Τριπλάσιο πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιο ρεύματος κατέγραψε η Ελλάδα στο πρώτο τρίμηνο του έτους σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ενώ σε όρους όγκου ενέργειας οι εξαγωγές τετραπλασιάστηκαν.

Η υπερ – επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας στην οποία στηρίζονται οι εξαγωγές είναι – μεταξύ άλλων – ο λόγος για τον οποίο κορυφαίοι παράγοντες του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για τη πορεία των τιμών κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού οπότε αναμένεται αυξημένη ζήτηση.

Ειδικότερα:

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ η αξία των εξαγωγών ρεύματος στο πρώτο τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκε σε 459 εκατ. ευρώ έναντι 343 εκατ. πέρυσι ενώ οι εισαγωγές φέτος περιορίστηκαν σε 118,7 εκατ. από 232,3 εκατ. πέρυσι. Ως αποτέλεσμα το πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιο στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκε φέτος στα 340 εκατ. ευρώ έναντι 111 εκατ. πέρυσι, δηλαδή τριπλασιάστηκε. Παρά το γεγονός ότι σημαντικός όγκος των εξαγωγών πραγματοποιείται τις μεσημβρινές ώρες όταν υπάρχει υπερπλεόνασμα παραγωγής από τα φωτοβολταϊκά και οι τιμές στην αγορά χονδρικής είναι μηδενικές, το όφελος για την οικονομία από τις εξαγωγές ρεύματος είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς η εξαγωγική δραστηριότητα εκτείνεται σε όλη τη διάρκεια του 24ωρου. Αρμόδιες πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισημαίνουν σχετικά ότι η Ελλάδα είναι εξαγωγική προς τη Βουλγαρία σχεδόν όλες τις ώρες της ημέρας (96 % των ωρών το Μάιο) και μάλιστα οι εξαγωγές είναι υψηλότερες τις βραδινές ώρες απ ό,τι το μεσημέρι οπότε κορυφώνεται η παραγωγή των φωτοβολταϊκών. Το όφελος γίνεται ακόμα μεγαλύτερο αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2019 το ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας ήταν ελλειμματικό σε βάρος της χώρας μας κατά 400 εκατ. ευρώ.

Σε όρους όγκου, οι καθαρές εξαγωγές από το ελληνικό σύστημα σύμφωνα με τις αναλύσεις του Green Tank τετραπλασιάστηκαν και διαμορφώθηκαν φέτος σε 3442 γιγαβατώρες από 858 πέρυσι. Είναι ενδεικτικό ότι οι καθαρές εξαγωγές του τριμήνου ξεπέρασαν ήδη τις συνολικές καθαρές εξαγωγές του 2025 που ήταν 3,010 GWh.

Η αύξηση των εξαγωγών οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών που έχουν πολλαπλασιάσει τη συμμετοχή τους στο ενεργειακό μείγμα. Πέρα από τα φωτοβολταϊκά που αύξησαν την παραγωγή τους κατά 31.4% σε σχέση με το 2025, στο τρίμηνο του 2026 οι εξαγωγές υποστηρίζονται επιπλέον από την αυξημένη αιολική παραγωγή (+37.2% σε σχέση με το 2025), και τα υδροηλεκτρικά (+282 %) καθώς τα χιόνια και οι βροχοπτώσεις γέμισαν τους ταμιευτήρες.

Σε σχέση με την εξέλιξη των τιμών κατά τη θερινή περίοδο οι ίδιοι παράγοντες του ΥΠΕΝ εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για τους εξής λόγους:

-Πρώτον, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ιδιαίτερη επίπτωση στις τιμές χονδρικής οι οποίες τον Απρίλιο διαμορφώθηκαν στα περυσινά επίπεδα (89 ευρώ ανά μεγαβατώρα). Το Μάιο κυμαίνονται επίσης στα 89 ευρώ, από 81,9 πέρυσι. Θετικό στοιχείο είναι επίσης ότι τις ώρες που εκλείπει η παραγωγή των φωτοβολταϊκών, οι τιμές στο Χρηματιστήριο δεν εκτοξεύονται.

