Κονδύλια ύψους 2,955 δισ. ευρώ για το 2025 (επιπλέον 1,115 δισ. ευρώ από εφέτος) έχουν εγγραφεί στον νέο προϋπολογισμό, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν παρεμβάσεις κυρίως στον τομέα της αύξησης των διαθέσιμων εισοδημάτων και γενικότερα στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής και στην αντιμετώπιση του δημογραφικού.

   Σύμφωνα με τον  προϋπολογισμό, από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και γενικότερα το οικονομικό επιτελείο  προγραμματίζονται για το επόμενο έτος, μεταξύ άλλων, τα εξής:

   -Μείωση από την 1η Ιανουαρίου, κατά μία ποσοστιαία μονάδα, των ασφαλιστικών εισφορών. Ειδικότερα, η μείωση αυτή αναλύεται σε μείωση 0,5% στις εισφορές των εργαζόμενων και 0,5% στις εργοδοτικές εισφορές κλάδου υγείας, με το ετήσιο καθαρό κόστος για το 2025 να ανέρχεται σε 440 εκατ. ευρώ.

   -Κατάργηση από 1/1/2025 του τέλους επιτηδεύματος στους ελεύθερους επαγγελματίες, σε συνέχεια της μείωσης κατά 50% το 2024, με κόστος 113 εκατ. ευρώ για το 2024 και 238 εκατ. ευρώ για το 2025.

   -Μονιμοποίηση της επιστροφής του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο με νέο σύστημα το οποίο βασίζεται στην πραγματική κατανάλωση, με κόστος 100 εκατ. ευρώ για το 2025.

   -Αύξηση των συντάξεων με βάση τον ρυθμό μεταβολής του πληθωρισμού και του ΑΕΠ, με κόστος επιπλέον 398 εκατ. ευρώ για το 2025.

   -Από τον Απρίλιο 2025 θα πραγματοποιηθεί νέα αύξηση στους βασικούς μισθούς όλων των δημοσίων υπαλλήλων, έτσι ώστε ο εισαγωγικός μισθός στο Δημόσιο να μην υπολείπεται του επιπέδου του κατώτατου μισθού του ιδιωτικού τομέα. Το μικτό κόστος της νέας παρέμβασης για το 2025 εκτιμάται αρχικά σε 143 εκατ. ευρώ περίπου. Ωστόσο, το τελικό κόστος εξαρτάται από την τελική αύξηση του κατώτατου μισθού.

   -Από 1/1/2025 θεσπίζεται η αυτοτελής φορολόγηση της αποζημίωσης των εφημεριών των ιατρών του ΕΣΥ με συντελεστή 22%, με κόστος 40 εκατ. ευρώ.

   -Αύξηση από 1/1/2025 της αποζημίωσης για τη νυχτερινή απασχόληση του ένστολου προσωπικού (Ελληνική Αστυνομία- ΕΛΑΣ, Πυροσβεστικό Σώμα- ΠΣ, Λιμενικό Σώμα- Ελληνική Ακτοφυλακή- ΛΣ-ΕΛΑΚΤ, Ένοπλες Δυνάμεις), με κόστος 25 εκατ. ευρώ.

   Παράλληλα, για το νέο έτος έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό δημοσιονομικές και θεσμικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο του ευρύτερου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το δημογραφικό.

   Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής μέτρα:

   -Αύξηση του επιδόματος γέννησης από 2.000 ευρώ σε 2.400 έως 3.500 ευρώ (αναλόγως του αριθμού των τέκνων) με αναδρομική ισχύ από 1/1/2023, με κόστος 90 εκατ. ευρώ για το 2024 και 45 εκατ. ευρώ για το 2025.

   -Κατάργηση από το 2025 του φόρου ασφαλίστρων συμβολαίων υγείας (15%) για παιδιά έως 18 ετών, με ετήσιο κόστος 17 εκατ. ευρώ.

   -Θέσπιση από το 2025 φοροαπαλλαγής για τις οικειοθελείς παροχές επιχειρήσεων υπέρ νέων γονέων καθώς και για παροχές που σχετίζονται με βρεφονηπιακούς σταθμούς, με ετήσιο κόστος 6 εκατ. ευρώ.

