σε 80 δικαιούχους φορείς για την πληρωμή εισφορών προγραμμάτων κοινωφελούς χαρακτήρα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας: Η εμφάνιση ενός επεισοδίου El Niño είναι όλο και περισσότερη πιθανή από τα μέσα του 2026

Από
Έμβολος
-

Η εμφάνιση ενός επεισοδίου El Niño είναι όλο και περισσότερο πιθανή από τα μέσα του 2026, με συνέπειες για τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις σε παγκόσμια κλίμακα, ανακοίνωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας.

Σύμφωνα με την τελευταία επικαιροποίηση στοιχείων της υπηρεσίας αυτής του ΟΗΕ, που σημειώνει σαφή μεταβολή στον Ισημερινό Ειρηνικό, «οι θερμοκρασίες επιφανείας αυξάνονται με ταχύτητα, αφήνοντας να διαφανεί πιθανή επιστροφή του El Niño  από την περίοδο από τα μέσα του Μαΐου έως τον  Ιούλιο 2026.

«Οι προβλέψεις για τους τρεις επόμενους μήνες παραπέμπουν σε επικράτηση παγκοσμίως θερμοκρασιών υψηλότερων του κανονικού στην επιφάνεια των ηπειρωτικών περιοχών καθώς και τοπικές διαφοροποιήσεις των μοντέλων βροχόπτωσης, εξηγεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας με βάση τις προβλέψεις πολλών κλιματολογικών κέντρων.

«Επειτα από μία περίοδο ουδέτερων συνθηκών στις αρχές του έτους» που ακολούθησε το επεισόδιο La Niña της περιόδου 2025/26, εκτιμάται με κάποιον βαθμό βεβαιότητας ότι θα ξεκινήσει ένα επεισόδιο El Niño  που θα συνοδευθεί από νέα ενίσχυση τους επόμενους μήνες», δήλωσε ο Ουίλφραμ Μουφούμα Οκία, διευθυντής του Τμήματος Προβλέψεων του Κλίματος του ΠΟΜ.

«Σύμφωνα με τα μοντέλα, είναι πιθανόν να πρόκειται για ένα επεισόδιο ισχυρής έντασης», πρόσθεσε διευκρινίζοντας ότι «το επίπεδο εμπιστοσύνης στις προβλέψεις βελτιώνεται μετά τον Απρίλιο».

Το El Niño  χαρακτηρίζεται από αύξηση των θερμοκρασιών επιφανείας στο κέντρο και στο ανατολικό τμήμα του Ισημερινού Ειρηνικού. Συνήθως συμβαίνει κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί περί τους εννέα έως δώδεκα μήνες.

Το τελευταίο επεισόδιο  El Niño, 2023-2024, κατέστησε αυτά τα χρόνια τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Το κυκλικό φαινόμενο επηρεάζει μέσω του φαινομένου του ντόμινο το παγκόσμιο κλίμα επί πολλούς μήνες.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας ανακοίνωσε ότι θα δημοσιεύσει το επόμενο ενημερωτικό σημείωμα Niño/Niña στο τέλος του Μαΐου «ώστε να προσφέρουν  περισσότερο αξιόπιστες κατευθύνσεις για την λήψη αποφάσεων κατά την διάρκεια της περιόδου Ιουνίου-Αυγούστου και πέραν αυτής».

Ο ΠΟΜ προβλέπει για την περίοδο Μαΐου-Ιουνίου θερμοκρασίες επιφανείας στα ηπειρωτικά «υψηλότερες του κανονικού σχεδόν παντού». «Η ειδοποίηση είναι ιδιαίτερα έντονη για το νότιο τμήμα της Βόρειας  Αμερικής, την Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική και την Βόρεια Αφρική», διευκρινίζει ο οργανισμός προσθέτοντας ότι οι προβλέψεις για βροχοπτώσεις έχουν μεγάλες διακυμάνσεις κατά τόπο.

Σύμφωνα με τον ΠΟΜ, «δεν έχει αποδειχθεί ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει την συχνότητα ή την ένταση των επεισοδίων El Niño». Στο παρελθόν, ο Οργανισμός είχε ανακοινώσει ότι «τα κλιματικά φαινόμενα μεγάλης κλίμακας όπως τα El Niño/  La Niña εντάσσονται σε μία ευρύτερη συγκυρία κλιματικής αλλαγής οφειλόμενης στις ανθρώπινες δραστηριότητες».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι επενδύσεις στην παραγωγή πυρηνικών όπλων μεγεθύνονται (μελέτη)

Από
Έμβολος
-

Ολοένα περισσότεροι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί επενδύουν στην παραγωγή πυρηνικών όπλων, καταγγέλλουν μη κυβερνητικές οργανώσεις, προειδοποιώντας εναντίον του κινδύνου κλιμάκωσης, με φόντο τις επιτεινόμενες διεθνείς εντάσεις και τις στρατιωτικές δαπάνες, που συντρίβουν το ένα ρεκόρ πίσω από το άλλο.

Ειδικοί επισείουν τον κίνδυνο νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών, καθώς χώρες που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια έχουν εμπλακεί σε πολέμους—στην Ευρώπη, στην Ασία, στη Μέση Ανατολή—την ώρα που οι μακρόχρονες προσπάθειες υπέρ του πυρηνικού αφοπλισμού και της μη διάδοσης ασθμαίνουν.

Σε μελέτη τους που δίνουν στη δημοσιότητα σήμερα, η Διεθνής Εκστρατεία για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων (ICAN), που έχει τιμηθεί με Νόμπελ Ειρήνης, και η PAX, άλλη οργάνωση που τάσσεται κατά των πυρηνικών όπλων, υπογραμμίζουν τα μεγεθυνόμενα συμφέροντα πολλών χρηματοπιστωτικών οργανισμών σε εταιρείες που κατασκευάζουν, ή εκσυγχρονίζουν, τα πυρηνικά οπλοστάσια των εννέα χωρών που διαθέτουν τέτοια.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση, υπό τον τίτλο Don’t Bank on the Bomb («Μην επενδύετε στην πυρηνική βόμβα», σε ελεύθερη απόδοση), τα δεδομένα της οποίας φθάνουν μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, 301 τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες κι άλλοι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί χρηματοδότησαν ή επένδυσαν σε εταιρείες εμπλεκόμενες στην παραγωγή πυρηνικών όπλων.

Ο αριθμός είναι αυξημένος κατά 15% σε σύγκριση με την προηγούμενη ετήσια έκθεση και σηματοδοτεί την αντιστροφή της πολυετούς τάσης συρρίκνωσης, σημειώνει το κείμενο.

Κίνδυνος

«Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, ο αριθμός των επενδυτών που επιδιώκουν να αποκομίσουν κέρδη από κούρσα εξοπλισμών αυξάνεται», τονίζει η Σούζι Σνάιντερ, διευθύντρια προγραμμάτων της ICAN και εκ των βασικών συγγραφέων του κειμένου. «Πρόκειται για βραχυπρόθεσμη στρατηγική που ενέχει κίνδυνο, η οποία συμβάλλει σε επικίνδυνη κλιμάκωση», προειδοποίησε, τονίζοντας πως είναι «αδύνατο να αποκομίζεις κέρδη από μια κούρσα εξοπλισμών χωρίς να την τροφοδοτείς».

