Αρχική Blog Σελίδα 3

Σταφίδα: Ο ελληνικός χρυσός του Αυγούστου – Η άνοδος και η πτώση της

Μία εικόνα με την οποία οι παλιότεροι συνέδεαν την ελληνική ύπαιθρο (ιδίως στην Πελοπόννησο) τον μήνα Αύγουστο, ήταν η απλωμένη στα πανιά σταφίδα, που περίμενε να στεγνώσει στο αλώνι και να οδηγηθεί κατόπιν στη “μάκινα” για επεξεργασία στα ιστορικά κτίσματα του ΑΣΟ.

Για σχεδόν δύο αιώνες η σταφίδα είναι ένα προϊόν που σχετίσθηκε στενά με την Ιστορία, την οικονομία, τις αγροτικές περιοχές και τους κοινωνικούς αγώνες στην Ελλάδα και όχι άδικα μαζί με τον καπνό κάποτε θεωρούνταν “εθνικά προϊόντα”. Η καλλιέργειά της, που σήμερα έχει συρρικνωθεί σε λίγες περιοχές της Αιγιαλείας, της Κορινθίας, της Ηλείας, της Μεσσηνίας, της Κρήτης και της Ζακύνθου, είχε παράλληλο αντίκτυπο και στο σύνολο της πατρίδας μας. Γιατί η σταφίδα και τα έσοδά της συνέβαλαν για πολλές δεκαετίες στο ΑΕΠ κι η διακύμανση της παραγωγής και της τιμής της έφερε βαθιές συνέπειες και είχε ριζικό αντίκτυπο στην οικονομική ευμάρεια.

Η ακμή της σταφιδοκαλιέργειας

H καλλιέργεια του προϊόντος ξεκίνησε συστηματικά και σε μεγάλες εκτάσεις αμέσως μετά την αποχώρηση του Ιμπραήμ από την Πελοπόννησο, το 1827. Ωστόσο, όπως παρατηρεί ο συγγραφέας κι ιστορικός Βύρων Δάβος (“Τα σταφιδικά της Ηλείας, 1927-1997”, Αθήνα 1997 και «Σταφίδα, το άλλοτε “χρυσοφόρο” προϊόν», Πύργος 2023) από το 1822 είχαν αρχίσει οι διάφορες προστριβές στους σταφιδώνες της Παλαιάς Πάτρας ανάμεσα στους ιδιοκτήτες των νέων κτημάτων που εγκατέλειπαν οι Τούρκοι, τους στρατιώτες και την κεντρική διοίκηση, αναγκάζοντας τον Φ. Κολοκοτρώνη να παρέμβει με επιστολή του για να καθορίσει τον τρόπο που θα τρυγηθούν και θα διανεμηθούν τα κέρδη. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση του Ιω. Καποδίστρια κατέβαλε προσπάθειες ν’ αντικατασταθεί με την καλλιέργεια της πατάτας. Ένα προϊόν πιο αποδοτικό και με χαμηλότερα έξοδα για τον καλλιεργητή και κυρίως λιγότερο εξαρτώμενο από τις συνθήκες βλάστησης του καρπού και κυρίως τις καιρικές συνθήκες. Όμως, η αποστολή του διάσημου γεωπόνου Χριστόφορου Καρτερού, τον Δεκέμβριο του 1829, για να αποδείξει και με στοιχεία, στους σταφιδοκαλλιεργητές της Αχαιοήλιδας πόσο πιο προσοδοφόρα ήταν η αντικατάσταση της σταφίδας με την πατάτα, σε σχέση με τα έξοδα (για ξελάκκωμα, σκάψιμο κλπ), τις φούρκες (παλούκια), το δέσιμο, τα μισθώματα για τον τρύγο, τα πανιά κλπ., είχε τα εντελώς αντίθετα αποτελέσματα.

Οι αβέβαιες προοπτικές, που οι καιρικές συνθήκες, οι διακυμάνσεις στην τιμή και στην απόδοση, δεν απέτρεψαν την ραγδαία αύξηση των καλλιεργήσιμων εδαφών. Ευνοϊκές συνθήκες για την υπερτίμηση της σταφίδας (ιδίως μετά την φυλλοξήρα που έπληξε τα γαλλικά αμπέλια και τη μεγάλη ζήτηση στην Αγγλία) ανέδειξαν τη σταφίδα “χρυσοφόρο προϊόν”. Εκείνες τις εποχές η περιοχή του κάμπου της Γαστούνης, στην Ηλεία, είχε αναδειχθεί σε “πρωτεύουσα” της σταφίδας κι η πόλη του Πύργου γνώρισε μεγάλη ακμή, συναγωνιζόμενη τα άλλα μεγάλα αστικά κέντρα (Πάτρα, Σύρο, Αθήνα). Τα κέρδη έφεραν μεγάλο πλουτισμό σχεδόν σε όλες τις τάξεις, ήκμασε το εμπόριο και τα θεάματα (τότε κατασκευάσθηκαν από τον Ε. Τσίλερ τα εξαίσια κτήρια της Δημοτικής Αγοράς και το Θέατρο Απόλλων), αλλά και η σπατάλη, η επίδειξη και τα αχαλίνωτα πάθη. Το 1885 στην πρώτη χάραξη του νεοσύστατου ελληνικού σιδηροδρόμου συμπεριλήφθηκε και η γραμμή Πύργου-Κατακώλου, από το λιμάνι του οποίου εκτελούνταν απ’ ευθείας οι εξαγωγές προς το εξωτερικό. Όταν στη μεγάλη κρίση του 1884 τα πράγματα μεταβλήθηκαν άρδην ξένος περιηγητής επεσήμαινε “οι κάτοικοι της Ηλείας ελησμόνησαν το όνειρο του Φαραώ με τις 7 παχιές κι ισχνές αγελάδες, όταν εβρίσκοντι εν ευμαρεία και πλούτον”, ενώ η πατρινή εφημερίδα “Τάξις” εφιστούσε την προσοχή στους Πατρινούς με αφορμή τον μαρασμό του Πύργου: “μεταμελούμενοι ίσως διότι κατεσπατάλησαν ασώτως περιουσίας κολοσσιαίας και δεν κατενόησαν τας παρούσας περιστάσεις(…) οι άλλοτε λιτοί κάτοικοι του Πύργου δεν ευχαριστούντο πλέον εις τον εγχώριον καμπανίτην οίνον της Γαλλίας και χειρομέρια της Αγγλίας και πολλά άλλα είδη αδρώς πληρωνόμενα”.

Η μάστιγα της τοκογλυφίας

Η ένταση της καλλιέργειας αυξήθηκε, ιδίως και μετά την ψήφιση του νόμου περί προικοκτησιών, με τον οποίο καθορίσθηκε η κατανομή ιδιοκτησιών στην ελεύθερη χώρα. Το 1831 δε, με τις οδηγίες για τη διενέργεια δημοπρασίας για το εισόδημα των σταφιδάμπελων, που καθόριζε τους όρους για την ενοικίαση κι αποπληρωμή (σε δύο δόσεις) δημιουργήθηκαν οι κατοπινές συνθήκες και παθογένειες, καθώς έστρωσε το έδαφος, λόγω των ελλείψεων οργάνωσης και κρατικής μέριμνας, αλλά και την εγγενή αχρηματία των μικροκαλλιεργητών, που ήταν αναγκασμένοι να καταβάλλουν οι ίδιοι τα έξοδα για την καλλιέργεια, ώστε να αναδυθεί και παγιωθεί το φαινόμενο της τοκογλυφίας. Μια γάγγραινα, η οποία για πάνω από αιώνα καταδυνάστευσε ανελέητα για πολλές δεκαετίες την ελληνική ύπαιθρο, δημιουργώντας φτώχεια, θανάτους και οδήγησε μεγάλο κι απελπισμένο τμήμα του πληθυσμού στην μετανάστευση. Ιδίως δε, επειδή από την πλευρά της κυβέρνησης ούτε μέριμνα εδίδετο για τους σταφιδοκαλλιεργητές, ούτε κι είχε ιδρυθεί Αγροτική Τράπεζα, αλλά ούτε υπήρχε και κάποια φορολογική και δανειοληπτική διευκόλυνση, οι φτωχοί μικροκαλλιεργητές βρίσκονταν έρμαια στον δανεισμό και την εκμετάλλευση των πλουσίων που τους έδιναν χρήματα με υπέρογκο τόκο. Συνάμα, η μονοκαλλιέργεια της σταφίδας έφερε στην αγορά ακρίβεια σε άλλα προϊόντα. Στον τοτινό Τύπο το 1840 τα δημοσιεύματα μοιάζει να βγαίνουν από το σήμερα: όλοι παραπονιούνται ότι το ψωμί είναι ακριβό, ο αραβόσιτος κόστιζε 15 λεπτά το βατσέλι, ενώ τα μεροκάματα ήταν φθηνά (μόλις μία δραχμή την ημέρα), αλλά και ότι επίσης υπ’ αυτές τις συνθήκες ήταν δύσκολο να βρεθούν εργατικά χέρια.

