Η ακτινογραφία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος σε 20 αριθμούς
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν πλέον υποχώρησαν στο 3,4% από περίπου 45% στα χρόνια της κρίσης. Η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις διαμορφώνεται στο 9,8%, περίπου διπλάσια από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ οι νέες χορηγήσεις ξεπέρασαν τα 16 δισ. ευρώ το 2025. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες διαθέτουν πλέον πιστοληπτική αξιολόγηση BBB+, μία μόλις βαθμίδα χαμηλότερα από την κατηγορία Α, οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας παραμένουν πάνω από τις εποπτικές απαιτήσεις, ενώ η χρηματιστηριακή αξία του τραπεζικού κλάδου υπερβαίνει πλέον τα 50 δισ. ευρώ, όταν στα χρόνια της κρίσης είχε υποχωρήσει κάτω από το 1 δισ. ευρώ.
Την πορεία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος από την περίοδο της κρίσης έως τη σημερινή εικόνα, αλλά και τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας, αποτύπωσαν την εβδομάδα που μας πέρασε μέσα από τις παρεμβάσεις τους ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Γιώργος Ζανιάς και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, κατά την ετήσια γενική συνέλευση της ΕΕΤ. Από διαφορετική αφετηρία ο καθένας, παρουσίασαν στοιχεία που αποτυπώνουν τόσο την εξυγίανση του τραπεζικού κλάδου όσο και τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Κ. Πιερρακάκης: Η μακροπρόθεσμη αξία μιας τράπεζας κρίνεται από την οικονομία που χρηματοδοτεί- Σε μια οικονομία που μένει στάσιμη, καμία κερδοφορία δεν είναι διατηρήσιμη
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε το νέο περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν πλέον οι ελληνικές τράπεζες, υπογραμμίζοντας ότι η σταθεροποίηση της οικονομίας, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, η αποκλιμάκωση των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων και οι υψηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια νέα περίοδο. Όπως ανέφερε, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι σήμερα «υγιές, κεφαλαιακά ισχυρό, με ρευστότητα και κερδοφορία», έχοντας αφήσει πίσω του τον κύκλο της εξυγίανσης.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανέφερε ότι η επόμενη πρόκληση δεν είναι πλέον η σταθερότητα των τραπεζών αλλά η αξιοποίηση της ισχύος τους για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Όπως σημείωσε, για κάθε 100 ευρώ καταθέσεων οι ελληνικές τράπεζες δανείζουν σήμερα περίπου 70 ευρώ, όταν στην υπόλοιπη Ευρωζώνη ο αντίστοιχος λόγος πλησιάζει τα 100 ευρώ, στοιχείο που, όπως είπε, αποτυπώνει σημαντικά περιθώρια για μεγαλύτερη πιστωτική επέκταση προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Παράλληλα, έδωσε έμφαση στη χρηματοδότηση συγχωνεύσεων, εξαγορών, επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και στη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στην ανάπτυξη νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, πέρα από τον παραδοσιακό τραπεζικό δανεισμό με εξασφαλίσεις, επισημαίνοντας ότι η ελληνική οικονομία χρειάζεται περισσότερα προϊόντα για τη χρηματοδότηση επενδύσεων, την ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την αξιοποίηση των κεφαλαιαγορών και τη διάχυση της τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγή. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο σύστημα άμεσων πληρωμών IRIS, το οποίο χαρακτήρισε παράδειγμα ελληνικής τραπεζικής καινοτομίας που μπορεί να αποτελέσει βάση και για νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Στο ιστορικό της διαδρομής του τραπεζικού συστήματος από την περίοδο της κρίσης στο σήμερα στάθηκε ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Γιώργος Ζανιάς για να επισημάνει ότι πλέον οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και μη εξυπηρετούμενων δανείων βρίσκονται πολύ κοντά στα ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν μεγαλύτερη ρευστότητα από τις ευρωπαϊκές. Τα επιτόκια δανεισμού έχουν συγκλίνει με τα ευρωπαϊκά και το επιτοκιακό περιθώριο είναι ανάλογο με εκείνο συγκρίσιμων ευρωπαϊκών χωρών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέδωσε ο SSM για το πρώτο τρίμηνο του 2026, το επιτοκιακό περιθώριο στην Ελλάδα είναι το ίδιο με αυτά της Ισπανίας (2,7%) και της Πορτογαλίας (2,6%) και πολύ κοντά αυτού της Αυστρίας (2,5%). Οι χώρες που συνήθως έχουν μικρότερα επιτοκιακά περιθώρια, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, έχουν 12 πολύ υψηλότερα ποσοστά των εσόδων τους από προμήθειες, που ξεπερνούν το ένα-τρίτο των συνολικών εσόδων.
Οι ελληνικές τράπεζες, ανέφερε, έχουν ισχυρή κερδοφορία η οποία είναι απαραίτητη για τη σημαντική πιστωτική επέκταση που έχουν, για την ανταμοιβή των μετόχων και για τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων σε τεχνολογία που κάνουν ώστε να προσφέρουν καλύτερες και ασφαλέστερες υπηρεσίες στους πελάτες τους, επιχειρήσεις και νοικοκυριά, αντιμετωπίζοντας και μεγάλες σύγχρονες προκλήσεις όπως η ενσωμάτωση του ΑΙ. Ιδιαίτερα δε, οι ψηφιακές υπηρεσίες των ελληνικών τραπεζών έχουν συνεισφέρει σημαντικά και στον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Το 2025 η πιστωτική επέκταση στη χώρα έφτασε το 8% όταν στην Ευρωζώνη περιορίστηκε στο 3%. Ιδιαίτερα στον τομέα των επιχειρήσεων, η πιστωτική επέκταση πλησίασε το 12%. Μέσα σε ένα χρόνο πέρυσι οι νέες χορηγήσεις ξεπέρασαν τα 16 δισ. ευρώ επιδόσεις που συνεχίζονται δυναμικά και φέτος. Ο έντονος τραπεζικός ανταγωνισμός επισήμανε έχει οδηγήσει τα σταθερά επιτόκια στεγαστικών δανείων στη χώρα μας στα χαμηλότερα επίπεδα της ευρωζώνης ενώ παρουσιάζει επίδοση καλύτερη του μέσου όρου της ευρωζώνης στον σύνθετο δείκτη κόστους δανεισμού των νοικοκυριών ο οποίος συνυπολογίζει επιτόκια καταναλωτικής και στεγαστικής πίστης και λαμβάνει υπόψη τα ποσά των πραγματικών εκταμιεύσεων νέων δανείων προς νοικοκυριά. Τα δε έσοδα από τις προμήθειες είναι σημαντικά χαμηλότερα, ως ποσοστό των συνολικών εσόδων, από το μέσο όρο της Ευρώπης, στο 20,73% για τη Ελλάδα έναντι 29,46% στην ευρωζώνη στο πρώτο τρίμηνο του 2026 σύμφωνα με τα στοιχεία του SSM.
Στη σημερινή εικόνα του τραπεζικού συστήματος επικεντρώθηκε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, παρουσιάζοντας τα βασικά μεγέθη που, όπως ανέφερε, επιβεβαιώνουν την ανθεκτικότητα και την ενίσχυση των ελληνικών τραπεζών παρά τη συνεχιζόμενη διεθνή αβεβαιότητα. Όπως επισήμανε, οι ελληνικές τράπεζες διατηρούν υψηλή κερδοφορία, ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και σημαντική ρευστότητα, ενώ η ποιότητα του ενεργητικού τους συνεχίζει να βελτιώνεται, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, οι συνεχείς αναβαθμίσεις από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης αποτυπώνουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η πιστωτική επέκταση προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις διαμορφώθηκε τον Μάιο του 2026 στο 9,8%, ρυθμός περίπου διπλάσιος τόσο από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ όσο και από τον αντίστοιχο μέσο όρο της Ευρωζώνης. Αν και χαμηλότερος από το ιδιαίτερα υψηλό 17,4% που είχε καταγραφεί έναν χρόνο νωρίτερα, εξακολουθεί να αποτυπώνει, όπως σημείωσε, τη διατηρούμενη ζήτηση για επιχειρηματικά δάνεια και τη συνεχιζόμενη υποστηρικτική πιστοδοτική πολιτική των τραπεζών. Αντίστοιχα, θετική παρέμεινε και η πορεία της χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά, τόσο μέσω της καταναλωτικής όσο και της στεγαστικής πίστης, η οποία ενισχύεται από τη βελτίωση της αγοράς εργασίας, την άνοδο των τιμών των κατοικιών και την αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος ανέδειξε ακόμη τη σημαντική ενίσχυση των κεφαλαίων των τραπεζών μέσα από διαδοχικές εκδόσεις ομολόγων και κεφαλαιακών μέσων. Το 2025 εκδόθηκαν τίτλοι Additional Tier 1 συνολικού ύψους 2,7 δισ. ευρώ και ομόλογα Tier 2 ύψους 0,9 δισ. ευρώ, ενώ από τις αρχές του 2026 μέχρι σήμερα οι αντίστοιχες εκδόσεις διαμορφώνονται σε 0,7 δισ. ευρώ και 0,4 δισ. ευρώ. Παράλληλα, οι σημαντικές τράπεζες προχώρησαν σε εκδόσεις ομολόγων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας ύψους 3,1 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις MREL, καθώς και σε εκδόσεις πράσινων ομολόγων συνολικού ύψους 1,2 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση επενδύσεων βιώσιμης ανάπτυξης.
