Σε λίγες μέρες δε θα λέμε πια «ελέκτεντ»-εκλεγμένο Πρόεδρο τον Ντόναλντ Τραμπ αλλά Πρόεδρο, δόξη και τιμή αφού ορκισμένος πια θα αναλάβει τα καθήκοντα του.

Τώρα πώς αντιλαμβάνεται ο Τραμπ τα καθήκοντα του είναι μια πολύ προσωπικού ύφους υπόθεση που κάνει τον υπόλοιπο πλανήτη, να αναρωτιέται, να αγωνιά και να τρομάζει.

Λέμε «πλανήτη» για να δηλώσουμε στόμφο αλλά σιγά μην ξέρουμε πώς αντιμετωπίζουν το θέμα στην υποσαχάρια Αφρική, στις στέπες της Ασίας, της Ρωσίας, ή σε μια γειτονιά το Νέο Δελχί. Το πρόβλημα είναι η Ευρώπη. Το σπίτι μας – έστω κι αν κάποιοι μένουν στο «σπιτάκι» του κηπουρού…

Η Ευρώπη ως κοιτίδα του κοινωνικού κράτους, του διαφωτισμού, της δημοκρατίας και της αλληλεγγύης, καταρρέει σε όλα τα προαναφερθέντα και μοιραία άβουλη… παρακολουθεί τις εξελίξεις τρέχοντας να προλάβει, χρόνια τώρα, τις αμερικανικές διαθέσεις, προθέσεις και πρωτοβουλίες.

Έχοντας πληρώσει ακριβά την απάθεια και την οικονομική απραξία με την διάλυση θεσμών, αγροτικών καλλιεργειών, βιομηχανιών και εξαρτώμενη από τις εισαγωγές η Ευρώπη τρέμει την έλευση Τραμπ.
Κανείς δεν ξέρει τι θα κάνει ο νέος Πρόεδρος που είναι απρόβλεπτος και πάνω απ΄ όλα και κυριώς είναι ένας έμπορος, στυγνός καπιταλιστής και ίσως κάπου στο βάθος πολιτικός.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο ρόλος του ΝΑΤΟ, και τα συνακόλουθα έσοδα/έξοδα για αμυντικές δαπάνες μαζί με την εμμονή στην κακή Κίνα που μας προμηθεύει με τις μπούρδες που νομίζουμε ότι χρειαζόμαστε από το ΤΕΜU  μέχρι τα σιτηρά και τις άλλες πρώτες ύλες που εισάγουμε για να πουλάμε – ως ευρωπαίοι «μούρη»  και καλά με την ανάπτυξη των υπηρεσιών είναι τα βασικά «όπλα» του νέου προέδρου που κανείς δεν ξέρει πότε και προς τα που θα …εκπυρσοκροτήσουν.

Η Ευρώπη, χρόνια τώρα, έχει γίνει έρμαιο των ακροδεξιών λαϊκιστών  που κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος εις βάρος των κοινωνικών δικαιωμάτων και δεδομένων που είχαν κερδηθεί με αγώνες πολλών ετών.
Με τον Έλον Μασκ στο τίμονι μιας σύγχρονης βιομηχανικής προπαγάνδας που συνοδεύεται από οικονομικού ενδιαφέροντος απειλές – μην ξεχνάμε ότι είναι από τους πλουσιότερους ανθρώπους επί γης με τρομακτική επιρροή – οι ευρωπαίοι ακροδεξιοί τρίβουν τα χέρια τους και υπόλοιποι περιμένουμε τρομοκρατημένοι να δούμε μέχρι που θα φτάσουν οι μη ακροδεξιοί πολιτικοί μας προκείμενου να μη χάσουν το ακροδεξιό τους ακροατήριο…

Η Ευρώπη κοιμάται, ο Τραμπ βρυχάται, ο Έλον Μασκ με τον παρά του μπιπ-την-κυρά-του (όπου «κυρά του» δες ευρωπαίους ηγέτες) και οι υπόλοιποι …περιμένουμε και ελπίζουμε (σε τι δεν έχω καταλάβει αλλά προτιμώ να παραμένω αισιόδοξος)

Γιάννης Καφάτος

Αποχαιρετώ μαζί με όλους τους Έλληνες τον Κώστα Σημίτη, τον πρωθυπουργό της Ελλάδας που η θητεία του αποτέλεσε έναν από τους πιο σημαντικούς σταθμούς στην πρόσφατη εθνική μας διαδρομή.