Η κρίση και τα πρώτα σύννεφα

Τα πρώτα σύννεφα για τους σταφιδοπαραγωγούς άρχισαν στη δεκαετία του 1850. Παρ’ ότι η καρποφορία κι οι εξαγωγές είχαν φθάσει σε ανώτατο επίπεδο κι όλο καλλιεργούντο και περισσότερες εκτάσεις, τα δυσβάστακτα έξοδα, τα χρέη και η απαγόρευση από το κράτος να αγοράζουν οι χωρικοί κατευθείαν από τους παραγωγούς σιτάρι, κρασί, αραποσίτι κι άλλα είδη, έφθασαν την οικονομική κατάσταση στο απροχώρητο. Μολονότι από το 1855 είχε θεσπισθεί ότι η τιμή θα καθορίζεται από τους τοπικούς παράγοντες, Έπαρχο, Έφορο και Υποτελώνες κι αντιπροσώπους των σταφιδικών συλλόγων που είχαν αρχίσει και ιδρύονται, οι κακές χρονιές του 1857, η μεγάλη καταιγίδα της 14ης Αυγούστου 1859 που κατέστρεψε τη σοδειά και κυρίως το έτος των ισχνών αγελάδων του 1888 έφερε τα πράγματα στο απροχώρητο. Τότε ήταν που μεγάλα πλήθη συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Δημαρχίας στον Πύργο για να διαμαρτυρηθούν και ν’ αναγκάσουν τις αρχές να λάβουν μέτρα. Παρ’ ότι το κράτος αφυπνίσθηκε και κατεδίωξε εν μέρει την τοκογλυφία (ο τότε νεαρός ανθυπομοίραρχος Πύργου Μιλτιάδης Έβερτ είχε συλλάβει περί τους 300 φυγόδικους από τον Νοέμβριο του 1889 ίσαμε τον Απρίλιο του 1890, η τοκογλυφία δεν εξαλείφθηκε. Το σταφιδικό ζήτημα παρέμενε ακόμη ανοικτό: τον Σεπτέμβριο 1893, έτος που συμπίπτει με την ανάκαμψη της μετά νέο συλλαλητήριο στον Πύργο απεστάλη ψήφισμα με αιτήματα στον Αντιβασιλέα. Το 1893 είχε παράλληλα συντελεστεί η αποκατάσταση των γαλλικών αμπελώνων από την καταστροφή από φυλλοξήρα το 1875 που είχε σώσει την επόμενη δεκαπενταετία την ελληνική παραγωγή. Το 1895 οι εξεγερμένοι παραγωγοί αποφασίζουν πρώτον να αντισταθούν στις ανελέητες διώξεις των αρχών ενάντια στους χρεωμένους καλλιεργητές, αλλά και να μην παραδίδουν τον καρπό στους δανειστές. Το 1895 σημειώθηκε μία ανάκαμψη της τιμής της σταφίδας, λόγω της μεγάλης ζήτησης από τη Ρωσία, αλλά και ίσχυσε το μέτρο της “παρακράτησης” του 15% της εξαγόμενης σταφίδας από τα Τελωνεία για διοχέτευσής της στη βιομηχανία, που για κάποιο μικρό διάστημα οδήγησε στην ανάκαμψη της αγοράς.

Η νέα καμπή στο σταφιδικό και τους αγώνες του

Εντούτοις, ο νέος αιώνας ξεκίνησε πιο δυσοίωνος και πιο “αγωνιστικός”. Το 1903 νέα αναταραχή ξέσπασε για το σταφιδικό ζήτημα, με άξονα την αποτυχία του “Μονοπωλίου”, ιδίως στην περιοχή της Ηλείας, η οποία γρήγορα επιδεινώθηκε με τη σκληρή στάση που ζήτησε να τηρήσουν τα όργανα της τάξης κατά τα συλλαλητήρια ο υπουργός Εσωτερικών Ν. Λεβίδης. Τα επεισόδια κι η σκληρή αντιμετώπισή τους έγιναν αφορμή να απομακρυνθεί ο Λεβίδης και να γίνει ανασχηματισμός της κυβέρνησης. Η φλόγα όμως που υπέβοσκε λόγω των χρόνιων προβλημάτων οδήγησαν την κυβέρνηση το 1904 να μεταφέρει στρατιωτική δύναμη στον Πύργο για να συνδράμει την τοπική χωροφυλακή, καθώς τα συλλαλητήρια για διεκδικήσεις συνεχίζονταν αμείωτα έως τους Βαλκανικούς Πολέμους. Ανάμεσα στα μέτρα που προωθήθηκαν προκειμένου να λυθούν κάποια από τα εγγενή προβλήματα στη χρηματοδότηση και τις πιστώσεις για τους καλλιεργητές ήταν η ίδρυση από την κυβέρνηση Θεοτόκη της Σταφιδικής Τράπεζας κι από το 1905 η θέσπιση της “Ενιαίας” (της Προνομιούχου Εταιρείας για την Προστασία κι Εμπορία της Σταφίδας). Αλλά η επόμενη περίοδος της πολεμικής εμπλοκής της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Εκστρατεία, οι διαρκείς υποτιμήσεις στην τιμή και οι καιρικές καταστροφές επιδείνωσαν ακόμη περισσότερο την κατάσταση, παρά την πρωτοβουλία το 1918 της Εθνικής Τράπεζας για τη δημιουργία Συνεταιριστικών Ενώσεων και το 1925 του Ανώνυμου Σταφιδικού Οργανισμού (ΑΣΟ).

Το αποκορύφωμα υπήρξε ο παγετός του Μαρτίου 1931, που κατέστρεψε τα πάντα αυξάνοντας την απελπισία των σταφιδοπαραγωγών που ξεσηκώθηκαν και πάλι ζητώντας ελάφρυνση της φορολογίας στο προϊόν, μικρή φορολόγηση του πόσιμου οινοπνεύματος κι αποζημίωση σε κλιμακωτό σύστημα. Παρά την διαμεσολαβητική αποστολή του υπουργού Παιδείας Γ. Παπανδρέου, η κυβέρνηση Βενιζέλου δεν αποδέχθηκε τα “απαιτητικά” αιτήματα των σταφιδοπαραγωγών, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν σε κλιμάκωση οι εντάσεις και τον Δεκέμβρη του ιδίου έτους να σημειωθεί μία πρωτοφανής καταστολή από την έφιππη χωροφυλακή ενός ειρηνικού συλλαλητηρίου, που έκανε μεγάλη αίσθηση στον Τύπο της εποχής. Οι διεκδικήσεις των σταφιδοπαραγωγών ήταν έντονες μέχρι και το 1936 οπότε η δικτατορία Μεταξά κι ο Πόλεμος έβαλαν τέλος στη συνδικαλιστική δράση. Μεταπολεμικά, η καλλιέργεια της σταφίδας πέρασε σε δεύτερο επίπεδο και ουσιαστικά συρρικνώθηκε μετά τον αναδασμό του 1970, οπότε η μετατροπή της ιδιότητας του σταφιδοκαλλιεργητή σε γεωργό και του γεωργού σε κτηματία, έσπρωξαν και πολλούς από τους τελευταίους λάτρεις της σταφίδας να αλλάξουν τις καλλιέργειές τους.

