Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καπνίσματος, σήμερα, 31 Μαΐου και για κάποιους καπνιστές και ατμιστές είναι απλά η τελευταία Κυριακή της άνοιξης, προσπερνώντας πιθανά εν τάχει και χωρίς πολλές τύψεις κάθε ανάλογο προειδοποιητικό μήνυμα υγείας είτε στο διαδίκτυο, είτε στο πακέτο των τσιγάρων, είτε από επαγγελματία υγείας, είτε από τη μόνιμη γρίνια με τα προσφιλή πρόσωπα που τους προτρέπουν για διακοπή.

Με το βλέμμα στραμμένο στη «γενιά χωρίς καπνό», όπως αρχίζει να διαμορφώνεται μέσα από νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες και αυστηρότερα μέτρα διεθνώς, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η μάχη κατά του καπνίσματος εισέρχεται σε μια νέα, κρίσιμη φάση.

Όπως επισημαίνει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ,  η Δρ Σταματούλα Τσικρικά, πρόεδρος της Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και Επιστημονικά Υπεύθυνη του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος στο νοσοκομείο «Σωτηρία», φέτος, όμως τα γεγονότα είναι πολύ διαφορετικά από κάθε άλλη χρονιά.

Και αυτό γιατί, με μια «απόφαση σταθμό» η βρετανική βουλή βάσει πρόσφατου νομοσχεδίου, «δημιουργεί και ανοίγει το δρόμο και στα υπόλοιπα κράτη να κατοχυρώσουν την πρώτη γενιά “ελεύθερη από τον καπνό”».

 Σύμφωνα με τον βρετανικό νόμο, όσοι έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και μετά, θα απαγορεύεται δια βίου να αγοράσουν προϊόντα καπνού. Το όριο ηλικίας πώλησης καπνικών προϊόντων στη Βρετανία θα αυξάνεται σταδιακά κάθε χρόνο, αποκλείοντας έτσι τις νεότερες γενιές από την πρόσβαση σε προϊόντα νικοτίνης.

 Επιπλέον, το νομοσχέδιο εισάγει ένα νέο πλαίσιο αδειοδότησης στην εμπορία καπνού, προβλέπει αυστηρότερους κανόνες και θεσπίζει ελεγκτικούς μηχανισμούς στην προβολή και στη διαφήμιση καπνικών προϊόντων, με επιπρόσθετους περιορισμούς στο κάπνισμα και το άτμισμα στους δημόσιους χώρους.

Η καπνική συνήθεια σε αριθμούς

Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) αποτυπώνουν με σαφήνεια το μέγεθος της πρόκλησης, καθώς περίπου 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι καπνίζουν παγκοσμίως. Κάθε χρόνο, το κάπνισμα προκαλεί περισσότερους από 7 εκατομμύρια θανάτους, συμπεριλαμβανομένων περίπου 1,6 εκατομμυρίων μη καπνιστών που εκτίθενται σε παθητική έκθεση. Όσον αφορά το γυναικείο φύλο, περί 175 έως 224 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως καπνίζουν,  ενώ στην Ευρωπαϊκή περιφέρεια καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό χρήσης καπνού μεταξύ των έφηβων κοριτσιών, πάνω από 62 εκατομμύρια συνολικά.

Νέα καπνικά προϊόντα-Οι ανήλικοι στο στόχαστρο

Δυστυχώς, οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί και ως προς το μέγεθος της παγκόσμιας χρήσης των νέων καπνικών προϊόντων, καθώς τουλάχιστον 40 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 13-15 ετών δηλώνουν ότι κάνουν χρήση τουλάχιστον ενός καπνικού προϊόντος. Οι ανήλικοι βρίσκονται στο στόχαστρο, καθώς 15 εκατομμύρια έφηβοι ηλικίας 13-15 ετών χρησιμοποιούν ήδη ηλεκτρονικά τσιγάρα, με τα δεδομένα να αναφέρουν ότι τα παιδιά είναι κατά μέσο όρο εννέα φορές πιο πιθανό από τους ενήλικες να κάνουν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου, αναφέρει η κ. Τσικρικά.

