Νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία, Ολυμπιακοί Αγώνες του Παρισιού: τρία από δεκατρία γεγονότα που σημάδεψαν το 2024, σύμφωνα με απολογισμό-ανασκόπηση του Γαλλικού Πρακτορείου.

Μετά την άνευ προηγουμένου επίθεση της Χαμάς στο ισραηλινό έδαφος στις 7 Οκτωβρίου 2023, το Ισραήλ συνέχισε τη στρατιωτική επίθεσή του εναντίον του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, εξαλείφοντας πολλά από τα υψηλόβαθμα στελέχη του, και η σύγκρουση επεκτάθηκε στον Λίβανο εναντίον της Χεζμπολάχ, συμμάχου της Χαμάς.

Το Ισραήλ εξαπέλυσε τον Σεπτέμβριο εντατική εκστρατεία βομβαρδισμών εναντίον του λιβανικού ισλαμιστικού κινήματος που υποστηρίζεται από το Ιράν και στη συνέχεια χερσαία επίθεση στο νότιο τμήμα της χώρας εναντίον των προπυργίων του.

Σε αντίποινα για τον θάνατο του ηγέτη της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια στην Τεχεράνη σε έκρηξη, η ευθύνη για την οποία αποδόθηκε στο Ισραήλ, και για τον θάνατο του ηγέτη της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα, το Ιράν εξαπέλυσε την 1η Οκτωβρίου 200 πυραύλους εναντίον του Ισραήλ, το οποίο έπληξε, σε απάντηση, στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Ιράν.

Έπειτα από δύο μήνες ανοικτού πολέμου ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ, μια εύθραυστη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός τέθηκε σε ισχύ στις 27 Νοεμβρίου στον Λίβανο. Τουλάχιστον 4.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν εκεί από τον Οκτώβριο του 2023, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου.

Στη Λωρίδα της Γάζας, η ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία αντιποίνων προκάλεσε τουλάχιστον 45.000 θανάτους, στην πλειονότητά τους αμάχων, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της κυβέρνησης της Χαμάς για τη Γάζα, στοιχεία που θεωρούνται αξιόπιστα από τον ΟΗΕ. Ο θύλακας, όπου εξακολουθούν να κρατούνται 62 όμηροι που πιστεύεται ότι είναι ζωντανοί, έχει βυθιστεί σε σοβαρή ανθρωπιστική κρίση.

Στη Συρία, μια αστραπιαία επίθεση από έναν συνασπισμό ανταρτών υπό την ηγεσία της ριζοσπαστικής ισλαμιστικής οργάνωσης Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS), που ξεκίνησε στις 27 Νοεμβρίου, οδήγησε μέσα σε μερικές ημέρες στην ανατροπή του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, σε μία χώρα ρημαγμένη έπειτα από 13 χρόνια εμφυλίου πολέμου. Εγκαταλειμμένος από τους συμμάχους του, το Ιράν και τη Ρωσία, ο Άσαντ διέφυγε στη Μόσχα.

Ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα της πτώσης της Δαμασκού ήταν η απελευθέρωση κρατουμένων από τη διαβόητη φυλακή Σεντνάγια, όπου είχαν φυλακιστεί, βασανιστεί και δολοφονηθεί χιλιάδες αντίπαλοι της δυναστείας των Άσαντ, που ήταν στην εξουσία 50 και πλέον χρόνια.

Απαντώντας στις ανησυχίες των συριακών μειονοτήτων και της διεθνούς κοινότητας δεδομένου του τζιχαντιστικού παρελθόντος ορισμένων ανταρτικών οργανώσεων, μεταξύ των οποίων η HTS, η νέα κυβέρνηση, που έχει επιφορτισθεί με τη μετάβαση, διαβεβαίωσε πως τα δικαιώματα όλων των Σύρων, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων, θα διασφαλιστούν στη χώρα.