Σήμερα, η ελληνική σταφιδοπαραγωγή συνεχίζει να εξάγεται σε 45 χώρες, όμως οι καλλιεργούμενες εκτάσεις εξακολουθούν να μειώνονται, ενώ και η τιμή της καταγράφει όλο και μεγαλύτερη πτώση. Η ζήτηση του προϊόντος στην Ευρώπη, που έχει ανακάμψει λόγω της αναβάθμισης της διατροφικής του αξίας, δεν μπορεί να καλυφθεί κι ο ανταγωνισμός στις εξαγωγές από Τουρκία, Καζακστάν και άλλες τρίτες χώρες δεν εξασφαλίζουν ικανοποιητικά έσοδα στους Έλληνες σταφιδοκαλλιεργητές. Η Διεπαγγελματική Ένωση παραγωγών της Κορινθιακής Σταφίδας αγωνίζεται όχι μόνον για τη βελτίωση των τιμών, αλλά πρωτίστως για τη διάσωση ενός προϊόντος -ιδίως της μαύρης σταφίδας- που κάποτε, όχι άδικα, ονομαζόταν “ο χρυσός της Ελλάδος”.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ειδικό θέμα: Ένα νοσταλγικό ταξίδι στον χρόνο μέσα από τις γραφομηχανές της Θεσσαλονίκης

Λίγα μέτρα από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης, εκεί όπου ο κεντρικός Δήμος συναντά τις δυτικές συνοικίες της πόλης, στην οδό Μοναστηρίου 41, στον πρώτο όροφο πολυκατοικίας, σε έναν χώρο που θα μπορούσε εύκολα να περάσει απαρατήρητος, φιλοξενούνται περισσότερες από 120 γραφομηχανές του 20ού αιώνα, όλες με ελληνικές γραμματοσειρές. Σιωπηλές πλέον, αλλά όχι άφωνες, μάρτυρες μιας εποχής όπου η γραφή ήταν πράξη ηχηρή, σχεδόν μουσική. Τακ, τακ, τακ, τακ, ντιννν… Ήχοι γνώριμοι σε όσους έγραψαν κάποτε σε γραφομηχανή, αλλά άγνωστοι στις νεότερες γενιές που ίσως δεν έχουν αγγίξει ποτέ μία.

ΜουσείοΓραφομηχανών3

Στον χώρο αυτό, που από τον Μάρτιο του 2025 λειτουργεί ως μικρό ιδιωτικό Μουσείο -το μοναδικό του είδους στην Ελλάδα, εξελίσσεται η πολιτιστική δράση «Οι Γραφομηχανές της Θεσσαλονίκης», αφιερωμένη στην ιστορία της γραφομηχανής στην Ελλάδα του 20ού αιώνα. Η ιδέα ξεκίνησε από τον δικηγόρο Γιώργο Πετσανά, σε συνεργασία με τη γραφίστρια Eva από την Αθήνα, τη Λίτσα Καραβάρη και τη Μάρα Λεούδη από τη Θεσσαλονίκη και την Αναστασία Salim από τη Σουηδία.

«Παρακολουθώντας τις εξελίξεις και τις τάσεις στον χώρο του πολιτισμού και των μουσείων διεθνώς, από το 2000 περίπου, πήρα την απόφαση να δημιουργήσω ένα ιδιωτικό Μουσείο Γραφομηχανής στην Ελλάδα, όπως είχε ήδη γίνει τότε σε πολλές άλλες χώρες», εξηγεί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Γιώργος Πετσανάς.

ΜουσείοΓραφομηχανών12

Η γραφομηχανή, μηχάνημα που σημάδεψε τον 20ό αιώνα ως μέσο αποτύπωσης του λόγου στο χαρτί, χανόταν σταδιακά στη λήθη και στην ανακύκλωση. Σήμερα, στη συλλογή εκτίθενται πάνω από 120 γραφομηχανές, 50 διαφορετικών εταιρειών. Πρόκειται για ιδιωτική συλλογή, που δεν επιχορηγείται ούτε χρηματοδοτείται.

Η πρωτοβουλία έχει ήδη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ προγραμματίζεται λειτουργία ιστοσελίδας με ψηφιακή περιήγηση, με απώτερο στόχο ένα μουσείο ανοιχτό στο κοινό.

ΜουσείοΓραφομηχανών

Ένα νοσταλγικό ταξίδι στον χρόνο

Η ζωντανή επίσκεψη-ξενάγηση προσφέρεται δωρεάν -προς το παρόν περιορισμένα- σε φίλους και υποστηρικτές της πρωτοβουλίας, καθώς και σε ερευνητές και μελετητές, κατόπιν συνεννόησης, καλώντας στο τηλέφωνο 6944681007. Αυτό το μικρό μουσείο δεν είναι μια «βιτρίνα», όπου απλώς κοιτάζεις από απόσταση. Ο επισκέπτης παρατηρεί από κοντά τον σχεδιασμό των μηχανών και την εξέλιξή τους, εξετάζει τους μηχανισμούς τους και ακούει κυριολεκτικά τον ήχο τους.

Η ξενάγηση ξεκινά από τις παλαιότερες γραφομηχανές, που χρονολογούνται περίπου στο 1910 και καταλήγει στις νεότερες της δεκαετίας του 1980.  Ανάμεσά τους μια γραφομηχανή που δεν έγραφε με πλήκτρα αλλά με γραφίδα, ένα μοντέλο που απέτυχε εμπορικά, μια γραφομηχανή της περίφημης σχολής δακτυλογράφων Σαούλ Μόλχο, που λειτουργούσε στην οδό Εγνατία 47, «τυφλές» γραφομηχανές, μικρές φορητές μηχανές που κουβαλούσαν οι δημοσιογράφοι στις αποστολές, αλλά και γραφομηχανές δικηγόρων, συμβολαιογράφων και δημόσιων υπηρεσιών. Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζει και ένα βραβείο σε διαγωνισμό ταχύτητας δακτυλογράφησης.

ΜουσείοΓραφομηχανών5

Κάποια εκθέματα έχουν ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. «Κάποιες από αυτές έχουν ιστορικό ενδιαφέρον καθώς συνδέονται με τη νεότερη ελληνική ιστορία, όπως οι γραφομηχανές μας με τον βασιλικό θυρεό, οι γραφομηχανές μας που θυμίζουν την παρουσία της Ισραηλιτικής Κοινότητας στη Θεσσαλονίκη, το σχέδιο Μάρσαλ κ.λπ. Κάποιες είναι από την εποχή της Μικρασιατικής Εκστρατείας ή της γερμανικής κατοχής», αναφέρει ο κ. Πετσανάς.

Μια προσεκτική ματιά στα πληκτρολόγια αποκαλύπτει ότι η γραφομηχανή δεν καταγράφει μόνο λέξεις, αλλά και αλλαγές στη γλώσσα. «Μέσα από τα πληκτρολόγια των γραφομηχανών μας μπορεί να παρατηρήσει κάποιος την εξέλιξη της γλώσσας μας κατά τον προηγούμενο αιώνα», λέει ο κ. Πετσανάς. Τα πληκτρολόγια με τα πνεύματα, την περισπωμένη, την υπογεγραμμένη και τη βαρεία παραπέμπουν σε μια διαφορετική εποχή της ελληνικής γραφής, ενώ στις τελευταίες δεκαετίες του αιώνα εμφανίζονται τα πληκτρολόγια με το μονοτονικό σύστημα. Τα τελευταία χρόνια του 20ου αιώνα κάνουν την εμφάνισή τους και γραφομηχανές για παιδιά, όπως αυτή της Barbie, η οποία έγραφε κανονικά και δεν ήταν απλώς παιχνίδι. Κι ύστερα, με την εμφάνιση των υπολογιστών, έρχεται «το τέλος εποχής» για τις γραφομηχανές.

ΜουσείοΓραφομηχανών6

«Η γραφομηχανή κατά τον 20ό αιώνα ήταν το κατ’ εξοχήν μηχάνημα γραφής», σημειώνει ο Πετσανάς, εξηγώντας ότι έδωσε στα ίδια τα άτομα τη δυνατότητα να γράψουν, να εκφραστούν και να γίνουν συγγραφείς, ποιητές ή αρθρογράφοι.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στις γυναίκες, για τις οποίες η εργασία ως δακτυλογράφων αποτέλεσε έναν από τους δρόμους προς την επαγγελματική ανεξαρτησία. «Περισσότερο ωστόσο βοήθησε στη χειραφέτηση των γυναικών», λέει. «Υπουργεία, εταιρείες, δικηγορικά και κάθε άλλου είδους γραφεία απασχολούσαν κατά κύριο λόγο γυναίκες δακτυλογράφους». Οι διαγωνισμοί ταχύτητας δακτυλογράφων στη δεκαετία του 1930 έφταναν στις εφημερίδες και οι γρηγορότερες δακτυλογράφοι γίνονταν περιζήτητες.