Τα εννιά κράτη που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια—η Ρωσία, οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Γαλλία, η Βρετανία, το Πακιστάν, η Ινδία, το Ισραήλ και η Βόρεια Κορέα—τα εκσυγχρονίζουν ή/και τα αναπτύσσουν το τρέχον διάστημα, σύμφωνα με τις δυο οργανώσεις, που αναφέρονται σε μεγέθυνση της ζήτησης για τα όπλα αυτά.

Καθώς η ισχύς της συνθήκης Νέα START, της τελευταίας που περιόριζε τον αριθμό των ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών των δυο χωρών με τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια στην υφήλιο, της Ρωσίας και των ΗΠΑ, εξέπνευσε τον Φεβρουάριο, το κείμενο τονίζει τη μεγάλη άνοδο της κεφαλαιοποίησης πολλών μεγάλων ομίλων της στρατιωτικής βιομηχανίας στα διεθνή χρηματιστήρια.

Φωτίζει επίσης την αυξανόμενη πίεση που ασκείται από κυβερνήσεις, ιδίως στην Ευρώπη, σε επενδυτές για να αφήσουν καρά μέρος ηθικές αναστολές και να επενδύσεις σε βιομηχανίες όπλων.

Επικαλούμενες αυτή που εκλαμβάνουν ως ρωσική απειλή και την ανησυχία πως η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να λογαριάζει στην προστασία της Ουάσιγκτον, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διατείνονται πως οι επενδύσεις στον επανεξοπλισμό της Ευρώπης δεν πρέπει να περιορίζονται από ηθικές θεωρήσεις. Ορισμένες, όπως αυτή της Βρετανίας, έχουν φθάσει ως το σημείο να αναφέρονται σε ηθικό καθήκον.

Πόροι 709 δισεκατομμυρίων

Η έκθεση που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα αναφέρεται σε 25 εταιρείες που εμπλέκονται στην παραγωγή πυρηνικών όπλων. Η Honeywell International, η General Dynamics και η Northrop Grumman είναι αυτές που αποκομίζουν τα υψηλότερα κέρδη, εξαιρουμένων κοινοπραξιών και συμπράξεων. Ανάμεσα σε άλλες εταιρείες που έχουν εξασφαλίσει συμβάσεις παραγωγής ή συντήρησης οπλοστασίων είναι οι BAE Systems, Bechtel και Lockheed Martin.

Σύμφωνα με το κείμενο, οι τρεις κυριότεροι επενδυτές στις εταιρείες αυτές, σε όρους αξίας μετοχών ή αξιογράφων, είναι τα αμερικανικά κεφάλαια Vanguard, BlackRock και Capital Group. Κατά την περίοδο που αναλύθηκε, από τον Ιανουάριο του 2023 ως τον Σεπτέμβριο του 2025, επενδυτές διακρατούσαν πάνω από 709 δισεκατομμύρια δολάρια, σε μετοχές και αξιόγραφα, σε μια ή περισσότερες από τις 25 εταιρείες που παράγουν πυρηνικά όπλα, ποσό αυξημένο κατά 195 δισεκ. δολάρια και πλέον σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.

Παράλληλα, σχεδόν 300 δισεκατομμύρια δολάρια χορηγήθηκαν, υπό μορφή δανείων ή εγγυήσεων, σε εταιρείες που κατασκευάζουν πυρηνικά όπλα—πρόκειται για ποσό αυξημένο κατά σχεδόν 30 δισεκ. δολάρια σε σύγκριση με την προηγούμενη έκθεση.

Οι τρεις κυριότεροι δανειστές είναι οι αμερικανικοί τραπεζικοί κολοσσοί Bank of America, JPMorgan Chase και Citigroup, δείχνει πίνακας που παρατίθεται στην έκθεση (βλ. σελ. 11), η οποία βλέπει το φως της δημοσιότητας μερικές ημέρες πριν από τη απολογιστική σύνοδο των κρατών-συμβαλλομένων μερών στη σύμβαση για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT), η οποία ξεκινά τη Δευτέρα στη Νέα Υόρκη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν, η στάση της Τουρκίας προς τη Δύση και ο ρόλος της Ελλάδας – Γράφει ο Δρ Πολυχρόνης Κ. Ναλμπάντης

Από
Έμβολος
-

Γράφει ο Δρ Πολυχρόνης Κ. Ναλμπάντης

Pacta sunt servanda : “Οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται”

Marcus Tullius Cicero, (De Officiis 3.92)

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν την επιχείρηση «Επική Οργή /  Epic Fury», μια κοινή πολεμική επιθετική εκστρατεία (προληπτικός πόλεμος) αεροπορικών επιδρομών μέχρι σήμερα, που στοχεύουν σε μια σειρά καταστροφής πολιτικών, στρατιωτικών και βιομηχανικών ιρανικών στόχων από τις 28 Φεβρουαρίου 2026. Ακολούθησε μια ιρανική απάντηση, που περιλαμβάνει αντίποινα με επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων στο Ισραήλ και εναντίον αμερικανικών στόχων και ενεργειακών υποδομών κρατών στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και της Μέσης Ανατολής (Κουβέιτ, Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Ιορδανία, Κύπρος).

Η ΔΥΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ ΙΡΑΝ

Η Τουρκία, με την έναρξη του πολέμου, τόνισε ότι δεν θα συμμετέχει στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, ενώ δια του Προέδρου της επιζητά να καταστεί η Τουρκία διαμεσολαβητής με σκοπό την κατάπαυση των πολεμικών συγκρούσεων, αλλά και να αντικαταστήσει το «κατεστραμμένο» Ιράν μετά τη λήξη του πολέμου, ως ηγέτιδα και κυρίαρχη πολιτική και στρατιωτική δύναμη στα ισλαμικά κράτη της Μέσης Ανατολής (σουνιτικό και σιιτικό Ισλάμ).

Η εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων από τις 13 Μαρτίου και στη συνέχεια περιλαμβάνουν παράλληλα και την εκτόξευση τεσσάρων βαλλιστικών πυραύλων από το έδαφος του Ιράν που στόχευσαν την Τουρκία, όμως αυτοί αναχαιτίστηκαν από τα αντιβαλλιστικά συστήματα αεράμυνας κρατών – μελών (Κ-Μ) του ΝΑΤΟ. Ενώ το Ιράν αρνήθηκε επίσημα την σκόπιμη στοχοποίηση και απέδωσε αυτά τα περιστατικά σε τεχνικά ζητήματα, οι εξελίξεις καθιστούν την γεωγραφική έκθεση της Τουρκίας αναφορικά με τον πόλεμο άμεση και πολυδιάστατη: κίνδυνος μετανάστευσης, ενεργειακή ευπάθεια, εμπλοκή κουρδικών παραγόντων σε μια διευρυμένη σύγκρουση και απειλή της εδαφική της ακεραιότητας.

Η αρχική φάση του πολέμου καταδεικνύει ότι υπάρχουν δύο κύριοι κίνδυνοι για την Τουρκία σε αυτήν τη σύγκρουση, δηλαδή η απειλή της εδαφικής της ακεραιότητας και η κουρδική απειλή, που είναι αλληλένδετοι.

