Ομιλία Στέφανου Παραστατίδη, Βουλευτή Κιλκίς και υπεύθυνου ΚΤΕ Παιδείας ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής κατά την συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής, του νομοσχεδίου του Υπουργού Επικρατείας, «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους».
Την πρόταση του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, σύμφωνα με την κατεύθυνση του κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου, παρουσίασε από το βήμα της Ολομέλειας της Βουλής ο Στέφανος Παραστατίδης, βουλευτής Κιλκίς ως εισηγητής του κόμματός του, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παράλληλα, παρουσίασε την πρόταση για τη δημιουργία Εθνικού Ψηφιακού Διπλώματος Πολίτη, ως εργαλείου γνώσης, κριτικής σκέψης και ψηφιακής αυτονομίας. Με αιχμή το δίλημμα «Με την Τουρκία ή με την Ευρώπη;», κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιλέγει τον δρόμο του αυταρχισμού και του πολιτικού ελέγχου αντί της ουσιαστικής προστασίας των παιδιών.
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία:
Η σύγκρουση προόδου-συντήρησης
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Σε ένα διήγημα που ανατρέχει από το παρόν στο μακρινό παρελθόν και στο οποίο περιγράφεται η διαχρονική σχέση γονέα και παιδιού σχετικά με τις ανθρώπινες εφευρέσεις, ο νεαρός Γκάλβιν βιώνει την προστασία της -δικαίως- φοβισμένης μητέρας του.
Του θυμίζει την απομόνωση που έφερε ο υπολογιστής, τους κινδύνους της τηλεόρασης για τα μάτια του, τη μείωση της κοινωνικής συναναστροφής με το τηλέφωνο, τον περιορισμό της φυσικής άσκησης με την εμφάνιση των αυτοκινήτων.Η αφήγηση φτάνει μέχρι τα προϊστορικά χρόνια, όταν ο άνθρωπος ανακαλύπτει τη φωτιά. Μια ανακάλυψη που τον ζεσταίνει, του προσφέρει τροφή και προστασία.
Ο μικρός Γκάλβιν δυσκολεύεται να την κατανοήσει. Μακριά της κρυώνει, κοντά της καίγεται. Ώσπου μια μέρα βάζει το χέρι του στη φωτιά και αποκτά ένα γενναίο έγκαυμα. Η μητέρα του τον βλέπει να κλαίει στην άκρη της σπηλιάς. Περιμένει να νυχτώσει, παίρνει τον πέτρινο κουβά, πηγαίνει στο ποτάμι, τον γεμίζει νερό και επιστρέφει. Σβήνει κάθε φωτιά. Κάθε σπίθα που πλήγωσε το παιδί της. Δεν την ενδιαφέρει τι θα πουν. Εκείνη ξέρει πώς να προστατεύει το σπλάχνο της από το καινούργιο.
Αυτή η σύγκρουση, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, γύρω από το καινούργιο, είναι η διαχρονική μάχη μεταξύ προόδου και συντήρησης, από τη δημιουργία ακόμη των ανθρώπινων κοινωνιών. Και σήμερα ο ψηφιακός κόσμος είναι ένας καινούργιος κόσμος. Όχι όμως ψεύτικος, όπως τον χαρακτήρισε ο εισηγητής του νομοσχεδίου, κ. Σκέρτσος. Η αντίληψη του ψηφιακού κόσμου ως ψεύτικου είναι βαθιά συντηρητική. Γιατί ο ψηφιακός κόσμος δεν ακυρώνει την πραγματικότητα. Τη διευρύνει.
Είναι ένας κόσμος όπου οι άνθρωποι επικοινωνούν, δημιουργούν, ερωτεύονται, διεκδικούν, εκφράζονται, χτίζουν σχέσεις και κοινότητες. Και το γεγονός ότι όλα αυτά συμβαίνουν μέσα από μια οθόνη δεν τα καθιστά λιγότερο αληθινά ή λιγότερο ανθρώπινα.
Η συντήρηση φοβάται, απαγορεύει οριζόντια, απορρίπτει, σηκώνει τείχη.