ΜουσείοΓραφομηχανών7

Και όπως σήμερα ένας δημοσιογράφος δύσκολα αποχωρίζεται τον φορητό υπολογιστή του, έτσι κάποτε οι δημοσιογράφοι κυκλοφορούσαν με τις φορητές γραφομηχανές τους, ακόμη και οι ανταποκριτές σε εμπόλεμες περιοχές πληκτρολογούσαν εκεί τα άρθρα τους.

ΜουσείοΓραφομηχανών10

Η στιγμή που ο επισκέπτης καλείται να γράψει με γραφομηχανή

Η ξενάγηση δεν μένει μόνο στην παρατήρηση. Οι περισσότερες γραφομηχανές είναι λειτουργικές και κάποια στιγμή ο επισκέπτης καλείται να καθίσει μπροστά σε μία από αυτές. Το χαρτί τοποθετείται στον κύλινδρο, ακολουθεί το καρμπόν και έπειτα τα δάχτυλα ακουμπούν στα πλήκτρα.

«Οι περισσότεροι νέοι της εποχής μας δεν έχουν αγγίξει γραφομηχανή. Όταν τους εξηγείς τη λειτουργία της και πρέπει να τοποθετήσουν οι ίδιοι το χαρτί με το καρμπόν στο μηχάνημα δυσκολεύονται», περιγράφει ο κ. Πετσανάς. Η συνέχεια όμως είναι διαφορετική: «Όταν φτάσει η στιγμή που θα πρέπει να πληκτρολογήσουν ένα κείμενο ενθουσιάζονται. Καταλαβαίνουν ότι με αυτό το μηχάνημα δεν υπάρχει περιθώριο λάθους. Δεν υπάρχει delete εδώ». Στη γραφομηχανή πρέπει να είσαι συγκεντρωμένος· κάθε πλήκτρο αφήνει το αποτύπωμά του στο χαρτί και ένα λάθος δεν διορθώνεται με ένα απλό πάτημα.

ΜουσείοΓραφομηχανών1

Στο τέλος της ξενάγησης ο επισκέπτης καλείται να πληκτρολογήσει μια λέξη: «λοπαδοτεμαχοσελαχογαλεοκρανιολειψανοδριμυποτριμματοσιλφιολιπαρομελιτοκατακεχυμενοκιχλεπικοσσυφοφαττοπεριστεραλεκτρυονοπτοπιφαλλιδoκιγλοπελειoλαγωσιοραιoβαφητραγανοπτερυγών». Είναι μια λέξη από τις Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη που περιέχει 172 γράμματα. Φυσικά η επιλογή είναι ένα μικρό αστείο. Στην πράξη, βέβαια, σχεδόν κανείς δεν επιχειρεί να τη γράψει ολόκληρη. Γράφει απλώς το όνομά του.

ΜουσείοΓραφομηχανών9

Φεύγοντας από το Μουσείο με γνώσεις

Φεύγοντας από τον χώρο, ο επισκέπτης έχει πλέον δει ότι πίσω από τη λέξη «γραφομηχανή» κρύβεται ένας ολόκληρος κόσμος παραλλαγών: μεγάλες επιτραπέζιες και μικρές φορητές, αθόρυβες γραφομηχανές και γραφομηχανές για τυφλούς, μηχανικές, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές, μηχανές με δείκτη, με διαφορετικές γραμματοσειρές ή σύμβολα, ακόμη και γραφομηχανές που έγραφαν νότες. Υπήρχαν εξειδικευμένα μοντέλα για αρχιτέκτονες, λογιστές και τράπεζες, κρυπτογραφικές γραφομηχανές όπως η γερμανική Enigma, γραφομηχανές με διατάξεις AZERTY, QWERTZ και DVORAK, ακόμη και μηχανές φτιαγμένες ειδικά για κρατούμενους σε φυλακές. Κάθε μοντέλο, μια διαφορετική ανάγκη. Κάθε πλήκτρο, ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας της γραφής.

Για τον εμπνευστή του μουσείου, όμως, η γραφομηχανή έχει ξεπεράσει προ πολλού τη χρηστική της αξία. «Η γραφομηχανή είναι ένα μηχάνημα του παρελθόντος. Κανείς μας, παρά την αγάπη μας γι’ αυτές, δεν θα ήθελε να γυρίσει στις μελανοταινίες της, στις μουτζούρες από μελάνι, στα καρμπόν και στο διορθωτικό υγρό. Η δύναμή της ωστόσο και ο συμβολισμός της είναι απίστευτος. Συμβολίζει την ελεύθερη σκέψη και έκφραση σε ατομικό επίπεδο και όχι μόνον» λέει και προσθέτει. «Το μουσείο μας θέλουμε να είναι ένας χώρος απόλυτης ελευθερίας, έκφρασης και πολιτισμού».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι de facto αρχές των Ταλιμπάν στέλνουν ομάδα στη Γερμανία για να βοηθήσει τις απελάσεις στο Αφγανιστάν

Οι de facto αρχές των Ταλιμπάν έστειλαν προσωρινά περισσότερο προσωπικό σε διπλωματικές αποστολές στη Γερμανία, κατόπιν συμφωνίας με την κυβέρνηση στο Βερολίνο, με σκοπό να διευκολυνθεί η σχεδιαζόμενη αύξηση των απελάσεων —εκατοντάδων— ανθρώπων από το Αφγανιστάν.

«Για να επιτευχθεί ο στόχος» που ορίστηκε από την κυβέρνηση συνασπισμού όσον αφορά τους «επαναπατρισμούς», πρέπει να «εκδίδονται έγγραφα αναγνωριζόμενα από τη de facto κυβέρνηση», εξήγησε η γερμανική διπλωματία χθες Σάββατο.

Για τον σκοπό αυτό, πέρα από επαρκές προσωπικό, πρέπει να εκπληρώνονται «τεχνικές προϋποθέσεις» προκειμένου να «αυξηθεί ο αριθμός των επαναπατρισμών», συνέχισε το ΥΠΕΞ της Γερμανίας.

Έτσι, για να εξασφαλιστεί ότι θα εκπληρώνονται «οι τεχνικές προϋποθέσεις», επιτράπηκε να εισέλθει στη χώρα, «σε βραχυπρόθεσμη χρονική βάση», ομάδα «τεχνικής υποστήριξης», πρόσθεσε.

Άνδρες και μόνο μέχρι τώρα

Σύμφωνα με το γερμανικό υπουργείο Εσωτερικών, συνολικά 228 άνδρες, στην πλειονότητά τους καταδικασθέντες για υποθέσεις ποινικής φύσης, απελάθηκαν στο Αφγανιστάν από την έναρξη της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου, με άλλα λόγια από τον Μάρτιο του 2025.

Η πιο πρόσφατη απέλαση με ειδική πτήση, που μετέφερε 23 πρόσωπα που είχε διαταχτεί να εγκαταλείψουν τη γερμανική επικράτεια, απογειώθηκε από τη Λειψία (ανατολικά) για την Καμπούλ την Τρίτη.

Για να διευκολυνθεί η διαδικασία, η γερμανική κυβέρνηση ενέκρινε την προσωρινή τοποθέτηση απεσταλμένων των Ταλιμπάν σε αφγανικές διπλωματικές αποστολές στη Γερμανία.

Ως πρότινος, οι αποστολές αυτές στελεχώνονταν αποκλειστικά από διπλωμάτες διορισμένους από την προηγούμενη, υποστηριζόμενη από τη Δύση κυβέρνηση, που ανέτρεψαν οι Ταλιμπάν τον Αύγουστο του 2021.