Η φύση της σχέσης της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ και η θέση της εντός του Οργανισμού διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο πιθανότατα θα εξελιχθούν αυτοί οι κίνδυνοι. Το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ χρησίμευσε ως η κύρια γραμμή άμυνας για την Τουρκία σε έναν πόλεμο, που θα μπορούσε να εξαπλωθεί σε όλη τη Μέση Ανατολή εγείρει το ερώτημα, εάν η Τουρκία θα πρέπει να επανεξετάσει την «αμφιλεγόμενη» σχέση της με τη δυτική δομή ασφαλείας, η οποία βασίζεται στην ένταξή της στο ΝΑΤΟ.

Τα συστήματα αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας του ΝΑΤΟ, που έχουν αναπτυχθεί τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο (πολεμικά πλοία από    Κ-Μ ΝΑΤΟ), όσο και τα συστήματα που η Τουρκία φιλοξενεί και ενσωματώνει ως μέλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στο έδαφός της, έχουν αναχαιτίσει μέχρι στιγμής τέσσερις ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Αυτή όμως δεν είναι μόνο μια συμβολική χειρονομία, αλλά και μια σημαντικά απτή επίδειξη των οφελών της ένταξης της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και του προσανατολισμού της προς τη Δύση. Έτσι λοιπόν, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου, το σύστημα της αντιπυραυλικής άμυνας του ΝΑΤΟ έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό στην υποστήριξη της τουρκικής ασφάλειας!

Αξίζει να σημειωθεί ότι το νεοαποκτηθέν ρωσικό σύστημα S-400 της Τουρκίας δεν χρησιμοποιήθηκε για την αναχαίτηση των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων. Αυτό υποδηλώνει ότι το σύστημα S-400 είτε δεν είναι πλήρως λειτουργικό είτε είναι «αποθηκευμένο». Έτσι, και οι δύο πιθανότητες αμφισβητούν τη λογική πίσω από την απόφαση της Τουρκίας να αγοράσει το ρωσικό σύστημα το 2019!

Παράλληλα, η απάντηση της Ιρανικής Πρεσβείας στην Άγκυρα, η οποία ισχυρίζεται ότι κανένας πύραυλος από το Ιράν δεν στόχευε την Τουρκία, καταδεικνύει τον αποτρεπτικό υπολογισμό του Ιράν. Οι ενέργειες του Ιράν, όπως η αναφερόμενη επίθεση στον εναέριο χώρο ενός μέλους του ΝΑΤΟ με πυραύλους και η επακόλουθη άρνηση της σκόπιμης δράσης, δείχνουν ότι το Ιράν έχει επιδιώξει να αποφύγει την υποκίνηση της Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) εναντίον του.

Οι δηλώσεις και οι ενέργειες του Ιράν αντικατοπτρίζουν έναν πολυεπίπεδο αποτρεπτικό υπολογισμό, που λαμβάνει άμεσα υπόψη τους ακόλουθους παράγοντες: την μη ενεργοποίηση και εφαρμογή του άρθρου 5 περί συλλογικής άμυνας των Κ-Μ του ΝΑΤΟ, την παρουσία αμερικανικών υποδομών (πχ πυρηνικών όπλων) στην τουρκική αεροπορική βάση στο Ιντσιρλίκ, αλλά και τις ίδιες τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τουρκίας.

Τελικά όμως, η ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ προσφέρει σε αυτήν απτή ασφάλεια και άμυνα. Η αναχαίτιση των τεσσάρων ιρανικών πυραύλων από το ΝΑΤΟ καταδεικνύει ότι η συλλογική αμυντική υποδομή είναι επιχειρησιακά αποτελεσματική και ότι η Τουρκία επωφελείται ουσιαστικά από αυτήν.

Από την άλλη πλευρά, η απόφαση του Τούρκου Προέδρου να αγοράσει το ρωσικό σύστημα  S-400 αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας και να το παραλάβει το 2019, παρά την αντίθεση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, ήταν αποτέλεσμα πολλών εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων: ενός θεμελιώδους στόχου για την επιβολή στρατηγικής «αυτονομίας» εντός μιας επίσημης Συμμαχίας, της επιμονής των τουρκικών αεροδιαστημικών βιομηχανιών στη μεταφορά τεχνολογίας και της εσωτερικής πολιτικής μετά το αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα του 2016. Αυτοί οι παράγοντες επιδεινώθηκαν από τη ρωσική πίεση, μετά την κατάρριψη ενός ρωσικού στρατιωτικού αεροσκάφους από την Τουρκία και τις επακόλουθες ρωσικές οικονομικές κυρώσεις.

Η απόκτηση των ρωσικών πυραύλων S-400 από την Τουρκία είχε αφενός σημαντικό οικονομικό κόστος 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την τουρκική οικονομία και αφετέρου κόστος για την αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική αεράμυνα για το κράτος. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωση της διαλειτουργικότητας, της ικανότητας και της εμπιστοσύνης εντός του ΝΑΤΟ και οδήγησε στην έξοδο της Τουρκίας από το πρόγραμμα αγοράς των 100 αμερικανικών αεροσκαφών F-35 (5ης γενεάς, αόρατα / stealth) και με εγχώρια αμυντική βιομηχανική συμμετοχή στην κατασκευή των, μια πιθανή πηγή σημαντικών εσόδων και μοντέρνων τεχνολογικών ωφελειών για τη χώρα. Όμως απορρίφθηκε η υπόψη αγορά λόγω της εφαρμογής του αμερικανικού Νόμου για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής μέσω Κυρώσεων (CAATSA), ο οποίος επιτρέπει στον Πρόεδρο των ΗΠΑ να εξαιρεί χώρες για την αγορά αμερικανικού αμυντικού εξοπλισμού, επειδή προέβησαν σε αντίστοιχη αγορά από τη Ρωσία ή άλλες χώρες, που έχουν υποστεί αμερικανικές κυρώσεις.

Επίσης, μία Τουρκία εξοπλισμένη με 100 αεροσκάφη F-35 θα μπορούσε ενδεχομένως να αποδυναμώσει το «ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα» του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή. Πρόσφατες δηλώσεις από το Ισραήλ έχουν θέσει την Τουρκία ως πιθανό περιφερειακό αντίπαλο. Στο μέλλον, οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας θα απαιτήσει την αντιμετώπιση των αναμενόμενων σοβαρών αντιρρήσεων του Ισραήλ.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, Ισραήλ και ΗΠΑ – Ιράν έχει πλέον αποκρυσταλλώσει ένα υποκείμενο παράδοξο: Το σύστημα S-400, που απέκτησε η Τουρκία με υψηλό οικονομικό και πολιτικό κόστος παρέμεινε αδρανές, ενώ το ΝΑΤΟ αναχαίτισε ιρανικούς πυραύλους πάνω από το τουρκικό έδαφος.