Το Ισραήλ εξαπέλυσε εκατοντάδες πλήγματα εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Συρία, λέγοντας ότι ήθελε να αποτρέψει το ενδεχόμενο «να πέσουν στα χέρια τρομοκρατικών στοιχείων» αποθήκες όπλων, και πήρε τον έλεγχο της ουδέτερης ζώνης στα όρια του προσαρτημένου τμήματος των Υψιπέδων Γκολάν.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ντόναλντ Τραμπ, αν και χαρακτηριζόταν από τους αντιπάλους του κίνδυνος για τη δημοκρατία, κέρδισε στις 5 Νοεμβρίου μια αδιαμφισβήτητη νίκη απέναντι στη Δημοκρατική Κάμαλα Χάρις, η οποία αναδείχθηκε υποψήφια επειγόντως τον Ιούλιο μετά την απόσυρση από την κούρσα του ογδοντάχρονου απερχόμενου προέδρου Τζο Μπάιντεν.

Ενώ οι δημοσκοπήσεις προέβλεπαν αμφίρροπο αποτέλεσμα, ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε τις επτά πολιτείες που θεωρούνταν οι πιο αμφίρροπες και είναι ο πρώτος Ρεπουμπλικανός πρόεδρος εδώ και 20 χρόνια που κέρδισε τη λαϊκή ψήφο. Ελέγχει επίσης και τα δύο σώματα του Κογκρέσου.

Ο 78χρονος Ρεπουμπλικανός, η προεκλογική εκστρατεία του οποίου σημαδεύτηκε από δύο απόπειρες δολοφονίας και μία ποινική καταδίκη, θα αναλάβει καθήκοντα στις 20 Ιανουαρίου. Μεταξύ των προσωπικοτήτων που θα τον ακολουθήσουν στην κορυφή της εξουσίας είναι ο δισεκατομμυριούχος Ίλον Μασκ, ο οποίος συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότηση της εκστρατείας του.

Μετά την άκαρπη αντεπίθεσή της το 2023, η Ουκρανία, στην οποία εισέβαλε η Ρωσία στις 24 Φεβρουαρίου 2022, εξαπέλυσε από το καλοκαίρι αιφνιδιαστική επίθεση στη μεθοριακή ρωσική περιφέρεια του Κουρσκ. Όμως η επιχείρηση αυτή δεν κατάφερε να αναγκάσει τη Ρωσία να αποσπάσει στρατεύματα από την ανατολική Ουκρανία, όπως ήλπιζε το Κίεβο.

Η Μόσχα απάντησε με φονικά πλήγματα, φέρνοντας σε δεινή θέση τις μικρότερες σε αριθμό και λιγότερο καλά εξοπλισμένες ουκρανικές δυνάμεις, κυρίως στο ανατολικό μέτωπο του Ντονμπάς. Οι Δυτικοί, το Κίεβο και η Σεούλ έκαναν λόγο για βορειοκορεατικές ενισχύσεις στις ρωσικές δυνάμεις.

Το Κίεβο ξεκίνησε τον Νοέμβριο να χρησιμοποιεί αμερικανικούς και βρετανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς εναντίον του ρωσικού εδάφους, αφού εξασφάλισε την άδεια της Ουάσινγκτον και του Λονδίνου.

Η Ρωσία απάντησε πλήττοντας την Ουκρανία με τον πύραυλό της τελευταίας γενιάς Orechnik, χωρίς πυρηνική κεφαλή, και προειδοποίησε ότι μπορεί να το επαναλάβει, ακόμα και να βομβαρδίσει στρατιωτικούς στόχους ευρωπαϊκών χωρών που εξοπλίζουν το Κίεβο. Πραγματοποίησε στα τέλη Νοεμβρίου μαζική επίθεση εναντίον ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας. Τις τελευταίες εβδομάδες, η Μόσχα ενέτεινε τα πλήγματα στη νότια Ουκρανία, ενισχύοντας τους φόβους για μια νέα χερσαία επίθεση στην περιοχή.