Το κεντρικό μήνυμα της εκδήλωσης δόθηκε από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη: «Το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας είναι στοίχημα εντονότερης ανάκαμψης. Αλλά είναι, εξίσου, στοίχημα συμπερίληψης. Γιατί χωρίς συμπερίληψη, η ανάκαμψη θα «κουτσαίνει». Θα προχωρά, αλλά θα αφήνει πίσω της ένα μέρος της κοινωνίας, και μια οικονομία που αφήνει ανθρώπους πίσω είναι άδικη και εν τέλει και αναποτελεσματική. Πριν από δεκαπέντε χρόνια, το ερώτημα ήταν αν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα θα επιβιώσει. Πριν από δέκα, αν θα σταθεροποιηθεί. Πριν από πέντε, αν θα ανακάμψει. Όλα αυτά τα ερωτήματα απαντήθηκαν, θετικά. Το σημερινό ερώτημα είναι διαφορετικής τάξης: Πόσο μεγάλοι μπορείτε να γίνετε και πόσο μεγάλη Ελλάδα μπορείτε να χτίσετε γύρω σας».
«Η δική μου απάντηση, και η πρόσκλησή μου προς εσάς, είπε ο υπουργός προς τους εκπροσώπους των τραπεζών, είναι μία: ο ρόλος που αξίζει στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν είναι του ωφελημένου της ανάκαμψης. Είναι του αρχιτέκτονα της επόμενης φάσης. Μιας οικονομίας με περισσότερες και καλύτερες δουλειές, μιας κοινωνίας που δεν αφήνει κανέναν εκτός, μιας δυνατής Ελλάδας σε μια δυνατή Ευρώπη. Αυτό είναι το επόμενο κατόρθωμα, που μας αναλογεί από κοινού, όπως πετύχαμε τα προηγούμενα, θα πετύχουμε και αυτό μαζί», είπε.
Οι 20 αριθμοί που αποκαλύπτουν τη νέα εικόνα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος
3,4%: Δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ), από περίπου 45% στα χρόνια της κρίσης.
9,8%: Ετήσια αύξηση της χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (Μάιος 2026).
17,4%: Ο αντίστοιχος ρυθμός πιστωτικής επέκτασης ένα χρόνο νωρίτερα.
16 δισ. ευρώ: Νέες χορηγήσεις δανείων το 2025.
8%: Συνολική πιστωτική επέκταση στην Ελλάδα το 2025
3%: Μέσος ρυθμός πιστωτικής επέκτασης στην Ευρωζώνη.
Περίπου 12%:η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις το 2025.
BBB+: Η σημερινή πιστοληπτική αξιολόγηση των τεσσάρων συστημικών ελληνικών τραπεζών, μία βαθμίδα κάτω από την κατηγορία Α.
50 δισ. ευρώ: Η σημερινή χρηματιστηριακή αξία των ελληνικών τραπεζών (κάτω από 1 δισ. ευρώ η χρηματιστηριακή αξία του τραπεζικού κλάδου στο αποκορύφωμα της κρίσης)
2,7 δισ. ευρώ: Εκδόσεις τίτλων Additional Tier 1 (AT1) το 2025.
0,9 δισ. ευρώ: Εκδόσεις ομολόγων Tier 2 το 2025.
0,7 δισ. ευρώ: Εκδόσεις AT1 από τις αρχές του 2026.
0,4 δισ. ευρώ: Εκδόσεις Tier 2 από τις αρχές του 2026.
3,1 δισ. ευρώ: Εκδόσεις senior preferred ομολόγων το 2026.
1,2 δισ. ευρώ: Εκδόσεις πράσινων ομολόγων για βιώσιμες επενδύσεις.
2,7%: Καθαρό επιτοκιακό περιθώριο των ελληνικών τραπεζών, αντίστοιχο της Ισπανίας.
20,73%: Έσοδα από προμήθειες ως ποσοστό των συνολικών εσόδων των ελληνικών τραπεζών (29,46%: Αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωζώνη)
Σταθερά επιτόκια στεγαστικών δανείων στα χαμηλότερα της ευρωζώνης.
100 ευρώ καταθέσεων-70 ευρώ δανείων: Αναλογία δανείων προς καταθέσεις στην Ελλάδα(100 ευρώ καταθέσεων-περίπου 100 ευρώ δανείων αντίστοιχη αναλογία στην Ευρωζώνη)
900 εκατ. ευρώ: Δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης των ελληνικών τραπεζών από το 2019 έως σήμερα- 400 εκατ. ευρώ η συμμετοχή των τεσσάρων συστημικών τραπεζών στο πρόγραμμα ανακαίνισης δημόσιων σχολείων «Μαριέττα Γιαννάκου».
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Μπλε καβούρι: Ο «Ιταλός» με δαγκάνες σαν πένσες που γίνεται εκλεκτός μεζές στο Δέλτα του Πηνειού
Εκεί όπου ο Πηνειός ολοκληρώνει το μεγάλο ταξίδι του και τα νερά του ενώνονται με το Αιγαίο, ένας ιδιαίτερος κάτοικος κινείται ανάμεσα στις βάρκες και τα δίχτυα των ψαράδων.
Με το χαρακτηριστικό γαλάζιο χρώμα στα άκρα του, τις δυνατές δαγκάνες και την επιθετική του συμπεριφορά, το μπλε καβούρι αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια γνώριμη παρουσία στο Δέλτα του ποταμού. Για τους κατοίκους είναι ο «Ιταλός». Για τους ψαράδες, ένας παλιός γνώριμος, αλλά και ένας μεγάλος μπελάς.
Από τα τέλη της άνοιξης και κυρίως κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το μπλε καβούρι εμφανίζεται σε μεγάλες ποσότητες στις εκβολές του Πηνειού. Μπλέκεται στα δίχτυα, κόβει με τις ισχυρές δαγκάνες του τα αλιευτικά εργαλεία και δυσκολεύει την καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν από το ποτάμι και τη θάλασσα.
Πρόκειται για το μπλε καβούρι του Ατλαντικού, με την επιστημονική ονομασία Callinectes sapidus. Σύμφωνα με στοιχεία ερευνητικού έργου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας για το θαλάσσιο οικοσύστημα και τα ξενικά είδη, το μπλε καβούρι κατάγεται από τις δυτικές ακτές του Ατλαντικού Ωκεανού, όπου ζει σε εκβολικά, λιμνοθαλασσιαία και άλλα παράκτια οικοσυστήματα.
Στις εκβολές του Πηνειού οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις παρατηρούνται κυρίως από τις αρχές έως τα μέσα Ιουνίου, σύμφωνα με τοπικές καταγραφές. Οι ψαράδες γνωρίζουν εμπειρικά ότι τον χειμώνα τα μπλε καβούρια μετακινούνται σε βαθύτερα νερά, ενώ την άνοιξη επιστρέφουν στις ακτές και στις εκβολές των ποταμών για να αναπαραχθούν. Η αλιεία τους αυξάνεται κατά τους θερινούς μήνες, όταν η παρουσία τους στα ρηχά νερά γίνεται εντονότερη.
Για την πολύχρονη παρουσία του μπλε καβουριού στις εκβολές του Πηνειού μιλά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο εντεταλμένος σύμβουλος του Δήμου Αγιάς για θέματα τουρισμού, Νίκος Ντάγκας, μεταφέροντας και την ιδιαίτερη ονομασία που χρησιμοποιούν οι ντόπιοι ψαράδες τόσο στην περιοχή όσο και στον Θερμαϊκό. Μια ονομασία που πέρασε από στόμα σε στόμα, αποτυπώνοντας τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι της αλιείας υποδέχθηκαν έναν άγνωστο οργανισμό που εμφανίστηκε στα δίχτυα τους.
«Το μπλε καβούρι το συναντάμε εδώ και πολλά χρόνια και κυρίως το καλοκαίρι γεμίζουν από αυτό οι εκβολές του Πηνειού. Οι ντόπιοι εδώ, όπως και στον Θερμαϊκό, το αποκαλούν “Ιταλό”. Πίσω από αυτή την ονομασία υπάρχει μια παλιά ιστορία, σύμφωνα με την οποία το είδος εισήλθε στην Ελλάδα μέσω των Ιταλών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι μια αφήγηση που πέρασε από στόμα σε στόμα και έμεινε ζωντανή μέχρι σήμερα, μαζί με την εικόνα του μπλε καβουριού ως ενός ξένου ‘’εισβολέα’’ που εγκαταστάθηκε στα νερά της περιοχής», αναφέρει ο κ. Ντάγκας.
Βέβαια, η συγκεκριμένη εκδοχή διατηρείται ως προφορική παράδοση και έχει καταγραφεί και σε ευρωπαϊκό ερευνητικό υλικό. Οι επιστήμονες, πάντως, θεωρούν πως το μπλε καβούρι έφτασε στην Ευρώπη πιθανότατα με τα νερά που μεταφέρουν τα πλοία στις δεξαμενές τους.
«Με τα χρόνια η παρουσία του έγινε τόσο έντονη, ώστε έπαψε να προκαλεί έκπληξη. Σήμερα μπορεί να είναι ξενικό είδος, αλλά αποτελεί πλέον μια γνώριμη εικόνα στις εκβολές και μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται δίπλα στον Πηνειό», αναφέρει ο κ. Ντάγκας.