Ταυτόχρονα, η άρνηση της Τουρκίας να χορηγήσει τις βάσεις της στις ΗΠΑ για χρήση εναντίον του Ιράν, ευθυγραμμίζεται με το δόγμα της (από το 2003 και μετά) περί  διατήρησης της «επιχειρησιακής της ανεξαρτησίας» εντός της Συμμαχίας, μια στάση που χαρακτηρίζεται ως «στρατηγική ασάφεια» στον τρέχοντα πολυπολικό και άναρχο κόσμο. Ενώ η «στρατηγική αυτονομία» την οποία επιδιώκει η Τουρκία έχει απτά κόστη, η θέση της στο ΝΑΤΟ την έχει προσφέρει αποτελεσματική αρχιτεκτονική άμυνας και ασφάλειας και, ως εκ τούτου, εκτιμάται ότι θα πρέπει να παραμείνει η βασική στρατηγική της χώρας προς τη Δύση και στο μέλλον.

Όμως, μια τέτοια «αυτονομία» έχει περιορισμούς. Όταν οι ιρανικοί πύραυλοι διέσχισαν τον τουρκικό εναέριο χώρο, τα συστήματα του ΝΑΤΟ τους αναχαίτισαν και όχι οι «αυτόνομες» συνεργασίες της Τουρκίας με τη Ρωσία ή την Κίνα. Αυτή η ασυμμετρία και τα γεγονότα στον πραγματικό κόσμο πιθανότατα θα προσελκύσουν την προσοχή των Τούρκων στρατηγικών σχεδιαστών, οδηγώντας σε μια σοβαρή επανεξέταση του διεθνούς προσανατολισμού της Τουρκίας (νατοϊκού/ευρωπαϊκού).

Η Τουρκία πρόκειται να φιλοξενήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ τον  Ιούλιο του 2026. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος του Ιράν είναι πιθανό να διαμορφώσει την ατζέντα της και να ενισχύσει την επιρροή της Άγκυρας εντός της Συμμαχίας, ιδίως σε θέματα που κυμαίνονται από τις αμοιβαίες ευθύνες ασφαλείας και την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής έως τους όρους της συλλογικής άμυνας σε αμφισβητούμενες «Γκρίζες Ζώνες» [πχ Αιγαίο Πέλαγος, Ανατολική Μεσόγειος, Μέση Ανατολή, Βόρειος Αφρική και Μαύρη Θάλασσα (μετά τη διάλυση της πολυεθνικής ναυτικής δύναμης Black Sea Force από κράτη της Μαύρης θάλασσας, ως συνέπεια της κατάληψη της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014)].

Επιπρόσθετα, η εξελισσόμενη σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν έχει αποκαλύψει και υποκείμενες εντάσεις στη σχέση Τουρκία-ΝΑΤΟ-ΗΠΑ, ιδίως όσον αφορά την κουρδική πολιτική. Η ανησυχία της Άγκυρας για την εμπλοκή κουρδικών ένοπλων ομάδων με έδρα το Ιράν και το Ιράκ στη σύγκρουση επιδεινώνεται από αναφορές, που υποδηλώνουν ότι από τις 4 Μαρτίου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα προχωρούσαν σε εξοπλισμό κουρδικών ομάδων για να αναπτύξουν μια εσωτερική αντιπολίτευση (χερσαία εμπλοκή) στο ιρανικό καθεστώς. Εάν αυτές οι αναφορές υλοποιηθούν, πιθανότατα θα επιδεινώσουν τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας και θα περιπλέξουν την διατλαντική εμπιστοσύνη. Ωστόσο, η υπόψη θέση αυτή των ΗΠΑ είναι πλέον ασαφής, λόγω εκτέλεσης πιθανών χερσαίων επιχειρήσεων σε νησιωτικό σύμπλεγμα (αερο-αποβατικών, αεροκίνητων και αποβατικών επιχειρήσεων) στα Στενά του Ορμούζ εναντίον του Ιράν.

Τα σαφή όρια της Άγκυρας για την κουρδική αυτονομία κοντά στα σύνορά της είναι σε μεγάλο βαθμό καλά εδραιωμένα, ειδικά δεδομένης της πρόσφατης συμφωνίας τους με την κουρδική αντιπολίτευση στην Τουρκία για αφοπλισμό. Η δηλωμένη προθυμία της αμερικανικής κυβέρνησης να συνεργαστεί με τις κουρδικές δυνάμεις στο Ιράν, χωρίς να συμβουλευτεί την Άγκυρα, ενώ βασίζεται σε υποδομές του ΝΑΤΟ σε τουρκικό έδαφος, θέτει τον Τούρκο Πρόεδρο σε ένα διαρθρωτικό αδιέξοδο: Ο νατοϊκός του σύμμαχος που του παρέχει υποδομές ασφαλείας για τη χώρα του, θα μπορούσε ταυτόχρονα να ενδυναμώνει δυνάμεις, που η ίδια η Άγκυρα τις θεωρεί ζωτικές υπαρξιακές απειλές για το κράτος της.

Τα υπόψη επεισόδια ευθυγραμμίζονται επίσης έντονα με αυτό που υποστηρίζουν διαχρονικά ακαδημαϊκοί της στρατηγικής, πολιτικοί και στρατιωτικοί: Οι επίσημες συμμαχίες με αμυντικές δεσμεύσεις παρέχουν μετρήσιμη αποτρεπτική αξία, ιδίως έναντι κρατών, που υπολογίζουν προσεκτικά τα όρια κλιμάκωσης! [Υπενθυμίζεται ο Πελοποννησιακός Πόλεμος,  η Αθηναϊκή Συμμαχία / Δήλου (υπό την ηγεσία της Αθήνας) και η Πελοποννησιακή Συμμαχία (υπό την ηγεσία της Σπάρτης), που ξεκίνησε το 431 π.Χ. και έληξε το 404 π.Χ. με τη νίκη των Σπαρτιατών και την ήττα των Αθηναίων].

Συμπερασματικά, η επιτυχία της στρατηγικής της Τουρκίας να μεταφράσει την τρέχουσα σύγκρουση σε μια διαρκή αμυντική αναδιάρθρωση με τη Δύση, εξαρτάται τόσο από την ικανότητά της να ενεργήσει γρήγορα, όσο και από την ικανότητα της αμερικανικής κυβέρνησης να τηρήσει την αναφερόμενη συμφωνία για τον στρατιωτικό εξοπλισμό (F-35) της Τουρκίας.

H αμερικανική κυβέρνηση, μετά το τέλος του πολέμου εναντίον του Ιράν, ενδέχεται να ενθαρρύνει τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο να ηγηθούν των ισλαμικών κρατών για την περιφερειακή ασφάλεια στη Μέση Ανατολή αντί της αναθεωρητικής Τουρκίας και τονίζεται ότι τα παραπάνω είναι κράτη που αναγνωρίζουν την ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ

H Ελλάδα κατέχει μια θέση αξιοσημείωτης γεωστρατηγικής σημασίας στο εξελισσόμενο τοπίο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, μεταξύ του συνασπισμού των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Ο ρόλος της Ελλάδας ορίζεται από έναν συνδυασμό γεωπολιτικής θέσης του κράτους, συμμαχικών δεσμεύσεων, αμυντικών προτεραιοτήτων και οικονομικών συμφερόντων, ειδικά όσον αφορά στην ασφάλεια στη θάλασσα, λόγω της παγκόσμιας ναυτιλιακής δύναμής της.

Μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές της Ελλάδας έγκειται στη φιλοξενία κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών. Η ναυτική και αεροπορική βάση στον κόλπο της Σούδας στην Κρήτη είναι από τις σημαντικότερες βάσεις προώθησης για τις δυνάμεις των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στη Μεσόγειο. Επιτρέπει την ταχεία ανάπτυξη, τον ανεφοδιασμό, τη συλλογή πληροφοριών και την υλικοτεχνική υποστήριξη για επιχειρήσεις που επεκτείνονται τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στη Μαύρη θάλασσα. Το έδαφός της διευκολύνει την προβολή ισχύος χωρίς να απαιτείται άμεση συμμετοχή της Ελλάδας σε εχθροπραξίες.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν σκοπεύει να συμμετάσχει σε επιθετικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Αυτή η αυτοσυγκράτηση αντανακλά τόσο τις εσωτερικές πολιτικές σκέψεις, όσο και την αναγνώριση ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει τις δικές της προκλήσεις ασφαλείας, ιδίως σε σχέση με τις εντάσεις με την Τουρκία στο Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο.

αρ γεωπ 2

Η Ελλάδα έχει υιοθετήσει μια αμυντική στάση, που στοχεύει στον μετριασμό των δευτερογενών επιπτώσεων από έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο. Αυτό περιλαμβάνει την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας, του Πολεμικού Ναυτικού, των συστημάτων αεράμυνας (Ασπίδα Αχιλλέα), την αύξηση των ναυτικών περιπολιών και την αυξημένη ετοιμότητα των Ενόπλων της Δυνάμεων. Η προστασία κρίσιμων υποδομών, ιδίως στρατιωτικών βάσεων, που θα μπορούσαν να θεωρηθούν στρατηγικοί στόχοι, αποτελεί πλέον κεντρική μέριμνα.

Ο ρόλος της Ελλάδας στην υπεράσπιση της Κύπρου, κατά την μέχρι τώρα διάρκεια του πολέμου του Ιράν (έναρξη Φεβ 2026), αντανακλά έναν σύνθετο συνδυασμό ιστορικών δεσμών (Ελληνισμός), στρατηγικού δόγματος [Ενιαίος Αμυντικός Χώρος (EAX) από το 1993-2009 και Διαρθρωμένη Αμυντική Συνεργασία – Συνθήκη της Λισαβώνας της ΕΕ από το 2010-2026], περιφερειακών ανησυχιών για την ασφάλεια και ευρύτερων γεωπολιτικών ευθυγραμμίσεων.

Αν και η Αθήνα έχει επίσημα υποστηρίξει ότι δεν συμμετέχει στην εμπόλεμη πλευρά στη σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών – Ισραήλ, οι ενέργειές της σε σχέση με την Κύπρο καταδεικνύουν μια σαφή δέσμευση για αποτροπή (εκτεταμένη αποτροπή / extended deterrence και αποτροπή δια της τιμωρίας / deterrence by punishment), άμυνα (αυτοάμυνα Άρθρο 51 του ΟΗΕ) και περιφερειακή σταθερότητα.

Κατά την πολεμική σύγκρουση των ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η Κύπρος εκτέθηκε άμεσα σε επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που συνδέονται με το Ιράν (Χεζμπολάχ Λιβάνου : στα αραβικά «Κόμμα του Θεού»), που στόχευσαν τις βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί, συμπεριλαμβανομένης μιας βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι.

Αυτές οι εξελίξεις σηματοδότησαν μια σημαντική κλιμάκωση, καθώς η Κύπρος, ένα κράτος – μέλος της ΕΕ, βρέθηκε εντός της επιχειρησιακής εμβέλειας των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή. Σε απάντηση, η Ελλάδα κινήθηκε άμεσα, με ταχύτητα και πρώτη από όλα τα άλλα Κ-Μ της ΕΕ με αντικειμενικό σκοπό να ενισχύσει την κυπριακή άμυνα, σηματοδοτώντας τόσο την αλληλεγγύη όσο και τη στρατηγική της αποφασιστικότητα.

Σημειολογικά, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ / Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας) και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης) ανέπτυξαν ναυτικές δυνάμεις, όπως την υπερσύγχρονη φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» κλάσης FDI και την φρεγάτα «ΨΑΡΑ», για να παρέχουν κάλυψη αεράμυνας και αποστολές θαλάσσιας ασφάλειας. Αυτές οι ναυτικές πλατφόρμες μάχης είναι εξοπλισμένες με εξελιγμένα συστήματα (αντι-drones, πυροβόλα, σύγχρονα ραντάρ και α/α πυραύλους) ικανά να αναχαιτίζουν εναέριες απειλές, ενισχύοντας έτσι την ικανότητα της Κύπρου να αντέχει σε επιθέσεις από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους. Εκτός από τις ναυτικές δυνάμεις, η Ελλάδα έστειλε και 4 σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη F-16 Viber στο νησί, συμβάλλοντας στην αστυνόμευση του αέρα (air-policing) και στις δυνατότητες ταχείας αντίδρασης.

Επιπλέον, η Ελλάδα μετέφερε συστήματα αεράμυνας πυραύλων Patriot και πολεμικών αεροσκαφών, σε στρατηγικές της τοποθεσίες με στόχο τη δημιουργία μιας πολυεπίπεδης αμυντικής αρχιτεκτονικής στη Βόρεια Ελλάδα, το Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο με αντικειμενικό σκοπό τη διαφύλαξη του εδάφους της και των κρίσιμων υποδομών της από πιθανές επιπτώσεις της σύγκρουσης, αλλά και για τη Βουλγαρία (Κ-Μ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ).

Παρά αυτές τις στρατιωτικές ενέργειες, η ελληνική κυβέρνηση έχει επισημάνει επανειλημμένα τον αμυντικό χαρακτήρα της εμπλοκής της, τονίζοντας ότι «η Ελλάδα δεν εμπλέκεται στον πόλεμο με κανέναν τρόπο (Έλληνας Πρωθυπουργός)» και ότι η αποστολή της στην Κύπρο στοχεύει στην πρόληψη απειλών και στην εξασφάλιση της ασφάλειας ενός ανεξάρτητου κράτους – μέλους της ΕΕ (εφαρμογή του Άρθρου 42-7 της Συνθήκης της Λισαβώνας της ΕΕ, περί αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής).

Στη συνέχεια, ορισμένα Κ-Μ της ΕΕ (Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Ισπανία, Ολλανδία) ακολούθησαν τη στρατιωτική στρατηγική της Ελλάδας και προέβησαν στην ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων για την υπεράσπιση της Κύπρου σε ένα μοντέλο εθελοντικής συλλογικής αλληλεγγύης και στρατηγικής αυτοσυγκράτησης.

Σε αντίθεση με μια παραδοσιακή στρατιωτική συμμαχία, όπως το ΝΑΤΟ, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει πλήρως ενοποιημένη αμυντική δομή. Παρ’ όλα αυτά, η κρίση στην Κύπρο έχει καταδείξει πώς τα κράτη – μέλη μπορούν να δράσουν από κοινού (συλλογικά, πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά) για να προστατεύσουν ένα άλλο κράτος μέλος που απειλείται. Ενώ η ΕΕ δεν διαθέτει ένα πλήρως ολοκληρωμένο αμυντικό σύστημα, η κρίση απέδειξε την ικανότητά της να ενεργεί εθελοντικά συλλογικά για την υποστήριξη ενός κράτους μέλους που απειλείται. Η άμυνα της Κύπρου έχει χαρακτηριστεί ως «συλλογική ευρωπαϊκή ευθύνη» από τον Γάλλο Προέδρο!