   -Αύξηση από το νέο ακαδημαϊκό έτος του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος για τα περιφερειακά Πανεπιστήμια κατά 500 ευρώ, με κόστος 15 εκατ. ευρώ για το 2025.

   -Δημιουργία του νέου προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου» στο εθνικό σκέλος του ΑΠΔΕ, ύψους 250 εκατ. ευρώ, με δυνατότητα προσέλκυσης επιπλέον ιδιωτικών πόρων, για την αναβάθμιση των σχολικών υποδομών της χώρας.

   Επιπλέον, από το 2025 οι παρεμβάσεις επεκτείνονται και συμπεριλαμβάνουν, πλην οικονομικών ενισχύσεων, κίνητρα για την αξιοποίηση των κενών σπιτιών. Συγκεκριμένα, οι κυριότερες παρεμβάσεις συνίστανται σε:

   -Δημιουργία νέου προγράμματος «ΣΠΙΤΙ μου ΙΙ», με συνολικό προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1 δισ. ευρώ χρηματοδοτείται από το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ και 1 δισ. ευρώ από τις εμπορικές τράπεζες. Το επιτόκιο θα είναι μειωμένο κατά 50% από το τρέχον εμπορικό, καθώς το ποσό που χρηματοδοτείται από το ΤΑΑ θα είναι άτοκο. Τα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια διευρύνονται σε σχέση με το πρώτο πρόγραμμα «ΣΠΙΤΙ μου». Το πρόγραμμα θα καλύπτει φυσικά πρόσωπα και ζευγάρια ηλικίας 25 έως 50 ετών, με εισόδημα το οποίο κυμαίνεται από 10.000 ευρώ έως 20.000 ευρώ για τον άγαμο, ενώ για το ζευγάρι αυξάνεται σε 28.000 ευρώ με προσαύξηση 4.000 ευρώ για κάθε τέκνο.

   -Δημιουργία νέου προγράμματος «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», με κύριο σκοπό την ενεργειακή βελτίωση παλαιών κατοικιών. Προβλέπεται η χορήγηση δανείου έως 25.000 ευρώ με μηδενικό επιτόκιο και συνολικό προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ποσό ύψους 300 εκατ. ευρώ χρηματοδοτείται από το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ και ποσό ύψους 100 εκατ. ευρώ από τις εμπορικές τράπεζες.

   -Απαλλαγή για τρία έτη από τον φόρο εισοδήματος των εισοδημάτων από ενοίκια ακινήτων εμβαδού έως 120 τ.μ., τα οποία θα εκμισθωθούν με μακροχρόνια μίσθωση, ενώ ήταν κενά ή σε βραχυχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον τρία έτη. Το εκτιμώμενο κόστος για το 2025 ανέρχεται σε 3 εκατ. ευρώ και για τα έτη 2026- 2028 σε 13 εκατ. ευρώ, κατ’ έτος.

   -Διπλασιασμός της μέγιστης επιδότησης του προγράμματος «Ανακαινίζω- Νοικιάζω» από το ποσό των 4.000 ευρώ στο ποσό των 8.000 ευρώ, η οποία θα καλύπτει το 60% έναντι του 40% των δαπανών. Το πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ και συγκεκριμένα, 25 εκατ. ευρώ για το 2024 και 25 εκατ. ευρώ για το 2025.

   -Επέκταση έως το τέλος του 2025 της αναστολής του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, με σκοπό την αύξηση των προς διάθεση κατοικιών, με ετήσιο κόστος 18 εκατ. ευρώ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με μία διαφορετική ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου την τελευταία Κυριακή του χρόνου αποχαιρετά το 2024 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Σε αυτήν ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αναρτήσει μία εικόνα με λέξεις, που αντικατοπτρίζουν τις κυβερνητικές προτεραιότητες τόσο το απερχόμενο, όσο και το νέο έτος. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, «αξιοποιώντας την τεχνολογία, αναλύσαμε όλες τις ανασκοπήσεις του έτους και, κάνοντας και μια επιλογή, καταλήξαμε σε κάποιες λέξεις που εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα» και υπογραμμίζει τις λέξεις υγεία, εργασία, παιδεία, οικονομία, νέοι, δικαιοσύνη, στήριξη.