Η πρόοδος τολμά, ρυθμίζει, πειραματίζεται, διεκδικεί έναν κόσμο πιο ελεύθερο, δημοκρατικό και ανθρώπινο.
Γιατί δεν είναι η τεχνολογία που καθορίζει την αξία ενός κόσμου. Είναι οι άνθρωποι και οι αξίες με τις οποίες τον διαμορφώνουν. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να σβήσουμε τη φωτιά, όπως η μητέρα του Γκάλβιν. Είναι να ορίσουμε την κατάλληλη απόσταση.
Η (μη) συμμετοχή των νέων
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Σε αυτή τη συζήτηση οι πραγματικοί πρωταγωνιστές είναι τα παιδιά μας. Οι νέοι μας. Αθέατοι και αόρατοι από την κυβέρνηση. Άλλωστε, δεν ψηφίζουν καν. Η συντηρητική αντίληψη της κυβέρνησης βλέπει το παιδί ως αδύναμο, ευάλωτο, παθητικό αποδέκτη προστασίας. Ως διαρκώς υποψήφιο θύμα. Μια βαθιά πατερναλιστική προσέγγιση: οι ενήλικες γνωρίζουν, αποφασίζουν, απαγορεύουν. Και το παιδί απλώς υπακούει.
Όμως η σύγχρονη κοινωνιολογία και το δίκαιο των δικαιωμάτων του παιδιού έχουν προ πολλού ξεπεράσει αυτή την αντίληψη. Το παιδί δεν είναι απλώς ένας μελλοντικός ενήλικος που προετοιμάζεται να συμμετάσχει στην κοινωνία. Είναι ήδη ενεργό μέλος της. Δημιουργεί, επικοινωνεί, παράγει πολιτισμό, διαμορφώνει σχέσεις, συμβάλλει στην οικογενειακή και κοινωνική ζωή. Δεν είναι μόνο αντικείμενο προστασίας. Είναι υποκείμενο δικαιωμάτων.
Ασφαλώς χρειάζεται προστασία. Χρειάζεται όμως και χώρο να αναπτύξει την κρίση του, να ασκήσει την αυτονομία του, να ακουστεί. Αυτό κατοχυρώνει η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Αυτή την αντίληψη αναγνωρίζει και υπηρετεί η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και εδώ βρίσκεται μια βαθιά ιδεολογική διαφορά ανάμεσα στη συντήρηση και την πρόοδο. Από την προστασία που αποκλείει, στην προστασία που ενδυναμώνει. Από μια Πολιτεία που βλέπει, σε κάθε παιδί, έναν εν δυνάμει παθόντα, σε μια Πολιτεία που αναγνωρίζει έναν ενεργό πολίτη του παρόντος.
Οι κίνδυνοι και οι λύσεις
Όμως ο ψηφιακός κόσμος των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης είναι και επικίνδυνος για τα παιδιά μας. Όπως κάθε κόσμος. Και μάλιστα ένας κόσμος για τον οποίο δεν είμαστε ακόμη προετοιμασμένοι. Οι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία, ο διαδικτυακός εκφοβισμός, το επιβλαβές περιεχόμενο και οι εθιστικές πρακτικές των πλατφορμών απαιτούν αποφασιστική παρέμβαση. Σε αυτό συμφωνούμε όλοι. Οφείλουμε, λοιπόν, να συνεννοηθούμε για τη λύση, αντί να εργαλειοποιούμε τα παιδιά σε προεκλογικές συγκρούσεις. Ας δούμε πού διαφωνούμε.
Η ΝΔ επιλέγει την προστασία που αποκλείει: την απόλυτη απαγόρευση πρόσβασης στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών.Το ΠΑΣΟΚ επιλέγει την προστασία που ενδυναμώνει: ένα ολοκληρωμένο μοντέλο σταδιακής ψηφιακής αυτονομίας, με απαγόρευση έως τα 13, προετοιμασία έως τα 15, ασφαλή σχεδιασμό, γονική συμμετοχή, ψηφιακή εκπαίδευση και ευθύνη των εταιρειών. Μια προσέγγιση που στηρίζεται στην επιστημονική τεκμηρίωση και στις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις.