Ωστόσο τονίζεται ότι για πρώτη φορά στην ΕΕ, η Γαλλία ζήτησε την ενεργοποίηση και τη βοήθεια από τα K-M, βάσει του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΕ), μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι στις 13 Νοεμβρίου 2015. Ακολούθησαν συνεχείς διμερείς συζητήσεις μεταξύ της Γαλλίας και των κρατών-μελών της ΕΕ, κυρίως μεταξύ των Γάλλων πρέσβεων και των εθνικών αρχών (Υπουργοί Εξωτερικών, Υπουργοί Άμυνας, Πρωθυπουργοί) στις αντίστοιχες πρωτεύουσες, σχετικά με το είδος της παρεχόμενης βοήθειας. Τελικά, μόνο η Βρετανία και η Γερμανία παρείχαν αεροπορική υποστήριξη, ενώ τονίζεται ότι οι αεροπορικές επιδρομές της βρετανικής RAF εναντίον του IISS (Συρία/Ιράκ) πραγματοποιήθηκαν αμέσως μετά την ψηφοφορία του βρετανικού Κοινοβουλίου στις 02 Δεκεμβρίου 2015! Δηλαδή μετά από 20 ημέρες έντονων και συνεχών ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων!

Ωστόσο, στο ζήτημα περί αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής προς την Κύπρου δεν διεξήχθη κάτι ανάλογο, αλλά φαίνεται ότι τα υπόψη Κ-Μ της ΕΕ προβήκαν σε στρατιωτική συνδρομή κυρίως για να προβάλλουν εμμέσως την αλληλεγγύη τους προς τη Δανία για το θέμα της Γροιλανδίας και τη συνοχή τους στην τρέχουσα μεγάλη αντιπαλότητα στο ΝΑΤΟ με τις ΗΠΑ!

Το άρθρο 42 (7) της Συνθήκης της ΕΕ αναγνωρίζει το διαφοροποιημένο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών-μελών και ως εκ τούτου αναγνωρίζει σιωπηρά τη δυνατότητα και για μη-στρατιωτική βοήθεια, δηλαδή απλά ως βοήθεια με τη μορφή πολιτικής ή και οικονομικής υποστήριξης. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη οφείλουν να συνδράμουν προς το αμυνόμενο κράτος, υπάρχει νομική δέσμευση και οφείλουν να συνδράμουν «με όλα τα μέσα, δηλαδή διπλωματικά, διοικητικά, τεχνικά, αλλά και στρατιωτικά.

Παρόλα αυτά, η ΕΕ ως θεσμός, δεν διαθέτει, ακόμη τουλάχιστον, στρατιωτικά μέσα, δηλαδή Ευρωπαϊκό Στρατό, πλην των EU Battlegroups (EU- BG) τα οποία συγκροτήθηκαν το 2005 για ειρηνευτικές-ανθρωπιστικές αποστολές, τις γνωστές ως «Petersberg Tasks».

Το σημαντικό συμπέρασμα είναι πως για την ενεργοποίηση του άρθρου 42 (7) της Συνθήκης της ΕΕ, όπως αυτό ισχύει μέχρι σήμερα, σχεδόν τα πάντα θα εξελιχτούν σε διμερές επίπεδο μεταξύ των κρατών-μελών στην ΕΕ. Δεν θα ξεκινήσει καμία αποστολή στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (CSDP). Η ΕΕ θα ενεργήσει μόνο ως «διαμεσολαβητής». Συνεπώς απαιτείται βούληση και συναίνεση (ομοφωνία ή πλειοψηφία;) για επαναδιαπραγμάτευση του!

Ένα ζήτημα είναι σίγουρο: το άρθρο 42 (7) της Συνθήκης της ΕΕ δεν σημαίνει ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ μπορεί να υποχρεωθούν να διεξάγουν στρατιωτικές επιχειρήσεις ή να στείλουν στρατό παρά τη θέλησή τους. Εάν το άρθρο 42 (7) αφορά πραγματικά την αμοιβαία άμυνα,  σχετικά με την πολεμική πορεία της ΕΕ, τότε σίγουρα θα πρέπει να αποφασίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, διότι εάν η κήρυξη πολέμου δεν αφορά τον καθορισμό της γενικής πολιτικής κατεύθυνσης της Ένωσης, τότε τι είναι;

Συνεπώς, η υπόψη εφαρμοσμένη στρατηγική της Ελλάδας προς την Κύπρο είναι κρίσιμη, καθώς αντικατοπτρίζει την προσπάθειά της να εξισορροπήσει τις δεσμεύσεις της για την ασφάλεια με μια ευρύτερη πολιτική αποφυγής άμεσης εμπλοκής στη σύγκρουση με το Ιράν. Η στάση της ευθυγραμμίζεται με την παραδοσιακή της έμφαση στο διεθνές δίκαιο, την αποκλιμάκωση και τις διπλωματικές λύσεις.

Ταυτόχρονα, οι ενέργειες της Ελλάδας δεν μπορούν να γίνουν πλήρως κατανοητές, χωρίς να ληφθούν υπόψη και οι διμερείς στρατηγικές – αμυντικές της  συνεργασίες. Την τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα έχει εμβαθύνει την αμυντική της συνεργασία τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όσο και με την Γαλλία, το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και την Ινδία λόγω των κοινών ανησυχιών για την περιφερειακή αστάθεια την Ανατολική Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Αυτές οι σχέσεις έχουν ενισχύσει τις στρατιωτικές δυνατότητες και τη διαλειτουργικότητα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, επιτρέποντάς τους να ανταποκρίνεται πιο αποτελεσματικά στις αναδυόμενες απειλές, (πχ από σμήνη μη επανδρωμένων αεροχημάτων (αυτοκτονίας), βαλλιστικών πυραύλων, κυβερνο-επιθέσεων, υβριδικών απειλών κλπ, στο πολυχωρικό πεδίο της ένοπλης σύγκρουσης δηλαδή ξηρά, θάλασσα, αέρας, διάστημα, κυβερνοχώρος και ηλεκτρομαγνητικό φάσμα).

Μια άλλη πρόκληση έγκειται στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, ιδίως στις σχέσεις με την Τουρκία. Η Ανατολική Μεσόγειος χαρακτηρίζεται ήδη από εντάσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας σχετικά με τις «Γκρίζες Ζώνες» στο Αιγαίο Πέλαγος, τα θαλάσσια σύνορα (ΑΟΖ), τους ενεργειακούς πόρους και την ίδια την Κύπρο. Η στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας στην Κύπρο, ακόμη και σε απάντηση σε εξωτερικές απειλές, αντιμετωπίζεται με καχυποψία από την Τουρκία, που ενδεχομένως να επιδεινώσει τις διμερείς σχέσεις και τις υπάρχουσες διαφορές. Όμως, πρέπει να γίνει κατανοητό από την Τουρκία ότι η Ελλάδα είναι status–quo κράτος και ο ρόλος της Ελλάδας στην υπεράσπιση της Κύπρου τέμνεται με ένα ευρύτερο σύνολο περιφερειακών δυναμικών, που εκτείνονται πέρα ​​από τον πόλεμο του Ιράν!