Τη σχέση των ψαράδων με το μπλε καβούρι περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιώργος Γεωργάκης, ντόπιος ψαράς με πολυετή παρουσία στις εκβολές του Πηνειού. Όπως λέει, γνωρίζει το είδος από τότε που ήταν μικρό παιδί, καθώς η παρουσία του στην περιοχή δεν είναι καινούργια.
«Τα γνωρίζω από μικρό παιδί. Υπήρχαν πολλά χρόνια στην περιοχή, αλλά κυρίως το καλοκαίρι εμφανίζονται σε πολύ μεγάλες ποσότητες», αναφέρει.
Για τους ανθρώπους που ρίχνουν καθημερινά τα δίχτυα τους στις εκβολές, η παρουσία του μπλε καβουριού δεν είναι ιδαίτερα ευπρόσδεκτη. Σύμφωνα με τον κ. Γεωργάκη, πρόκειται για έναν «μεγάλο μπελά» για τους ψαράδες, καθώς τα καβούρια μπλέκονται στα αλιευτικά εργαλεία και προκαλούν ζημιές.
«Κόβουν τα δίχτυα και δημιουργούν πολλά προβλήματα. Οι δαγκάνες τους είναι δυνατές σαν πένσες. Μόλις πιαστούν στο δίχτυ, τις ανοιγοκλείνουν με δύναμη, αρπάζουν ό,τι βρεθεί μπροστά τους και δεν αφήνουν εύκολα. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή για να τα ξεμπλέξεις, γιατί είναι πολύ επιθετικά και μπορούν να τραυματίσουν ακόμη και τον ψαρά», περιγράφει ο κ. Γεωργάκης.
Ο Γιώργος Γεωργάκης γνωρίζει, όμως, όπως και όλοι οι ψαράδες και οι ντόπιοι κάτοικοι της περιοχής και την άλλη πλευρά του μπλε καβουριού, εκείνη που αποκαλύπτεται όταν φτάσει στο τραπέζι. «Το κρέας του είναι πολύ νόστιμο και έχει ξεχωριστή γεύση. Εδώ, το κάνουμε μεζέ και το βάζουμε στη μέση, μαζί με το τσίπουρο και την παρέα. Είναι από εκείνους τους μεζέδες που ταιριάζουν με το καλοκαίρι και τη ζωή δίπλα στη θάλασσα», αναφέρει.
Τη δική του εμπειρία από το μπλε καβούρι μεταφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και ο ερασιτέχνης ψαράς Χρήστος Λιαπής, περιγράφοντας έναν απλό αλλά ιδιαίτερο τρόπο ψαρέματος από την ακτή.
«Παλαιότερα τα μπλε καβούρια που βγάζαμε ήταν πολύ μεγαλύτερα από αυτά που συναντάμε σήμερα. Μου έχει τύχει να πιάσω καβούρι που έφτανε ακόμη και τα 500 γραμμάρια. Έχουν πολύ δυνατές δαγκάνες και χρειάζεται μεγάλη προσοχή όταν τα πλησιάζεις και προσπαθείς να τα βγάλεις, γιατί μόλις αρπάξουν κάτι δεν το αφήνουν εύκολα. Το ωραίο είναι ότι δεν χρειάζεσαι απαραίτητα βάρκα για να τα ψαρέψεις. Μπορείς να σταθείς στην ακτή, να βάλεις ένα κομμάτι κοτόπουλο για δόλωμα και να περιμένεις. Μόλις πλησιάσει το καβούρι και πιαστεί από το δόλωμα, το σηκώνεις σιγά και το μαζεύεις με την απόχη. Θέλει υπομονή και προσοχή στις κινήσεις, αλλά είναι ένας όμορφος τρόπος ψαρέματος. Και όταν τελειώσει η διαδικασία, γίνεται ένας εξαιρετικός μεζές, με πολύ νόστιμο κρέας, ιδανικός για το τραπέζι και το τσίπουρο», αναφέρει ο κ. Λιάπης.
Η εξάπλωση, πάντως του μπλε καβουριού συνδέεται με την ικανότητά του να επιβιώνει σε διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες.
Σύμφωνα με το ερευνητικό έργο της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, το Callinectes sapidus είναι ευρύαλο και ευρύθερμο είδος. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αντέχει σε σημαντικές μεταβολές της αλατότητας και της θερμοκρασίας του νερού.
Οι ιδιότητες αυτές το βοηθούν να εγκαθίσταται σε παράκτιες περιοχές όπου αναμειγνύεται το γλυκό νερό των ποταμών με το θαλασσινό. Τέτοιες συνθήκες επικρατούν και στο Δέλτα του Πηνειού, δημιουργώντας ένα περιβάλλον κατάλληλο για την παρουσία και την ανάπτυξή του.
Κάθε καλοκαίρι, πάντως, η ίδια εικόνα επιστρέφει στις εκβολές του Δέλτα του Πηνειού. Οι βάρκες βγαίνουν στο νερό, τα δίχτυα σηκώνονται και ανάμεσα στα ψάρια ξεπροβάλλουν οι γνώριμες γαλάζιες δαγκάνες. Οι ψαράδες θα προσπαθήσουν προσεκτικά να τις ξεμπλέξουν, θα γκρινιάξουν για τις ζημιές και ύστερα, όταν πέσει η δουλειά, κάποιο από τα καβούρια θα βρεθεί στη μέση του τραπεζιού, δίπλα στο τσίπουρο. Κάπως έτσι κυλά η ζωή στις εκβολές του Πηνειού, όπου ακόμη και ένας «εισβολέας» μπορεί, με τον καιρό, να γίνει μέρος των ιστοριών και των συνηθειών του τόπου.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Μικρά Ασία: Σεισμός μεγέθους 5 βαθμών σημειώθηκε στο νοτιοανατολικό τμήμα της Μικράς Ασίας
Σεισμός μεγέθους 5 βαθμών σημειώθηκε σήμερα το πρωί στο Μπαταλγκαζί, στην επαρχία Μαλάτια της νοτιοανατολικής Μικράς Ασίας, και έγινε αισθητός σε γειτονικές επαρχίες χωρίς να προκαλέσει ζημιές ή θύματα, όπως ανακοίνωσε η τουρκική υπηρεσία αντιμετώπισης καταστροφών (AFAD).
«Δεν υπάρχει καμία ένδειξη για καμία προβληματική κατάσταση μετά τον σεισμό των 5 βαθμών που σημειώθηκε στις 06:20 (τοπική ώρα, 07:20 ώρα Ελλάδας) στην περιοχή Μπαταλγκαζί, στην επαρχία Μαλάτια και που έγινε αισθητός στις επαρχίες Μαλάτια, Ελαζίγ, Αντιγιαμάν, Τουντσελί και Σανλιούρφα. Οι ομάδες μας συνεχίζουν να επιχειρούν επί του πεδίου», σημείωσε η AFAD.
«Δεν έχουμε εντοπίσει καμία αρνητική εξέλιξη αλλά αξιολογούμε όλες τις αναφορές», δήλωσε από την πλευρά του ο Τούρκος υπουργός Περιβάλλοντος και Αστικής Ανάπτυξης Μουράτ Κουρούμ.
Το 2023 η νοτιοανατολική Μικρά Ασία είχε πληγεί από φονικό σεισμό ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 53.000 ανθρώπους και προκάλεσε καταστροφές σε πολλές πόλεις της περιοχής.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Βενεζουέλα: Ξεπέρασαν τους 5.000 οι νεκροί των σεισμών του Ιουνίου
Το ΔΝΤ αποδεσμεύει 346 εκατ. δολάρια για τη χρηματοδότησης της ανοικοδόμησης
Ο επίσημος απολογισμός των θυμάτων των σεισμών που έπληξαν τη Βενεζουέλα την 24η Ιουνίου ξεπέρασε τους 5.000 νεκρούς χθες Παρασκευή, όμως ο αριθμός αυτός παραμένει ακόμη προσωρινός, μετά την καταστροφή που άφησε χιλιάδες άστεγους, ενώ παράλληλα το Καράκας ανακοίνωσε πως εξασφάλισε χρηματοδότηση από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), ύψους 346 εκατομμυρίων δολαρίων, για να ξεκινήσει η ανοικοδόμηση.
Τουλάχιστον 5.069 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους όταν έπληξαν τη χώρα της Λατινικής Αμερικής οι σεισμοί 7,2 και 7,5 βαθμών, με 39 δευτερόλεπτα διαφορά ο ένας από τον άλλο, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές στο βόρειο τμήμα της, ιδίως στην πολιτεία Λα Γουάιρα, σύμφωνα με τα δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν χθες από τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Χόρχε Ροδρίγκες.
Ο αριθμός των τραυματιών παρέμεινε αμετάβλητος, στους 16.740.
Ο αριθμός των αγνοουμένων παραμένει απροσδιόριστος. Η κυβέρνηση αποφεύγει να κάνει υποθέσεις. Τη μεθεπομένη της καταστροφής, ο ΟΗΕ υπολόγισε πως θα μπορούσαν να φτάνουν ως ακόμη και τους 50.000.
Εκατοντάδες κτίρια υπέστησαν ζημιές ή κατέρρευσαν ολοσχερώς, κυρίως στη Λα Γουάιρα.
