Στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών ο Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, παραχώρησε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στον δημοσιογράφο Πάνο Οπλοποιό.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η μετάβαση στο προνοητικό κράτος, οι προκλήσεις της κυβερνοασφάλειας, η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη δημόσια διοίκηση, καθώς και η στρατηγική της χώρας για το cloud. Ο κ. Αναγνωστόπουλος εξήγησε τη διαφορά μεταξύ της απλής εξυπηρέτησης χωρίς «χαρτί» και του πραγματικά προνοητικού κράτους. Όπως τόνισε, η κατάργηση της υποχρέωσης προσκόμισης δικαιολογητικών έχει ήδη επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό μέσω της διαλειτουργικότητας των φορέων στο gov.gr. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε το Fuel Pass, όπου το κράτος άντλησε αυτόματα τα στοιχεία για το εισόδημα, την ιδιοκτησία του οχήματος, την πληρωμή των τελών κυκλοφορίας, την ασφάλιση και το τηλέφωνο του πολίτη, χωρίς να του ζητήσει να προσκομίσει κανένα απολύτως πιστοποιητικό.

Αυτή η σημαντική πρόοδος έχει φέρει την Ελλάδα στην πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών τα τελευταία χρόνια. Το επόμενο, και πιο φιλόδοξο βήμα, είναι το «προδραστικό» κράτος. Ένα κράτος που θα προβλέπει τις ανάγκες των πολιτών και θα τους ενημερώνει εκ των προτέρων , όπως π.χ. με ένα μήνυμα στο κινητό, για τα επιδόματα ή τις παροχές που δικαιούνται κάνοντας πρακτικά τη δουλειά για εκείνους. Ωστόσο, η ραγδαία ψηφιοποίηση φέρνει στο προσκήνιο και το κρίσιμο ζήτημα της κυβερνοασφάλειας, καθώς η επιφάνεια των απειλών έχει αυξηθεί εκθετικά. Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε στις απάτες τύπου phishing που παρατηρήθηκαν με αφορμή παροχές όπως το Fuel Pass. Επιτήδειοι έστελναν παραπλανητικά μηνύματα ακόμα και μέσω email που έμοιαζαν να προέρχονται από κυβερνητικούς φορείς, ζητώντας από τους πολίτες να πατήσουν σε ύποπτους συνδέσμους. Η συμβουλή του προς τους πολίτες ήταν ξεκάθαρη. Δεν πρέπει ποτέ να πατάμε συνδέσμους (links) που μας έρχονται σε μηνύματα για δήθεν εξυπηρέτηση. Αντίθετα, πρέπει να μπαίνουμε μόνοι μας απευθείας στις επίσημες ιστοσελίδες των φορέων, όπως το aade.gr, το efka.gr ή το gov.gr, για να ελέγχουμε με ασφάλεια τις υποθέσεις μας.

Αναφορικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), ο κ. Αναγνωστόπουλος σημείωσε ότι η εφαρμογή της πρέπει να στοχεύει τόσο στην εξυπηρέτηση του πολίτη όσο και στην υποβοήθηση των δημοσίων υπαλλήλων. Μετά την εισαγωγή του ψηφιακού βοηθού «mAIgov», το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει την ικανότητα της ΑΙ να συμπληρώνει αυτόματα αιτήσεις ή υπεύθυνες δηλώσεις κατόπιν προφορικής ή γραπτής εντολής του πολίτη. Στο εσωτερικό της δημόσιας διοίκησης, η τεχνητή νοημοσύνη ήδη υποστηρίζει τους υπαλλήλους του Κτηματολογίου στον πολύπλοκο έλεγχο των συμβολαίων. Παράλληλα, σχεδιάζεται η χρήση της για την ταχύτατη εκκαθάριση μαζικών ενστάσεων (όπως αυτές για πρόστιμα απλήρωτων τελών κυκλοφορίας ή ανασφάλιστα οχήματα), μια διαδικασία ελέγχου εγγράφων που η ΑΙ θα μπορεί να ολοκληρώνει σε ένα μόλις δευτερόλεπτο, εξοικονομώντας πολύτιμο χρόνο.