Ακολουθεί ολόκληρη η ανάρτηση του πρωθυπουργού στο Facebook:

«Κάθε Κυριακή, μοιράζομαι μαζί σας μια ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου που υλοποιούμε με στόχο να βελτιώσουμε την καθημερινότητα όλων των Ελληνίδων και όλων των Ελλήνων.

Στην τελευταία ανασκόπηση της χρονιάς, θέλω να μοιραστώ μαζί σας μια εικόνα που συνοψίζει με λέξεις προς τα πού είναι στραμμένη η προσοχή μας. Αξιοποιώντας την τεχνολογία, αναλύσαμε όλες τις ανασκοπήσεις του έτους και, κάνοντας και μια επιλογή, καταλήξαμε σε κάποιες λέξεις που εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα.

Θα αναφέρω κάποιες από αυτές: υγεία, εργασία, παιδεία, οικονομία, νέοι, δικαιοσύνη, στήριξη. Είναι λέξεις που αντικατοπτρίζουν τις προτεραιότητές μας και τα βήματα που κάναμε και κάνουμε προς μια ισχυρή οικονομία, μια κοινωνία με περισσότερες ευκαιρίες και μια χώρα που προχωρά μπροστά με αυτοπεποίθηση. Προχωράμε στο νέο έτος με την ίδια δέσμευση: να δουλεύουμε με συνέπεια και αποτελεσματικότητα, ώστε αυτές οι λέξεις να γίνονται πράξεις που κάνουν τη ζωή όλων καλύτερη. Καλή χρονιά σε όλες και σε όλους!».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Δουλειά μας είναι να ασχολούμαστε με τα προβλήματα όλων των πολιτών της χώρας και να δίνουμε μία ξεχωριστή μέριμνα για τις πιο απομονωμένες περιοχές της πατρίδας μας», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνέντευξη που παρεχώρησε στην εφημερίδα «Τα Χωριάτικα» την οποία εκδίδει η δημοσιογράφος Φωτεινή Γάλλου στην Πρώτη Σερρών.

Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε τα οικονομικά κίνητρα, που έδωσε προ μηνών η κυβέρνηση σε όλους όσοι επιλέξουν να μετεγκατασταθούν στον βόρειο Έβρο πιλοτικό πρόγραμμα για όλη την ελληνική περιφέρεια, ενώ επέμεινε στην περαιτέρω ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα αλλά και του τουρισμού μικρής κλίμακας. Σε ό,τι αφορά στη χρήση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ο πρωθυπουργός επεσήμανε μεταξύ άλλων ότι «οι ΑΠΕ θα οδηγήσουν σε μείωση των τιμών ενέργειας, αλλά οι πρώτοι ωφελημένοι πρέπει να είναι οι Δήμοι οι οποίοι τις υποδέχονται».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη στην εφημερίδα «Τα Χωριάτικα» και τη δημοσιογράφο, Φωτεινή Γάλλου.

Φωτεινή Γάλλου: Σας ευχαριστούμε πολύ για την τιμή και την πρόσκληση. Είναι πάρα πολύ σημαντικό όχι μόνο για «Τα Χωριάτικα» και για μένα προσωπικά, αλλά και για όλα τα χωριά, καθώς και τους νέους που παίρνω το θάρρος να εκπροσωπήσω σε σχέση με τα χωριά. Για εμάς είναι το σπίτι μας και το γεγονός ότι επιλέγετε να ρίξετε φως σε αυτό το θέμα είναι πραγματικά πολύ σημαντικό.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Εγώ να σε συγχαρώ, αρχικά, για το εγχείρημα. Το εντόπισα κάποια στιγμή στο διαδίκτυο και μου έκανε παρά πολλή εντύπωση το γεγονός ότι σου ήρθε η ιδέα να κάνεις κάτι τόσο καινοτόμο και να αναδείξεις τι σημαίνει να ζεις σήμερα σ ένα χωριό της ελληνικής περιφέρειας.