Ο Κώστας Σημίτης με την πολιτική και προσωπική του στάση διατύπωσε ένα ξεχωριστό παράδειγμα πολιτικού που έθετε εθνικούς στόχους και τους πετύχαινε. Με απαράμιλλο πείσμα, με σχεδόν εμμονική προσήλωση στις αξίες και αρχές, που αποτέλεσαν τους πυλώνες της πολιτικής του, ανέδειξε ως σημαία τον εκσυγχρονισμό της χώρας, την ενδυνάμωση της ισχύος της και την πλήρη ενσωμάτωση της στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ευρώ, Κύπρος, μεγάλα έργα έβαλαν την Ελλάδα στον 21οαιώνα. Απολύτως δίκαια, τοποθετείται στους ιστορικούς ηγέτες της χώρας.

Η σχέση μου με τον Κώστα Σημίτη είναι βιωματική. Σφυρηλατήθηκε μέσα από την άσκηση της πολιτικής. Τροφοδοτήθηκε με τη διαρκή εφαρμογή του πολιτικού του παραδείγματος και έτσι ασπάστηκα ένα τρόπο δουλειάς που τον χαρακτηρίζουν η αφοσίωση, η προσήλωση, η ανυποχώρητη στάση απέναντι στην επίτευξη του στόχου.

Μαζί του διδάχθηκα την πολιτική. Λίγα χρόνια πριν την ένταξη στην ΟΝΕ και το Ευρώ ο υπουργός Κώστας Σημίτης συνέταξε σημαντικά νομοθετήματα που αφορούσαν τη ρύθμιση του ανταγωνισμού, την απελευθέρωση των αγορών, την προστασία του καταναλωτή και πολλά άλλα θεσμικά μέτρα που αποτέλεσαν την βάση λειτουργίας της αγοράς και της οικονομίας. Και ταυτόχρονα κάθε βδομάδα με «εξέταζε» κατά πόσο απέδιδε ο αγώνας για την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού που αποτελούσε εθνικό στόχο και προαπαιτούμενο για την ένταξη μας στην ΟΝΕ. Νεαρός πολιτικός θώπευα τότε τους εκπροσώπους των εργαζόμενων και των φορέων της αγοράς που πίεζαν για τα αιτήματα τους. Μα αυτός με επανέφερε διαρκώς στην τάξη επιμένοντας ότι η επίτευξη του στόχου θα ωφελήσει πρώτα αυτούς .

Πράγματι, δικαιώθηκε όταν η χώρα το έτος 2000 είχε εκπληρώσει τα προαπαιτούμενα για την είσοδο της στην ιστορικότερη ίσως φάση της ευρωπαϊκής της ολοκλήρωσης.

Το πολιτικό του παράδειγμα ακολούθησα και όταν ξαφνικά με ένα τηλεφώνημά του τοποθετήθηκα στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης καλώντας με στη συνέχεια να εργαστώ για την εξάρθρωση της 17Ν. Ήταν μια συγκλονιστική δοκιμασία για μένα όταν λίγες εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων μου, και ενώ επιχειρούσα να κατανοήσω στην ουσία τους τα θέματα του υπουργείου, με ύφος απόλυτα σοβαρό και σχεδόν αυστηρό μου ζήτησε να ασχοληθώ με την τρομοκρατία.