Στη Ρωσία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ξεκίνησε τον Μάιο την πέμπτη θητεία του, μετά τη νίκη του στις προεδρικές εκλογές, τις οποίες κατήγγειλε η Δύση ως παρωδία δημοκρατίας.
Ο πιο διάσημος αντίπαλός του, ο Αλεξέι Ναβάλνι, πέθανε τον Φεβρουάριο υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες στη φυλακή του ρωσικού Αρκτικού Κύκλου όπου εξέτιε μακρά ποινή φυλάκισης για «εξτρεμισμό». Την 1η Αυγούστου, οι Δυτικοί και η Ρωσία προχώρησαν στην πιο μεγάλη ανταλλαγή κρατουμένων μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου: μεταξύ αυτών που αποφυλακίστηκαν ήταν ο Αμερικανός δημοσιογράφος Έβαν Γκέρσκοβιτς και ο πρώην πεζοναύτης Πολ Γουίλαν, καθώς και Ρώσοι αντιφρονούντες. Από τότε, η πίεση δεν έχει χαλαρώσει για τους αντιτιθέμενους στον πόλεμο, με πολλές διώξεις να ασκούνται για «δολιοφθορά», «προδοσία» ή «τρομοκρατία» που επισύρουν βαριές ποινές.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Παρισιού ήταν στη διάρκεια του καλοκαιριού μια παρένθεση καλοδεχούμενης γιορτής, με την εντυπωσιακή τελετή έναρξης στον Σηκουάνα και την επάνοδο της Σελίν Ντιόν που ερμήνευσε με δάκρυα στα μάτια τον «Ύμνο στην Αγάπη».

Τα ρεκόρ ζέστης, που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή, συνέχισαν να διαδέχονται το ένα το άλλο, με μια ακολουθία καυσώνων, ξηρασιών και φονικών πλημμυρών.
Στη Δυτική και την Κεντρική Αφρική, μια περίοδος έντονων βροχοπτώσεων προκάλεσε τουλάχιστον 1.500 θανάτους, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ).
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι πλημμύρες πολλαπλασιάστηκαν το φθινόπωρο σε όλο τον κόσμο: η καταιγίδα Μπόρις έπληξε την Κεντρική Ευρώπη, ο τυφώνας Ελέν έπληξε τις νοτιοανατολικές ΗΠΑ, οι τυφώνες Γιάγκι και Μπεμπίνκα προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στην Ασία.

Ιστορικών διαστάσεων πλημμύρες προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στη νότια και την ανατολική Ισπανία, κυρίως στη Βαλένθια.
Στον Ινδικό Ωκεανό, ο κυκλώνας Σιντό προκάλεσε τεράστιες καταστροφές στα μέσα Δεκεμβρίου στο γαλλικό αρχιπέλαγος της Μαγιότ.
Η Κίνα ανακοίνωσε δέσμη μέτρων για τη στήριξη της ανάπτυξης, όπως μια μείωση των βασικών επιτοκίων ή αύξηση του ορίου χρέους των τοπικών αρχών. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο βλέπει την ανάπτυξη να επιβραδύνεται λόγω της κρίσης στον τομέα των ακινήτων και μιας άνευρης κατανάλωσης των νοικοκυριών, την οποία επιδιώκει να ενισχύσει.
Έχει επίσης ακανθώδεις εμπορικές διαφορές με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση: η Ουάσινγκτον ενίσχυσε τους αμερικανικούς δασμούς σε διάφορα προϊόντα (ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μπαταρίες, ηλιακά πάνελ ή εξαρτήματα) και οι Βρυξέλλες επέβαλαν υψηλούς δασμούς στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που εισάγονται από την Κίνα. Το Πεκίνο απάντησε με «προσωρινά μέτρα αντιντάμπινγκ» στα μπράντι της ΕΕ, μεταξύ των οποίων το κονιάκ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε πως ένα από τα πρώτα οικονομικά μέτρα που θα λάβει θα είναι η αύξηση των τελωνειακών δασμών σε προϊόντα που εισάγονται από διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα.

