Σαφές μήνυμα ότι η συμμετοχή τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα δεν μπορεί να γίνεται «δίχως όρους», έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στις δηλώσεις του μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα (Gitanas Nausėda) στο Μέγαρο Μαξίμου.
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι για να συμμετέχει μία τρίτη χώρα σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκούς πόρους θα πρέπει «πρώτα και πάνω απ’ όλα να σέβεται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αστερίσκους».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και στη δυνατότητα στενότερης ελληνολιθουανικής συνεργασίας, με έμφαση στην αντιαεροπορική άμυνα και στην αντιμετώπιση των drones. Όπως είπε, στόχος είναι οι ευρωπαϊκές χώρες να μην περιορίζονται στον ρόλο του αγοραστή αμυντικού εξοπλισμού, αλλά να εξελιχθούν σε συμπαραγωγούς μέσα στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αντιμετώπιση των drones με οικονομικά βιώσιμο τρόπο, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για τομέα στον οποίο επενδύει σημαντικά η Ελλάδα και παραπέμποντας στην ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Ο πρωθυπουργός σημείωσε, παράλληλα, ότι η άμυνα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως «ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό» και τάχθηκε υπέρ της απόκτησης ουσιαστικού περιεχομένου από τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως ανέφερε, η εμπειρία της Ελλάδας και άλλων ευρωπαϊκών κρατών που έσπευσαν να στηρίξουν την Κύπρο τους προηγούμενους μήνες, έδειξε ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη «μπορεί και πρέπει» να αποκτήσει επιχειρησιακή διάσταση, συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ.
Στο πλαίσιο αυτό, προανήγγειλε ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας θα αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι Ελλάδα και Λιθουανία συγκαταλέγονται στις χώρες του ΝΑΤΟ που διαθέτουν ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ τους για την άμυνα.
Αλληλεγγύη στη Λιθουανία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την «απόλυτη αλληλεγγύη» της Ελλάδας προς τη Λιθουανία απέναντι στις υβριδικές επιθέσεις και τη ρωσική απειλή, υπογραμμίζοντας ότι τα ανατολικά και νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης, από τη Βαλτική μέχρι τη Μεσόγειο, βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Αναφέρθηκε στις μη εξουσιοδοτημένες διελεύσεις, στις κυβερνοεπιθέσεις και στις δολιοφθορές, σημειώνοντας ότι οι απειλές αυτές αφορούν πλέον ολόκληρη την Ευρώπη και απαιτούν συντονισμένη απάντηση. «Η προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας και της Ατλαντικής Συμμαχίας, ιδίως αυτών της πρώτης γραμμής, όπως η Λιθουανία και η Ελλάδα, είναι υπόθεση κοινή», ανέφερε.
«Οι Ουκρανοί φυλούν σήμερα Θερμοπύλες»
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Αθήνας σε μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη», η οποία θα σέβεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και θα συνοδεύεται από αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της συνέχισης της πίεσης προς τη Ρωσία, μεταξύ άλλων, μέσω των ευρωπαϊκών κυρώσεων. «Οι Ουκρανοί φυλούν σήμερα Θερμοπύλες. Κερδίζουν επάξια τον σεβασμό μας. Οφείλουμε να παραμείνουμε στο πλευρό τους», είπε χαρακτηριστικά.
Μεταναστευτικό: Ευρωπαϊκός μηχανισμός απέναντι στην εργαλειοποίηση
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και στην εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών, επισημαίνοντας ότι Ελλάδα και Λιθουανία, ως χώρες της ευρωπαϊκής μεθορίου, έχουν αντιμετωπίσει ανάλογες υβριδικές απειλές. Υπενθύμισε τα γεγονότα στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020 και τη στήριξη που παρείχε στη συνέχεια η Ελλάδα στη Λιθουανία όταν βρέθηκε αντιμέτωπη με αντίστοιχη πίεση.
Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε παράλληλα την ικανοποίησή του για τη στήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ελληνικής πρότασης για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, ο οποίος θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών και αυξημένης μεταναστευτικής πίεσης.
Μέση Ανατολή: Άμεση αποκλιμάκωση – Προτεραιότητα η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας
Αναφερόμενος στην κρίση στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο, ο πρωθυπουργός ζήτησε άμεση αποκλιμάκωση, προειδοποιώντας ότι η παράταση της έντασης πλήττει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνει το ενεργειακό κόστος, το οποίο τελικά μεταφέρεται στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις.
Επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας για σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας και της ελεύθερης διέλευσης, ενώ ανακοίνωσε ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας θα αποτελέσει προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας και ζήτημα που η Αθήνα θα αναδείξει και κατά την προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ (τον Οκτώβριο). Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε άμεσα την ένταση στην περιοχή με το αυξημένο ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι καθιστά δυσκολότερο τον φετινό χειμώνα για ολόκληρη την ήπειρο.
Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε δημοσιονομική ευελιξία, ώστε τα κράτη-μέλη να έχουν τη δυνατότητα να στηρίζουν με στοχευμένα μέτρα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αξιοποιώντας τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο που διαθέτουν. Υπενθύμισε ότι έχει ήδη απευθυνθεί με επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας «άμεση και τολμηρή ευρωπαϊκή απάντηση», σημειώνοντας ότι ένα κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα απαιτεί κοινή και έγκαιρη αντίδραση.
Μητσοτάκης – Nausėda: Κοινή ατζέντα ενόψει του 2027
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες του 2027 και τον συντονισμό ενόψει των διαδοχικών Προεδριών του Συμβουλίου της ΕΕ.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν το κοινό πρόγραμμα της «Τριάδας των Προεδριών», σημειώνοντας ότι πρόκειται για χώρες με διαφορετικές ιστορικές και γεωγραφικές αφετηρίες, αλλά με κοινό προσανατολισμό προς μια Ευρώπη «ελεύθερη και δημοκρατική, ισχυρή και ασφαλή, ευημερούσα και ανταγωνιστική».
Σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι θέσεις Αθήνας και Βίλνιους είναι ουσιαστικά κοινές, εκτιμώντας ότι οι πόροι που έχουν προταθεί δεν ανταποκρίνονται στις αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες. Τόνισε επίσης ότι η συνοχή «δεν είναι εχθρός της ανταγωνιστικότητας», αλλά προϋπόθεσή της, ενώ τάχθηκε υπέρ της εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς και της διατήρησης της γεωγραφικής ισορροπίας στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για «φθηνή» άμυνα απέναντι στα drones
Την ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών τεχνολογικών λύσεων για την αντιμετώπιση των drones, με δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας, πρότεινε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για κοινή πρόκληση για τις χώρες που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.
Ο πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη να βρεθούν οικονομικότεροι τρόποι προστασίας του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, ώστε να μην απαιτείται η χρήση πανάκριβων συστημάτων ή η απογείωση μαχητικών αεροσκαφών κάθε φορά που πρέπει να αναχαιτιστεί ένα εισερχόμενο drone. «Αυτές είναι κοινές προκλήσεις και κοινές τεχνολογικές προκλήσεις», ανέφερε, σημειώνοντας ότι μια λύση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ωφελούσε όλες τις χώρες της ΕΕ και πρωτίστως εκείνες που βρίσκονται στα εξωτερικά της σύνορα.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι χώρες της Βαλτικής αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις λόγω της εγγύτητάς τους στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ αντίστοιχα υπάρχουν ειδικές προκλήσεις για την Ελλάδα στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.
Ενέργεια, φάρμακα, logistics και τεχνολογία
Σε διμερές επίπεδο, οι δύο ηγέτες εξέτασαν τρόπους ενίσχυσης των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, με τον πρωθυπουργό να εντοπίζει σημαντικά περιθώρια συνεργασίας στους τομείς των φαρμακευτικών προϊόντων, των logistics, της καινοτομίας και της υψηλής τεχνολογίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ενεργειακή συνεργασία, επισημαίνοντας τον ρόλο της Κλαϊπέντα και της Αλεξανδρούπολης ως πυλών ενεργειακής ασφάλειας όχι μόνο για τις δύο χώρες αλλά συνολικά για την Ευρώπη. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε τέλος στις σχέσεις των δύο λαών και στον τουρισμό, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο προορισμό για τους Λιθουανούς, ενώ έκανε και αναφορά στην κοινή αγάπη των δύο χωρών για το μπάσκετ.
Κλείνοντας, ευχήθηκε επιτυχία στη λιθουανική Προεδρία και εξέφρασε την προσδοκία για στενή συνεργασία των δύο κυβερνήσεων, ώστε οι διαδοχικές ευρωπαϊκές Προεδρίες να λειτουργήσουν με συνέχεια και συνέπεια απέναντι στις κοινές ευρωπαϊκές προκλήσεις.