Φωτεινή Γάλλου: Ένα θέμα που απασχολεί εμένα προσωπικά και τους ανθρώπους που θέλω να πιστεύω ότι εκπροσωπώ, τους νέους και τα χωριά, είναι κάτι το οποίο συζητώ πολύ συχνά με φίλους μου που μπορεί να μένουν στο εξωτερικό, στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη: το αν θα γυρίσουν κάποτε στο χωριό. Οι απαντήσεις είναι πολλές και διαφορετικές και αυτό που όλοι λένε είναι ότι λείπει το κίνητρο. Πρόσφατα, η κ. Ζαχαράκη ανακοίνωσε κάποια κίνητρα για τα χωριά στον Έβρο. Είναι μέσα στα πλάνα σας το σχέδιο της αποκέντρωσης και η προσέλκυση των νέων πίσω στο χωριό;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πράγματι, τα κίνητρα  το οποία ανακοινώσαμε για τον βόρειο Έβρο, δηλαδή μία πρόσθετη οικονομική υποστήριξη σε κάποιον ο οποίος θα πάρει την απόφαση να εγκατασταθεί στα συγκεκριμένα χωριά των Δήμων που καλύπτονται από το πρόγραμμα, τα βλέπω και ως ένα πιλοτικό πρόγραμμα για να δούμε αν πραγματικά αυτό το οποίο χρειάζεται σήμερα κάποιος νέος για να ζήσει σε ένα χωριό της ελληνικής περιφέρειας είναι μια πρόσθετη οικονομική ενίσχυση ή αν τελικά το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο.

Γιατί φαντάζομαι ότι το πρώτο ζήτημα που θέτουν και οι νέοι με τους οποίους συνομιλείς είναι αυτό της επαγγελματικής αποκατάστασης. «Γυρίζω στο χωριό και ποια δουλειά μπορώ να κάνω εκεί; Μπορώ, παραδείγματος χάρη, να ασχοληθώ καινοτόμα με τον πρωτογενή τομέα -κάτι το οποίο ενδιαφέρει πολλούς νέους ανθρώπους- και με αυτόν τον τρόπο να έχω μια καλή επαγγελματική προοπτική; Υπάρχουν επιλογές να ζω στο χωριό και να δουλεύω εξ αποστάσεως και να απολαμβάνω την ποιότητα ζωής της ελληνικής περιφέρειας, έχοντας, όμως, ταυτόχρονα και μία επαγγελματική ενασχόληση που μου επιτρέπει να ικανοποιώ τις προσωπικές μου φιλοδοξίες; Μπορεί ενδεχομένως το χωριό να είναι κοντά σε ένα μεγαλύτερο αστικό κέντρο, να επικοινωνώ, να ζω στο χωριό, αλλά να δουλεύω στην πόλη με πολύ περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες;».

Νομίζω  ότι κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή, αλλά αυτό το οποίο μας ενδιαφέρει να καταλάβουμε είναι αν κάποιο πρόσθετο οικονομικό κίνητρο θα βοηθήσει στο να μπορέσουν να γυρίσουν νέοι άνθρωποι στα χωριά. Και, βέβαια, βλέπω με πολύ ενδιαφέρον και τοπικές πρωτοβουλίες, όπως τη δική σου, γιατί θεωρώ ότι υπάρχουν όρια στο τι μπορεί να κάνει το κράτος από πάνω προς το κάτω. Πρέπει να γίνονται πράγματα και από κάτω προς τα πάνω. Είδα, για παράδειγμα, μία πρωτοβουλία στη Φουρνά Ευρυτανίας -φαντάζομαι ότι την γνωρίζεις καλά. Εκεί η τοπική κοινωνία οργανώθηκε και προσφέρει στέγη και, ενδεχομένως, και άλλες ευκαιρίες σε οικογένειες οι οποίες θα επιλέξουν να ζήσουν στο χωριό.