Το διεθνές παράδειγμα
Ας δούμε, λοιπόν, τι συμβαίνει διεθνώς. Στην Αυστραλία, ο ίδιος ο κ. Παπαστεργίου αναγνώρισε απογοητευτικά ποσοστά απομάκρυνσης των παιδιών από τις πλατφόρμες. Δεν απάντησε όμως σε δύο κρίσιμα ερωτήματα: Πόσα παιδιά στράφηκαν σε πιο σκοτεινές γωνιές του διαδικτύου; Πόσα έμαθαν να παρακάμπτουν τους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας; Δεν γνωρίζουμε.
Κινδυνεύουμε έτσι να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά όχι στην ασφαλή χρήση, αλλά στην παράκαμψη των κανόνων. Και ας μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά γνωρίζουν συχνά τον ψηφιακό κόσμο καλύτερα από τους ενηλίκους. Πού αλλού επιλέγεται η απόλυτη απαγόρευση; Στην Τουρκία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Χώρες με πολύ διαφορετική αντίληψη για τις ατομικές ελευθερίες από εκείνη των ευρωπαϊκών φιλελεύθερων δημοκρατιών.
Το μοντέλο της οριζόντιας απαγόρευσης που προτείνει η ΝΔ είναι αντιευρωπαϊκό και αντιεπιστημονικό. Και κυρίως, συμβατό με αυταρχικά καθεστώτα και ασύμβατο με τις φιλελεύθερες ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Και μάλιστα, δοκιμάστηκε κιόλας. Στη Γαλλία. Από την κυβέρνηση του Μακρόν. Με νομοθετική πρωτοβουλία ταυτόσημη με τη δική σας. Μαντέψτε τι συνέβη;
Τον Ιούλιο του 2026 ψηφίστηκε και τον Αύγουστο το γαλλικό Συνταγματικό δικαστήριο την έκρινε αντισυνταγματική. Αυτά -δυστυχώς για σας- συμβαίνουν στις δημοκρατίες. Συνυπολογίζεται η αρχή της αναλογικότητας και τα δικαιώματα των παιδιών. Συνοψίζοντας, η Ελλάδα πρέπει να διαλέξει, μεταξύ Δημοκρατίας και αυταρχισμού, προόδου και συντήρησης, επιστήμης και κομπογιαννιτών. Ή για να το κάνω πιο λιανά: Με την Τουρκία ή με την Ευρώπη; Θέλω να ελπίζω ότι ο κ. Μητσοτάκης δεν φιλοδοξεί να γίνει ο ευρωπαίος Ερντογάν.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ
Ερχόμαστε τώρα στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ. Γιατί μια υπεύθυνη πολιτική δύναμη δεν αρκείται στην κριτική.Προτείνει. Καταθέτουμε, λοιπόν, μια ολοκληρωμένη τροπολογία και σας καλούμε να την υιοθετήσετε.
Προτείνουμε ηλικιακά διαβαθμισμένη προστασία αντί οριζόντιας απαγόρευσης. Αυστηρούς περιορισμούς κάτω των 13 ετών, εποπτευόμενη πρόσβαση από τα 13 έως τα 15, μεγαλύτερη αυτονομία μετά τα 15.
Ειδικούς λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας για τους 13–14 ετών, υπό γονική εποπτεία, με εργαλεία ελέγχου και χρονικά όρια.
Προστασία από ανεπιθύμητες επαφές, επιβλαβείς αλγορίθμους και εθιστικούς μηχανισμούς. Ιδιωτικότητα και ασφάλεια εξ ορισμού.
Αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας, με προστασία προσωπικών δεδομένων, αξιοποιώντας το KidsWallet και ισοδύναμες τεχνολογίες, χωρίς αποκλειστικότητες.
Σαφείς αρμοδιότητες, συνεργασία ανεξάρτητων αρχών και λογοδοσία.
Ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ψηφιακή παιδεία, την επιμόρφωση εκπαιδευτικών, την υποστήριξη γονέων και την ψυχική υγεία των παιδιών. Με συγκεκριμένους πόρους, χρονοδιαγράμματα, αξιολόγηση και συμμετοχή των ίδιων των παιδιών. Μεταβατική περίοδο έξι μηνών, ώστε να αποφευχθούν άδικοι αποκλεισμοί.
Και πάνω απ’ όλα, πλήρη ευρωπαϊκή συμβατότητα. Δεν δημιουργούμε έναν παράλληλο εθνικό Digital Services Act.
Προετοιμάζουμε το κράτος, προσφέρουμε τις δημόσιες υποδομές μας και εναρμονιζόμαστε με την κοινή ευρωπαϊκή λύση.
Είναι αυτά αρκετά; Όχι.
Γιατί μπροστά μας ανοίγεται ένα νέο κεφάλαιο εκπαιδευτικής πολιτικής.
Προτείνουμε, λοιπόν, τη δημιουργία ενός Εθνικού Ψηφιακού Διπλώματος Πολίτη.
Όπως μαθαίνουμε στα παιδιά κολύμβηση για να κινούνται με ασφάλεια στο νερό, έτσι οφείλουμε να τους μάθουμε να κινούνται με ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο.
Ένα σύστημα διαδοχικών επιπέδων ψηφιακής επάρκειας: από τα πρώτα ψηφιακά βήματα στο Δημοτικό έως την κριτική κατανόηση των αλγορίθμων, της παραπληροφόρησης, της τεχνητής νοημοσύνης και της οικονομίας της προσοχής.
Ενσωματωμένο στη σχολική εκπαίδευση, με πρακτικές δοκιμασίες και πιστοποίηση δεξιοτήτων σύμφωνα με ευρωπαϊκά πρότυπα. Και όχι μόνο για τα παιδιά. Για γονείς, εκπαιδευτικούς, για όλους τους πολίτες.
Γιατί δεν μπορούμε να απαιτούμε από έναν γονέα να εποπτεύει έναν ψηφιακό κόσμο που ο ίδιος δεν κατανοεί.
Και προσέξτε: το δίπλωμα δεν θα είναι άδεια εισόδου στο διαδίκτυο. Θα είναι εφόδιο ελευθερίας και αυτονομίας.
Γιατί η απάντηση στην ψηφιακή άγνοια δεν είναι ο αποκλεισμός. Είναι η γνώση.
Δεν αρκεί να βάζουμε όρια στα παιδιά. Οφείλουμε να τους δίνουμε και τα εφόδια να κινούνται με ασφάλεια πέρα από αυτά.
Δημοκρατία Vs αυταρχισμός: το Γαλλικό παράδειγμα
Κ. Σκέρτσο, σας ζήτησα επισταμένως κατά τη διάρκεια των επιτροπών να υιοθετήσετε τον πυρήνα της πρότασής μας, να συμφωνήσουμε με γνώμονα το συμφέρον των παιδιών. Αλλιώς, θα μας έχετε αποδείξει ότι ο μόνος λόγος που φέρνετε το νομοσχέδιο με αυτή του μορφή, είναι να υπηρετήσετε το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος». Και απαντήσατε πως η δική σας πρόταση είναι άμεσα εφαρμόσιμη ενώ η δική μας είναι ανεφάρμοστη. Παραβιάζει, είπατε, το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ που ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή πορεία αντίκειται στο ευρωπαϊκό δίκαιο.
Σας έχω άσχημα νέα. Ευτυχώς, κάθεστε. Διαβάζω:
(Αρθρ. 6-9 , παρ. Ι. , Παρ. ΙV )
«Απαγορεύεται στους ανηλίκους κάτω των 15 ετών η πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που ενέχουν κινδύνους για την ασφάλεια ή την ανάπτυξή τους.
Κατά παρέκκλιση, οι ανήλικοι από 13 έως 15 ετών μπορούν να έχουν πρόσβαση με ρητή συγκατάθεση των γονέων τους, η οποία μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε.