Σε κάθε μας συνάντηση με το ίδιο ύφος του ανθρώπου και πρωθυπουργού που είχε απόλυτη αίσθηση της ευθύνης του, απέρριπτε, με τρόπο κάθετο, τις διάφορες θεωρίες που επιχειρούσα κι εγώ να επαναλάβω για την προέλευση και δράση των μελών της 17Ν. Έτσι, πολύ γρήγορα συνειδητοποίησα ότι με τον Σημίτη τα λόγια δεν περνούσαν, ότι όφειλα να εργαστώ με σχέδιο, με εμβάθυνση της έρευνας και τελικά να ακολουθήσω ένα μοντέλο πολιτικής που δεν ήταν άλλο από τη δική του μεθοδικότητα, σκληρή και επίμονη δουλειά. Έτσι φτάσαμε στο τόσο ποθούμενο αποτέλεσμα μετά από 27 ολόκληρα χρόνια αδυναμίας του ελληνικού κράτους.

Ο Κώστας Σημίτης είναι μεγάλο μέρος της ζωής μου. Αποτελεί την πολιτική μου συνείδηση που την καλλιέργησα, την μπόλιασα με το παράδειγμα του. Αποτελεί ωστόσο και κομμάτι της ψυχής μου, των συναισθημάτων μου, γιατί ήταν συγκλονιστική η παρουσία του στη διαδρομή μου, που τελικά εξελίχθηκε σε αμοιβαία αγάπη και εμπιστοσύνη. Οι παρακαταθήκες του είναι εδώ παρούσες, ζωντανές και αποτελούν τις βασικές συνιστώσες της πορείας του έθνους. Δέσμευση μας, ως τιμή στη μνήμη του, ο διαρκής αγώνας για μια ισχυρή Ελλάδα, με σύγχρονη δημοκρατική διακυβέρνηση και κοινωνική δικαιοσύνη.

Πώς αισθάνεται κανείς, όταν χάνει ένα φίλο, που τον γνωρίζει σχεδόν πενήντα χρόνια; Πώς αισθάνεται, όταν ο φίλος αυτός ήταν μια προσωπικότητα που θα τον γράψει η ιστορία; Αισθάνεται ότι έχει υποχρέωση να αναφερθεί στα πολλά και σημαντικά που αυτός έκανε, αλλά και ότι, ταυτόχρονα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατυπώσει αυτό που είναι διάχυτο μέσα του.

Ο Κωνσταντίνος Σημίτης ήταν μια σπάνια προσωπικότητα που τον διάπλασαν οι πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, η πολιτική δράση των γονέων του, η οικογένεια του, τα ταραχώδη χρόνια της δεκαετίας του 1960, η δικτατορία, οι εμπειρίες του από το πώς προχωρούσαν οι κοινωνίες στην Ευρώπη, όταν εμείς ήμασταν στο γύψο, και μετά η σταθερή προσήλωσή του στο ΠΑΣΟΚ. Αφιέρωσε τη ζωή του στο να συμβάλλει ώστε η Ελλάδα ν’ ανέβει ψηλότερα -πολύ ψηλότερα. Πολιτικά, δεν λοξοδρόμησε ούτε εκατοστό από το χώρο που είχε συνιδρύσει και τον οδήγησε σε δύο εκλογικές νίκες. Το κυριότερο: δεν έκανε τίποτα που να φέρει την Ελλάδα προς τα πίσω.