Μετά πρέπει να δούμε τα άλλα ζητήματα, ειδικά για τα πιο απομονωμένα χωριά. Όσον αφορά στα σχολεία, γενικά είμαστε καλυμμένοι, καθώς ένας από τους λόγους που έχουμε πάρα πολλούς δασκάλους και καθηγητές είναι ακριβώς γιατί πρέπει να καλύψουμε κάθε γωνιά της πατρίδας μας. Πρόσβαση σε υγεία, ο κοντινότερος γιατρός στο κοντινότερο Κέντρο Υγείας. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ζωή στην περιφέρεια έχει τις ομορφιές της και τις δυσκολίες της και, τελικά, αν οι ομορφιές είναι περισσότερες από τις δυσκολίες, η επιλογή φαντάζομαι είναι πιο εύκολη.

Φωτεινή Γάλλου: Μπαίνοντας στο 2025, όλη η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει κοινά προβλήματα, με βασικότερο αυτό της ακρίβειας της καθημερινότητας και τα αυξημένα ενοίκια. Εφόσον πλέον υπάρχει εξ αποστάσεως εργασία σε ένα μεγάλο ποσοστό -και απ’ ό,τι βλέπουμε θέλετε κι εσείς να την προάγετε- θα μπορούσε το χωριό να είναι μία μελλοντική λύση; Η αποκέντρωση να είναι μία απάντηση ακόμα και στην ακρίβεια;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι όχι μόνο θα μπορούσε, αλλά σε έναν βαθμό είναι ήδη. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ζωή στο χωριό είναι πολύ φθηνότερη από τη ζωή σε μία πόλη και ακόμα φθηνότερη από τη ζωή, ενδεχομένως, στην πρωτεύουσα.

Δεν υπάρχει, επίσης, καμία αμφιβολία ότι η ελληνική περιφέρεια, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, μαραζώνει σε κάποιες περιοχές, ακριβώς γιατί δεν πηγαίνει νέος κόσμος να αντικαταστήσει τους ηλικιωμένους που είναι πιο συνδεδεμένοι με το χωριό. Αν, όμως, υποθέταμε ότι θα δούλευες εξ αποστάσεως και θα κέρδιζες τα ίδια χρήματα με αυτά που θα κέρδιζες στην Αθήνα, προφανώς και θα αποταμίευες περισσότερα στο χωριό, γιατί η ζωή θα ήταν φθηνότερη. Αυτό είναι δεδομένο. Η στέγη είναι φθηνότερη, ειδικά αν γυρίσει κανείς, μάλιστα, σ’ ένα χωριό με το οποίο έχει σύνδεση, όπου μπορεί να έχει μία οικογενειακή περιουσία, ένα σπίτι.

Οπότε, εάν αυτό το οικονομικό ισοζύγιο είναι πιο ευνοϊκό και ταυτόχρονα έχεις μία καλύτερη, ποιοτική ζωή, πιστεύω ακράδαντα ότι υπάρχει προοπτική επιστροφής.

Ειδικά στα χωριά και στα μικρότερα σχολεία και η ποιότητα της εκπαίδευσης μπορεί να είναι καλύτερη, γιατί πολύ απλά υπάρχουν λιγότερα παιδιά, άρα ο δάσκαλος και ο καθηγητής μπορούν να ασχολούνται περισσότερο με τα παιδιά. Σήμερα πια το ψηφιακό χάσμα γεφυρώνεται, παράδειγμα ότι έχουμε ψηφιακούς διαδραστικούς πίνακες σε όλα τα σχολεία από την Ε’ Δημοτικού. Έτσι, και ένα παιδί το οποίο μπορεί να είναι σε ένα απομονωμένο χωριό μπορεί να έχει την ίδια τεχνολογική υποδομή με ένα παιδί το οποίο ζει στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη. Η τεχνολογία είναι γέφυρα, η οποία σπάει την απομόνωση, γι’ αυτό και πιστεύω ότι αργά αλλά σταδιακά ολοένα και περισσότεροι θα είναι αυτοί που θα έχουν τη δυνατότητα να δουλεύουν εξ αποστάσεως και θα σκέφτονται την επιλογή του χωριού.

