Πραγματοποιήθηκε την 26/6/2026, στο ΚΕΔΕΑ-Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων του ΑΠΘ-Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης η ημερίδα της ΕΛΕ-Ελληνικής Λιβαδοπονικής Εταιρείας με θέμα: Στα μονοπάτια των λιβαδιών: Από την παράδοση στην ψηφιακή εποχή.

Η ημερίδα άρχισε με σεβασμό στους συμμετέχοντες. Μπράβο τους. Την ημερίδα χαιρέτισαν οι: καθ Μαρία Καρατάσιου (Πρόεδρος ΕΛΕ), καθ Ν. Παπαϊωάννου (Υφυπουργός Παιδείας), καθ Α. Δημητρακόπουλος (Κοσμήτορας Δασολογικής Σχολής ΑΠΘ), καθ Π. Αλλιζιώτης (Πρόεδρος Δασολογίας ΑΠΘ) & Δρ Π. Παράσχης (ΓΕΩΤΕΕ).

Εισηγήσεις έκαναν οι: καθ Ζωή Παρίση με θέμα: Λιβάδι, Κοπάδι, Άνθρωπος: Μια σχέση ζωής, ο Δρ Ευάγγελος Καραμανές με θέμα: Ο διάλογος των βουνών με τις πεδιάδες και η «αναζήτηση» βοσκοτόπων στο πλαίσιο της παραδοσιακής κτηνοτροφίας και ο Δρ Κων/νος Ιωάννου με θέμα: Ο ρόλος του ΙοΤ και της ΑΙ στην αειφόρο διαχείριση βοσκοτόπων & την ιχνηλασιμότητα.

Στην πολύ χρήσιμη στρογγυλή τράπεζα για την κτηνοτροφία στην Ελλάδα μετείχαν (από τα αριστερά στην φωτογραφία) οι: κ Χρήστος Λαγόπουλος (κτηνοτρόφος), Τρύφων Γιαντσίδης (βουβαλοτρόφος), Δρ Αιμιλία Λεμπέση (DIGI Rangeland), η κα Ράνια Δήμου (αγρότισσα), ο κ Ιωάννης Δεκόλης (κτηνοτρόφος), o Δρ Αθανάσιος Σαρρόπουλος (Παράρτημα ΓΕΩΤΕΕ), ο Δρ Αλέξιος Γιαννακόπουλος (ΚΑΛΙΣΤΩ). Η στρογγυλή τράπεζα περιέγραψε την πραγματικότητα πολύ ξεκάθαρα.

Από την συζήτηση φάνηκε ότι τα επείγοντα προβλήματα της ελληνικής κτηνοτροφίας είναι πολλά, αλλά τα σημαντικά είναι (1) οι σταθερές χρήσεις γης για παραγωγή τροφής σε τοπικό επίπεδο, (2) τα επαρκή Αγροτικά Σχολεία Μαθητείας και (3) η υποστήριξη της αγροτικής επιχειρηματικότητας με ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΑ.

Η καθηγήτρια Ζωή Παρίση, από το Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, μας ενθουσίασε με τις πολύ εύστοχες παρατηρήσεις της και δημιούργησε παραγωγικές σκέψεις, μαζί με τις απόψεις που ακούστηκαν, μεταξύ των οποίων είναι:

• Το κοπάδι είναι το εργαλείο φροντίδας για να διατηρείται το λιβάδι υγιές και λειτουργικό.
• Τα λιβάδια είναι το «κλειδί» για υγιές και ισόρροπο περιβάλλον, για αυτό και το 2026 χαρακτηρίσθηκε Διεθνές Έτος βοσκοτόπων και βοσκών.
• Το λιβάδι, το κοπάδι και ο βοσκός είναι ένα ενιαίο τρισδιάστατο κοινωνικό-οικολογικό σύστημα.
• Η εκτατική κτηνοτροφία είναι ο βασικός μηχανισμός ισορροπίας. Όπου ισορροπία είναι η βασική συνθήκη για την ζωή-επιβίωση. Και όπου οι καταστροφικοί τεχνοκράτες του δημοσίου εξεδίωξαν-κυνήγησαν την εκτατική υπέρ της ανισόρροπης σταβλισμένης κτηνοτροφίας και μάλιστα με εισαγόμενες ζωοτροφές.
• Το κοπάδι συμβάλει με την βόσκηση στην φροντίδα των λιβαδιών και στην λίπανση τους. Το λιβάδι συμβάλει στην τοπική βιοποικιλότητα και στην δέσμευση άνθρακα, και με την ανάπλαση των βλασταριών.
• Ο βοσκός-άνθρωπος είναι ο διαχειριστής και φροντιστής του περιβάλλοντος.
• Τα λιβάδια καλύπτουν περίπου το 54% της χερσαίας επιφάνειας της γης, υποστηρίζουν εκατομμύρια κτηνοτρόφους και τοπικές κοινωνίες και φιλοξενούν σημαντικότατο μέρος της παγκόσμιας βιοποικιλότητας.
• Τα λιβάδια έχουν υψηλή προσαρμοστικότητα, διατηρούν το «μωσαϊκό» του τοπίου με ποικιλία χρήσεων γης, που είναι σωτήριο, και την ισορροπία στην βλάστηση, ενώ στηρίζουν την ανθεκτικότητα του τοπίου σε περιβαλλοντικές πιέσεις (ακόμα και στις κλιματικές αλλαγές).
• Το κοπάδι συμβάλλει στην ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ αξιοποίηση των τοπικών φυσικών πόρων, στην υγεία & ευζωία των ζώων, πάντα με σεβασμό στην βοσκοϊκανότητα, που φροντίζει ο βοσκός.
• Τα ζώα του κοπαδιού λειτουργούν ως «αρχιτέκτονες» του τοπίου με την διασπορά σπόρων μέσω πεπτικού συστήματος, με μεταφορά σπόρων μέσω του τριχώματος, με φυσική λίπανση από κοπριά, με ανακύκλωση θρεπτικών συστατικών, με βελτίωση της εδαφικής δομής, με δημιουργία ποικιλόμορφων ενδιαιτημάτων και με δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για πανίδα …
• Η μετακινούμενη κτηνοτροφία συμβάλλει: στην βιώσιμη χρήση λιβαδιών αναλόγως εποχής & βλάστησης, στην διατήρηση των τοπικών αυτοχθόνων φυλών, στην στήριξη των ορεινών κοινωνιών και στην βιωσιμότητα των κοινωνιών μέσω της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Ο άνθρωπος-βοσκός είναι στο κέντρο όλων των ισορροπημένων σχέσεων τόσο λόγω της γνώσης της τοπικής γης, όσο και λόγω της καθημερινής παρατήρησης, αλλά και της γνώσης των τοπικών παραδόσεων.
• 1€ που φθάνει στον βοσκό δημιουργεί 5€ στην ελληνική κοινωνία.
• Η επιβεβλημένη στήριξη στον πραγματικό βοσκό, δεν είναι επιδότηση, είναι επένδυση στην δημόσια ασφάλεια και την υγεία.
• Το εξαίρετο ισορροπημένο οικοσύστημα των λιβαδιών-κοπαδιών-βοσκών κινδυνεύει από την έλλειψη σταθερών χρήσεων γης για παραγωγή τροφής σε κάθε τόπο, και λόγω αλλόγιστων κερδοσκοπικών πιέσεων real estate για τουρισμό, για ΑΠΕ (!), για αστικές επεκτάσεις και άλλα.
• Η ανικανότητα, εδώ και δεκαετία, της Δημόσιας Διοίκησης να συντάξει τα Διαχειριστικά Σχέδια Βόσκησης καταστρέφει το οικοσύστημα λιβαδιών-κοπαδιών-βοσκών.
• Η επικίνδυνη (για την οποία δεν λογοδοτεί κανένας …) προώθηση της «βιομηχανικής»-σταβλισμένης κτηνοτροφίας καταστρέφει το ελληνικό περιβάλλον και αυξάνει αδικαιολόγητα το κόστος με εισαγόμενες ζωοτροφές ακόμα και από Βραζιλία, επιβαρυμένα με απαράδεκτα τροφοχιλιόμετρα.
• Σήμερα υπάρχουν πολλές επιλογές για λιβαδοπονία ακριβείας (Precision Pastoralism) με δείκτες παρακολούθησης βλάστησης, με χαρτογράφηση παραγωγικότητας λιβαδιών, με adaptive management, με επαρκείς συνδέσεις σε νέους κτηνοτρόφους, με GPS collars παρακολούθησης θέσης & κίνησης, με ανάλυση συμπεριφοράς βόσκησης, με ειδοποιήσεις εισόδου σε επιτηρούμενες ζώνες, με συνδυασμό agrovoltaics κλπ κλπ
• Η μετακινούμενη κτηνοτροφία είναι λύση για την κλιματική κρίση, όχι πρόβλημα.
• Πρέπει να προβλεφθούν πληρωμές προς μετακινούμενους κτηνοτρόφους για πυροπροστασία και βιοποικιλότητα (Πληρωμές Οικοσυστημικών Υπηρεσιών-PES).
• Πρέπει να πιστοποιηθούν τα προϊόντα της μετακινούμενης κτηνοτροφίας και κτηνοτροφίας ορεινών περιοχών ως προϊόντα υψηλής περιβαλλοντικής αξίας (High Nature Value για Premium αξία στην αγορά).
• Πρέπει να δημιουργηθούν Αγροτικά Σχολεία Μαθητείας για βοσκούς, για να αυξηθεί το κύρος της κτηνοτροφικής επιχειρηματικότητας και να γίνει το επάγγελμα του βοσκού πιο ελκυστικό, ώστε να θεραπευθεί η δυσκολία ηλικιακής ανανέωσης.

Το 2026, ως Διεθνές Έτος Λιβαδιών & Βοσκών, δίνει μια πρόσθετη ευκαιρία για να θυμηθούμε ότι τα λιβάδια δεν είναι άδειος χώρος, κενός χώρος ή διαθέσιμος χώρος. Τα λιβάδια είναι οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής, παραγωγικής & πολιτισμικής αξίας. Τα λιβάδια είναι τόποι βιοποικιλότητας, μετακίνησης, μνήμης και παραγωγής. Οι βοσκοί δεν είναι εικόνα του παρελθόντος, αλλά ενεργοί ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ και διαχειριστές του χώρου και φορείς εμπειρικής γνώσης, που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκε η έκθεση φωτογραφίας του Χ.Γ. Αραβαντινού, αφιερωμένη στην ποιμενική ζωή της δεκαετίας του 1950, καθώς και εφαρμογή εικονικής πραγματικότητας που επέτρεπε στους επισκέπτες να περιηγηθούν σε ένα παραδοσιακό σαρακατσάνικο κονάκι της Πελοποννήσου.

Μια πάρα πολύ εξαιρετική ημερίδα της Ελληνικής Λιβαδοπονικής Εταιρείας με πρόεδρο την καθ Μαρία Καρατάσσιου, karatass@for.auth.gr, www.elet.gr.

Για την καταγραφή, Δημήτρης Μιχαηλίδης, 6998282382, ΑγροΝέα, AgroBus