Στη Σενεγάλη, ο Μπασιρού Ντιομαγέ έγινε σε ηλικία 44 ετών ο νεότερος πρόεδρος από την ανεξαρτησία το 1960, μετά την εκλογή του τον Μάρτιο με την υπόσχεση μιας ριζοσπαστικής αλλαγής. Αναμένονται ιδιαίτερα τα αποτελέσματα της πολιτικής του στα ποσοστά απασχόλησης, σε μια χώρα όπου το 75% του πληθυσμού είναι κάτω των 35 ετών.
Στην Κένυα, το κίνημα διαμαρτυρίας υπό την ηγεσία της γενιάς Z (των νέων που γεννήθηκαν μετά το 1997) ανάγκασε τον πρόεδρο Ουίλιαμ Ρούτο να αποσύρει στα τέλη Ιουνίου ένα καθόλου δημοφιλές προσχέδιο προϋπολογισμού και να προχωρήσει σε ανασχηματισμό της κυβέρνησής του.

Η κινητοποίηση μιας νεολαίας που διψάει για αλλαγή είχε αποτελέσματα επίσης στην Μποτσουάνα, συμβάλλοντας στα τέλη Οκτωβρίου στην ιστορική νίκη της αντιπολίτευσης απέναντι στο κόμμα εξουσίας από την ανεξαρτησία το 1966.
Οι ευρωεκλογές του Ιουνίου επιβεβαίωσαν την άνοδο της εθνικιστικής και άκρας δεξιάς στη Γαλλία, τη Γερμανία, στο Βέλγιο στην Αυστρία, την Ολλανδία και την Ιταλία.
Στην Αυστρία, το Κοινοβούλιο εξέλεξε για πρώτη φορά πρόεδρό του έναν ακροδεξιό στα τέλη Οκτωβρίου, μετά την ιστορική νίκη του αυστριακού κόμματος των Ελευθέρων (FPÖ) στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου.

Στη Γαλλία, ένα δημοκρατικό μέτωπο που συγκροτήθηκε ενόψει των πρόωρων βουλευτικών εκλογών του καλοκαιριού που προκήρυξε ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, εμπόδισε την άνοδο στην εξουσία του Εθνικού Συναγερμού (RN), όμως η απουσία σαφούς πλειοψηφίας προκάλεσε πολιτική κρίση.

Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κέρδισε τις περιφερειακές εκλογές στη Θουριγγία για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο και πέτυχε ιστορικά υψηλά ποσοστά σε άλλα δύο κρατίδια.

Δεκάδες πόλεις της Αγγλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας συγκλονίστηκαν στη διάρκεια του καλοκαιριού από αντιμεταναστευτικές ταραχές που υποδαυλίστηκαν από ακροδεξιούς υποκινητές.

Αφού ονομάστηκε διάδοχος του Ούγο Τσάβες το 2013, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο κέρδισε στις 28 Ιουλίου τρίτη εξαετή θητεία, σε μια ψηφοφορία τα αποτελέσματα της οποίας αμφισβητήθηκαν από την αντιπολίτευση και διεθνώς, ιδίως από την Ουάσινγκτον. Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα μπλόκαρε τον Οκτώβριο την είσοδο της Βενεζουέλας στην ομάδα αναδυόμενων χωρών BRICS.
Μετά την ανακοίνωση της νίκης του, οι αυθόρμητες διαδηλώσεις κατεστάλησαν βάναυσα με αποτέλεσμα τον θάνατο 28 ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων 200, ενώ 2.400 άνθρωποι συνελήφθησαν.
Ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης Εδμούντο Γκονσάλες Ουρούτια κατέφυγε στην Ισπανία και η ηγέτης της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο ζει σε κρυφή τοποθεσία.
Ο Μαδούρο θα ορκιστεί στις 10 Ιανουαρίου.
Οι πρακτικές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης άρχισαν να παρακολουθούνται από κοντά από τις αρχές το 2024.

Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Telegram Πάβελ Ντούροφ τέθηκε υπό εξέταση στη Γαλλία, με τη δικαιοσύνη να του προσάπτει ότι δεν έλαβε μέτρα κατά της διάδοσης εγκληματικού περιεχομένου στην εφαρμογή.

Η λειτουργία του Χ (πρώην Τwitter) ανεστάλη στη Βραζιλία επί 40 ημέρες αρχής γενομένης τον Αύγουστο, καθώς ο ιδιοκτήτης του, ο Ίλον Μασκ, αρνήθηκε να κλείσει δεκάδες λογαριασμούς ακροδεξιών που κατηγορούνταν ότι διέδιδαν ψευδείς ειδήσεις. Η υπηρεσία επανήλθε όταν ικανοποιήθηκαν οι απαιτήσεις που είχε θέσει το Ανώτατο Δικαστήριο σε σχέση με τη μάχη κατά της παραπληροφόρησης.

Στις ΗΠΑ, νόμος που ψηφίστηκε τον Απρίλιο υποχρεώνει την κινεζική εταιρεία στην οποία ανήκει το TikTok, την ByteDance, να εκχωρήσει μέχρι τις 19 Ιανουαρίου το μέσο κοινωνικής δικτύωσης –που κατηγορείται ότι επέτρεψε στις κινεζικές αρχές να συγκεντρώνουν δεδομένα Αμερικανών χρηστών– διαφορετικά η πλατφόρμα θα απαγορευθεί στο αμερικανικό έδαφος. Το Ανώτατο Δικαστήριο θα εξετάσει προηγουμένως τη συνταγματικότητα του νόμου.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση διεξάγει έρευνα για το αν το TikTok άνοιξε την πόρτα για ενδεχόμενη ρωσική χειραγώγηση των προεδρικών εκλογών που ακυρώθηκαν στη Ρουμανία.

Η Αμερικανίδα τραγουδίστρια Τέιλορ Σουίφτ ολοκλήρωσε τον Δεκέμβριο στον Καναδά τη μεγάλη παγκόσμια περιοδεία της. Ξεκινώντας από τον Μάρτιο του 2023 στις ΗΠΑ, η περιοδεία έφερε έσοδα τουλάχιστον 2 δισ. δολαρίων, ένα ρεκόρ, σύμφωνα το αμερικανικό επαγγελματικό περιοδικό Pollstar.

Η σταρ της ποπ είχε ξεκινήσει τον Μάιο στο Παρίσι και είχε ολοκληρώσει τον Αύγουστο στο Λονδίνο το ευρωπαϊκό τμήμα αυτής της “Eras Tour”, προσελκύοντας εκατοντάδες χιλιάδες φαν. Οι τρεις συναυλίες στη Βιέννη ακυρώθηκαν ωστόσο μετά την αποκάλυψη ενός σχεδίου επίθεσης αυτοκτονίας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το 2024, έφυγαν από τη ζωή ο αντιφρονών Αλεξέι Ναβάλνι, ο τραγουδιστής Λίαμ Πέιν, η ηθοποιός Μάγκι Σμιθ, ο συγγραφέας Πολ Όστερ, ο παραγωγός και μουσικός Κουίνσι Τζόουνς…