Φωτεινή Γάλλου: Κάτι που παρατηρείται είναι η ανάγκη των νέων ανθρώπων για έναρξη καινοτόμων επιχειρήσεων. Είναι στα σχέδιά σας κίνητρα ή κάποιες ελαφρύνσεις για τους νέους μικρούς επιχειρηματίες που αποφασίζουν να ανοίξουν κάτι στα χωριά; Γιατί, φυσικά, καταλαβαίνετε ότι τα μεγέθη είναι πολύ διαφορετικά και ένα μαγαζί στο χωριό δεν είναι απλά ένας δείκτης οικονομίας αλλά η ζωή του χωριού.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι σωστό αυτό που λες, γι’ αυτό και στις παρεμβάσεις που κάναμε για τη φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών ανεβάσαμε το όριο από τους 500 στους 1.500 κατοίκους, ακριβώς για να αναγνωρίσουμε την ιδιαιτερότητα του τι σημαίνει να επιχειρεί κανείς σε μία πιο μικρή κοινότητα. Και για αυτό, ας πούμε, δίνουμε μία προτεραιότητα στα σχέδια στήριξης των νέων αγροτών. Έχω πει στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να κοιτάξουμε να καλύψουμε όσο δυνατόν περισσότερους νέους αγρότες, γιατί οι αγρότες στην περιφέρεια στηρίζουν τα χωριά.

Πρέπει να έχουμε μία ρεαλιστική αίσθηση για το ποιες είναι και οι οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες συνδέονται με το χωριό και σίγουρα ο πρωτογενής τομέας παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο.

Φωτεινή Γάλλου: Θα μου επιτρέψετε να σας ταξιδέψω στα μέρη μου, στον Δήμο Αμφίπολης και συγκεκριμένα στον Τύμβο Καστά, ένα μνημείο που κάνει περήφανους όχι μόνο εμάς αλλά όλη την Ελλάδα. Ξέρουμε ότι γίνονται εργασίες, αλλά επειδή κλείνουμε 10 χρόνια υπάρχει μια ανησυχία στην τοπική κοινωνία για το τι συμβαίνει, καθώς, όπως καταλαβαίνετε, για εμάς μπορεί να αποτελέσει μια πηγή ανάπτυξης. Μπορείτε να μας αποκαλύψετε κάποιο μυστικό του Τύμβου Καστά;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ενημερώθηκα λίγο πριν από τη συνέντευξη από το υπουργείο Πολιτισμού. Δαπανώνται πολλοί πόροι στην ανάδειξη αυτού του σημαντικού μνημείου. Χρειάζεται πάντα πάρα πολύς χρόνος όταν ανακαλύπτουμε κάτι τόσο σημαντικό, για να είμαστε σίγουροι ότι μπορεί να είναι επισκέψιμο. Εκτιμώ όμως ότι το ‘26, το αργότερο το ‘27, όλος ο Τύμβος θα είναι πλήρως επισκέψιμος και νομίζω ότι αυτό θα δώσει μια ακόμη, πολύ σημαντική, συμπληρωματική αναπτυξιακή πνοή στους δήμους τους οποίους καλύπτεις.

Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, μιας και μιλάμε συνολικά για χωριά, εκτός από τον πρωτογενή τομέα υπάρχει και ο τουρισμός μικρής κλίμακας, ο οποίος μπορεί να συνδέεται με πολιτιστικό, θρησκευτικό, περιπατητικό τουρισμό ή και οινοτουρισμό. Αυτές είναι δραστηριότητες οι οποίες γίνονται κατ’ εξοχήν στην ύπαιθρο. ‘Αρα επιχειρηματικές δραστηριότητες που έχουν να κάνουν με τουρισμό μικρής κλίμακας προφανώς είναι στο επίκεντρο για εμάς και θέλουμε να τις στηρίξουμε, ειδικά στους ορεινούς όγκους της ηπειρωτικής Ελλάδος.