Από τους σχεδόν 20.000 ανθρώπους που έχουν μείνει άστεγοι οι περισσότεροι διαμένουν σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς στη Γουάιρα, δημοφιλή προορισμό κοντά στην πρωτεύουσα Καράκας — σε γήπεδα, σε πλατείες, σε πεζοδρόμια…
Για να χρηματοδοτηθούν τα έργα ανοικοδόμησης, η Βενεζουέλα εξασφάλισε από το ΔΝΤ την αποδέσμευση 346 εκατομμυρίων που ήταν παγωμένα, καθώς ο διεθνής χρηματοπιστωτικός οργανισμός δεν αναγνώριζε ως νόμιμο πρόεδρο τον Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος ανατράπηκε με την αιματηρή στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ τον Ιανουάριο.
Το ποσό θα επιτρέψει να προσφερθεί «υποστήριξη στις οικογένειες» που επλήγησαν από την καταστροφή, εξασφαλίζοντας κεφάλαια για «στέγη, υποδομές, απαραίτητες δημόσιες υπηρεσίες», συνόψισε χθες η υπηρεσιακή πρόεδρος Ντέλσι Ροδρίγκες.
Το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα ανακοίνωσαν τον Απρίλιο ότι άρχισαν διαδικασία αποκατάστασης των σχέσεών τους με τη Βενεζουέλα, που είχαν ανασταλεί το 2019, μερικούς μήνες μετά την ανατροπή του πρώην προέδρου Μαδούρο.
Στη Γουάιρα, συγγενείς θυμάτων και εθελοντές συνέχιζαν και χθες να ψάχνουν πτώματα στα συντρίμμια. Κάποιοι χρησιμοποιούσαν βαριά μηχανήματα για να σηκώσουν τοίχους ώστε να μπορέσουν να φθάσουν στους ανθρώπους τους.
«Υπάρχει πολύς κόσμος εκεί κάτω» αλλά «κανένας δεν θέλει να αγγίξει τους νεκρούς», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ιλδεγάρ Μουχίκα, εξηντάρης οικονομολόγος που ψάχνει την πρώην σύζυγό του, θαμμένη κάτω από πελώριους όγκους μπετόν στα συντρίμμια 12ώροφης πολυκατοικίας.
«Καμιά στιγμή οι οργανισμοί του κράτους δεν εκδήλωσαν ενδιαφέρον για τα πτώματα», εξεμάνη. Παρότι «υπάρχουν ορατά πτώματα, αν δεν υπάρχουν οικογένειες για να τα αναγνωρίσουν, δεν λαμβάνονται υπόψη» και δεν προσμετρώνται στον απολογισμό των θυμάτων, είπε ακόμη.
Στις αρχές Ιουλίου, η υπηρεσιακή πρόεδρος Ροδρίγκες επέμεινε πως «κανένας δεν θα θαφτεί σε ομαδικό τάφο».
Όσο περνούν οι μέρες, κάποιοι καταφεύγουν σε «τυφλοπόντικες», ιδιώτες οι οποίοι, έναντι αμοιβής, βοηθούν οικογένειες να ανασύρουν τους νεκρούς τους.
Ο Χοάν Τορούμο, 45χρονος εθελοντής από τη Γουάιρα, αποδοκιμάζει τη συγκεκριμένη πρακτική.
«Ξέρω κάποιον που του πήραν 1.300 δολάρια», είπε ο διασώστης, επικρίνοντας την έλλειψη βοήθειας από τον κρατικό μηχανισμό για την ανάσυρση των πτωμάτων.
Η επαφή με «τυφλοπόντικες» γίνεται με τη μεγαλύτερη δυνατή διακριτικότητα, κατ’ αυτόν, κι η αμοιβή για κάθε νεκρό που ανασύρεται είναι 300 δολάρια. «Όταν βρίσκουν τον άνθρωπό σου, σου ζητούν μια μαύρη σακούλα σκουπιδιών και στον φέρνουν μέσα σ’ αυτή», σημείωσε.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Μυτιλήνη: Όταν ένας σχολικός κήπος εκτός από λαχανικά παράγει και… μεταδιδακτορική έρευνα
Η περίπτωση του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης
Όλη τη σχολική χρονιά που μόλις τελείωσε, λίγο μετά το πρώτο κουδούνι, η αυλή του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης αποκτούσε έναν διαφορετικό ρυθμό. Ανάμεσα στις φωνές των παιδιών, κάποιοι μαθητές κατευθύνονταν στα υπερυψωμένα παρτέρια για να ελέγξουν αν τα φυτά χρειάζονταν νερό, άλλοι παρατηρούσαν τα έντομα που κινούνταν ανάμεσα στα λαχανικά, ενώ κάποιοι άνοιγαν τον κάδο του κομπόστ για να δουν πώς τα φύλλα και τα οργανικά υπολείμματα από τα σχολικά γεύματα μετατρέπονται σταδιακά σε γόνιμο χώμα. «Για τα παιδιά, ο σχολικός κήπος δεν αποτελεί μια περιστασιακή δραστηριότητα. Είναι μέρος της καθημερινότητάς τους και, πολλές φορές, η ίδια η τάξη τους» λέει στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο εκπαιδευτικός του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης και διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Αριστείδης Σγατζός.
Ο σχολικός κήπος δημιουργήθηκε πριν από τέσσερα χρόνια στην αυλή των Κεντρικών Διδακτηρίων, με στόχο να αποτελέσει έναν ζωντανό χώρο μάθησης. Εκεί όπου μέχρι πρότινος υπήρχε ένας χώρος που χρησιμοποιούνταν ως πάρκινγκ (παλιότερα τα καλοκαίρια φιλοξενούσε τον κινηματογράφο «Παλλάς») διαμορφώθηκαν με την αρωγή του Δήμου Μυτιλήνης υπερυψωμένα παρτέρια, σύστημα κομποστοποίησης, υπαίθρια τάξη και γωνιές παρατήρησης της φύσης. Η δημιουργία του ήταν αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας εκπαιδευτικών, μαθητών, γονέων και ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας, ενώ σημαντική υπήρξε η συμβολή της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, που υποστήριξε την προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού, καθώς το σχολείο φιλοξενεί και παιδιά με προσφυγικό υπόβαθρο. Η συνεργασία με το συστεγαζόμενο στο ιστορικό σχολικό συγκρότημα στο κέντρο της πόλης, Πρότυπο ΓΕΛ διπλασίασε τον χώρο του κήπου και επέκτεινε τις δραστηριότητες που γίνονται σε αυτόν.
«Από την αρχή, λέει ο κ. Σγατζός, επιλέχθηκε να εφαρμοστούν πρακτικές οικολογικής καλλιέργειας και αρχές και μέθοδοι της περμακουλτούρας. (σ.σ Η περμακουλτούρα αεικαλλιέργεια, είναι μια επιστήμη σχεδιασμού αναγεννητικών οικοσυστημάτων. Στοχεύει στη δημιουργία αυτάρκων, βιώσιμων οικισμών μιμούμενη τα μοτίβα της φύσης. Βασίζεται σε τρεις ηθικούς πυλώνες: φροντίδα της γης, φροντίδα των ανθρώπων και δίκαιη κατανομή πόρων). Στο κήπο μας δεν χρησιμοποιούνται χημικά λιπάσματα ή φυτοφάρμακα. Το έδαφος προστατεύεται με εδαφοκάλυψη από φυσικά υλικά, παράγεται κομπόστ από οργανικά υπολείμματα, αξιοποιούνται τεχνικές εξοικονόμησης νερού, ενώ τα παιδιά μαθαίνουν στην πράξη ότι η υγεία του εδάφους αποτελεί τη βάση κάθε καλλιέργειας».
Οι μαθητές συμμετέχουν σε όλες τις εργασίες του κήπου. Σπέρνουν, μεταφυτεύουν, ποτίζουν, ξεχορταριάζουν, συλλέγουν σπόρους, παρακολουθούν την ανάπτυξη των φυτών και συγκομίζουν τους καρπούς. Μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα αρωματικά φυτά, να ξεχωρίζουν τα ωφέλιμα έντομα, να παρατηρούν τις αλλαγές των εποχών και να κατανοούν ότι η παραγωγή της τροφής απαιτεί χρόνο, υπομονή και φροντίδα για να φτάσει τελικά να μοιραστεί στα παιδιά κι εν γένει στη σχολική κοινότητα.
«Η ίδια η φύση γίνεται ο δάσκαλος. Ένας σπόρος που δεν φύτρωσε, μια δυνατή βροχή, το χαλάζι, η ξηρασία ή μια επίθεση από σαλιγκάρια μετατρέπονται σε αφορμές για συζήτηση και αναζήτηση λύσεων. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι η μάθηση δεν προκύπτει μόνο όταν όλα εξελίσσονται σύμφωνα με το σχέδιο, αλλά και όταν χρειάζεται να προσαρμοστούν σε όσα συμβαίνουν» σημειώνει ο κ. Σγατζός.