Στις αρχές Ιουνίου, σχεδιαζόμενη μαζική απέλαση αφγανών πολιτών ματαιώθηκε, διότι οι Ταλιμπάν αρνήθηκαν να συνεργαστούν. Η de facto κυβέρνησή τους εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της εξαιτίας αυτής που θεώρησε έλλειψη βούλησης του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών να διεξαχθεί διάλογος.

Επικριτές της γερμανικής κυβέρνησης, ανάμεσά τους ιδίως πολιτικοί των Πρασίνων, έχουν στηλιτεύσει επανειλημμένα την κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς διότι κρίνουν πως κάνει παραχωρήσεις για να εξασφαλίσει τη διευκόλυνση των απελάσεων, παρότι το Βερολίνο δεν αναγνωρίζει το καθεστώς των Ταλιμπάν στην Καμπούλ, εν μέρει εξαιτίας των αθρόων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που του προσάπτονται, ειδικά σε βάρος των γυναικών και των κοριτσιών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ελβετία – Πυρά σε rave party : Ενας νεκρός, πέντε τραυματίες, ο ή οι δραστες αναζητούνται (αστυνομία)

Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και πέντε τραυματίσθηκαν από πυρά κατά την διάρκεια της νύκτας σε rave party στο ιπποδρόμιο της πόλης  Ααράου της βόρειας Ελβετίας.

Ο δράστης ή οι δράστες της επίθεσης διαφεύγουν και αναζητούνται.

Σύμφωνα με τις πρώτες διαπιστώσεις, τα πυρά την νύκτα στην περιοχή του Σάχεν στην πόλη Ααράου στοίχισαν την ζωή σε έναν άνθρωπο και τραυμάτισαν πέντε, ορισμένοι εκ των οποίων βρίσκονται σε σοβαρή κατάσταση. Οι έρευνες για την ανεύρεση των, προς το παρόν, άγνωστων δραστών βρίσκονται σε εξέλιξη, αναφέρεται στην ανάρτηση της αστυνομίας του καντονίου του Άαργκαου.

«Τα τυχόν κίνητρα καθώς και οι ακριβείς συνθήκες της ενέργειας δεν έχουν διευκρινισθεί».

Σύμφωνα με την εφημερίδα Blick, οι πυροβολισμοί έπεσαν περί τις 03.00 τοπική ώρα κατά την διάρκεια του «Aarauer Rave», ετήσιου techno πάρτι με την συμμετοχή 3.500 ατόμων στο ιπποδρόμιο του Ααράου. Η εκδήλωση διαρκεί από το νωρίς απόγευμα μέχρι τις 02.00 την νύκτα.

ΦΩΤΟ  EPA/MICHAEL BUHOLZER
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μέτρα που ουσιαστικά θα «αγγίζουν» το σύνολο των πολιτών επί τάπητος στις αλλεπάλληλες συσκέψεις εν όψει ΔΕΘ

Μέτρα που ουσιαστικά θα «αγγίζουν» το σύνολο των πολιτών της χώρας τίθενται επί τάπητος στις αλλεπάλληλες συσκέψεις των κυβερνητικών στελεχών, εν όψει των εξαγγελιών του πρωθυπουργού από το βήμα της ΔΕΘ στις 5 Σεπτεμβρίου.

   Επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες, μισθωτοί, συνταξιούχοι, νέες οικογένειες, αναμένεται να είναι, μεταξύ άλλων, στο επίκεντρο. Το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, με στόχο τη μείωση των φορολογικών βαρών, την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και τη δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για επενδύσεις, απασχόληση και απόκτηση κατοικίας. Tο κόστος των οποίων ενδεχομένως να υπερβεί το 1,7 δισ. ευρώ, ενώ οι μόνιμες φορολογικές και ασφαλιστικές ελαφρύνσεις αναμένεται να έχουν ορίζοντα εφαρμογής την τετραετία 2027- 2030, ήτοι την επόμενη κυβερνητική περίοδο.

   Προς τούτο, άλλωστε, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε πρόσφατα (σ.σ.: στην «Απογευματινή») ότι «η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί το πρώτο μεγάλο ορόσημο. Εκεί ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρουσιάσει μια συνεκτική δέσμη παρεμβάσεων για εκατομμύρια πολίτες: συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες, εργαζόμενους, αγρότες. Στόχος είναι να ελαφρύνουμε τον οικογενειακό προϋπολογισμό, να μειώσουμε φορολογικά βάρη και να ενισχύσουμε το διαθέσιμο εισόδημα. Με μέτρα μόνιμου χαρακτήρα, μέσα στις πραγματικές δυνατότητες της οικονομίας. Η στήριξη της κοινωνίας είναι ισχυρότερη όταν στηρίζεται σε γερά θεμέλια».

   Όπως αναφέρουν οι έως τώρα πληροφορίες, και χωρίς να αποκλείεται, σύμφωνα με ορισμένα κυβερνητικά στελέχη, και κάποιο μέτρο έκπληξη:

   Από το βήμα της ΔΕΘ αναμένεται να επιβεβαιωθεί ο «οδικός χάρτης» για τη νέα σταδιακή αύξηση του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος επηρεάζει και τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων (εισαγωγικό μισθό και κλιμάκια). Ενώ, έχει τεθεί στο τραπέζι το νέο σύστημα κινήτρων επίτευξης στόχων για τους δημοσίους υπαλλήλους και η αναπροσαρμογή ειδικών μισθολογίων.

   Για τους συνταξιούχους προγραμματίζεται οριζόντια αύξηση των κύριων συντάξεων κατά 2,5% έως 2,7% (βάσει ΑΕΠ και πληθωρισμού) με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Υπό συζήτηση είναι η αναπροσαρμογή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, όπως και η δημιουργία μιας νέας, μόνιμης πρόσθετης παροχής που θα αφορά στο σύνολο των συνταξιούχων. Σημειώνεται ότι τον προσεχή Νοέμβριο προβλέπεται η καταβολή αυξημένου επιδόματος, ενώ δεν αποκλείονται αλλαγές στα κριτήρια χορήγησης, προκειμένου να ενταχθούν περισσότεροι συνταξιούχοι στην περίμετρο του μέτρου. Στο τραπέζι βρίσκονται και τα κοινωνικά επιδόματα, όπως το Επίδομα Παιδιού (ΟΠΕΚΑ) και το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, με σκοπό την αύξηση των ποσών.

   Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων θα βρεθούν και οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, με στόχο να μειωθεί το φορολογικό κόστος, να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και να γίνουν πιο ανταγωνιστικές. Σε αυτό το πλαίσιο, κεντρικό μέτρο θα είναι η μείωση της προκαταβολής φόρου, που εξετάζεται ως πρώτο βήμα προς τη σταδιακή κατάργησή της.

   Δεδομένη θεωρείται η απόφαση για νέα μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η αλλαγή του πλαισίου μεταφοράς φορολογικών ζημιών, με επέκταση του χρονικού ορίου συμψηφισμού πέραν της σημερινής πενταετίας. Το μέτρο εκτιμάται ότι θα δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στις επιχειρήσεις και θα βελτιώσει τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό τους.

   Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το οικονομικό επιτελείο αναζητεί τρόπους περιορισμού της φορολογικής επιβάρυνσης, χωρίς ωστόσο να μειωθεί η προσπάθεια καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται το σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης, με μια σειρά από διορθωτικές κινήσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο μοντέλο που βρίσκεται υπό επεξεργασία προβλέπει ένα είδος «μπόνους» φορολογικής συνέπειας. Με βάση το σχέδιο, συγκεκριμένοι οικονομικοί δείκτες και ένας ειδικός αλγόριθμος θα «μετρούν» τον βαθμό συμμόρφωσης και θα μπορούν να οδηγούν σε σταδιακή μείωση ή ακόμη και σε μη εφαρμογή του τεκμαρτού εισοδήματος για επαγγελματίες ή κλάδους που εμφανίζουν σταθερά υψηλή φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια.

   Παράλληλα, εξετάζεται η μείωση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών, η αναθεώρηση των προσαυξήσεων που συνδέονται με τα χρόνια λειτουργίας, τον τζίρο και το προσωπικό, καθώς και η διεύρυνση των εξαιρέσεων για μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές.