Νέα μέτρα στήριξης με «όπλο» τα πρόσθετα έσοδα από ΦΠΑ
Τη δυνατότητα αξιοποίησης των πρόσθετων εσόδων από τον ΦΠΑ, τα οποία προκύπτουν εξαιτίας της αύξησης των τιμών της ενέργειας, για τη χρηματοδότηση προσωρινών και στοχευμένων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, έθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, εξειδικεύοντας την πρότασή του προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία.
Απαντώντας σε ερώτηση για την ενεργειακή ακρίβεια και την πρόσφατη επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ταυτόχρονα ότι η δημοσιονομική σταθερότητα παραμένει «μη διαπραγματεύσιμη» για την Ελλάδα.
Όπως ανέφερε, εφόσον μία κυβέρνηση εισπράττει πρόσθετα έσοδα από ΦΠΑ, πέραν εκείνων που είχαν αρχικά προβλεφθεί, αποκλειστικά εξαιτίας του πληθωρισμού που προκαλεί η αύξηση των τιμών της ενέργειας, θα μπορούσε να της δοθεί η δυνατότητα να τα αξιοποιήσει για τη στήριξη της κοινωνίας. «Ενδεχομένως, λογιστικά -και το τονίζω πάλι, λογιστικά- αυτά τα πρόσθετα έσοδα να μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης της κοινωνίας», είπε ο κ. Μητσοτάκης.
Διευκρίνισε ότι μια τέτοια κίνηση δεν μπορεί να γίνει μονομερώς, καθώς συνδέεται με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και τις συμφωνημένες οροφές δαπανών. Ως εκ τούτου, όπως είπε, απαιτείται ευρωπαϊκή στήριξη «σε επίπεδο Eurogroup αλλά και τελικά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου».
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η πρόταση αυτή δεν θέτει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να διακινδυνεύσει την εμπιστοσύνη που έχει ανακτήσει στις αγορές. «Σε καμία περίπτωση η χώρα μας δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη πολύ μεγάλη κατάκτηση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών» ως προς την προσήλωση της κυβέρνησης στη δημοσιονομική ισορροπία, ανέφερε, προσθέτοντας: «Αυτό είναι μη διαπραγματεύσιμο για τη χώρα μας».
Ο κ. Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει μέτρα άνω του 1 δισ. ευρώ για τη στήριξη της κοινωνίας και της οικονομίας απέναντι στις συνέπειες της παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι παρεμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια στη ΔΕΘ, συμπεριλαμβανομένων των φετινών, αποσκοπούν στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω αυξήσεων εισοδημάτων και μειώσεων φόρων, λειτουργώντας ως «ανάχωμα απέναντι στην ακρίβεια».
Εξετάζεται πρόσθετη οικονομική βοήθεια στους αλιείς
Ο πρωθυπουργός γνωστοποίησε επίσης ότι η κυβέρνηση εξετάζει πρόσθετη οικονομική ενίσχυση για τους αλιείς, οι οποίοι αντιμετωπίζουν προβλήματα εξαιτίας της σημερινής συγκυρίας. «Ξέρω, παραδείγματος χάρη, ότι τώρα έχουμε ένα πρόβλημα με τους αλιείς μας. Εργαζόμαστε ήδη για να δούμε πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε και να τους δώσουμε μια πρόσθετη οικονομική βοήθεια», ανέφερε. Τόνισε, πάντως, ότι οι δυνατότητες των εθνικών προϋπολογισμών είναι πεπερασμένες, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση.
«Δεν γίνεται να ζητάμε περισσότερα από την Ευρώπη χωρίς περισσότερους πόρους»
Αναφερόμενος στο νέο ευρωπαϊκό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο κ. Μητσοτάκης προέβλεψε «δύσκολη διαπραγμάτευση», θέτοντας ως βασική αρχή ότι οι αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες πρέπει να συνοδεύονται και από τους αντίστοιχους πόρους. «Δεν μπορούμε να ζητάμε από την Ευρώπη να κάνει περισσότερα στην άμυνα, στην ανταγωνιστικότητα, σε τομείς όπως η καινοτομία, η προστασία των συνόρων, το μεταναστευτικό, χωρίς να έχουμε και κάποιους περισσότερους πόρους», είπε.
Κατά τον πρωθυπουργό, το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι η συμφωνία για τους ίδιους πόρους που θα χρηματοδοτούν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Στη συνέχεια, όπως ανέφερε, θα πρέπει να συζητηθούν τα δυσκολότερα ζητήματα των εθνικών συνεισφορών και του συνολικού ύψους του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Κώστας Δ.Μελισσόπουλος