-Δεύτερον, έχουν τεθεί σε λειτουργία οι πρώτες μπαταρίες οι οποίες αναμένεται να αναπτυχθούν περαιτέρω μέσα στο καλοκαίρι. Ήδη συμμετέχουν στην αγορά 150 μεγαβάτ και μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να φθάσουν στα 500-600 μεγαβάτ. Οι μπαταρίες αναμένεται αφενός να περιορίσουν τις περικοπές στην “πράσινη” ενέργεια  που γίνονται αναγκαστικά όταν η παραγωγή των ΑΠΕ υπερβαίνει την εγχώρια ζήτηση μαζί με τις εξαγωγές και αφετέρου να περιορίσουν τη χρήση μονάδων φυσικού αερίου τις ώρες της βραδινής αιχμής όταν εκλείπει η παραγωγή των φωτοβολταϊκών.  Σύμφωνα με το Green Tank οι περικοπές ΑΠΕ για το τρίμηνο ήταν 410 GWh, διπλάσιες των περσινών, ενώ όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ ο Επικεφαλής Αναλυτής Πολιτικής του φορέα Νίκος Μάντζαρης, μέχρι τα τέλη Μαΐου έχουν αυξηθεί περαιτέρω σε 1,35 τεραβατώρες.

-Τρίτον, το καλοκαίρι που αυξάνεται η ζήτηση, αυξάνεται παράλληλα και η παραγωγή των φωτοβολταϊκών. Άρα η πίεση στις τιμές διατηρείται.

-Τέταρτον, σε αντίθεση με την εικόνα που υπήρχε στο παρελθόν η Ελλάδα έχει χαμηλότερες τιμές από τις χώρες της περιοχής (Βουλγαρία, Ρουμανία, Ιταλία). Αυτή άλλωστε είναι η αιτία που αυξήθηκαν οι εξαγωγές, με τις οποίες εξαντλείται η δυναμικότητα των διασυνδέσεων και λειτουργούν έτσι στην πράξη ως “ασπίδα” για εισαγωγές ακριβότερης ενέργειας από τη ΝΑ Ευρώπη.

-Και πέμπτον, είναι πολύ υψηλά τα αποθέματα στα υδροηλεκτρικά περιορίζοντας έτσι την ανάγκη συμμετοχής των μονάδων φυσικού αερίου στο καθημερινό φορτίο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με το στεγαστικό να αναδεικνύεται σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα, η κυβέρνηση αναζητεί λύσεις που θα προσφέρουν ακίνητα και θα ανακουφίσουν τα νοικοκυριά. Προς τούτο, άλλωστε, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός νέου στεγαστικού προγράμματος, παρόμοιο με τα προγράμματα «Σπίτι μου», με εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, είτε μέσω του ΕΣΠΑ είτε μέσω νέων ευρωπαϊκών εργαλείων.

   Σύμφωνα δε με πληροφορίες, το νέο πρόγραμμα αναμένεται να συνδυαστεί με το «Ανακαινίζω». Ενώ, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, το πρόγραμμα πρέπει να προσφέρει στους πολίτες ιδιαίτερα ελκυστικά κίνητρα, φορολογικά και άλλα για να αντιμετωπιστούν, αφ’ ενός οι τιμές των ενοικίων και των ακινήτων που καταγράφουν συνεχή άνοδο, και αφ’ ετέρου το γεγονός ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος παραμένει ανεκμετάλλευτο ακόμη και σε περιοχές με αυξημένη ζήτηση.

   Από την πλευρά του, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, έφερε, ως πρόεδρος του Eurogroup, το στεγαστικό ζήτημα προς συζήτηση ως βασικό θέμα στην άτυπη συνεδρίαση στη Λευκωσία. Ο κ. Πιερρακάκης έχει χαρακτηρίσει τη στέγαση ως ζήτημα κοινωνικής συνοχής, αλλά και ένα οικονομικό ζήτημα.

   Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου, περίπου 794.000 κατοικίες παραμένουν κλειστές και, όπως δηλώσει ο υπουργός, έχουν γίνει ενέργειες για να αυξηθεί η προσφορά αυτών των κλειστών κατοικιών. Όπως με την τριετή φοροαπαλλαγή, τα προγράμματα ανακαίνισης που έχουν δρομολογηθεί, τα προγράμματα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2» και το, για πρώτη φορά, ολοκληρωμένο πλαίσιο κοινωνικής αντιπαροχής  και αξιοποίησης του δημόσιου χώρου, που ξεκινά να δουλεύει στην Παιανία, στην Πάτρα, στη Λάρισα και στις Σέρρες.

   Σημειώνεται ότι, όπως ανακοινώθηκε, η 31η Μαΐου είναι η καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής στο πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» και μετά από τη συγκεκριμένη ημερομηνία δεν θα είναι δυνατή η έγκριση νέων αιτήσεων υπαγωγής στο πρόγραμμα, και θα διακοπεί η ηλεκτρονική χορήγηση βεβαίωσης επιλεξιμότητας. Ωστόσο, η καταληκτική ημερομηνία υπογραφής δανειακής σύμβασης μεταξύ των δικαιούχων και της τράπεζας, παραμένει η 31η Αυγούστου.

   Σημειώνεται, επίσης, ότι στο άτυπο Eurogroup, τέθηκαν προς συζήτηση τα προγράμματα στέγασης τριών χωρών (Ισπανίας, Ιρλανδίας και Κροατίας), προκειμένου, όπως είπε ο κ. Πιερρακάκης, να μάθει ο ένας από τον άλλο τι λειτούργησε και τι όχι και να υπάρξει συντονισμός των πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

   Η Ισπανία έχει υιοθετήσει ένα ιδιαίτερα παρεμβατικό μοντέλο για να αντιμετωπίσει την αύξηση των ενοικίων και τη μείωση της διαθέσιμης κατοικίας, κυρίως στις τουριστικές περιοχές. Προχώρησε σε περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, ενώ ανακοίνωσε και μεγάλο πρόγραμμα κατασκευής προσιτών κατοικιών με κρατική χρηματοδότηση. Παράλληλα, δόθηκαν κίνητρα για την αξιοποίηση κενών κατοικιών και εξετάστηκαν μέτρα ελέγχου των ενοικίων σε περιοχές που η κατάσταση βρέθηκε στο «κόκκινο». Με στόχο να προστατευτούν οι νέοι και τα χαμηλά εισοδήματα από την ακραία άνοδο του κόστους στέγασης.

   Στην Ιρλανδία, η στεγαστική κρίση συνδέθηκε με χρόνια έλλειψη νέων κατοικιών μετά την οικονομική κρίση του 2008. Οι πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με εκρηκτική αύξηση ενοικίων και σοβαρή έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών. Η κυβέρνηση έφερε το πολυετές σχέδιο «Housing for All», ένα πρόγραμμα δισεκατομμυρίων ευρώ, που προβλέπει την κατασκευή δεκάδων χιλιάδων νέων κατοικιών κάθε έτος, με έμφαση στην κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγη. Το σχέδιο περιλαμβάνει επιδοτήσεις για νέους αγοραστές, ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, αξιοποίηση κενών ακινήτων και μέτρα για τη συγκράτηση του κόστους ενοικίασης.

   Τέλος, η Κροατία, η οποία αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα λόγω της τουριστικής έκρηξης και της μαζικής μετατροπής κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα, επέλεξε να αυστηροποιήσει το πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Ανακοίνωσε αυξημένη φορολογία στα ακίνητα που παραμένουν κενά ή διατίθενται αποκλειστικά για τουριστική χρήση, επιδιώκοντας να επιστρέψουν περισσότερα σπίτια στη μακροχρόνια αγορά ενοικίασης. Παράλληλα, προωθούνται αλλαγές στη φορολογία ακινήτων και διευκολύνσεις για την ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές και να ενισχυθεί η πρόσβαση των νέων στην κατοικία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