   Στελέχη του οικονομικού επιτελείου επισημαίνουν, επίσης, ότι ιδιαίτερη βαρύτητα αναμένεται να δοθεί και στη στεγαστική πολιτική. Σχεδιάζεται νέο πρόγραμμα για την απόκτηση πρώτης κατοικίας από νέους και οικογένειες, με πιο ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης.

   Στα σχέδια του οικονομικού επιτελείου περιλαμβάνεται και η δημιουργία ενός συστήματος επιβράβευσης για όσους είναι συνεπείς στις φορολογικές υποχρεώσεις τους, όπως, π.χ. με την αύξηση της έκπτωσης φόρου για την έγκαιρη υποβολή και εφάπαξ εξόφληση του πρόσθετου φόρου.

   Τέλος, στο επίκεντρο των εξαγγελιών θα βρεθούν και οι αγρότες, με τον σχεδιασμό, σύμφωνα με τις πληροφορίες, να προβλέπει νέο σύστημα πληρωμών, τακτικές καταβολές και ταχύτερη εκταμίευση επιδοτήσεων για όσους σπεύδουν να υποβάλουν την Ενιαία Αίτηση Πληρωμής νωρίτερα από την καταληκτική διορία, νέα μέτρα αντιμετώπισης του αυξημένου κόστους παραγωγής, ελάφρυνση από τα δανειακά βάρη που προκάλεσε η κρίση σε αγρότες- κτηνοτρόφους, καθώς και νέο Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας για τον πρωτογενή τομέα, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με περισσότερους από 1.660 κωδικούς ξεκινάει αύριο η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών

 Έως 30% οι μειώσεις σε επώνυμα προϊόντα

Με περισσότερους από 1.660 κωδικούς προϊόντων και με μέση μείωση τιμών που κινείται σήμερα περίπου στο 7%, διευρύνεται η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών, η οποία ξεκινά αύριο, Δευτέρα 31 Αυγούστου, με τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο να υπογραμμίζει ότι στόχος είναι η ουσιαστική στήριξη των νοικοκυριών και η συγκράτηση του κόστους βασικών αγαθών.

Η πρωτοβουλία, που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και παραμένει ανοικτή σε νέες συμμετοχές, αφορά βασικά είδη διατροφής και καθημερινής διαβίωσης, σχολικά είδη, προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και κρέας, ενώ αναμένεται περαιτέρω διεύρυνση της λίστας μέχρι, αύριο, Δευτέρα.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, συμμετέχουν περίπου 900 επώνυμοι κωδικοί, με μέση μείωση τιμής περίπου 7% και εύρος μειώσεων από 5% έως 30% ανά προϊόν. Παράλληλα, περισσότεροι από 450 κωδικοί σχολικών ειδών καταγράφουν μέση μείωση περίπου 10%, περίπου 250 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας μειώνονται κατά μέσο όρο 7%, ενώ στους 60 κωδικούς κρέατος η μέση μείωση ανέρχεται σε 7,2%. Στην τελευταία κατηγορία περιλαμβάνονται τόσο ελληνικά όσο και εισαγόμενα κρέατα, ενώ στους κωδικούς περιλαμβάνεται και το μοσχάρι.

Στην πρωτοβουλία έχουν μέχρι στιγμής ενταχθεί περισσότερες από 90 προμηθευτικές εταιρείες, 12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ και 3 αλυσίδες παιχνιδιών και σχολικών ειδών, ενώ η διαδικασία παραμένει ανοικτή και εκτιμάται ότι θα ενταχθούν και νέες συμμετοχές.

Ο υπουργός Ανάπτυξης έχει χαρακτηρίσει την πρωτοβουλία «εθνική κοινωνική συμφωνία» για τη στήριξη των νοικοκυριών, υπογραμμίζοντας ότι οι μειώσεις στα βασικά είδη διατροφής ξεκινούν από 5% αλλά σε αρκετές περιπτώσεις είναι σημαντικά υψηλότερες.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην παρουσία στη λίστα επώνυμων προϊόντων που αγοράζονται καθημερινά από τα ελληνικά νοικοκυριά. Ενδεικτικά, σημαντική είναι η συμμετοχή επώνυμων ζυμαρικών, ενώ η προσπάθεια επικεντρώνεται σε προϊόντα που έχουν υψηλή συχνότητα αγοράς.

Πρόσθετες μειώσεις από τις αλυσίδες

Το τελικό όφελος για τον καταναλωτή αναμένεται να είναι μεγαλύτερο από το σημερινό μεσοσταθμικό ποσοστό του 7%, καθώς στις μειώσεις των προμηθευτών πρόκειται να προστεθεί και η συμβολή των ίδιων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ.

Η πρόσθετη αυτή έκπτωση δεν θα είναι ίδια για όλες τις επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, το ίδιο προϊόν μπορεί να εμφανίζει διαφορετική τελική τιμή ανάλογα με την αλυσίδα στην οποία πωλείται.

Η πρόεδρος και διοικήτρια της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή, Δέσποινα Τσαγγάρη, μιλώντας στο OPEN, ανέφερε ότι μέσα στο Σαββατοκύριακο αναμένεται να αποτυπωθεί και η πρόσθετη συμβολή των σούπερ μάρκετ, η οποία θα ανεβάσει το συνολικό ποσοστό μείωσης.

Πώς θα βλέπει τις μειώσεις ο καταναλωτής

Οι μειωμένες τιμές θα αποτυπώνονται στο ράφι με ειδική σήμανση, ενώ από τη Δευτέρα οι καταναλωτές θα μπορούν να ενημερώνονται και ψηφιακά, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας «PosoKanei».

Δηλαδή, μέσω της πλατφόρμας οι καταναλωτές θα μπορούν να ενημερωθούν εύκολα για τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν, τους κωδικούς που έχουν ενταχθεί στην πρωτοβουλία και τις μειώσεις που εφαρμόζονται. Στα επώνυμα προϊόντα θα αποτυπώνεται και εύρος μείωσης, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η διαφορετική πρόσθετη έκπτωση που μπορεί να εφαρμόζει κάθε αλυσίδα.

Από δύο έως τέσσερις μήνες η διάρκεια

Η διάρκεια της πρωτοβουλίας διαφοροποιείται ανάλογα με τις επιχειρήσεις και τους κωδικούς και κυμαίνεται από δύο έως τέσσερις μήνες. Για όσες επιχειρήσεις έχουν δεσμευθεί για δίμηνη συμμετοχή, έχει συμφωνηθεί ότι στο επόμενο δίμηνο θα ενταχθούν νέοι κωδικοί, ενώ υπάρχουν, ήδη, προϊόντα για τα οποία η δέσμευση είναι τετράμηνη.

Σε σχέση με το σύνολο των κωδικών που διατίθενται στα σούπερ μάρκετ, η ακριβής αναλογία και συμβολή αυτών των 1.660 προϊόντων που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία αναμένεται να υπολογιστεί την επόμενη εβδομάδα. Η εκτίμηση είναι ότι σ’ ένα σούπερ μάρκετ -όχι από τα πολύ μεγάλα- στο οποίο το σύνολο των κωδικών μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ 15.000 και 20.000, περίπου ένα στα εννέα προϊόντα έχει ενταχθεί μέχρι στιγμής στην πρωτοβουλία.

Ωστόσο, η σημασία της πρωτοβουλίας δεν κρίνεται μόνο από την ποσότητα, αλλά και από το είδος των προϊόντων που συμμετέχουν, καθώς στους 1.660 κωδικούς περιλαμβάνονται πολλά προϊόντα που αποτελούν μέρος του καθημερινού καλαθιού του νοικοκυριού.

Θετικά τα πρώτα μηνύματα για τον πληθωρισμό

Η κυρία Τσαγγάρη εξέφρασε την ικανοποίησή της τόσο για τον αριθμό των συμμετοχών όσο και για το περιεχόμενο της λίστας εκτιμώντας, ταυτόχρονα, ότι ο αριθμός των κωδικών θα αυξηθεί περαιτέρω.

Σε ό,τι αφορά την πορεία του πληθωρισμού στα σούπερ μάρκετ, χαρακτήρισε πολύ θετικά τα πρώτα μηνύματα του Αυγούστου, εκτιμώντας ότι ο πληθωρισμός στην κατηγορία τροφίμων μπορεί να κινηθεί σε αρνητικό έδαφος.