Ο κήπος, ωστόσο, δεν λειτουργεί ως ξεχωριστή δραστηριότητα. Ενσωματώνεται στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία. Στα μαθηματικά οι μαθητές υπολογίζουν επιφάνειες, αποστάσεις και ποσότητες. Στη γλώσσα γράφουν ημερολόγια, παρατηρήσεις και αφηγήσεις. Στα Φυσικά μελετούν το έδαφος, τους μικροοργανισμούς, τα φυτά και τις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα σε ένα οικοσύστημα. Πολύ συχνά το μάθημα μεταφέρεται έξω από την αίθουσα και ο χώρος του κήπου μετατρέπεται σε χώρο διδασκαλίας, συνδέεται με τα μικροσκόπια και τη συλλογή βιβλίων του Εργαστηρίου Φυσικών Επιστημών – Βιβλιοθήκης του σχολείου.
Ο σχολικός κήπος έχει εξελιχθεί και σε σημείο συνάντησης της σχολικής κοινότητας. Γονείς, εκπαιδευτικοί, εθελοντές και τοπικοί φορείς συμμετέχουν κατά καιρούς στις εργασίες, ενώ αναπτύσσονται συνεργασίες με άλλα σχολεία και συλλογικότητες της Λέσβου. Μέσα από αυτές τις δράσεις τα παιδιά γνωρίζουν την τοπική βιοποικιλότητα, τις παραδοσιακές ποικιλίες και τη σημασία της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
«Στόχος μας δεν είναι να μάθουν τα παιδιά απλώς να καλλιεργούν λαχανικά. Μας ενδιαφέρει να μάθουν να παρατηρούν, να συνεργάζονται, να φροντίζουν έναν κοινό χώρο και να κατανοούν ότι ο άνθρωπος αποτελεί μέρος της φύσης και όχι κάτι έξω από αυτήν» λέει ο κ. Σγατζός.
Και μεταδιδακτορική έρευνα
Αυτές οι παρατηρήσεις ήταν και η αφετηρία της μεταδιδακτορικής έρευνας του κ. Σγατζού στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, η οποία εξετάζει πώς η συμμετοχή των παιδιών σε έναν σχολικό κήπο που βασίζεται στις αρχές της περμακουλτούρας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη φύση και τη σχέση τους με αυτήν. Όπως σημειώνει «η έρευνα γεννήθηκε μέσα από την καθημερινή εκπαιδευτική πράξη και όχι το αντίστροφο ενώ έδωσε και πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα τα οποία παρουσιάστηκαν σε πανελλήνια και διεθνή επιστημονικά συνέδρια».
Και καταλήγει ο κ. Σγατζός: «Σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση, η απώλεια της βιοποικιλότητας και η απομάκρυνση των παιδιών από το φυσικό περιβάλλον αποτελούν παγκόσμιες προκλήσεις, ένας σχολικός κήπος δεν λύνει από μόνος του τα προβλήματα. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως ένας μικρός τόπος όπου τα παιδιά μαθαίνουν, μέσα από την πράξη, ότι η φροντίδα της γης, η συνεργασία και η συλλογική ευθύνη δεν αποτελούν αφηρημένες έννοιες, αλλά καθημερινές εμπειρίες. Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη αξία του σχολικού κήπου: ότι κάθε εποχή του χρόνου, μέσα σε μια αυλή σχολείου στο κέντρο της Μυτιλήνης, υπενθυμίζει πως η εκπαίδευση μπορεί να ξεκινά από ένα μικρό σπορόφυτο, αλλά να καλλιεργεί πολλά περισσότερα από φυτά».
Στρατής Μπαλάσκας Φωτογραφίες 1ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης ΑΠΕ-ΜΠΕ
Υπουργός Παιδείας Ιταλίας: «Και στο σχολείο του μέλλοντος ή στο περιβάλλον της ΤΝ ο ρόλος του εκπαιδευτικού πρέπει να μείνει θεμελιώδης»
Το σχολείο του σήμερα και γενικότερα η εκπαιδευτική πολιτική κι οι αλλαγές και μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται ώστε να μπορεί η διδασκαλία να αντιμετωπίσει τις ενεστώσες και μελλοντικές προκλήσεις κι απαιτήσεις, βρέθηκαν στο επίκεντρο των επαφών που είχε ο υπουργός Παιδείας της Ιταλίας Τζουζέπε Βαλντιτάρα με την Ελληνίδα ομόλογό του Σοφία Ζαχαράκη κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα(8-9 Ιουλίου).
Το ΑΠΕ-ΜΠΕ μίλησε με τον Ιταλό υπουργό, ο οποίος αναφέρθηκε στη συνεργασία που κυοφορείται ανάμεσα στις δύο χώρες για να αντιμετωπισθούν αυτές οι προκλήσεις, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η τεχνική κι επαγγελματική εκπαίδευση και η ένταξη στην αγορά εργασίας, με παράλληλη ενδυνάμωση του ρόλου του εκπαιδευτικού και των αξιών που μεταδίδει το σχολείο, αλλά και για να μετριασθούν προβλήματα όπως η δημογραφική κρίση, το μεταναστευτικό κι η πολιτισμική κι εκπαιδευτική ενσωμάτωση.
Ακολουθεί η συνέντευξη του υπουργού Παιδείας της Ιταλίας Τζουζέπε Βαλντιτάρα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στον Γιώργη-Βύρωνα Δάβο
Γ-Β.Δ: Βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα· μπορεί το εκπαιδευτικό και πανεπιστημιακό σύστημα να ανταποκριθεί σε αυτό το καθήκον, συμβαδίζοντας με την τεχνολογία και τις επαγγελματικές απαιτήσεις των φοιτητών, διασφαλίζοντας παράλληλα τον επαγγελματικό τους προσανατολισμό; Επίσης, ποια είναι τα αποτελέσματα της συνάντησής σας με την Ελληνίδα Υπουργό, κυρία Ζαχαράκη;
Τζουζέπε Βαλντιτάρα: Καταρχάς, θέλω να τονίσω ότι η συνάντηση με την ηγεσία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και την κυρία Ζαχαράκη ήταν εξαιρετική. Συζητήσαμε για τις άμεσες πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί, ιδίως στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης κι αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε έναν πολύ στενό διάλογο σε διάφορα μέτωπα: από την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αναδιάρθρωση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, μέχρι τη δημιουργία μιας κοινής ομάδας εργασίας. Αυτή θα αποτελείται από Έλληνες και Ιταλούς εμπειρογνώμονες των δύο Υπουργείων, αλλά και από εκπροσώπους της σχολικής κοινότητας, με σκοπό τη σύγκριση και την αξιολόγηση των καλών πρακτικών, ώστε να βρούμε κοινές απαντήσεις σε προβλήματα που μοιράζονται τα εκπαιδευτικά μας συστήματα. Η συνεργασία μας θα είναι πολύ στενή.
Γ-Β.Δ: Αναφερθήκατε στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Πιστεύετε ότι πρέπει να θέσουμε ένα όριο στη χρήση της, κρατώντας την σε μια ανθρώπινη κλίμακα;
Τζουζέπε Βαλντιτάρα: Το θέμα της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι το κυρίαρχο ζήτημα του μέλλοντος. Αποτελεί μια τεράστια ευκαιρία, αλλά προφανώς ενέχει και κινδύνους και πρέπει να εκπαιδεύσουμε τους νέους και τους μαθητές να αναγνωρίζουν αυτούς τους κινδύνους, καθώς και τα ηθικά ζητήματα που προκύπτουν. Όμως, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει εξαιρετικές υπηρεσίες στην εξατομίκευση της εκπαίδευσης, δομημένης πάνω στις ανάγκες του κάθε μαθητή. Όμως, ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, ο ρόλος του εκπαιδευτικού θα παραμένει πάντα θεμελιώδης, καθώς πρέπει να είναι ειδικά καταρτισμένος για να διαχειρίζεται αυτά τα προγράμματα. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι το σχολείο είναι μια μεγάλη ανθρώπινη κοινότητα, όπου η προσωπική σχέση καθηγητή και μαθητή είναι αναντικατάστατη.
Βλέπουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως ένα εργαλείο που διευκολύνει τη μάθηση και ενισχύει τις σπουδές σε πολλούς τομείς και την έχουμε ήδη εντάξει στα νέα σχολικά προγράμματα για να ενδυναμώσουμε τη διδασκαλία των μαθηματικών και της φυσικής, ενώ την εισαγάγαμε και ως αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο. Πάνω από όλα, όμως, βρίσκεται η ανθρώπινη νοημοσύνη, όπως εξελίχθηκε στα εκατομμύρια χρόνια της εξέλιξής μας και δεν πρέπει να επιτρέψουμε να συρρικνωθεί ποτέ.
Γ-Β.Δ: Τόσο στην Ιταλία, όσο και στην Ελλάδα υπάρχει μία ανάγκη για καλύτερη τεχνική εκπαίδευση κι επαγγελματικό προσανατολισμό σε άμεση σύνδεση με την αγορά εργασίας. Εθίγη αυτό το θέμα στη συνάντησή σας με την κα Ζαχαράκη;.