Το μήνυμα ΠΟΥ είναι σαφές και με συγκεκριμένη στόχευση: «Αποκαλύπτοντας τη γοητεία – αντιμετωπίζοντας τον εθισμό στη νικοτίνη και τον καπνό».

«Η φετινή εκστρατεία επιδιώκει την ανάδειξη των τακτικών από τις καπνοβιομηχανίες, οι οποίες επανασυσκευάζουν και επαναπροσδιορίζουν συνεχώς τα προϊόντα, προκειμένου να προσελκύσουν ιδίως παιδιά και εφήβους, διαφεύγοντας των αυστηρότερων ελέγχων», σημειώνει η κ. Τσικρικά.

Το προφίλ του καπνιστή έχει μεταβληθεί

Φαίνεται ότι το προφίλ του καπνιστή έχει μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία έτη, με τους ειδικούς στη διακοπή του καπνίσματος να καλούνται να αποκωδικοποιήσουν και να παρέχουν εξατομικευμένη συμβουλή σε διαφορετικούς και πολλαπλούς φαινότυπους χρηστών, προσθέτει η κ. Τσικρικά.

«Σε γενικές γραμμές, οι φαινότυποι δύναται να κατηγοριοποιηθούν στους “παραδοσιακούς” καπνιστές του κλασσικού τσιγάρου, στους χρήστες ηλεκτρονικού τσιγάρου και του θερμαινόμενου τσιγάρου ως οι νεωτεριστές ατμιστές, στους dual ή διπλούς χρήστες, δηλαδή της παράλληλης χρήσης τόσο του συμβατικού τσιγάρου όσο και του ηλεκτρονικού, των χρηστών φακελίσκων νικοτίνης (nicotine pouches), αλλά και των λοιπών ειδών καπνού όπως ναργιλέ, πούρα, μασώμενος καπνός κτλ».

Δύσκολη η μάχη κατά του καπνίσματος

Η μάχη κατά του καπνίσματος και των νέων μορφών δεν είναι πάντα εύκολη και χωρίς κόπο για την επιστημονική κοινότητα, αναφέρει η κ. Τσικρικά. «Από τη μία, η ευκολία στη διάθεση και στην αγορά ακόμα και από ανήλικους, αλλά και τα παραπλανητικά αφηγήματα μειωμένης βλάβης των νέων καπνικών προϊόντων, αποκρύπτουν τους πραγματικούς κινδύνους υγείας από τη χρήση.

Αναδυόμενη απειλή αποτελεί και το στοχευμένο μάρκετινγκ σε παιδιά και εφήβους με την υιοθέτηση γεύσεων που θυμίζουν καραμέλες, παγωτά, έντονων χρωμάτων και hi tech σχεδίων, καθώς και η αξιοποίηση δημοφιλών social media influencers, οι οποίοι τα προβάλλουν ως lifestyle αξεσουάρ, λειτουργώντας ως συμπεριφορές πρότυπα για το νεανικό κοινό».

Όπως σημειώνει, διατίθενται περισσότερες από 16.000 διαφορετικές γεύσεις ηλεκτρονικών τσιγάρων, οι οποίες περιλαμβάνουν φρουτώδεις γεύσεις, μενθόλ, γλυκά, αναψυκτικά και επιδόρπια.

«Αιχμή του δόρατος στους ειδικούς προκαλεί η ραγδαία διάδοση των νικοτινούχων φακελίσκων την τελευταία περίοδο, οι οποίοι διατίθενται στο εμπόριο σε διαφορετικές περιεκτικότητες νικοτίνης. Αυξημένη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι συχνά χρησιμοποιούνται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών από τους εφήβους μαθητές ή σπουδαστές, κατά τη διάρκεια μελέτης ή εξεταστικών περιόδων, με σκοπό την αύξηση της απόδοσης μέσω νικοτινικής εγρήγορσης και αποφυγή αισθήματος υπνηλίας», συμπληρώνει η κ. Τσικρικά.