Σχετικά με τις κρατικές υποδομές, ο κ. Αναγνωστόπουλος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα εφαρμόζει την πολιτική “cloud first” ήδη από το 2020, ακολουθώντας πλέον ένα υβριδικό (hybrid cloud) και πολυ-νεφικό (multi cloud) μοντέλο. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι πολλά βασικά και κρίσιμα δεδομένα παραμένουν ασφαλή στα εθνικά data centers, ενώ ταυτόχρονα αξιοποιούνται υπηρεσίες από πολλούς μεγάλους παρόχους (όπως Microsoft, Amazon, Google). Αυτή η στρατηγική διασφαλίζει την ψηφιακή κυριαρχία της χώρας, προσφέροντας ανεξαρτησία και αποτρέποντας το «κλείδωμα» σε μία μόνο εταιρεία. Τέλος, ο Γενικός Γραμματέας τόνισε ότι τα «σιλό» δεδομένων, όπου κάθε υπουργείο κρατούσε απομονωμένα τα δικά του στοιχεία, έχουν πλέον καταργηθεί. Όλα τα βαριά, παλαιά συστήματα του δημοσίου, από τα φορολογικά έως τα ασφαλιστικά, ανανεώνονται ριζικά με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF), περνώντας σε μια νέα εποχή που επιτρέπει την πλήρη αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών.

Πάνος Οπλοποιός / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε έναν κρίσιμο παράγοντα, που υπερβαίνει το στενό πλαίσιο της ίδιας της εξόρυξης, εξελίσσεται η επιλογή της λιμενικής βάσης για τις γεωτρήσεις υδρογονανθράκων στο Ιόνιο, με τρεις λιμένες της Δυτικής Ελλάδας – Πάτρα, Ηγουμενίτσα και Αστακό – να βρίσκονται στο επίκεντρο της διεκδίκησης.

Πέρα από την ενεργειακή διάσταση του έργου, η πραγματική οικονομική βαρύτητα εντοπίζεται στο σύνολο των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται γύρω από τη γεώτρηση. Πρόκειται για ένα σύνθετο πλέγμα υπηρεσιών, το οποίο περιλαμβάνει εφοδιαστική υποστήριξη, τεχνικές εργασίες, συντήρηση εξοπλισμού και μεταφορά προσωπικού, συνθέτοντας έναν δυναμικό κύκλο εργασιών με ισχυρό αποτύπωμα στην τοπική και εθνική οικονομία. Η λειτουργία μιας υπεράκτιας εγκατάστασης απαιτεί διαρκή υποστήριξη από εξειδικευμένες υπηρεσίες, όπως ρυμουλκήσεις, αντιρρυπαντικές δράσεις, ασφάλεια, αποθήκευση υλικών, καθώς και υποδομές σίτισης και φιλοξενίας προσωπικού.

Το σύνολο αυτών των λειτουργιών μετατρέπει τον επιλεγμένο λιμένα σε βασικό επιχειρησιακό κέντρο, με χαρακτηριστικά ενεργειακού κόμβου. Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, σε επενδύσεις γεωτρήσεων που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ, σημαντικό τμήμα – που μπορεί να φτάσει έως και τα 400 εκατ. ευρώ – κατευθύνεται σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τη λιμενική υποστήριξη και τις συνοδευτικές υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος της συνολικής αξίας δεν περιορίζεται στο υπέδαφος, αλλά διαχέεται στην εφοδιαστική και βιομηχανική αλυσίδα που ξεκινά από το λιμάνι. Υπό αυτό το πρίσμα, η επιλογή της βάσης δεν αποτελεί απλώς τεχνική απόφαση, αλλά στρατηγική επιλογή με ευρύτερες οικονομικές και αναπτυξιακές προεκτάσεις για την περιοχή που θα φιλοξενήσει το έργο.

