Σε εποχές όπου η διεθνής πραγματικότητα θυμίζει περισσότερο θολό τοπίο παρά ευήλιο ορίζοντα, οι αποφάσεις δεν κρίνονται από τον όγκο τους αλλά από τη βαρύτητά τους. Και κυρίως από το μέτρο τους.
Η συγκυρία δεν αφήνει περιθώρια για αυταπάτες. Η γεωπολιτική ένταση, η αστάθεια στις αγορές ενέργειας και η νευρικότητα των οικονομιών συνθέτουν ένα σκηνικό που δεν συγχωρεί επιπολαιότητες. Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε να κινηθεί με έναν τρόπο που ίσως δεν εντυπωσιάζει — αλλά σίγουρα δεν εκτροχιάζει.
Το πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε δεν ήρθε να υποσχεθεί θαύματα, αλλά να κερδίσει χρόνο. Και σε τέτοιες στιγμές, ο χρόνος είναι το πιο πολύτιμο νόμισμα.
Η στόχευση ήταν σαφής: παρεμβάσεις εκεί όπου ο πόνος είναι άμεσος, χωρίς να ανοίγουν ανεξέλεγκτες τρύπες στο αύριο. Καύσιμα, μεταφορές, πρωτογενής παραγωγή. Κρίσιμοι τομείς που λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία για ολόκληρη την οικονομία.
Αλλά το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο σε αυτά που ανακοινώθηκαν. Βρίσκεται κυρίως σε αυτά που δεν έγιναν.
Δεν υπήρξε υπερβολή. Δεν υπήρξε η γνωστή, εύκολη διολίσθηση στο «δώσε τώρα, βλέπουμε μετά». Δεν υπήρξε το πολιτικό πυροτέχνημα που ανάβει γρήγορα και σβήνει αφήνοντας πίσω του καμένο έδαφος. Κάτι σαν το πάλαι ποτέ… «Τσοβόλα δώστα όλα»…
Αυτό δεν είναι αυτονόητο. Γιατί, σε μια χώρα με πρόσφατη μνήμη δημοσιονομικών εκτροχιασμών, ο πειρασμός του λαϊκισμού παραμονεύει. Ειδικά όταν πλησιάζουν εκλογές. Ειδικά όταν η κοινωνία πιέζεται. Ειδικά όταν η πολιτική αγορά ζητά εύκολες απαντήσεις σε δύσκολα ερωτήματα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αντιπολίτευση —σχεδόν στο σύνολό της— μοιάζει να ζει σε έναν παράλληλο κόσμο. Έναν κόσμο όπου οι πόροι είναι ανεξάντλητοι, οι κρίσεις παροδικές και οι αποφάσεις χωρίς κόστος. Η έννοια της σύνεσης αντιμετωπίζεται περίπου ως αδυναμία, ενώ η πλειοδοσία βαφτίζεται πολιτική πρόταση. Σαν να μην μεσολάβησε τίποτα, σαν να μην δοκιμάστηκε ποτέ αυτή η χώρα από τις ίδιες λογικές, επαναλαμβάνεται το ίδιο γνώριμο μοτίβο: «δώστε κι άλλα», χωρίς εξηγήσεις, χωρίς μέτρο, χωρίς επίγνωση. Μόνο που η πραγματικότητα έχει την κακή συνήθεια να επιστρέφει τον λογαριασμό.
Η απόφαση, λοιπόν, να κρατηθούν εφεδρείες δεν είναι απλώς τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πως η κρίση δεν είναι στιγμιαία αλλά πιθανώς παρατεταμένη. Σημαίνει ότι δεν εξαντλείς τα εργαλεία σου στο πρώτο κύμα. Σημαίνει ότι προτιμάς να κατηγορηθείς για «λίγα» παρά να αποδειχθεί ότι έδωσες περισσότερα απ’ όσα αντέχεις.
Είναι μια στάση που δεν χειροκροτείται εύκολα. Αλλά συχνά αποδεικνύεται σωτήρια. Γιατί η πολιτική δεν είναι μόνο η τέχνη του εφικτού. Είναι και η τέχνη του να λες «όχι» όταν όλοι περιμένουν ένα «ναι». Να αντιστέκεσαι όταν η συγκυρία σπρώχνει προς την υπερβολή, να επιλέγεις τη διάρκεια αντί για την εντύπωση.
Σε τελική ανάλυση, η οικονομία δεν λειτουργεί με συνθήματα. Λειτουργεί με ισορροπίες. Και αυτές οι ισορροπίες, όσο εύθραυστες κι αν είναι, καθορίζουν το αν μια κοινωνία θα σταθεί όρθια ή θα παρασυρθεί.
Μπορεί λοιπόν τα μέτρα να μη δημιουργούν φρενίτιδα ενθουσιασμού. Μπορεί να μη δημιουργούν καν πολιτικό ρεύμα. Αλλά ίσως αυτό να είναι και το νόημα.
Σε καιρούς αβεβαιότητας, η νηφαλιότητα δεν είναι αδυναμία. Είναι επιλογή. Και μερικές φορές, είναι η μόνη επιλογή που αξίζει.
Άρα, Μητσοτάκης και Πιερρακάκης απέκρουσαν (άλλωστε αναμενόταν αυτό) τις κραυγές του υφέρποντος λαϊκισμού. Γνώριζαν, ότι ισορροπούν ανάμεσα στη στήριξη της κοινωνίας, στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και στα άγρυπνα μάτια των οίκων αξιολόγησης.
Κάτι τελευταίο: Επειδή οι αγορές είναι ιδιαιτέρως ανήσυχες κι αυτό δεν εξυπηρετεί διόλου τη χώρα, Μητσοτάκης και Πιερρακάκης ετοιμάζονται να κάνουν κίνηση ματ. Δηλαδή να αποπληρώσει η χώρα πρόωρα, δάνεια από το 1ο μνημόνιο, ύψους περίπου 7 δις. Κάτι που θα ηρεμήσει αρκούντως τις αγορές που θα λάβουν πίσω τα δανεικά τους. Η λαϊκή παροιμία άλλωστε, κάνει λόγο για το τι κάνουν οι καλοί λογαριασμοί…