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
– 4: Ντέιβιντ ΣΟΟΥΛ, 80 ετών, ηθοποιός, γεννηθείς στις ΗΠΑ που έλαβε τη βρετανική υπηκοότητα το 2004, είχε ενσαρκώσει τον Χατς στην αμερικανική αστυνομική σειρά “Starsky and Hutch” τη δεκαετία του 1970.
– 29: Σάντρα ΜΙΛΟ, 90 ετών, Ιταλίδα ηθοποιός, που είχε συνεργαστεί με κορυφαίους σκηνοθέτες όπως οι Ρομπέρτο Ροσσελίνι, Φεντερίκο Φελίνι, Λουίτζι Τζάμπα και Ντίνο Ρίζι.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
– 1: Καρλ ΓΟΥΕΔΕΡΣ, 76 ετών, Αφροαμερικανός ηθοποιός γνωστός κυρίως για την ενσάρκωση του πυγμάχου Απόλο Κριντ στη σειρά ταινιών «Ρόκι»,
– 3: Βίκτορ-Εμμανουήλ της Σαβοΐας, 86 ετών, γιος του τελευταίου βασιλιά της Ιταλίας Ουμπέρτο.
– 4: Χάγκε ΓΚΕΙΝΓΚΟΜΠ, 82 ετών, πρωθυπουργός της Ναμίμπια (1990-2002 και 2012-2015) και στη συνέχεια πρόεδρος (2015-2024), μορφή της ανεξαρτησίας και σφοδρός αντίπαλος του καθεστώτος του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική.
– 5: Ζαν ΜΑΛΟΡΙ, 101 ετών, Γάλλος εθνολόγος και εκδότης, ακάματος συνήγορος των “πρώτων λαών” ιδιαίτερα του Βορρά, καταγγέλλοντας την “κούραση” μιας Δύσης που έχασε την επαφή με τη φύση.
– 5: Τόμπι ΚΙΘ,  ο τραγουδιστής της κάντρι που έγραψε το «Should’ve Been a Cowboy», το πιο δημοφιλές τραγούδι του είδους της δεκαετίας του ’90.
-6: Σέιτζι ΟΖΑΟΥΑ, Ιάπωνας μαέστρος, ένας από τους διασημότερους διευθυντές ορχήστρας της γενιάς του, ο οποίος διηύθυνε τις πιο φημισμένες ορχήστρες του κόσμου.
-6: Τζον ΜΠΡΟΥΤΟΝ, 76 ετών, πρώην πρωθυπουργός της Ιρλανδίας, ο οποίος συνέβαλε στο να χτιστούν το 1998 τα θεμέλια της ”Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής”, όπως έχει γίνει γνωστή η ειρηνευτική συμφωνία της Βόρειας Ιρλανδίας, και στη συνέχεια υπηρέτησε ως πρεσβευτής της ΕΕ στην Ουάσινγκτον.
– 7: Αλφρέντ ΓΚΡΟΣΕ, 99 ετών, Γαλλογερμανός ιστορικός και πολιτειολόγος, μείζων φυσιογνωμία της συμφιλίωσης και της συνεργασίας ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία.
– 9: Ρομπέρ ΜΠΑΝΤΕΝΤΕΡ, 95 ετών, υπουργός Δικαιοσύνης των κυβερνήσεων του Φρανσουά Μιτεράν που κατήργησε την θανατική ποινή στην Γαλλία το 1981.
– 16: Αλεξέι ΝΑΒΑΛΝΙ, 47 ετών, βασικός επικριτής του Βλαντίμιρ Πούτιν, που πέθανε στη φυλακή υπό ασαφείς συνθήκες.
– 21: Πάμελα ΣΑΛΕΜ, 80 ετών, Βρετανίδα ηθοποιός, η οποία είναι περισσότερο γνωστή για την εμφάνισή της στην ταινία Τζέιμς Μποντ «Ποτέ μην ξαναπείς ποτέ».
-26: Τζέικομπ ΡΟΤΣΙΛΝΤ, 87 ετών, Βρετανός τραπεζίτης, μέλος μίας από τις πιο γνωστές τραπεζικές δυναστείες της Ευρώπης,
– 29: Πάολο ΤΑΒΙΑΝΙ, 92 ετών, σκηνοθέτης, που μαζί με τον αδελφό του Βιτόριο ήταν σημείο αναφοράς του ιταλικού σινεμά.