Αναστοχαζόμενοι τις εξελίξεις στη μεταπολίτευση διαπιστώνουμε, τρία βασικά σχήματα: ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κλήθηκε να εμπεδώσει τη δημοκρατία, να ελέγξει τα κατάλοιπα της δικτατορίας, να αντιμετωπίσει την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο και μια πρωτόγνωρη οικονομική κρίση. Ο Ανδρέας Παπανδρέου κλήθηκε να γεφυρώσει κοινωνικούς και πολιτικούς διχασμούς, κοινωνικές ανισότητες και αντιθέσεις, να εκσυγχρονίσει θεσμούς και σχέσεις σε μια εξαιρετικά δύσκολη φάση διεθνών ανακατατάξεων . Ο Κωνσταντίνος Σημίτης κλήθηκε να παραλάβει μια Ελλάδα «μαύρο πρόβατο» στο ευρωπαϊκό σκηνικό και να την κάνει ευρωπαϊκή χώρα. Μια Ελλάδα για την οποία ο Ανδρέας Παπανδρέου δύο χρόνια πριν είχε διατυπώσει τη γνωστή φράση «είτε το έθνος θα εξαφανίσει το χρέος, είτε το χρέος θα αφανίσει το έθνος». Ο Σημίτης πέτυχε. Και πέτυχε δυνατά. Η πραγματική ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ε. στην ουσία συντελέστηκε μεταξύ 1996 και 2000.

Η μεγάλη ανατροπή πραγματοποιήθηκε με την επικράτηση του Κωνσταντίνου Σημίτη ως πρωθυπουργού από τον Ιανουάριο 1996 και ως Προέδρου του ΠΑΣΟΚ στις εσωκομματικές εκλογές το 1996. Η νέα αυτή φάση συνοδεύεται από μια συνολικότερη αύρα εκσυγχρονισμού και στροφή πορείας. Ο «εκσυγχρονισμός» της περιόδου αυτής -και οποιασδήποτε- δεν καθορίζεται με αποσπασματικές αναφορές στη μία ή την άλλη πολιτική ή σε ειδικά μέτρα. Αφορούσε μια συνολική αντίληψη, που διαχεόταν σε περισσότερα πεδία, στο κυβερνών κόμμα, σε πρόσωπα, αξίες, αντιλήψεις και συμπεριφορές. Πέρα από τη σημασία που είχε για την απεμπλοκή της χώρας από διαδοχικές αδιέξοδες καταστάσεις στην οικονομία και σε άλλα θέματα, είχε σημασία και για την αξιοπιστία και το βάρος της χώρας σε θέματα εξωτερικών σχέσεων, όπως τη θέση της στο ευρωπαϊκό σύστημα, την ένταξη της Κύπρου, τη διασφάλιση κοινοτικών πόρων, το ρόλο στα Βαλκάνια, τις σχέσεις με την Τουρκία κ.α. Απαξιωτική εικόνα της χώρας και της πολιτικής ηγεσίας της θα ήταν αδύνατο να λειτουργήσουν υποστηρικτικά στις προσπάθειές της στο οικονομικό, διεθνοπολιτικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως εξελίχθηκαν.

Μπορεί να διακρίνει κανείς εκσυγχρονιστικές παρεμβάσεις ή μεταρρυθμίσεις σε πεδία, όπως η οικονομία, θεσμικά ζητήματα, στην κοινωνική πολιτική, στην ευρωπαϊκή και εξωτερική πολιτική κ.α.  εκσυγχρονισμός στην οικονομική πολιτική πήρε τη μορφή μιας μεγάλης στροφής αφ’ ενός προς την κατεύθυνση ενός σταθερού και διατηρήσιμου μακροοικονομικού πλαισίου και, αφ’ ετέρου, προς την επίτευξη, έπειτα από πολλά χρόνια, υψηλών ρυθμών μεγέθυνσης, ο συνδυασμός των οποίων θα οδηγούσε στην αποδοχή της Ελλάδας στην ΟΝΕ και, στη συνέχεια, σε μια πορεία αναπτυξιακής σύγκλισης προς τις άλλες χώρες της Ε.Ε. Στο θεσμικό πεδίο προωθήθηκαν μεταρρυθμίσεις στην αυτοδιοίκηση, σε θέματα λειτουργίας του κράτους, και της κοινωνικής πολιτικής. Σημαντικές αλλαγές -και επιτυχίες- σημειώθηκαν επίσης στην εξωτερική πολιτική, όπως στις σχέσεις με τις χώρες των Βαλκανίων.