Από τη Δευτέρα αναμένεται επίσης να παρουσιαστεί εκτίμηση για το ποσό που αντιστοιχεί σε μηνιαία βάση στις μειώσεις των προϊόντων που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, ώστε να αποτυπωθεί σε αξία το δυνητικό όφελος για τον καταναλωτή.

Συνεχείς οι έλεγχοι στην αγορά

Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι έλεγχοι στην αγορά για την εξέλιξη των τιμών. Σύμφωνα με την κυρία Τσαγγάρη, από τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν προκύπτουν αυξήσεις στα επώνυμα προϊόντα κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, με εξαίρεση μία επώνυμη εταιρεία, με την οποία έχει υπάρξει επικοινωνία και η οποία, σημειώνεται ότι, δεν συμμετέχει στην πρωτοβουλία.

Η ίδια επισήμανε ότι οι προωθητικές ενέργειες των επιχειρήσεων μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να δημιουργούν σύγχυση ως προς την πραγματική εξέλιξη των τιμών, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση της αγοράς.

Ο κ. Θεοδωρικάκος έχει επισημάνει ότι η προσπάθεια για την αντιμετώπιση της ακρίβειας συνεχίζεται και ότι «δεν θριαμβολογούμε και δεν επαναπαυόμαστε», καθώς οι διεθνείς εξελίξεις και οι γεωπολιτικές εντάσεις εξακολουθούν να δημιουργούν αβεβαιότητα και πιέσεις στις τιμές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που έχει επικαλεστεί ο υπουργός, οι τιμές των τροφίμων μειώθηκαν κατά 2,3% από τον Ιούνιο στον Ιούλιο, ενώ σε ετήσια βάση ο πληθωρισμός τροφίμων διαμορφώθηκε στο -0,4%.

Τα πλήρη στοιχεία για το σύνολο των προϊόντων που συμμετέχουν στην Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών, καθώς και η εκτίμηση για το συνολικό οικονομικό όφελος που μπορεί να προκύψει για τα νοικοκυριά, αναμένεται να παρουσιαστούν τη Δευτέρα.

ΦΩΤΟ: ΑΠΕ
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η ανάληψη της ευθύνης προϋπόθεση της λύσης του προβλήματος – Γράφει ο Ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Όταν προκύπτει ένα πρόβλημα θα πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη προκειμένου να μπορέσουμε να το λύσουμε.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο Ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Τα παιδιά αρνούνται την ευθύνη τους για τους καβγάδες στους οποίους εμπλέκονται. Τα αδέρφια, συνήθως, κατηγορούν το ένα το άλλο για το ποιος ήταν ο φταίχτης και ποιος ξεκίνησε πρώτος. Ακόμη πολλά παιδιά νιώθουν ότι φταίνε για την έλλειψη αγάπης από τους γονείς του ή το ότι μπορεί επειδή ζήτησαν κάτι, προξένησαν κάτι κακό στο μπαμπά ή τη μαμά.

Μετά από εμπειρία και ωριμότητα γινόμαστε ολοένα και πιο ικανοί να εκτιμήσουμε τις ευθύνες μας απέναντι στον εαυτό μας και τους άλλους.

Για να μάθουν τα παιδιά να εκτιμούν σωστά πού έχουν την ευθύνη και πού όχι, θα πρέπει οι γονείς να αναλάβουν την ευθύνη της ανάπτυξης των παιδιών τους. Δηλαδή να μην ρίχνουν την ευθύνη στο σχολείο, στην κυβέρνηση, στο σύστημα και στους άλλους γενικότερα αλλά να γίνουν υπεύθυνοι γονείς προκειμένου να μεγαλώσουν υπεύθυνα παιδιά.

Έτσι, θα καταφέρνουν περισσότερο να λύνουν τα προβλήματα που αναλαμβάνουν, γιατί αναλαμβάνοντας την ευθύνη ή μερίδιο αυτής μπορούμε να αλλάξουμε τα πράγματα προς την κατεύθυνση που θέλουμε. Διαφορετικά, μπορούμε μόνο να παρατηρούμε την αλλαγή που προξενούν οι άλλοι στα προβλήματα μας.


Life: Vanity Fair: Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ανάμεσα στους πιο καλοντυμένους του 2026

Για πρώτη φορά μετά από μία δεκαετία, το περιοδικό Vanity Fair δημοσίευσε τη λίστα με τους 70 πιο καλοντυμένους ανθρώπους στον κόσμο για το 2026. Δίπλα στους αναμενόμενους πρωταγωνιστές, αστέρες του Χόλιγουντ και παγκόσμιους σταρ της ποπ, φιγουράρει εντελώς απρόσμενα ο Πάπας Λέων ΙΔ΄.

Το περιοδικό εκθείασε τον 70χρονο ηγέτη της Καθολικής Εκκλησίας επειδή απογείωσε το παπικό στυλ «σε ουράνια ύψη». Η πιο χαρακτηριστική του εμφάνιση ήταν σε ένα ντοκιμαντέρ παραγωγής του Βατικανού, όπου σε ένα σύντομο πλάνο διακρίνεται να φορά κάτω από το χαρακτηριστικό λευκό παπικό ένδυμα, ένα ζευγάρι αθλητικά παπούτσια Nike.

Ο ανταποκριτής μόδας του Vanity Fair, José Criales-Unzueta, που συμμετείχε στη σύνταξη της λίστας, σημείωσε ότι η ομάδα εντυπωσιάστηκε από το «έμφυτο αμερικανικό στυλ» που αποπνέει η εικόνα του Πάπα.

Ο γεννημένος στο Σικάγο ποντίφικας έχει αποκτήσει φανατικό κοινό στον χώρο της μόδας, χάρη στην αγάπη του τόσο για τα χειροποίητα άμφια όσο και για τα vintage αξεσουάρ, σύμφωνα με τον Guardian. Εκτός από τα αθλητικά, προτιμά τα απλά μαύρα παπούτσια τύπου Oxford αντί για τα παραδοσιακά κόκκινα παπικά υποδήματα.

Επιπλέον, φοράει ένα ελβετικό ρολόι quartz που δεν κυκλοφορεί πια, κρατάει τον δικό του ταλαιπωρημένο χαρτοφύλακα, ενώ τον Ιούνιο του 2025 εμφανίστηκε με ένα καπέλο μπέιζμπολ των Chicago White Sox πάνω από το παπικό σκουφάκι κατά τη διάρκεια δημόσιας ακρόασης στην πλατεία του Αγίου Πέτρου. Για τις πιο επίσημες περιστάσεις, εμπιστεύεται τον Ιταλό σχεδιαστή Filippo Sorcinelli, ο οποίος είχε σχεδιάσει παπικά άμφια τόσο για τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄ όσο και για τον Πάπα Φραγκίσκο.

Ο ποντίφικας περιλαμβάνεται στην κατηγορία «Originals», η οποία φιλοξενεί προσωπικότητες που ξεχώρισαν επειδή είναι «οι πιο εκκεντρικοί και καινοτόμοι στο ντύσιμό τους», διαθέτοντας «μία μοναδική οπτική». Στην ίδια κατηγορία φιγουράρουν επίσης ο σκηνοθέτης Spike Lee και οι τραγουδίστριες Björk και Rosalía.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα τέλη της περασμένης χρονιάς, ο Πάπας συμπεριλήφθηκε στη λίστα της Vogue με τους πιο καλοντυμένους ανθρώπους του 2025, δίπλα στους A$AP Rocky και Bad Bunny. Παράλληλα, οι New York Times τον ανέδειξαν ως έναν από τους «67 πιο στιλάτους ανθρώπους του 2025».

Στέλλα Αλεβιζοπούλου / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νεπάλ: «Πολλά δισεκατομμύρια δολάρια» το κόστος ανοικοδόμησης από τις φονικές πλημμύρες, εκτιμά η κυβέρνηση

Το κόστος ανοικοδόμησης των περιοχών και των υποδομών που καταστράφηκαν από τις πλημμύρες στο Νεπάλ ενδέχεται να ανέλθει σε «πολλά δισεκατομμύρια δολάρια», εκτίμησε σήμερα ο υπουργός Εξωτερικών του Νεπάλ, Σισίρ Κανάλ.