Φωτεινή Γάλλου: Θα ήθελα, επίσης, να σας μεταφέρω έναν ακόμα προβληματισμό, ο οποίος αφορά όλα τα χωριά -όχι μόνο την περιοχή μας- και αυτό έχει να κάνει με την πρόσφατη δήλωσή σας σχετικά με το ότι η Ελλάδα θα γίνει «η μπαταρία της Ευρώπης». Υπάρχει έντονη ανησυχία ότι τα χωριά θα είναι αυτά που θα επωμιστούν το βάρος των εγκαταστάσεων αυτού του εγχειρήματος. Πρέπει να ανησυχούμε;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, το αντίθετο θα έλεγα. Το μοντέλο στο οποίο προσανατολιζόμαστε είναι το εξής: εάν, παραδείγματος χάρη, σε έναν δήμο υπάρχουν ανεμογεννήτριες -για τις οποίες γίνεται μεγάλη συζήτηση, αδικαιολόγητα κατά τη γνώμη μου- τότε οι πρώτοι ωφελημένοι με πολύ φθηνή, ενδεχομένως ακόμα και δωρεάν ενέργεια, θα είναι οι κάτοικοι του δήμου. ‘Αρα, εάν η ενέργεια παράγεται κοντά σε κάποια περιοχή, θα πρέπει να καταλαβαίνουν οι πολίτες ότι έχουν όφελος πρώτα απ’ όλα οι ίδιοι. Συνολικά, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα οδηγήσουν σε μείωση των τιμών ενέργειας, αλλά οι πρώτοι ωφελημένοι πρέπει να είναι οι δήμοι οι οποίοι τις υποδέχονται.

Φωτεινή Γάλλου: Οι προβληματισμοί συνδέονται περισσότερο με τις περιβαλλοντολογικές και τις κοινωνικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει όλο αυτό.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Κατ’ αρχάς, κάθε τέτοια κατάσταση έχει και μια ξεχωριστή περιβαλλοντολογική αδειοδότηση. Μπορεί, για παράδειγμα, να υπάρχει ειδικό ζήτημα με την ορνιθοπανίδα σε κάποια περιοχή και να μην μπορεί να εγκαταστήσει κανείς ανεμογεννήτριες εκεί. ‘Αρα, σε κάθε περίπτωση, υπάρχει πάντα ένας σεβασμός στο περιβάλλον. Αλλά πρέπει να αντιληφθούμε ότι οι ανανεώσιμες πηγές είναι πλούτος συνολικά για τη χώρα.

Όλοι θα ωφεληθούμε τελικά από το να παράγουμε περισσότερη ενέργεια από τον Ήλιο και τον άνεμο, αντί να εισάγουμε και να πληρώνουμε ακριβό φυσικό αέριο, πράγμα το οποίο κάνουμε τώρα. Οι πρώτοι ωφελημένοι πρέπει να είναι οι κάτοικοι του δήμου που υποδέχονται τέτοιες εγκαταστάσεις.

Φωτεινή Γάλλου: Πάμε στις δικές σας εμπειρίες με τα χωριά, είτε ως πρωθυπουργός είτε ως πολίτης που αγαπά ιδιαίτερα τα βουνά. Ποια είναι η δική σας σχέση με τα χωριά, ποιες αναμνήσεις ξεχωρίζετε;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάμαι μία φορά όταν ήμουν μικρός, πρέπει να ήμουν 11 χρονών και πήγαινα ΣΤ’ δημοτικού, οι γονείς μου είχαν την ιδέα να με στείλουν για μία εβδομάδα στο χωριό του Παύλου Μπακογιάννη, στα Βελωτά Ευρυτανίας. Εκεί ήταν η πρώτη μου επαφή με το τι θα πει να είσαι σε ένα χωριό. Τότε ήθελες δυο ώρες καρόδρομο για να πας και το χωριό δεν είχε ρεύμα. Θυμάμαι ελληνικό χωριό χωρίς ρεύμα. Ήταν μια καταπληκτική εμπειρία, ένας άλλος κόσμος για εμένα και μία εμπειρία  που έχει εντυπωθεί πάρα πολύ έντονα στις παιδικές μου αναμνήσεις.

Από τότε θέλω πάντα, όταν κάνω περιοδείες, να προσπαθώ να μην πηγαίνω μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα. Τυχαίνει, μάλιστα, και οι πιο ωραίες αναμνήσεις από την πολιτική μου διαδρομή να είναι οι επισκέψεις που κάνω στις κωμοπόλεις και στα χωριά της ελληνικής περιφέρειας. Κατά κανόνα, όταν βλέπει ότι έρχεται ο πρωθυπουργός -τον ψηφίζει, δεν τον ψηφίζει- ένα μεγάλο κομμάτι του χωριού θα πάει να τον δει και να τον γνωρίσει. Και αυτό είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι η Ελλάδα είναι κάτι πολύ παραπάνω από την Αθήνα ή τις μεγάλες πόλεις.