Από την άλλη μεριά, σημειώνει, η ταχεία εξέλιξη των νέων καπνικών προϊόντων υπερβαίνει συχνά τον ρυθμό παραγωγής, κλινικής τεκμηρίωσης και δημοσίευσης των αποτελεσμάτων των επιστημονικών μελετών, με τους ειδικούς να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη χρηματοδότηση ανεξάρτητων επιστημονικών ερευνών, απαλλαγμένων από συγκρούσεις συμφερόντων και συσχέτιση με την καπνοβιομηχανία.

Προγράμματα πρόληψης με διάρκεια

Όπως αναφέρει η κ. Τσικρικά, ζωτικής σημασίας είναι η εύκολα προσβάσιμη και αδιάλειπτη παροχή των υπηρεσιών διακοπής καπνίσματος με τη δημιουργία Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος με επαρκή γεωγραφική κάλυψη, με δυνατότητα συνεχούς και επικαιροποιημένης εκπαίδευσης του προσωπικού.

Τονίζει ότι «οι τακτικές και πολιτικές υγείας δεν θα πρέπει να περιορίζονται σε χρονικά περιορισμένες και σύντομες δράσεις αλλά αντιθέτως, σε διαχρονική και συστηματική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, μέσω ανάπτυξης στοχευμένων προγραμμάτων πρόληψης και προαγωγής της Δημόσιας Υγείας, πλήρως ανταποκρινομένων στις μεταβαλλόμενες ανάγκες του πληθυσμού.

Σε κάθε περίπτωση, κρίνεται επιβεβλημένη ανάγκη η πλήρης και καθολική εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας, ενός εναρμονισμένου ρυθμιστικού πλαισίου φορολόγησης των καπνικών προϊόντων βάσει Ευρωπαϊκής νομοθεσίας, καθώς και υλοποίησης ολοκληρωμένης στρατηγικής ελέγχου του καπνίσματος σε συνεργασία με επιστημονικούς, κοινωνικούς φορείς και ενώσεις ασθενών».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εντατικοποιούνται οι έλεγχοι – Στοιχεία για συλλήψεις και πρόστιμα.

Στην αυστηρή αντιμετώπιση των εμπρησμών από αμέλεια και στους εντατικούς ελέγχους επικεντρώνεται η στρατηγική της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού στο πλαίσιο της φετινής αντιπυρικής περιόδου. Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία από 1 Ιανουαρίου έως και 30 Μαΐου 2026, έχουν επιβληθεί συνολικά 365 διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους 320.795,855 ευρώ, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί 60 συλλήψεις στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας. Από τις 60 συλλήψεις, οι 54, δηλαδή ποσοστό 90%, αφορούν περιπτώσεις εμπρησμού από αμέλεια, ενώ οι 6, ποσοστό 10%, αφορούν εμπρησμό από πρόθεση.

«Δεν υπάρχει ανοχή στην αμέλεια. Καμία αμελής πράξη χωρίς έλεγχο, καμία υπαιτιότητα χωρίς συνέπειες». Αυτό είναι το μήνυμα που εκπέμπουν τα αρμόδια στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι η αμέλεια δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα απλό λάθος χωρίς συνέπειες αλλά κάθε «αμελής πράξη» που προκαλεί ή μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά ερευνάται, τεκμηριώνεται και τιμωρείται σύμφωνα με το νόμο.