Οι σημαντικότερες επικρίσεις για τον Σημίτη δεν έρχονταν από την αντιπολίτευση, αλλά από το εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ. Οι συγκρούσεις αυτές έπαιρναν ιδεολογικό μανδύα, αλλά στην ουσία, αποτελούσαν ισχυρές προσωπικές συγκρούσεις, συγκρούσεις φιλοδοξιών και ετερόκλητων συμφερόντων, στοιχεία άλλωστε, που διατρέχουν οριζόντια όλες σχεδόν τις φάσεις της πολιτικής ζωής του τόπου -κάθε τόπου- και όλων των κομμάτων. Ο ίδιος δέχθηκε τη διαγραφή του από το κόμμα, σαν να ήταν νέος βουλευτάκος Άνω Ποταμιάς. Εκτεταμένες αναλύσεις για τη Μεταπολίτευση συχνά δεν αναφέρονται καν στη συμβολή του.

Με τρία λόγια: ο Σημίτης «μας έκανε υπερήφανους», «μας έδωσε υπόσταση». Έχοντας απόλυτη αίσθηση του εθνικού-συλλογικού συμφέροντος προχώρησε, συχνά με ισχυρό προσωπικό πολιτικό κόστος, γνωρίζοντας τι πρέπει να κάνει για τη χώρα.

Θυμάμαι την αείμνηστη Μαλβίνα Κάραλη πόσα του έσουρνε κάθε μέρα από την τηλεοπτική της εκπομπή. Την είχα ρωτήσει κάποια στιγμή τι «κόλλημα είχε φάει με τον Σημίτη» κι η απάντησή της ήταν αποστομωτική, με το χαρακτηριστικό της ύφος: «Δεν θέλω να με κυβερνάνε τα ρομπότ, αγάπη μου»! Συνέχισε μάλιστα: «Δεν τον βλέπεις πώς χαιρετάει τον κόσμο, σαν να καθαρίζει τα τζάμια»!!!

Ναι, ο Σημίτης δεν ήταν το πρότυπο του ηγέτη που ήξεραν οι Έλληνες μέχρι να γίνει πρόεδρος του ΠαΣοΚ και πρωθυπουργός. Ναι, δεν ήταν μπαλκονάτος, δεν ήξερε και δεν μπορούσε να κάνει τα πλήθη να παραληρούν. Ναι, δεν μπορούσε να αναμασήσει τις κοτρόνες του παλαιοκομματισμού, δεν μπορούσε να συμφιλιωθεί με τον λαϊκισμό.

Κι όμως, αυτός που τον αποκαλούσαν «λογιστή με το μπλοκάκι», ήταν  εκ του αποτελέσματος, ο πιο αποτελεσματικός πρωθυπουργός που γνώρισε ο τόπος. Έβαλε κι ολοκλήρωσε όλους τους εθνικούς στόχους.

Προσέξτε: Είσοδος της Ελλάδας στην ΟΝΕ, είσοδος της Κύπρου στην ΕΕ την ώρα που ήταν υπό κατοχή ο μισός της κορμός. Προετοιμασία Ολυμπιακών αγώνων, Μετρό Αθήνας, αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», Αττική οδός, γέφυρά Ρίου -Αντιρίου, Εγνατία οδός. Και τόσα άλλα.

Κι αυτά με ένα κόμμα που στη μεγάλη του πλειοψηφία δεν τον ήθελε και τον έλεγε «Δεξιό», ενώ προτιμούσε τον Άκη Τσοχατζόπουλο. Κι όλα αυτά με ένα Καραμανλή (τον μικρό) που ενώ θεωρούσε ότι φέρνει το νέο, ήταν πιο παλιός κι απ’ τους παλιούς και έτρεχε πίσω από τους παπάδες για να μη καταργηθεί η… μεσαιωνική αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Που τον κατηγορούσε ότι τα έργα του ήταν μακέτες και τον ανάγκασε θυμωμένος να κάνει ένα από το πιο γνωστά του σαρδάμ: «Είναι μακέτο τούτο το έργο»;