Στα σημαντικά οικονομικά και αναπτυξιακά οφέλη που μπορεί να προκύψουν για το λιμάνι της Πάτρας από τη λειτουργία του ως βάσης υποστήριξης των υπεράκτιων γεωτρήσεων στο Ιόνιο αναφέρεται στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθύνων σύμβουλος της ΟΛΠΑ και πρόεδρος της ΕΛΙΜΕ, Παναγιώτης Αναστασόπουλος. Όπως επισημαίνει, η δραστηριότητα αυτή δημιουργεί ένα ευρύ φάσμα οικονομικών ωφελειών, με αιχμή τη διαμόρφωση μιας σταθερής ροής εσόδων από υπηρεσίες υψηλής αξίας, όπως η εξυπηρέτηση εξειδικευμένων πλοίων υποστήριξης, η διαχείριση ενεργειακού εξοπλισμού και η παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών logistics. Παράλληλα, επισημαίνει ότι μέσα από τη συγκεκριμένη χρήση της υπεράκτιας γεώτρησης ενισχύεται η εμπορική δραστηριότητα του λιμένα μέσω της αυξημένης διακίνησης φορτίων και υλικών. Κατά τον ίδιο, η σημασία της εξέλιξης δεν περιορίζεται στα άμεσα οικονομικά αποτελέσματα, καθώς το λιμάνι αποκτά έναν νέο στρατηγικό ρόλο ως ενεργειακός κόμβος, γεγονός που ενισχύει τη συνολική του αξία και την ελκυστικότητά του για επενδύσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στην απασχόληση, σημειώνοντας ότι μπορούν να δημιουργηθούν εκατοντάδες άμεσες θέσεις εργασίας και πολλαπλάσιες έμμεσες.

Οι άμεσες θέσεις αφορούν εξειδικευμένους τομείς, όπως οι λιμενικές λειτουργίες, οι τεχνικές υπηρεσίες, η ασφάλεια και η υποστήριξη πλοίων, ενώ οι έμμεσες εκτείνονται σε δραστηριότητες όπως οι μεταφορές, η αποθήκευση και οι υπηρεσίες. Παράλληλα, όπως υπογραμμίζει, η τοπική οικονομία μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά, καθώς μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν στις νέες αλυσίδες αξίας που δημιουργούνται γύρω από τα ενεργειακά έργα, οδηγώντας σε αυξημένη ζήτηση για υπηρεσίες και προϊόντα. Ο κ. Αναστασόπουλος αναφέρεται εξάλλου στην παρουσία ισχυρού ακαδημαϊκού δυναμικού στην Πάτρα που δημιουργεί προϋποθέσεις για την ανάπτυξη εξειδικευμένων δεξιοτήτων, ενισχύοντας τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων και περιορίζοντας τη διαρροή επιστημονικού δυναμικού. Αναφερόμενος στις υποδομές, τονίζει ότι η ανάληψη ενός τέτοιου ρόλου προϋποθέτει στοχευμένες επενδύσεις, όπως η ενίσχυση των λιμενικών εγκαταστάσεων, η δημιουργία εξειδικευμένων ζωνών και η αναβάθμιση των συστημάτων ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας.