Τζουζέπε Βαλντιτάρα: Οι δύο χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυτό κρίσιμο ζήτημα της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και μοιραστήκαμε τις ίδιες ανησυχίες. Στον τομέα αυτό, επιθυμούμε να δημιουργήσουμε κοινά εκπαιδευτικά κέντρα , φέρνοντας κοντά ιταλικές και ελληνικές επιχειρήσεις και σχολεία. Το δικό μας μοντέλο, το λεγόμενο «4+2», προβλέπει 4 χρόνια τεχνικής εκπαίδευσης και 2 χρόνια ανώτερης τεχνολογικής εκπαιδευσης μεταδευτεροβάθμιου/τριτοβάθμιου χαρακτήρα. Φυσικά, η μετάβαση στα δύο τελευταία έτη είναι προαιρετική, καθώς κάποιος μετά την τετραετία μπορεί να βγει κατευθείαν στην αγορά εργασίας. Αυτή η δομή προϋποθέτει τη στενή συνεργασία σχολείου, επιχειρήσεων και τεχνολογικής εκπαίδευσης και γνωρίζει μεγάλη επιτυχία και σε άλλες χώρες, επειδή γεφυρώνει οργανικά το σχολείο με τον επιχειρηματικό κόσμο.
Ο στόχος είναι διπλός: από τη μία πλευρά, να προσφέρει στους μαθητές άμεσες και σίγουρες ευκαιρίες απασχόλησης που ανταποκρίνονται στα ταλέντα και τις προσδοκίες τους, προσφέροντας δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης. Από την άλλη πλευρά, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών μας, οι οποίες έχουν τεράστια ανάγκη από εξειδικευμένους τεχνικούς που σήμερα δεν βρίσκουν στην αγορά. Είναι μια αμοιβαία επωφελής κατάσταση (win-win). Επιπλέον, στελέχη και επιχειρηματίες έχουν τη δυνατότητα να διδάξουν στα σχολεία αυτά, μεταφέροντας τις εξειδικευμένες γνώσεις που απαιτεί η σύγχρονη παραγωγή.
Γ-Β.Δ: Αμφότερες οι χώρες, ωστόσο, αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της δημογραφικής κρίσης, και το θέμα της ένταξης ανθρώπων από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε αυτό;
Τζουζέπε Βαλντιτάρα: Το θέμα της υπογεννητικότητας είναι θεμελιώδες για εμάς. Πρέπει να επενδύσουμε πρωτίστως οικονομικά: να εξασφαλίσουμε βρεφονηπιακούς σταθμούς για τις οικογένειες, ώστε να επιτρέπεται στις γυναίκες να εργάζονται παρόλο που έχουν παιδιά, και να αναπτύξουμε ένα φορολογικό σύστημα δίκαιο που θα ευνοεί και θα στηρίζει τις πολύτεκνες οικογένειες.
Όσον αφορά το συνδεδεμένο ζήτημα της μετανάστευσης, για το οποίο συζήτησα επίσης με την κυρία Ζαχαράκη, πιστεύω ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να εστιάσουμε πολύ στην επαναξιολόγηση των αξιών του πολιτισμού μας όπου ανεξάρτητα από το θρησκευτικό κομμάτι, εξετάζοντάς το καθαρά από την πλευρά των αρχών, η ισότητα και η κεντρικότητα του ατόμου είναι θεμελιώδεις.
Είναι προφανές ότι όποιος έρχεται εδώ πρέπει να αναγνωρίζει ότι ο άνδρας και η γυναίκα είναι ίσοι. Πρέπει να αναγνωρίζει ότι οι ατομικές ελευθερίες, που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του δυτικού πολιτισμού, πρέπει να είναι σεβαστές και εγγυημένες για όλους. Ένας από τους πυλώνες του δυτικού κράτους δικαίου είναι ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους, αλλά κυρίως η δημοκρατία, θεσμό που κατακτήσαμε ξεκινώντας από την Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. και το εξελίξαμε μέσα από τη Ρώμη, τον Διαφωτισμό του 18ου αιώνα και τον συνταγματισμό του 19ου αιώνα.
Πιστεύω επιπλέον πως θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα αυστηροί απέναντι στην παράνομη και λαθραία μετανάστευση διότι αυτή τροφοδοτεί και συντηρεί μια από τις πιο ισχυρές μαφίες παγκοσμίως. Επιπλέον, προκαλεί πολλούς θανάτους στη θάλασσα και γεννά την εκμετάλλευση από εγκληματικά δίκτυα για ανασφάλιστη, υποαμειβόμενη και επικίνδυνη εργασία. Οι συνθήκες περιθωριοποίησης στις οποίες ζουν οδηγούν συχνά στην παραβατικότητα, όπως δείχνουν οι στατιστικές. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που οφείλουμε να καταπολεμήσουμε με αποφασιστικότητα.
Αντίθετα, η νόμιμη μετανάστευση είναι χρήσιμη και θετική και πρέπει να ενσωματώνεται. Όμως, ακριβώς για να επιτευχθεί η ένταξη, πρέπει εμείς οι ίδιοι να έχουμε πλήρη συνείδηση των αξιών μας, ώστε αυτές να μπορούν να αφομοιωθούν και από όσους έρχονται και επιθυμούν να ζήσουν μαζί μας. Αν δεν γνωρίζουμε το παρελθόν μας, πώς θα χτίσουμε μια ενωμένη Ευρώπη, η οποία είναι όλο και πιο απαραίτητη;
Γ-Β.Δ: Κάνατε μια πολύ ωραία αναδρομή στις αξίες που διαμόρφωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε διεθνώς μια υποχώρηση των ανθρωπιστικών σπουδών προς όφελος της τεχνικής εκπαίδευσης. Πρέπει να κάνουμε κάτι για να προστατεύσουμε αυτές τις ανθρωπιστικές αξίες στα σχολικά προγράμματα;
Τζουζέπε Βαλντιτάρα: Πρόσφατα θεσπίσαμε τα νέα προγράμματα για τον πρώτο κύκλο σπουδών (δημοτικό και γυμνάσιο) και τώρα ετοιμάζουμε τα προγράμματα για τον δεύτερο κύκλο (λύκεια και ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση). Στη μεταρρύθμισή μας επιμείναμε σε δύο άξονες.
Από τη μία πλευρά, εισάγουμε τη λεγόμενη «επανάσταση των μαθηματικών». Θέλουμε τα μαθηματικά και τη φυσική να γίνονται αντιληπτά ως πολιτισμικό φαινόμενο που εξηγεί την πραγματικότητα και παύουν να είναι κάτι αφηρημένο και εντάσσονται στην πολιτισμική διαδρομή της κοινωνίας.
Από την άλλη πλευρά, προχωράμε σε μια ισχυρή αναβάθμιση των ανθρωπιστικών σπουδών. Δίνουμε έμφαση στην Ιστορία, ιδιαίτερα στη δυτική και ευρωπαϊκή ιστορία, στην Ιστορία της Τέχνης, στην κλασική μουσική και στην επαφή με τα μεγάλα κλασικά έργα. Δεν μπορούμε να αγνοούμε την εκπληκτική νεωτερικότητα της Οδύσσειας, του Βιργιλίου με την Αινειάδα, του Δάντη. Ή ακόμη της Βίβλου, όχι για να δημιουργήσουμε ένα θρησκευτικό σχολείο, αλλά επειδή είναι αδύνατο να κατανοήσει κανείς τη λογοτεχνία, την τέχνη και τη μουσική της Ευρώπη χωρίς τη γνώση στοιχείων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, που βρίσκονται στη βάση του καλλιτεχνικού συμβολισμού. Το ίδιο ισχύει και για τη Γεωγραφία, η οποία πρέπει να ξεκινά από τη γνώση του τόπου, του δήμου, του έθνους, της Ευρώπης και τελικά του κόσμου, συνδυάζοντας τη φυσική με την πολιτική γεωγραφία. Όλα αυτά γίνονται για να αποκτήσει ο μαθητής μια στέρεη ταυτότητα. Όπως έλεγε ο Έριχ Φρομ, ο άνθρωπος χωρίς ταυτότητα διολισθαίνει προς την αλλοτρίωση. Εμείς δεν θέλουμε νέους αλλοτριωμένους, αλλά νέους με ισχυρή αυτογνωσία.
Γιώργης Δάβος: Κλείνοντας, ποια είναι η πρόγνωσή σας για το σχολείο του μέλλοντος;
Τζουζέπε Βαλντιτάρα: Από το σχολείο περνάει το μέλλον των χωρών μας, της Ελλάδας και της Ιταλίας. Γνωρίζω πολλούς εκπαιδευτικούς με μεγάλο ζήλο και ενθουσιασμό, και είμαι βέβαιος ότι το ίδιο συμβαίνει και στην Ελλάδα. Διέκρινα αυτόν τον ενθουσιασμό και στην κυρία Ζαχαράκη, όταν μου μιλούσε με πάθος για το ελληνικό σχολείο.
Το κλειδί είναι η αναβάθμιση του ρόλου του εκπαιδευτικού: πρέπει να του επιστρέψουμε το κύρος και το κοινωνικό γόητρο που του αξίζει, ώστε να αποτελέσουν οι δάσκαλοι σημεία αναφοράς για τους νέους μας για να μπορούν να κοιτάζουν το μέλλον με εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους. Προς τούτο, στην Ιταλία μετονομάσαμε το Υπουργείο σε “Υπουργείο Παιδείας και Αξίας”. Όπου ως αξία εννοούμε ότι κάθε μαθητής πρέπει να δίνει τον καλύτερο εαυτό του μέσα από την προσπάθεια. Χωρίς προσπάθεια και κόπο δεν πας πουθενά.