Παράλληλα ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία από το σύνολο των συλλήψεων της περιόδου 2014-2025 καθώς σύμφωνα με στοιχεία από την ΔΑΕΕ καταγράφεται σαφής ενίσχυση της ελεγκτικής και ανακριτικής δράσης αποτυπώνοντας και την αλλαγή στην στρατηγική την τελευταία διετία. Από 206 συλλήψεις το 2023, ο αριθμός ανήλθε στις 430 το 2024, αύξηση δηλαδή της τάξεως του 108,7%, ενώ το 2025 διατηρήθηκε σε υψηλό επίπεδο με 423 συλλήψεις. Με τα μέχρι τώρα δεδομένα η εικόνα που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια υποδηλώνει, όπως αναφέρουν πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος ότι έχει αναπτυχθεί ένας πολύ πιο ενεργός μηχανισμός ελέγχων και παρέμβασης. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά ειδικά τις συλλήψεις από τη Δ.Α.Ε.Ε. για την περίοδο 2014–2025, οι συλλήψεις της υπηρεσίας εμφανίζουν θεαματική άνοδο τα τελευταία έτη. Από 8 συλλήψεις το 2023, η ΔΑΕΕ έφτασε στις 51 το 2024, δηλαδή αύξηση 537,5%, ενώ το 2025 οι συλλήψεις ανήλθαν στις 79, σημειώνοντας νέα αύξηση 54,9%. Τα δεδομένα αυτά, όπως τονίζεται από αρμόδιες πηγές, καταδεικνύουν όχι μόνο την ενίσχυση της υπηρεσίας, αλλά και τη σαφή εντατικοποίηση του ανακριτικού της έργου.

Ο δείκτης συλλήψεων ανά δικογραφίες από το 2015-2025 και οι προφυλακίσεις

Ανοδική τάση παρουσιάζει ο Δείκτης Συλλήψεων ανά Δικογραφίες την περίοδο 2015–2025. Ειδικότερα σύμφωνα με στοιχεία από την ΔΑΕΕ τη διετία 2024-2025 καταγράφεται κρίσιμη μεταβολή με τον δείκτη να εκτοξεύεται σε 2,57% και στη συνέχεια σε 3,02%, γεγονός που, όπως τονίζουν πηγές του ΠΣ, υποδηλώνει ποιοτική ενίσχυση των ανακριτικών ενεργειών και της τεκμηρίωσης, με αποτέλεσμα αυξημένο ποσοστό συλλήψεων ανά δικογραφία και συνολικά ενισχυμένη αποτελεσματικότητα του μηχανισμού αντιμετώπισης των εγκλημάτων εμπρησμού. Εξίσου χαρακτηριστική είναι η εικόνα και στις προφυλακίσεις εμπρηστών από τη Δ.Α.Ε.Ε.. Μετά από χαμηλά ή σχεδόν μηδενικά επίπεδα σε προηγούμενα χρόνια, οι προφυλακίσεις ανήλθαν από 2 το 2023 σε 12 το 2024, καταγράφοντας αύξηση 500%, ενώ και το 2025 διατηρήθηκαν στο ίδιο υψηλό επίπεδο, με 12 προφυλακίσεις.

Μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών μέχρι στιγμής για το 2026

Όσον αφορά τις ενάρξεις πυρκαγιών δηλαδή από 1η Ιανουαρίου έως 25 Μαΐου διαπιστώνεται μείωση. Ειδικότερα, πέρσι από 1/1/2025 έως 25/5/2025 είχαν καταγραφεί 4.032 ενάρξεις πυρκαγιών, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2026 οι ενάρξεις μειώθηκαν στις 2.777. Πρόκειται δηλαδή για μείωση κατά 1.255 περιστατικά, περίπου 31,1%.

Όπως αναφέρουν πηγές του ΠΣ, η μείωση αυτή συνδέεται με την αυξημένη παρουσία στο πεδίο, τη συστηματικότερη διερεύνηση των αιτιών, την άμεση απόδοση ευθυνών, την επιβολή διοικητικών κυρώσεων και τη σαφή επιχειρησιακή κατεύθυνση ότι καμία επικίνδυνη συμπεριφορά δεν μένει χωρίς έλεγχο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα στην δραστική μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών έχει δώσει και ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς σε πρόσφατη σύσκεψη με τους Διοικητές των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Αττικής, ενόψει της αντιπυρικής περιόδου σημειώνοντας ότι ο μεγάλος αριθμός συμβάντων κάθε καλοκαίρι προκαλεί σημαντική διασπορά δυνάμεων και επιχειρησιακή πίεση στον μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, ενώ έδωσε έμφαση μεταξύ άλλων στην αυστηρή αντιμετώπιση περιστατικών εμπρησμού από αμέλεια ή πρόθεση.