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης του 2026, στην οποία εμπλέκονται το Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και περιφερειακοί παράγοντες, έχει αναδιαμορφώσει το γεωπολιτικό τοπίο της Μέσης Ανατολής. Αν και η Ελλάδα δεν είναι άμεσο εμπόλεμο μέρος σε αυτόν τον πόλεμο, η στρατιωτική της παρουσία στη Σαουδική Αραβία, την έχει τοποθετήσει σε μια σύνθετη στρατηγική θέση.

Η Ελλάδα ανέπτυξε Πυροβολαρχία «Patriot» στη Σαουδική Αραβία το 2021 στο πλαίσιο διμερούς αμυντικής συμφωνίας και η οποία παρατάθηκε έως το 2026.  Η αποστολή της έχει στόχο την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, ιδίως εγκαταστάσεων που συνδέονται με τη Saudi Aramco, από επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (αρχικά από την Υεμένη). Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή αποτελεί πλέον και μέρος μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής για αεροπορική και πυραυλική άμυνα στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Τον Μάρτιο του 2026, τα ελληνικά συστήματα Patriot αναχαίτισαν δύο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που στόχευαν πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, πιθανώς διυλιστήρια στο Γιανμπού. Η αναχαίτιση ήταν επιτυχής, με την εξουδετέρωση και των δύο εισερχόμενων πυραύλων.

Αυτό το γεγονός σηματοδότησε την πρώτη επιχειρησιακή χρήση μάχης ελληνικών δυνάμεων στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν. Ενώ τεχνικά η συμπλοκή ήταν αμυντική, (αυτοάμυνα, άρθρο 51 ΟΗΕ), κατέδειξε την άμεση εμπλοκή της Ελλάδας σε ενεργές στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός εμπόλεμης ζώνης. Η ελληνική κυβέρνηση τόνισε ότι η ενέργεια ήταν καθαρά αμυντική και δεν συνιστούσε συμμετοχή στον πόλεμο και ότι η αναχαίτιση εισερχόμενων πυραύλων είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και τους κανόνες εμπλοκής που διέπουν τα αμυντικά συστήματα.

Ωστόσο, αυτή η διάκριση αμφισβητείται από ορισμένους πολιτικά και στρατηγικά. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η εμπλοκή ιρανικών πυραύλων, ακόμα και αμυντικά, τοποθετεί την Ελλάδα σε αντίθεση με το Ιράν και διακινδυνεύει την εμπλοκή της στην ευρύτερη σύγκρουση.

Έτσι, ο ρόλος της Ελλάδας μπορεί να γίνει κατανοητός ως μια μορφή «περιορισμένης ή έμμεσης συμμετοχής», όπου ένα κράτος συμβάλλει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς να δηλώσει επίσημα συμμετοχή σε εχθροπραξίες. Η εμπλοκή της Ελλάδας στον πόλεμο του Ιράν το 2026 αποτελεί ένα λεπτό παράδειγμα «σύγχρονης έμμεσης πολεμικής συμμετοχής». Η περίπτωση της Ελλάδας καταδεικνύει πώς οι σύγχρονες συγκρούσεις θολώνουν τα όρια μεταξύ ουδετερότητας και συμμετοχής, ειδικά όταν εμπλέκονται προηγμένα αμυντικά συστήματα και διεθνείς συμμαχίες.

Συμπερασματικά, ο ρόλος της Ελλάδας στην υπεράσπιση της Κύπρου κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιράν γίνεται καλύτερα κατανοητός ως μια πολυδιάστατη στρατηγική, που συνδυάζει την άμυνα, την αποτροπή, τη διπλωματία και τις διμερείς – πολυμερείς αμυντικές συμφωνίες.

Βασισμένη σε μακροχρόνιους ιστορικούς δεσμούς με τον Ελληνισμό και ένα κοινό αμυντικό δόγμα, η Ελλάδα έχει παράσχει απτή στρατιωτική υποστήριξη στην Κύπρο μέσω της ανάπτυξης ναυτικών και αεροπορικών μέσων. Ταυτόχρονα, έχει επιδιώξει να περιορίσει τη συμμετοχή της σε αμυντικά μέτρα, αποφεύγοντας την άμεση συμμετοχή στην ευρύτερη σύγκρουση με το Ιράν.

Η τρέχουσα  προσέγγιση της Ελλάδας καταδεικνύει τις προκλήσεις, που αντιμετωπίζουν πλέον μεσαία και μικρά κράτη στην αντιμετώπιση σύνθετων γεωπολιτικών κρίσεων, εξισορροπώντας την αλληλεγγύη και την αυτοσυγκράτηση σε ένα ολοένα και πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον. Ο ρόλος της Ελλάδας αντικατοπτρίζει μια πράξη εξισορρόπησης μεταξύ εθνικών συμφερόντων, δεσμεύσεων συμμαχιών και κινδύνων κλιμάκωσης σε ένα ολοένα και πιο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον (εσωτερική / εξωτερική εξισορρόπηση).

Τέλος, η Ελλάδα θα πρέπει να εφαρμόζει ρητά τη θεμελιώδη αρχή του διεθνούς δίκαιου «Pacta sunt servanda: “Οι συμφωνίες (τα συμπεφωνημένα) πρέπει να τηρούνται”». Αποτελεί αξίωμα, που διέπει τις διεθνείς συμφωνίες εκ των οποίων οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται εκ μέρους των συμβαλλομένων θα πρέπει να τηρούνται. Η υπόψη λατινική έκφραση είναι παραλλαγμένη από τον Κικέρωνα: Pacta et promissa semperne servanda sint, (Marcus Tullius Cicero, De Officiis 3.92), ωστόσο, ως γενεσιουργός έννοια, δηλαδή ως η αρχή νομοθεσίας περί της υποχρεώσεως αυτών και τήρησης των συμφωνημένων συμβάσεων, βρίσκεται στους «Νόμους» του Πλάτωνα  (920 B-D)!

 

Δρ ΠΟΛΥΧΡΟΝΗΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ Ε.Α.: Επιστημονικός Συνεργάτης και Λέκτορας στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων του Πάντειου Πανεπιστήμιου Αθηνών.