Παράλληλα, το Κράτος πρέπει να στηρίζει οικονομικά την Παιδεία. Εμείς αυξήσαμε σημαντικά τους πόρους μας κατά 9%, ενώ στον τελευταίο προϋπολογισμό υπήρξε μια επιπλέον αύξηση 1,9%. Ενισχύσαμε τις απολαβές του προσωπικού και αξιοποιήσαμε τα ευρωπαϊκά κονδύλια για τις υποδομές, χτίζοντας νέα σχολεία και ανακαινίζοντας τα υπάρχοντα, πετυχαίνοντας παράλληλα σημαντικά αποτελέσματα κατά της σχολικής διαρροής. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια είναι πολύτιμα, αλλά θεωρώ ότι πρέπει να εμπλέξουμε και τον ιδιωτικό τομέα, καθώς το σχολείο είναι κοινωνικό αγαθό που ωφελεί και όσους μελλοντικά θα απασχολήσουν αυτούς τους εκπαιδευμένους νέους. Συμπερασματικά, τόσο στην Ιταλία όσο και στην Ελλάδα, ο κόσμος της εκπαίδευσης βρίσκεται σε μια μεγάλη, δημιουργική κίνηση.
Γιώργης- Βύρων Δάβος
Επισυνάπτεται φωτογραφία (πρεσβευτής Ιταλίας Πάολο Κούκουλι και υπουργός Παιδείας Τζουζέπε Βαλντιτάρα) ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ (Γ-Β. Δάβος)
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Φέτα και ελαιόλαδο: Οι δύο ελληνικοί «πρεσβευτές» των 2,1 δισ. ευρώ – Τι αλλάζει με το Ελαιοκομικό Μητρώο
Σπ. Πρωτοψάλτης: Τα δυο προϊόντα είναι η ταυτότητα της χώρας
Δύο από τα πλέον αναγνωρίσιμα ελληνικά προϊόντα στις διεθνείς αγορές, η φέτα και το ελαιόλαδο, αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής αγροτικής οικονομίας, στηρίζοντας εκατοντάδες χιλιάδες παραγωγούς, επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες.
Η συνολική αξία των εξαγωγών των δύο προϊόντων ξεπέρασε το 2025 τα 2,1 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας τη δυναμική που διαθέτουν η ποιότητα, η αυθεντικότητα και η ισχυρή ελληνική ταυτότητα στη διεθνή αγορά.
Όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης: «Η φέτα και το ελαιόλαδο δεν είναι απλώς δύο από τα πιο γνωστά ελληνικά προϊόντα. Πίσω τους βρίσκονται χιλιάδες παραγωγοί, αγροτικές οικογένειες, μεταποιητικές επιχειρήσεις και ολόκληρες τοπικές οικονομίες. Αποτελούν μέρος της ταυτότητας της χώρας μας, αλλά και ισχυρά αναπτυξιακά και εξαγωγικά πλεονεκτήματα, τα οποία οφείλουμε να προστατεύουμε και να αξιοποιούμε ακόμη περισσότερο».
Φέτα: Ο «βασιλιάς» των ελληνικών τυριών
Η φέτα, βασικός πυλώνας της εγχώριας αιγοπροβατοτροφίας, αποτελεί το σημαντικότερο ελληνικό τυροκομικό προϊόν. Η Ελλάδα διαθέτει συνολικά 25 καταχωρισμένες ονομασίες τυριών, από τις οποίες οι 23 είναι ΠΟΠ και οι δύο ΠΓΕ, με τη φέτα ΠΟΠ να κατέχει τη μερίδα του λέοντος.
Το 2025 η εγχώρια παραγωγή φέτας ανήλθε σε περίπου 152.700 τόνους, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 64% της καταγεγραμμένης παραγωγής τυριών της χώρας, χωρίς να συνυπολογίζονται τα τυριά τυρογάλακτος. Για την παρασκευή της χρησιμοποιήθηκε το 75% του πρόβειου και το 41% του γίδινου γάλακτος που παρήχθη στην Ελλάδα, γεγονός που σημαίνει ότι συνολικά το 69% της εγχώριας παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος κατευθύνθηκε στη φέτα.
Η εξαγωγική της δραστηριότητα αποδείχθηκε ιδιαίτερα ισχυρή, καθώς περίπου 105.000 τόνοι, δηλαδή το 69% της παραγωγής, κατευθύνθηκαν στο εξωτερικό, με την αξία τους να αγγίζει τα 835 εκατομμύρια ευρώ. Με την επίδοση αυτή, η φέτα καλύπτει πλέον το 9% της συνολικής αξίας των ελληνικών εξαγωγών τροφίμων. Κορυφαία αγορά-στόχος παραμένει η Γερμανία, ενώ ακολουθούν η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, με τις πέντε αυτές χώρες να απορροφούν το 70% των εξαγωγών.
«Η επιτυχία της φέτας αποδεικνύει ότι ένα προϊόν με σταθερή ποιότητα, αυθεντικότητα και ισχυρή σύνδεση με τον τόπο παραγωγής του μπορεί να πρωταγωνιστήσει στις πιο απαιτητικές αγορές. Η προστασία της φέτας είναι συγχρόνως προστασία του εισοδήματος των κτηνοτρόφων, της ελληνικής γαλακτοπαραγωγής και της προστιθέμενης αξίας που δημιουργείται στην περιφέρεια», υπογράμμισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Πρωτοψάλτης.
Ελαιόλαδο: Το «υγρό χρυσάφι» της οικονομίας
Εξίσου ισχυρό είναι το αποτύπωμα της ελληνικής ελαιοκομίας, στην οποία δραστηριοποιούνται περίπου 700.000 παραγωγοί σε όλη τη χώρα. Στον επίσημο κατάλογο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων περιλαμβάνονται 33 καταχωρισμένες ελληνικές ονομασίες ελαιολάδων, εκ των οποίων 20 είναι ΠΟΠ και 13 ΠΓΕ, αποτυπώνοντας τον πλούτο των τοπικών ποικιλιών και των διαφορετικών ελαιοπαραγωγικών περιοχών της χώρας.
Το 2025, οι εξαγωγές ελληνικού ελαιολάδου ανήλθαν σε 1,31 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 12,4% των συνολικών εξαγωγών τροφίμων της χώρας. Για την τρέχουσα ελαιοκομική περίοδο 2025-2026, η παραγωγή υπολογίζεται σε περίπου 235.000 τόνους, με τις εξαγωγές να εκτιμώνται στους 139.000 τόνους. Με βάση τον μέσο όρο της περιόδου 2022-2025, η Ελλάδα σταθεροποιείται στην τέταρτη θέση παγκοσμίως, πίσω από την Ισπανία, την Τουρκία και την Τυνησία.
«Το ελληνικό ελαιόλαδο διαθέτει εξαιρετικά ποιοτικά και διατροφικά χαρακτηριστικά. Η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι να αυξήσουμε το ποσοστό που διατίθεται τυποποιημένο και επώνυμα, ώστε μεγαλύτερο μέρος της τελικής αξίας να επιστρέφει στον Έλληνα παραγωγό και στην ελληνική οικονομία. Δεν αρκεί να παράγουμε ένα εξαιρετικό προϊόν· πρέπει να το διαθέτουμε στις αγορές με την αξία και την ταυτότητα που πραγματικά του αναλογούν», επισήμανε ο Γενικός Γραμματέας.
Ελαιοκομικό Μητρώο: Ψηφιακή απλούστευση χωρίς γραφειοκρατία
Κρίσιμο εργαλείο για την καλύτερη οργάνωση του κλάδου αποτελεί η επικαιροποίηση του Ελαιοκομικού Μητρώου, ώστε η Πολιτεία να διαθέτει πληρέστερη και ακριβέστερη εικόνα για τις εκμεταλλεύσεις, την παραγωγική βάση και τις ποσότητες που παράγονται.
Η υποχρεωτική υποβολή των Δηλώσεων Συγκομιδής Ελαιοκάρπου, με απόφαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έχει μετατεθεί για την ελαιοκομική περίοδο 2026-2027, με ημερομηνία έναρξης την 1η Οκτωβρίου 2026, ώστε να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες τεχνικές προσαρμογές.
Παράλληλα, επιδιώκεται η διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων με την ΑΑΔΕ και η αξιοποίηση των στοιχείων του ΟΣΔΕ, σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στόχος είναι τα διαθέσιμα στοιχεία να αντλούνται ηλεκτρονικά και να αποφεύγονται η επανάληψη διαδικασιών, η ταλαιπωρία και το πρόσθετο κόστος για τους ελαιοπαραγωγούς.
«Το Ελαιοκομικό Μητρώο πρέπει να λειτουργήσει ως ένα σύγχρονο εργαλείο και όχι ως άλλη μία γραφειοκρατική επιβάρυνση. Χρειαζόμαστε αξιόπιστα δεδομένα, ιχνηλασιμότητα και αποτελεσματικούς ελέγχους, αλλά με απλές διαδικασίες. Η διαλειτουργικότητα των συστημάτων είναι το κλειδί, ώστε η Πολιτεία να αξιοποιεί τα στοιχεία που ήδη διαθέτει και να μην ζητά από τον πολίτη να τα υποβάλλει ξανά», κατέληξε ο κ. Πρωτοψάλτης.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
AI Act: Το νέο θεσμικό πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και η επόμενη ημέρα του ψηφιακού μετασχηματισμού
Δ. Παπαστεργίου: «Επιλέγουμε την καινοτομία με κανόνες»
Μόλις λίγα 24ωρα μετά την ψήφιση από τη Βουλή του νόμου για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ψηφιακή πολιτική της χώρας, με επίκεντρο τη δημιουργία των προϋποθέσεων για την ασφαλή και οργανωμένη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
Η ψήφιση του νόμου αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που δεν περιορίζεται στη θέσπιση κανόνων για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά συνδέεται με την ανάπτυξη υπολογιστικών υποδομών, την αξιοποίηση των δεδομένων, την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας, καθώς και τη διαμόρφωση των θεσμών που απαιτούνται για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης.