Αναφορικά με τη χρονική κατανομή των περιστατικών αυτή διαφοροποιείται από έτος σε έτος, ανάλογα με την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών. Συνήθως, αυξημένη επιχειρησιακή και ελεγκτική δραστηριότητα καταγράφεται τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, όταν οι πολίτες ξεκινούν καθαρισμούς οικοπέδων, διαχείριση υπολειμμάτων βλάστησης, γεωργικές εργασίες και γενικότερη προετοιμασία υπαίθριων χώρων μετά το πέρας του χειμώνα. Η περίοδος αυτή, όμως, δεν είναι σταθερή, καθώς όπως υπογραμμίζουν πηγές του ΠΣ, επηρεάζεται άμεσα από τον καιρό και από το πότε αρχίζει ουσιαστικά η αυξημένη δραστηριότητα στην ύπαιθρο.

Για το 2025, η εικόνα συνδέεται με τις ξηρές και ανεμώδεις συνθήκες που επικράτησαν από νωρίς μέσα στην άνοιξη. Είναι χαρακτηριστικό ότι τον Μάρτιο του 2025 είχε τεθεί σε ισχύ καθολική απαγόρευση καύσης και χρήσης πυρός σε όλη την επικράτεια από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, από τις 11 έως και τις 18 Μαρτίου 2025, λόγω των ιδιαίτερα επικίνδυνων καιρικών συνθηκών που ευνοούσαν την έναρξη και εξάπλωση πυρκαγιών.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία, καθώς ο Μάρτιος του 2025 συγκεντρώνει μακράν το μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών (πρόστιμα και συλλήψεις), με 46%. Ακολουθούν ο Μάιος με 28% και ο Απρίλιος με 17%, ενώ πολύ χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται τον Φεβρουάριο με 7% και τον Ιανουάριο με 3%.

Αντίθετα, το 2026 η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς οι χαμηλότερες θερμοκρασίες και οι πολλές βροχοπτώσεις που επικράτησαν μέχρι και τις αρχές Μαΐου μετέθεσαν χρονικά την αυξημένη δραστηριότητα των πολιτών στην ύπαιθρο. Καθαρισμοί οικοπέδων, διαχείριση υπολειμμάτων βλάστησης, γεωργικές εργασίες και λοιπές υπαίθριες δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν αργότερα σε σχέση με το 2025, με αποτέλεσμα η επιβάρυνση να εμφανίζεται κυρίως τον Απρίλιο και τον Μάιο.

Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΑΕΕ, για το 2026, ο Μάιος παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό περιστατικών, με 36%, ακολουθούμενος από τον Απρίλιο με 31% και τον Μάρτιο με 27%. Ο Φεβρουάριος κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα, με 5%, ενώ ο Ιανουάριος εμφανίζει το μικρότερο ποσοστό, με μόλις 1%.

Πρωταθλητές σε πρόστιμα και συλλήψεις η Αττική και η Ηλεία το 2025

Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, για το 2025, η Αττική και η Ηλεία συγκεντρώνουν από 21% των προστίμων και των συλλήψεων, η καθεμία, γεγονός που, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, σχετίζεται με τις ξηρές και ανεμώδεις συνθήκες. Ακολουθούν η Εύβοια με 18%, η Αχαΐα με 14%, η Κέρκυρα με 13% και το Ηράκλειο με 12%. Σε γενικότερο επίπεδο η Αττική εξακολουθεί να μακράν συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό επιβάρυνσης, με 22% του συνόλου. Ακολουθούν η Κεντρική Μακεδονία με 14% και η Ανατολική Μακεδονία–Θράκη με 13%. Σημαντικά ποσοστά καταγράφονται επίσης στη Δυτική Ελλάδα με 11% και στην Πελοπόννησο με 8%.