Η αλήθεια είναι ότι για τον Σημίτη θα γραφούν πολλά και τα περισσότερα θα είναι αντιφατικά. Άλλωστε αντιφατική σε πολλά και σημαντικά ήταν η ίδια η μεταπολίτευση. Κάποιοι του χρεώνουν ότι επί των ημερών του μεγάλωσε κι έσκασε η φούσκα του χρηματιστηρίου. Ότι τις ημέρες που έγινε πρωθυπουργός, «έσκασαν» τα Ίμια. Ότι, επί ημερών του αλώνιζαν οι πράκτορες κι είχαμε την ιστορία του Οτσαλάν. Ότι έγιναν φαραωνικά έργα για τους Ολυμπιακούς αγώνες, ίσως κι υπερτιμημένα. Ότι η διαφθορά βασίλευε ακόμη και πέριξ του, με χαρακτηριστική απόδειξη τον υπουργό του Τσοχατζόπουλο. Ότι δεν αντιμετώπισε τον ασφαλιστικό, που τελικά μας χρεοκόπησε (μαζί με άλλα φυσικά), λησμονώντας ότι τον περίφημο νόμο Γιαννίτση τον τορπίλησε το κόμμα του, μαζί με τη ΝΔ, το ΚΚΕ και τις λοιπές… δημοκρατικές δυνάμεις…

Κι από την άλλη, τα έργα και τα επιτεύγματα. Κι η σύγκριση αναφορικά με το πώς ήταν η Ελλάδα πριν και μετά την οκταετία Σημίτη. Πώς ήταν ή χώρα στο «παπανδρεϊκό» ΠαΣοΚ των…ωραίων χρόνων , της Μιμής και των λεφτόδεντρων και πώς ήταν όταν την παρέδωσε στο δίδυμο Καραμανλή -Παυλόπουλου…

Πρέπει να πούμε κι αυτό: Ο Σημίτης ήταν συνειδητά οπαδός της Ευρώπης και της ΕΕ και μάλιστα σε εποχές που αυτό ήταν σχεδόν «κακούργημα» ακόμη και μέσα στο κόμμα του. Ήθελε ψυχή και μυαλό αυτό…

Είτε αρέσει λοιπόν σε κάποιους είτε όχι, η αλήθεια είναι ότι η σημερινή Ελλάδα είναι χώρα Σημίτη. Η εκσυγχρονισμένη χώρα στις υποδομές αλλά και στον τρόπο λειτουργίας της Οικονομίας. Κι ας επιχείρησαν οι διάδοχοί του να αλλάξουν τα πράγματα και τελικά μας χρεοκοπήσαν.

Ο Σημίτης ήταν και κάτι ακόμη:  Ο πολιτικός της αποκλιμάκωσης των εντάσεων που προσπάθησε να επιβάλλει -εν μέρει το κατάφερε- τη μετριοπάθεια και την πολιτική σοβαρότητα, ανεξαρτήτως αν οι δικοί του αλλά κι οι αντίπαλοί του δεν ακολουθούσαν. Χώρια που κατάφερε να  διευρύνει τα εκλογικά ποσοστά του κόμματός του ενώ κυβερνούσε, κάτι που ΜΟΝΟ ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατάφερε να επαναλάβει.

Στις ημέρες του η Ελλάδα κι εν συνόλω ο ελληνισμός προχώρησαν. Μόνος του, στάθηκε όρθιος απέναντι στην τοξικότητα (εντός κι εκτός του κόμματός του) έστω κι αν είχε τη γκρίζα σελίδα με την ασυδοσία των τσοχανταραίων δίπλα του. Μα αυτή θα είναι απλή σκόνη μπροστά στα άλλα, όταν η ιστορία θα γράφεται.

Ναι, το πιθανότερο είναι ότι  η ιστορία θα του συμπεριφερθεί με γενναιότητα και  με μεγάλη ευγένεια.