Τέλος, σημειώνει ότι η γεωγραφική θέση της Πάτρας και η εγγύτητά της στα ενεργειακά πεδία του Ιονίου συνιστούν σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία, σε συνδυασμό με τη θεσμική σταθερότητα του λιμένα, μπορούν να προσελκύσουν επενδύσεις και να ενισχύσουν τη θέση της Ελλάδας στον ευρύτερο ενεργειακό και λιμενικό χάρτη της περιοχής. Πορφύρης: Καταλύτης ανάπτυξης για τη Δυτική Ελλάδα η ενεργειακή βάση στο Ιόνιο Τη δυναμική που δημιουργεί για τα λιμάνια της Δυτικής Ελλάδας η προοπτική στήριξης των υπεράκτιων γεωτρήσεων επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού Λιμένος Ηγουμενίτσας, Θανάσης Πορφύρης, σημειώνοντας ότι πρόκειται για μια εξέλιξη που μπορεί να αναδιαμορφώσει τον ρόλο των λιμενικών υποδομών στην περιοχή. Περιγράφει μια μετάβαση με σαφές γεωοικονομικό αποτύπωμα καθώς η Ηγουμενίτσα δεν αποτελεί πλέον απλώς μια επιβατική πύλη προς την Ιταλία, αλλά εξελίσσεται σε κεντρικό επιχειρησιακό κόμβο για τις εξορύξεις υδρογονανθράκων στο Ιόνιο, αξιοποιώντας –και κεφαλαιοποιώντας– τη γεωγραφική της εγγύτητα στο Block 2 Σημειώνει ότι η υπογραφή της σύμβασης για την ερευνητική γεώτρηση τον Απρίλιο του 2026 λειτουργεί ως καταλύτης, εντάσσοντας την Ηγουμενίτσα σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που συνδέει την ενέργεια με σύγχρονες λιμενικές υποδομές και εφοδιαστικές αλυσίδες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο Master Plan του ΟΛΗΓ, το οποίο έλαβε θετικά σχόλια από την ΕΣΑΛ, σηματοδοτώντας τη μετάβαση του λιμένα σε έναν πολυλειτουργικό κόμβο logistics και βιομηχανικών δραστηριοτήτων. Τονίζει ότι η πιθανή επιλογή της Ηγουμενίτσας ως βάσης υποστήριξης δεν είναι τυχαία. Το λιμάνι διαθέτει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης δεξαμενόπλοιων και υποστηρικτικών σκαφών, ενώ η ολοκλήρωση των έργων της Γ1 Φάσης εντός του 2026 αναμένεται να αποσυμφορήσει κρίσιμες λειτουργίες και να απελευθερώσει εκτεταμένους χώρους για αποθήκευση εξοπλισμού γεωτρήσεων, εγκατάσταση βάσεων εφοδιασμού, ανάπτυξη ναυπηγοεπισκευαστικής δραστηριότητας. Παράλληλα, ο λιμένας υιοθετεί «πράσινα» χαρακτηριστικά, με την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από ξηράς (Onshore Power Supply) στα πλοία, μειώνοντας σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα στην αστική ζώνη. Η δυναμική που δημιουργείται δεν περιορίζεται εντός λιμένα. Η ανάγκη ταχείας μεταφοράς εξοπλισμού ενισχύει τον ρόλο της Εγνατία Οδός, αναβαθμίζοντας τη διασύνδεση της Ηπείρου με τα ενεργειακά projects. Την ίδια στιγμή, αναμένεται προσέλκυση νέων επενδύσεων σε δίκτυα φυσικού αερίου και ψηφιακές υποδομές, ενισχύοντας την περιφερειακή ανάπτυξη και δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο ενεργειακό οικοσύστημα.

Ο κ.Πορφύρης σημειώνει εξάλλου ότι η οικονομική διάσταση της εξέλιξης είναι εξίσου κρίσιμη. Ο Δήμος Ηγουμενίτσας θα λαμβάνει ποσοστό 3,5% από τα έσοδα του λιμανιού, ενώ η Περιφέρεια Ηπείρου θα εισπράττει το 5% των εσόδων από την παραγωγή υδρογονανθράκων, με τα ποσά να κατευθύνονται σε έργα υποδομών και τοπικής ανάπτυξης. Αστακός: Στο παιχνίδι για τη βάση υποστήριξης των γεωτρήσεων στο Ιόνιο Μεταξύ των λιμένων που εξετάζονται για την υποστήριξη των υπεράκτιων ενεργειακών δραστηριοτήτων στο Ιόνιο περιλαμβάνεται και ο Αστακός, με το Πλατυγιάλι να προβάλλει ως μια επιλογή με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για την ανάπτυξη σχετικών υποδομών. Όπως αναφέρει ο αντιπρόεδρος της Akarport A.E., Δημήτρης Κολώνιας, στο παρελθόν είχαν πραγματοποιηθεί επαφές με εκπροσώπους του κοινοπρακτικού σχήματος που διερευνά την περιοχή, στο πλαίσιο αξιολόγησης των δυνατοτήτων του λιμένα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ζώνη του Πλατυγιαλίου διαθέτει πλεονεκτήματα που την καθιστούν κατάλληλη για τη φιλοξενία δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την εξόρυξη, καθώς συνδυάζει χωροταξική ευελιξία και λειτουργική απομόνωση από αστικές περιοχές. Η ύπαρξη εκτεταμένων διαθέσιμων εκτάσεων διευκολύνει την ανάπτυξη εγκαταστάσεων για αποθήκευση εξοπλισμού, τεχνική υποστήριξη και λοιπές συνοδευτικές λειτουργίες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα τεχνικά χαρακτηριστικά του λιμένα, με τα βάθη να κρίνονται επαρκή για την εξυπηρέτηση εξειδικευμένων πλοίων, ενώ οι υφιστάμενες υποδομές παρέχουν βάση για την υποστήριξη απαιτητικών επιχειρησιακών δραστηριοτήτων.