Η εικόνα αυτή, όπως τονίζουν πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος, συνδέεται με την έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα, τη μεγάλη πυκνότητα κατοικημένων και περιαστικών περιοχών, τις ζώνες μίξης δασών και οικισμών, τις αγροτικές και υπαίθριες εργασίες, αλλά και τη συχνή ανάγκη καθαρισμού οικοπέδων και διαχείρισης υπολειμμάτων βλάστησης. Ιδίως στην Αττική, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, η πίεση είναι αυξημένη, καθώς συνυπάρχουν μεγάλος πληθυσμός, εκτεταμένες περιαστικές ζώνες, οικιστική διασπορά και υψηλή συχνότητα υπαίθριων δραστηριοτήτων.

Για το 2026, η εικόνα διαφοροποιείται, με περιοχές που είχαν λιγότερες βροχοπτώσεις και πιο ξηρές συνθήκες να εμφανίζουν δραστηριότητα. Η Μαγνησία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό περιστατικών, με 22%, ενώ ακολουθούν τα Δωδεκάνησα και η Αχαΐα με 17%έκαστη. Η Βοιωτία συγκεντρώνει 16%, η Φθιώτιδα 15% και η Άρτα 11%.

Όπως εξηγούν πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος, τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η επιβάρυνση είναι δυναμική και εξαρτάται κάθε φορά από τον συνδυασμό καιρικών συνθηκών, εποχικών εργασιών, τοπικών ιδιαιτεροτήτων και ανθρώπινης δραστηριότητας. Όπως διευκρινίζουν, όταν η βελτίωση του καιρού έρχεται νωρίτερα, όπως το 2025, η επικινδυνότητα και οι παραβάσεις εμφανίζονται ήδη από τον Μάρτιο. Όταν όμως οι βροχές και οι χαμηλές θερμοκρασίες επιμένουν, όπως το 2026, η επιβάρυνση μετατοπίζεται προς τον Απρίλιο και τον Μάιο, αντίστοιχα και η χωρική κατανομή των περιστατικών. Για το λόγο αυτό όπως επισημαίνουν οι αρμόδιες πηγές οι έλεγχοι του Πυροσβεστικού Σώματος δεν είναι στατικοί ούτε τυπικά ημερολογιακοί αλλά προσαρμόζονται κάθε φορά στα πραγματικά δεδομένα κινδύνου, στις καιρικές συνθήκες και στην ένταση των υπαίθριων δραστηριοτήτων, με στόχο την έγκαιρη πρόληψη, την αποτροπή αμελών πράξεων και την άμεση επιβολή κυρώσεων όπου διαπιστώνεται παράβαση.

Οι συνηθέστερες παραβάσεις

Οι συνηθέστερες παραβάσεις που εντοπίζονται σχετίζονται κυρίως με καθημερινές ανθρώπινες δραστηριότητες οι οποίες, υπό συνθήκες αυξημένου κινδύνου, μπορούν να οδηγήσουν σε έναρξη πυρκαγιάς.

Ενδεικτικά, οι παραβάσεις που απασχολούν συχνότερα τις ελεγκτικές και ανακριτικές υπηρεσίες αφορούν:

Ενέργειες με γυμνή φλόγα, δηλαδή: καύση ξερών χόρτων, κλαδιών και υπολειμμάτων καλλιεργειών,

θερμές εργασίες στην ύπαιθρο, χρήση εργαλείων που προκαλούν σπινθήρες, τροχός, ηλεκτροκόλληση

αγροτικές και υπαίθριες εργασίες χωρίς τα προβλεπόμενα μέτρα και μη τήρηση των κανόνων πυροπροστασίας,

ενέργειες σε υπαίθριους χώρους κατά παράβαση των οδηγιών και των απαγορεύσεων.