Φωτεινή Γάλλου: Θα μπορούσε ένας πρωθυπουργός να μείνει στο χωριό κάποτε;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, βεβαίως! Εγώ έχω μια πολύ ειδική σχέση με τα χωριά του Ζαγορίου, τα οποία τα αγαπώ από μικρός, από την πρώτη φορά που τα επισκέφτηκα ως κατασκηνωτής με τη ΧΑΝΘ. Θα μπορούσα πολύ εύκολα να φανταστώ τον εαυτό μου να περνάει χρόνο σε ένα τέτοιο χωριό και, ίσως, σε κάποιο από τα πιο απομονωμένα χωριά. Δύσκολο τώρα, γιατί δεν έχουμε πολύ ελεύθερο χρόνο, αλλά αργότερα ναι, γιατί όχι;

Φωτεινή Γάλλου: Αναφέρατε πως πρέπει να γίνονται κινήσεις και από κάτω προς τα πάνω. Ο προβληματισμός μου πάντα ήταν πώς μπορούμε να έχουμε μία ευρύτερη κοινωνία, όπως την ονειρευόμαστε, όταν δεν μπορούμε να έχουμε ένα μικρό χωριό που ευημερεί;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι κοινωνίες θα πρέπει να μπορούν να ευημερούν είτε σε μεγαλύτερη είτε σε μικρότερη κλίμακα. Και, μερικές φορές, τα προβλήματα που έχουν τα μικρά χωριά μπορεί να είναι και πιο εύκολο να επιλυθούν, αρκεί να ασχοληθεί κάποιος. Γιατί είναι προβλήματα μικρής έκτασης.

Δουλειά μας είναι να ασχολούμαστε με τα προβλήματα όλων των πολιτών της χώρας και να δίνουμε μία ξεχωριστή μέριμνα στις πιο απομονωμένες περιοχές της πατρίδας μας. Θα μπορούσε κανείς να μπει εύκολα στον πειρασμό να πει «Μα, καλά, είναι λίγοι εκεί», από πλευράς, ας πούμε, πολιτικού ισοζυγίου. «Γιατί να ασχοληθείς με ένα χωριό που έχει 50 κατοίκους όταν μπορείς να ενδιαφερθείς και να ασχοληθείς με έναν αστικό δήμο που μπορεί να έχει 100.000 κατοίκους;».

Ποτέ δεν το έκανα αυτό. Θυμάμαι, όταν είχαμε τις μεγάλες καταστροφές σε πρώτη φάση στον Ιανό, τότε που απομονώθηκε όλη η ορεινή Αργιθέα και δεν είχε πρόσβαση, δαπανήσαμε ένα πολύ σημαντικό κονδύλι για να εξασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι αυτοί θα μπορούν να έχουν ασφαλή πρόσβαση το συντομότερο δυνατό.

Έχω ένα ειδικό ενδιαφέρον για τους μικρούς ορεινούς δήμους. Συνομιλώ συχνά με τους δημάρχους, γιατί αισθάνομαι ότι όσο πιο μεγάλη προσπάθεια καταβάλλει κανείς να ζήσει σε έναν απομονωμένο τόπο, τόσο μεγαλύτερη φροντίδα περιμένει και από την πολιτεία. Αλλιώς, πολύ απλά, δεν θα επιλέξει να ζήσει εκεί και θα χάσουμε μεγάλο κομμάτι της ίδιας μας της ψυχής.

Η ελληνική ψυχή είναι, νομίζω, ταυτισμένη σε μεγάλο βαθμό με τη ζωή στο χωριό.

Φωτεινή Γάλλου: Εσείς τι θα θέλατε να μάθετε από έναν νέο που έχει μεγαλώσει σε χωριό;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Τι είναι αυτό το οποίο θα σε κάνει να παραμείνεις στο χωριό; Με χαρά θα δεχτώ τις απαντήσεις των αναγνωστών σας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