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Βασίλης Νέδος. (2026). Οι ελληνικοί Patriot στη Σαουδική Αραβία κατέρριψαν δύο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους, https://www.kathimerini.gr/world/564133504/oi-ellinikoi-patriot-sti-saoydiki-aravia-katerripsan-iraniko-vallistiko-pyraylo/

Βασίλης Νέδος. (2026). Η διπλωματία των Patriot, https://www.kathimerini.gr/politics/amyna/564137353/i-diplomatia-ton-patriot/

Νίκος Δένδιας. (2026). Ατζέντα 2030: Ένοπλες Δυνάμεις 2030: Νέα Εποχή στην Εθνική Άμυνα, https://dendias.gr/kyvernitiko-ergo/ypourgeio-ethnikis-amynas/

Πολυχρόνης Ναλμπάντης (2020).Το άρθρο 42 (7) της Συνθήκης της ΕΕ και η αδυναμία στήριξης της Ελλάδας. GEOEUROPE, https://geoeurope.org/

(ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ)

ΤΟ ΒΗΜΑ. (2020). Tι σημαίνει Pacta sunt servanda, https://www.tovima.gr/2020/12/10/politics/ti-simainei-pacta-sunt-servanda/

European Parliament. (November 2015). The EU’s mutual assistance clause First ever activation of Article 42(7) TEU, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2015/572799/EPRS_BRI(2015)572799_EN.pdf

European Parliament. (December 2015). Activation of Article 42(7) TEU France’s request for assistance and Member States’ responses, https://www.europarl.europa.eu/EPRS/EPRS-Briefing-573883-Activation-of-article-42-7-FINAL.pdf

Gallia Lindenstrauss. (2026). The War Turkey Did Not Want, https://www.inss.org.il/wp-content/uploads/2026/03/No.-2110.pdf

HOUSE OF COMMONS (UK). (18 November 2015). France and Article 42(7) of the Treaty on the European Union. BRIEFING PAPER. Number 7390.

Kadir Yildirim. (2026). How the Iran War Is Reshaping Türkiye’s Western Orientation, https://www.bakerinstitute.org/expert/akadir-yildirim

Nalmpantis P. (ret. Maj. Gen). (2020). Hellenic Land Forces 2030: Maneuver and Network-Centric Warfare at the multi-domain operating environment. 3rd Land Forces Conference Proceedings. Athens: Hellenic Army General Staff.

Svante E. Cornell. (2026). Turkey on Iran: Gains, Risks, and Strategic Restraint, https://jinsa.org/wp-content/uploads/2026/03/Turkey-on-Iran-3.30.2026.pdf

Yaakov Lappin. (2026). The Second Iran War – The Turkish Angle, https://israel-alma.org/the-second-iran-war-the-turkish-angle/

Πολυχρόνης K. Ναλμπάντης (2024). Στρατιωτική Θεωρία και Στρατηγική: Οι Πόλεμοι της Ελλάδας 19ος – 20ός αιώνας. Εκδόσεις ΕΥΡΑΣΙΑ.

 

Προέλευση:  https://geoeurope.org/2025/06/01/o-sidirodromikos-diadromos-kinas-iran/

Ο ιστότοπος geoeurope.org δημιουργήθηκε από επιστήμονες και ειδικούς, με επικεφαλής τον Βαγγέλη Χωραφά, που έχουν ασχοληθεί με τη γεωπολιτική της Ευρώπης και έχουν διαπιστώσει συγκεκριμένα κενά στη ροή των πληροφοριών που διαμορφώνουν τις γεωπολιτικές συζητήσεις στην ήπειρό μας.

Ο ΠΟΥ χαιρετίζει τα αποτελέσματα της εκστρατείας του “για την κάλυψη του χαμένου χρόνου” στον παιδικό εμβολιασμό

Από
Έμβολος
-

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανακοίνωσε σήμερα ότι σημειώθηκε πρόοδος στην εκστρατεία του για την «κάλυψη του χαμένου χρόνου» στους παιδικούς εμβολιασμούς, μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια μετά τα προβλήματα που προκάλεσε η πανδημία covid-19.

Η πανδημία επιβάρυνε τα συστήματα υγείας των χωρών και προκάλεσε προβλήματα στις εκστρατείες εμβολιασμού, γεγονός που οδήγησε στην επανεμφάνιση μολυσματικών ασθενειών, όπως η ιλαρά και η πολιομυελίτιδα. Για τον λόγο αυτόν ο ΠΟΥ, η Unicef  και η Gavi, η διεθνής συμμαχία για τα εμβόλια, ξεκίνησαν το 2023 εκστρατεία «για την αναπλήρωση του χαμένου χρόνου» στον παιδικό εμβολιασμό.

Η πρωτοβουλία αυτή ολοκληρώθηκε στις 31 Μαρτίου. Τα οριστικά δεδομένα βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία, αλλά «η παγκόσμια πρωτοβουλία φαίνεται να βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη του στόχου της να προσεγγίσει τουλάχιστον 21 εκατομμύρια ανεμβολίαστα ή υποεμβολιασμένα παιδιά», ανέφεραν οι τρεις οργανισμοί σε ανακοίνωσή τους.

Από το 2023 ως το 2025 το πρόγραμμα αυτό επέτρεψε να εμβολιαστούν περίπου 18,3 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 1 με 5 ετών σε 36 χώρες χάρη σε περισσότερες από 100 εκατομμύρια δόσεις βασικών εμβολίων. Μεταξύ των παιδιών αυτών περίπου 12,3 εκατομμύρια δεν είχαν εμβολιαστεί ποτέ και 15 εκατομμύρια δεν είχαν εμβολιαστεί κατά της ιλαράς.

Το πρόγραμμα επέτρεψε να χορηγηθούν 23 εκατομμύρια δόσεις αδρανοποιημένου εμβολίου πολιομυελίτιδας (IPV) σε υποεμβολιασμένα ή μη εμβολιασμένα παιδιά. «Προστατεύοντας τα παιδιά που δεν έχουν μπορέσει να εμβολιαστούν εξαιτίας των προβλημάτων στις υπηρεσίες υγείας που προκλήθηκαν από την covid-19, το πρόγραμμα Great Catch-Up βοήθησε στην αντιστροφή μιας από τις σημαντικότερες αρνητικές συνέπειες της πανδημίας», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους.

Αυτή «η μεγαλύτερη διεθνής προσπάθεια που έχει αναληφθεί ποτέ για την ανοσοποίηση μη εμβολιασμένων παιδιών με τα απαραίτητα εμβόλια δείχνει τι μπορεί να επιτευχθεί όταν κυβερνήσεις, εταίροι και κοινότητες ενώνουν τις δυνάμεις τους για να προστατεύσουν τους πιο ευάλωτους», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της Gavi Σάνια Νιστάρ.

Στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο διευθυντής της υπηρεσίας εμβολιασμού στη Unicef Εφραίμ Λεμάνγκο ζήτησε να συνεχιστούν οι προσπάθειες εμβολιασμού, πέρα από την πρωτοβουλία αυτή. «Η βασική πρόκληση είναι να θεσπιστούν συστήματα εμβολιασμού ικανά να φτάσουν και να προστατεύσουν κάθε παιδί εγκαίρως, προτού αυτό φτάσει στο όριο ηλικίας για εμβολιασμό. Αυτή τη στιγμή, κάθε χρόνο, 14,3 εκατομμύρια παιδιά δεν λαμβάνουν κανένα εμβόλιο στο πλαίσιο των τακτικών προγραμμάτων εμβολιασμού», σημείωσε.

Η Κέιτ Ο’ Μπράιεν διευθύντρια της υπηρεσίας εμβολίων του ΠΟΥ ζήτησε από την πλευρά της να καταπολεμηθούν οι επιφυλάξεις αναφορικά με τα εμβόλια, επισημαίνοντας ότι «η αυξανόμενη πολιτικοποίηση των εμβολίων και της υγείας» είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.

ΑΠΕ-ΜΠΕ
1234...17.580Σελίδα 3 από 17.580