Όπως υπογραμμίζουν αρμόδιες πηγές, αυτό που διαπιστώνεται συχνά είναι ότι οι πολίτες υποτιμούν τον κίνδυνο. «Μια καύση υπολειμμάτων, μια εργασία με τροχό, μια απρόσεκτη αγροτική δραστηριότητα ή η απουσία βασικών μέτρων πυρασφάλειας μπορεί να φαίνονται μικρές παραλείψεις, όμως σε συνθήκες ξηρασίας, ανέμου και αυξημένης καύσιμης ύλης μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρό περιστατικό».

37 Ανακριτικά Κλιμάκια Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και η στρατηγική της ΔΑΕΕ

Από φέτος, το ερευνητικό και ανακριτικό έργο της ΔΑΕΕ ενισχύεται ακόμη περισσότερο με την ίδρυση των 37 Ανακριτικών Κλιμακίων Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού σε όλη την επικράτεια. Η εξέλιξη αυτή, όπως επισημαίνουν πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος αποτελεί κομβικό βήμα στη νέα εποχή της υπηρεσίας, καθώς όπως προσθέτουν τα Κλιμάκια έρχονται να λειτουργήσουν ως η εξειδικευμένη παρουσία της ΔΑΕΕ στην περιφέρεια, φέρνοντας την ανακριτική γνώση πιο κοντά στον τόπο κάθε συμβάντος. Όπως υπογραμμίζεται από πηγές του ΠΣ με τα 37 Κλιμάκια, η ΔΑΕΕ αποκτά πλέον ένα νέο, εθνικό ανακριτικό αποτύπωμα, ενισχύοντας τη δυνατότητά της να παρεμβαίνει πιο γρήγορα, πιο στοχευμένα και πιο αποτελεσματικά συμπληρώνοντας ότι με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η ομοιομορφία του ανακριτικού έργου σε όλη τη χώρα.

Η νέα στρατηγική της ΔΑΕΕ όπως εξηγούν πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος στηρίζεται στην αρχή ότι «Με γνώση αντιμετωπίζουμε το έγκλημα του εμπρησμού». Ειδικότερα κατά τις αρμόδιες πηγές, η γνώση των αιτιών, η ανάλυση των δεδομένων και η αξιοποίηση των ευρημάτων κάθε πυρκαγιάς αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης.

Παράλληλα αυτό που επιδιώκεται να καταστεί σαφές είναι ότι πλέον δεν υπάρχει καμία ανοχή στην αμέλεια με τις αρμόδιες αρχές να τονίζουν ταυτόχρονα ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος είναι συλλογική ευθύνη. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη βαθύτερη μετατόπιση από την απλή διαχείριση του συμβάντος προς τη συστηματική διερεύνηση, την ανάλυση των αιτίων και την πρόληψη μέσω της γνώσης. Στόχος, όπως επισημαίνουν οι αρμόδιες πηγές δεν είναι μόνο να διαπιστώνεται τι συνέβη μετά από μια πυρκαγιά, αλλά να αξιοποιούνται τα συμπεράσματα κάθε έρευνας για να αποτρέπονται νέες ενάρξεις στο μέλλον. Επιπλέον όπως σημειώνουν πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος το κύριο βάρος της πρόληψης πέφτει στην καθημερινή ανθρώπινη συμπεριφορά. Για το λόγο αυτό η εντατικοποίηση των ελέγχων και της εφαρμογής της νομοθεσίας καταγράφεται και στα διοικητικά μέτρα με τις αρμόδιες αρχές να αναφέρουν ότι «όποιος παραβιάζει τα μέτρα πυροπροστασίας, όποιος εκτελεί επικίνδυνες εργασίες χωρίς προφυλάξεις, όποιος προκαλεί κίνδυνο πυρκαγιάς από αμέλεια, θα ελέγχεται και θα αντιμετωπίζει τις προβλεπόμενες κυρώσεις».

ΑΠΕ-ΜΠΕ