Η επαλήθευση ηλικίας οφείλει να συμμορφώνεται με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».
Ξέρετε τι σας διάβασα μόλις; Τον αναθεωρημένο νόμο της Γαλλίας από την επίσημη ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρόκειται για μια διάταξη που θα παραμείνει υπό διαβούλευση μέχρι τον Δεκέμβριο και εν συνεχεία θα ψηφιστεί.
Οι Γάλλοι τουλάχιστον το κατάλαβαν εγκαίρως.
Πρόκειται για μια διάταξη πλήρως ευθυγραμμισμένη με τον EU KIDS Act.
Μία νομοθετική πρόταση σύμφωνη με το ευρωπαϊκό δίκαιο, από τους νομοθέτες και τους νομοτέχνες της Γαλλίας, που προέρχονται επί το πλείστον από τη Σορβόννη με τα δύο ‘ν’. Οι δικοί σας μάλλον έχασαν το ένα ‘ν’ στο δρόμο.
Σας θυμίζει κάτι; Σας θυμίζει την πρόταση του ΠΑΣΟΚ; Την γνωρίζετε; Μήπως συνειδητά επιχειρήσατε να την αποκρύψετε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο; Γιατί δεν την γράψατε στην Αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου σας; Μάλλον ο ήχος της σφαλιάρας που έριξε το Συνταγματικό Δικαστήριο στον Μακρόν δεν έφτασε μέχρι την Αθήνα, κύριε Σκέρτσο και κύριε Παπαστεργίου. Δεν πειράζει, σας τον μεταφέρουμε εμείς. Μαζί με την πρόσκληση – πρόκληση.
Καταθέτω την νέα διάταξη στη Βουλή και έχω και από ένα αντίγραφο για εσάς κύριε Σκέρτσο και κύριε Παπαστεργίου που επαναλάβατε πάνω από 15 φορές ο καθένας πόσο αντίθετη είναι η πρότασή μας με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Πάρτε λοιπόν την ταυτόσημη γαλλική νομοθετική διάταξη.
Αν αισθάνεστε άβολα να υιοθετήσετε την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, εφαρμόστε τουλάχιστον αυτή. Το ίδιο μας κάνει.Έχετε χρόνο να το πράξετε μέχρι το βράδυ. Ξέρετε γιατί; Επειδή αλλιώς θα έχετε αποδείξει πως ό,τι κάνετε, το κάνετε για να αγοράσετε φόβο και ψήφους, Πως δεν είστε εδώ για να προστατέψετε τα παιδιά, αλλά τους εαυτούς σας .
ΥΓ:
Και ένα υστερόγραφο: κυρίες και κύριοι της κυβέρνησης, η στρατηγική σας είναι αυτή της εργαλειοποίησης του φόβου. Και μέσα απ΄τον φόβο, επιβάλλετε τον έλεγχο. Αυτό είναι το επιτελικό κράτος, ο συγκεντρωτισμός: ο έλεγχος. Στόχος σας, αυτή τη φορά, οι γονείς. Ο δίκαιος και λογικός φόβος των γονέων. Και μάλιστα θέλετε να φοβίσετε και το ΠΑΣΟΚ. Με δημοσκοπικά ευρήματα και τεχνητές διαιρέσεις. Να προσκυνήσουμε στη βούλησή σας.
Ξέρετε ποιος φοβάται, κ Σκέρτσο;Αυτός που δεν έχει ταυτότητα, που άγεται και φέρεται από το δικό του μικροσυμφέρον. Τελείωσε η εποχή του φόβου. Απέναντί σας έχετε το ΠΑΣΟΚ. Και θα υπερασπιστούμε το δίκαιο, το σωστό για τη χώρα και τους πολίτες της, είτε δημοφιλές, είτε αντιδημοφιλές.Γιατί έχουμε άποψη, θέση, ταυτότητα και το θάρρος να ηγηθούμε. Γιατί εμείς θα είμαστε η επόμενη κυβέρνηση της χώρας.