«Η ανοικοδόμηση και η αποκατάσταση μπορεί να κοστίσουν δισεκατομμύρια δολάρια», δήλωσε ο Σισίρ σε δημοσιογράφους τρεις ημέρες μετά την καταστροφή που άφησε περισσότερους από 600 νεκρούς και σχεδόν 2.500 αγνοούμενους στη χώρα.
«Θα διενεργήσουμε αξιολόγηση των ζημιών και στη συνέχεια θα οργανωθούμε. Απευθύνω έκκληση για υποστήριξη της διεθνούς κοινότητας», πρόσθεσε.
Πολλές χώρες και διεθνείς οργανισμοί έχουν ήδη προσφέρει έκτακτη οικονομική βοήθεια στο Νεπάλ, η οικονομία του οποίου αντιμετωπίζει δυσκολίες, εξαρτάται από τον τουρισμό και, πάνω απ’ όλα, από τα εμβάσματα των Νεπαλέζων που εργάζονται στο εξωτερικό.
Ωστόσο, η βοήθεια είναι μέχρι στιγμής περιορισμένη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει ανακοινώσει βοήθεια ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεσμευτεί για 5 εκατομμύρια λίρες (5,8 εκατομμύρια ευρώ).
«Προς το παρόν, η προτεραιότητα παραμένει η παροχή ανακούφισης και η διάσωση όσο το δυνατόν περισσότερων ζωών», τόνισε ο υπουργός.
«Καλέσαμε φίλους μας που μπορούν να παράσχουν συγκεκριμένη βοήθεια», είπε, λέγοντας πως «εκατοντάδες πτώματα έχουν ανακαλυφθεί και υπάρχει κίνδυνος αποσύνθεσης τους».
«Χρειαζόμαστε επίσης ιατροδικαστικά μέσα»», συνέχισε, αναφέροντας ιδιαίτερα την ανάγκη για ταυτοποίηση των θυμάτων μέσω δειγμάτων DNA.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Τραμπ εξαντλεί την τεχνική του αντιπερισπασμού κάνοντας φασαρία για να καλύψει τον βόμβο στο βάθος

Μια λίμνη που ξαναβαφτίστηκε, σοκαριστικές αναρτήσεις στο Διαδίκτυο, επαφές με τον Τύπο στο μίνιμουμ…ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να μιλά πλέον για το Ιράν, ούτε για τον πληθωρισμό, για τα δύο θέματα που στοιχειώνουν την θητεία του.

Η δημοτικότητά του βρίσκεται στα τάρταρα και το κόμμα του, το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, απειλείται με συντριπτική ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου που θα αποφασίσουν ποιος θα έχει τον έλεγχο του σημερινού ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας Κονγκρέσου.
Ο Τραμπ είναι σπεσιαλίστας των αντιπερισπασμών. Αλλά είναι δύσκολο να αλλάξεις την γνώμη των ανθρώπων όταν του μιλάς για πράγματα βιώνουν απευθείας «κάθε φορά που γεμίζουν το καρότσι του σουπερμάρκετ ή φουλάρουν το ρεζεβουάρ», δηλώνει ο William Galston του Brookings Institution.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για την εφαρμογή μιας στρατηγικής που χρησιμοποιεί συχνά: δημιουργεί φασαρία για να καλύψει τον βόμβο στο βάθος, στην περίπτωσή μας την διαδοχή των δημοσκοπήσεων, η μία χειρότερη από την άλλη.
Αυτήν την εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ τράβηξε, για λίγο, την προσοχή των μέσων ενημέρωσης ανακοινώνοντας ότι ξαναβαφτίζει την Λίμνη Οντάριο σε …«Λίμνη της Αμερικής»

«Βλακώδες…»

«Αξιοθρήνητη απόπειρα αντιπερισπασμού», δήλωσε ο επικεφαλής των Δημοκρατικών της Γερουσίας Τσακ Σούμερ.
Ομως και ο influencer της ριζοσπαστικής δεξιάς Ματ Γουόλς χαρακτήρισε «βλακώδη πολιτικά» την ιδέα θεωρώντας ότι κάνει ένα «δώρο» στην αμερικανική αριστερά.
Κατά την γνώμη του, «το νούμερο 1 πρόβλημα των Ρεπουμπλικανών στις “ενδιάμεσες” θα είναι να απαντήσει στην κατηγορία ότι δεν χρησιμοποίησαν την θητεία τους για να υπηρετήσουν τα συμφέροντα των μέσων Αμερικανών». Και η πρόσφατη στάση του Ντόναλντ Τραμπ χρησιμεύει για να υποστηρίξει αυτήν την κατηγορία», προειδοποίησε μέσω του Χ.
Η αντιμεταναστευτική πολιτική είναι από τις λίγες που ακολουθούν την ρότα που έχει ορίσει ο Τραμπ.
Η κυβέρνηση διαφημίζει ασταμάτητα την εκστρατεία των μαζικών απελάσεων που συχνότατα εφαρμόζεται με όρους που χαρακτηρίζονται απάνθρωποι από την δημοκρατική αντιπολίτευση.
Το υπουργείο Εσωτερικής Ασφαλείας δημοσίευσε επί παραδείγματι ένα κλιπ που δείχνει την επιβίβαση σε αεροπλάνο Αϊτινών δεμένων πισθάγκωνα μετά την κατάργηση του καθεστώτος που τους είχε επιτρέψει την νόμιμη είσοδο στις ΗΠΑ.
Το μοντάζ, με μουσική υπόκρουση, χαρακτηρίσθηκε εξευτελιστικό και ρατσιστικό.

Εκτακτα μέτρα

Σχετικά με τα υπόλοιπα, η σύρραξη στο Ιράν διαρκεί πολύ περισσότερο από τις λίγες εβδομάδες περιπάτου που είχε υποσχεθεί ο Τραμπ και, κυρίως, οι Αμερικανοί συνεχίζουν να περιμένουν την μείωση του κόστους διαβίωσης που τους είχε υποσχεθεί.
Η κυβέρνηση Τραμπ πληθαίνει τα έκτακτα μέτρα καθώς πλησιάζουν οι εκλογές σε διάφορους τομείς: μαζικές εισαγωγές βόειου κρέατος, «Για να κάνουμε και πάλι το αμερικανικό κοπάδι μεγάλο», με στόχο την μείωση των τιμών, εξαγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων για τον κατευνασμό των αγορών, αποστολή εξπρές του αρχηγού της CIA για «αποτρέψει τον Πούτιν από επίθεση κατά νατοϊκής χώρας, υποστηρίζει ο αμερικανικός Τύπος.
Ο Τραμπ, που κανονικά λατρεύει τις συζητήσεις με δημοσιογράφους, τώρα τις έχει μειώσει ή τις τελειώνει στα γρήγορα. Στην αρχή της θητείας του έδινε σχεδόν καθημερινά συνεντεύξεις Τύπου που διαρκούσαν μέχρι και μία ώρα.
Πλέον προτιμά να δίνει μία μεγάλη συνέντευξη την εβδομάδα σε κάποιο πρόσωπο του νεφελώματος MAGA στην οποία λέει ό,τι του αρέσει και κανείς δεν τον στριμώχνει.
Ο Τραμπ συνεχίζει πάντως να εκφράζεται μέσω της πλατφόρμας Truth Social τρολάροντας για να δημιουργήσει αντιδράσεις.
Δημοσίευσε επί παραδείγματι σκίτσο που τον παρουσιάζει με την Ντόλι Πάρτον στο πλευρό του και κατηγορήθηκε ότι προσπαθεί να οικειοποιηθεί την μνήμη της.
Δημοσίευσε επίσης την δική του κατάταξη αμερικανών προέδρων που εξόργισε: Λίνκολν και Ουάσινγκτον χαρακτηρίζονται με μεγαλοθυμία «πολύ καλοί», ο Κλίντον «μέτριος», ο Κάρτερ, ο Ομπάμα και ο Μπάιντεν «αποτυχημένοι».
Ο ίδιος στην κορυφή, μόνος και …«ο μεγαλύτερος πρόεδρος».

ΑΠΕ-ΜΠΕ