Παράλληλα, ο λιμένας Αστακού παρουσιάζει και θεσμικό ενδιαφέρον, καθώς λειτουργεί σε πλαίσιο εταιρικής δομής που τελεί υπό τον έλεγχο τραπεζικών ιδρυμάτων. Η Astakos Terminal A.E., που διαχειρίζεται τον λιμένα, ανήκει σε σχήμα στο οποίο συμμετέχουν η Alpha Bank και η Τράπεζα Πειραιώς, μέσω της APE Investment Property A.E., γεγονός που επηρεάζει τις προοπτικές αξιοποίησης και τις μελλοντικές αποφάσεις ανάπτυξης. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Αστακός διατηρεί ενεργό ρόλο στη διαδικασία αξιολόγησης για τη φιλοξενία της βάσης υποστήριξης των ενεργειακών έργων, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του να τον καθιστούν έναν από τους υποψήφιους κόμβους στη Δυτική Ελλάδα. «Κομβικός ο ρόλος των ελληνικών πλοίων υποστήριξης στις γεωτρήσεις» Τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα ελληνικά πλοία υποστήριξης στις υπεράκτιες εξορύξεις υδρογονανθράκων αναδεικνύει, μιλώντας στη «Ν», ο Παύλος Ξηραδάκης, πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Πλοιοκτητών Ρυμουλκών, Ναυαγοσωστικών και Αντιρρυπαντικών Πλοίων και διευθυντής της MEGATUGS Salvage & Towage. Όπως επισημαίνει, τα μέλη της Ένωσης διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία και τον κατάλληλο στόλο για την υποστήριξη απαιτητικών υπεράκτιων δραστηριοτήτων, όπως είναι οι γεωτρήσεις υδρογονανθράκων και η λειτουργία πλωτών εξεδρών. «Δραστηριοποιούμαστε εδώ και χρόνια σε ιδιαίτερα απαιτητικά projects, όπως στη Petrobras στη Βραζιλία και στη Δυτική Αφρική, αποκτώντας σημαντική εμπειρία σε σύνθετα offshore περιβάλλοντα», σημειώνει. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο ρόλος των πλοίων αυτών είναι κομβικός, καθώς χωρίς τη συνδρομή τους δεν μπορεί να υποστηριχθεί η λειτουργία μιας γεώτρησης.

Τα λεγόμενα supply vessels αποτελούν βασικό κρίκο στην αλυσίδα, μεταφέροντας καύσιμα, νερό, εξοπλισμό γεώτρησης και προμήθειες από τα λιμάνια προς τις πλατφόρμες, διασφαλίζοντας την αδιάλειπτη λειτουργία των offshore εργασιών, με τον πιο διαδεδομένο τύπο να είναι τα PSV (Platform Supply Vessels). Παράλληλα, τα πλοία αυτά συμμετέχουν και στη μεταφορά και τοποθέτηση των πλωτών εξεδρών στο σημείο γεώτρησης, ενώ διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο και στην ασφάλεια των επιχειρήσεων, καθώς παραμένουν σε επιφυλακή για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων κινδύνων, από τεχνικές βλάβες έως περιβαλλοντικά περιστατικά. Όπως υπογραμμίζει ο κ. Ξηραδάκης, η ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα διαθέτει τα μέσα και την εμπειρία για να υποστηρίξει τέτοιου είδους έργα, γεγονός που δημιουργεί προοπτικές για ουσιαστική συμμετοχή της χώρας στην αναπτυσσόμενη δραστηριότητα των υπεράκτιων εξορύξεων στο Ιόνιο.

Π. Τσιριγώτης / ΑΠΕ-ΜΠΕ