Έπειτα από μια περίοδο κατά την οποία το βάρος δόθηκε στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, τη μείωση της γραφειοκρατίας και την επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες, η έμφαση μετατοπίζεται πλέον στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης με τρόπο που να ενισχύει την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
Το πολιτικό στίγμα της νομοθετικής πρωτοβουλίας έδωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Η ψήφιση του εθνικού πλαισίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί το θεμέλιο για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει ως κεντρική προτεραιότητα να βγει η χώρα μπροστά στην ψηφιακή εποχή, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον που προσελκύει επενδύσεις και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Με τον νόμο για το Ai Act, επιλέγουμε την καινοτομία με κανόνες. Δημιουργούμε ένα σταθερό ορίζοντα για τις επιχειρήσεις που, σε συνδυασμό με κορυφαίες υποδομές όπως ο υπερυπολογιστής “ΔΑΙΔΑΛΟΣ”, και το Ai Factory «Pharos», μετατρέπουν τη χώρα σε τεχνολογικό κόμβο για τη νοτιοανατολική Ευρώπη». Και καταλήγει: «Η τεχνολογία αποκτά νόημα όταν επιστρέφει ως όφελος στην κοινωνία, όταν μεταφράζεται σε ταχύτερη εξυπηρέτηση με λιγότερη γραφειοκρατία για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, όταν συμβάλλει στη δημιουργία νέων βιώσιμων ευκαιριών για την ανάπτυξη της χώρας».
Ο νόμος οργανώνει το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του ευρωπαϊκού AI Act, καθορίζοντας τις αρμόδιες εποπτικές αρχές, τις διαδικασίες συνεργασίας και το πλαίσιο εποπτείας και κυρώσεων που απαιτείται για την εφαρμογή του Κανονισμού στην Ελλάδα. Δεν εισάγει νέους ευρωπαϊκούς κανόνες, αλλά διαμορφώνει τον μηχανισμό μέσα από τον οποίο οι προβλέψεις του ευρωπαϊκού πλαισίου θα εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο.
Βασική αρχή του AI Act αποτελεί η προσέγγιση που βασίζεται στον κίνδυνο. Οι υποχρεώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που ενδέχεται να δημιουργεί κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης για την υγεία, την ασφάλεια ή τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών. Έτσι, διαφορετικές απαιτήσεις προβλέπονται για εφαρμογές όπως τα chatbots ενημέρωσης πολιτών και διαφορετικές για συστήματα που χρησιμοποιούνται σε κρίσιμους τομείς, όπως η υγεία ή η αξιολόγηση προσωπικού, όπου απαιτούνται αυστηρότεροι μηχανισμοί ελέγχου, ανθρώπινη εποπτεία και τεκμηρίωση των αποφάσεων.
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου συνοδεύεται από την ανάπτυξη των υποδομών που θεωρούνται αναγκαίες για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», ο οποίος θα παρέχει υπολογιστικούς πόρους υψηλών επιδόσεων σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσιους φορείς και επιχειρήσεις, διευρύνοντας τις δυνατότητες ανάπτυξης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη διακυβέρνηση των δεδομένων, καθώς η ανάπτυξη αξιόπιστων εφαρμογών προϋποθέτει την ύπαρξη ποιοτικών δεδομένων. Η εφαρμογή του Data Governance Act, η περαιτέρω ανάπτυξη του data.gov.gr και οι πολιτικές διακυβέρνησης δεδομένων αποσκοπούν στη δημιουργία ενός πλαισίου ασφαλούς αξιοποίησης των δεδομένων, με σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και των δικαιωμάτων των πολιτών.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η δημιουργία του AI Factory «Pharos», το οποίο αναμένεται να προσφέρει πρόσβαση σε προηγμένες υποδομές, τεχνογνωσία και εξειδικευμένα εργαλεία σε πανεπιστήμια, ερευνητές, νεοφυείς επιχειρήσεις και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με στόχο την ενίσχυση της παραγωγής καινοτομίας και την ανάπτυξη νέων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Τον συντονισμό της εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου αναλαμβάνει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, μέσω της Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, η οποία θα έχει την ευθύνη για την υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης επισημαίνουν ότι η ψήφιση του νόμου εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την ανάπτυξη του οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης στη χώρα, ο οποίος συνδυάζει το νέο θεσμικό πλαίσιο με επενδύσεις σε υποδομές, δεδομένα, έρευνα και καινοτομία. Στόχος είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε η Ελλάδα να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και τη θέση της στη νέα ψηφιακή εποχή.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Ανοικτά αύριο τα καταστήματα για την πρώτη Κυριακή των θερινών εκπτώσεων
Προσδοκίες για αυξημένη κίνηση λόγω τουρισμού
Ανοικτά θα είναι αύριο, Κυριακή 19 Ιουλίου, τα εμπορικά καταστήματα, στο πλαίσιο της πρώτης Κυριακής των θερινών εκπτώσεων, με τις εμπορικές επιχειρήσεις να προσδοκούν ότι η αυξημένη τουριστική κίνηση θα δώσει ώθηση στην αγορά, σε μία περίοδο που θεωρείται καθοριστική για την πορεία του λιανεμπορίου έως το τέλος του έτους.
Η λειτουργία των καταστημάτων είναι προαιρετική, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Το προτεινόμενο ωράριο είναι από τις 11:00 έως τις 20:00, ωστόσο οι ώρες λειτουργίας διαμορφώνονται από τις κατά τόπους εμπορικές ενώσεις και τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Έτσι, τα περισσότερα μικρομεσαία εμπορικά καταστήματα αναμένεται να εξυπηρετήσουν το κοινό έως περίπου τις 18:00, ενώ πολυκαταστήματα, εμπορικά κέντρα και μεγάλες εμπορικές αλυσίδες αναμένεται να παραμείνουν ανοικτά έως τις 20:00.
Οι πρώτες ημέρες των θερινών εκπτώσεων καταγράφουν διαχρονικά αυξημένη κίνηση στις εμπορικές αγορές, ενώ η πρώτη Κυριακή της εκπτωτικής περιόδου αποτελεί για τους εμπόρους μια επιπλέον ευκαιρία προσέλκυσης καταναλωτών. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η εμπορική κίνηση της αυριανής ημέρας θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό τόσο από την τουριστική επισκεψιμότητα όσο και από τις καιρικές συνθήκες. Οι υψηλές θερμοκρασίες που προβλέπονται ενδέχεται να περιορίσουν την προσέλευση κατά τις μεσημβρινές ώρες, με την αγορά να εκτιμά ότι μεγαλύτερη κινητικότητα θα καταγραφεί το πρωί και αργά το απόγευμα.
Οι προσδοκίες παραμένουν συγκρατημένα αισιόδοξες, καθώς η κορύφωση της τουριστικής περιόδου αναμένεται να ενισχύσει την κίνηση στις εμπορικές αγορές της Αθήνας, του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, αλλά και των δημοφιλών νησιωτικών και ηπειρωτικών προορισμών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του εμπορικού κόσμου, ο συνολικός κύκλος εργασιών των φετινών θερινών εκπτώσεων μπορεί να διαμορφωθεί μεταξύ 7 και 7,4 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας ονομαστική αύξηση από 2% έως 5% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), με αφορμή την εκπτωτική περίοδο, υπενθυμίζει στις επιχειρήσεις ότι σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής πρέπει να αναγράφεται υποχρεωτικά και η προγενέστερη τιμή του προϊόντος, δηλαδή η χαμηλότερη τιμή που εφαρμόστηκε κατά τις 30 ημέρες πριν από την πρώτη εφαρμογή της έκπτωσης. Η μείωση της τιμής μπορεί να παρουσιάζεται είτε ως ποσοστό έκπτωσης, είτε ως συγκεκριμένο ποσό, είτε με αναγραφή της νέας και της προγενέστερης τιμής ή της διαγραμμένης παλαιάς τιμής, σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα Δεοντολογίας.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, σε δήλωσή του επισημαίνει ότι οι θερινές εκπτώσεις αποτελούν σημαντική περίοδο για το ελληνικό εμπόριο, καθώς προσφέρουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα ενίσχυσης του κύκλου εργασιών τους και στους καταναλωτές την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν αγορές σε πιο συμφέρουσες τιμές. Όπως τονίζει, προϋπόθεση για την επιτυχία της εκπτωτικής περιόδου αποτελεί η τήρηση της νομιμότητας, η διαφάνεια στις τιμές και η διατήρηση της σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Την ίδια ώρα, η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ελλάδας (ΟΙΥΕ) έχει προκηρύξει πανελλαδική απεργία για την Κυριακή, εκφράζοντας την αντίθεσή της στη λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές και διεκδικώντας, μεταξύ άλλων, την κατοχύρωση της κυριακάτικης αργίας.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