ΜΑΡΤΙΟΣ
– 1: Άιρις ΑΠΦΕΛ, 102, Αμερικανίδα επιχειρηματίας, σχεδιάστρια, fashion icon.
– 1: Ακίρα ΤΟΡΙΓΙΑΜΑ, 68 ετών, Ιάπωνας δημιουργός κόμικς μάνγκα, γνωστός για πολύ δημοφιλή κόμικς όπως τα «Dragon Ball» και «Dr. Slump».
– 21: Φρεντερίκ ΜΙΤΕΡΑΝ, 76 ετών, ανιψιός του πρώην προέδρου Φρανσουά Μιτεράν, πρώην υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας και άνθρωπος της τηλεόρασης.
– 23: Μαουρίτσιο ΠΟΛΙΝΙ, 82 ετών, Ιταλός πιανίστας, βιρτουόζος των έργων του Σοπέν και του Μπετόβεν.
– 25: Κρις ΚΡΟΣ, 71 ετών, μπασίστας που έγινε γνωστός ως μέλος του new wave συγκροτήματος Ultravox.
– 26: Ρίτσαρντ ΣΕΡΑ, 85 ετών, Αμερικανός γλύπτης, σημαίνουσα μορφή της σύγχρονης τέχνης.
– 27: Τζο ΛΙΜΠΕΡΜΑΝ, 82 ετών, πρώην γερουσιαστής των ΗΠΑ, υποψήφιος αντιπρόεδρος του Αλ Γκορ στις εκλογές του 2000.
– 29: Λούις ΓΚΟΣΕΤ ΤΖΟΥΝΙΟΡ, 87 ετών,  ο πρώτος μαύρος ηθοποιός που κέρδισε Όσκαρ δεύτερου ανδρικού ρόλου.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ
– 1: Λου ΚΟΝΤΕΡ, 102 ετών, ο τελευταίων επιζών του USS Arizona, του αμερικανικού πολεμικού που έμεινε στην ιστορία καθώς βυθίστηκε όταν ο ιαπωνικός αυτοκρατορικός στρατός βομβάρδισε το Περλ Χάρμπορ.
– 8: Πίτερ ΧΙΓΚΣ, 94 ετών, Βρετανός φυσικός, βραβευμένος με Νόμπελ Φυσικής το 2013 για το «Σωματίδιο Χιγκς», που θεωρείται το θεμελιώδες στοιχείο της θεμελιώδους δομής της ύλης.
– 10: Ο. Τζ. ΣΙΜΠΣΟΝ, 76 ετών, πρώην σούπερ σταρ του αμερικανικού ποδοσφαίρου, η δίκη του οποίου για διπλή ανθρωποκτονία το 1995 κέντρισε το ενδιαφέρον των Αμερικανών, πριν τελικά αθωωθεί.
-12: Ρομπέρτο ΚΑΒΑΛΙ, 80 ετών, διάσημος Ιταλός σχεδιαστής που άρχισε να ασχολείται με τη μόδα σε νεαρή ηλικία και το 1970 δημιούργησε τον δικό του οίκο.
– 30: Πολ ΟΣΤΕΡ, 77 ετών, πολυγραφότατος αμερικανός δημιουργός μυθιστορημάτων, ποιημάτων και ταινιών που έγινε διάσημος στη διεθνή λογοτεχνική σκηνή με την «Τριλογία της Νέας Υόρκης».

ΜΑΪΟΣ
– 9: Ρότζερ ΚΟΡΜΑΝ, 98 ετών, Αμερικανός σκηνοθέτης, μορφή του αμερικανικού ανεξάρτητου κινηματογράφου.
– 13: Άλις ΜΑΝΡΟ, 92 ετών, Καναδή συγγραφέας, βραβευμένη με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2013.
– 19: Εμπραχίμ ΡΑΪΣΙ, 63 ετών, πρόεδρος του Ιράν, που έχασε τη ζωή σε συντριβή ελικοπτέρου.

ΙΟΥΝΙΟΣ
– 5: Ακίρα ΕΝΤΟ, 90 ετών, Ιάπωνας βιοχημικός, ο οποίος ανακάλυψε τις στατίνες.
– 18: Ανούκ ΕΜΕ, 92 ετών, ηθοποιός, ένα από τα διασημότερα πρόσωπα του γαλλικού σινεμά του 20ου αιώνα,  ηθοποιός ταινιών όπως οι «Ένας άνδρας και μια γυναίκα», «Λόλα» και «Ντόλτσε Βίτα».
– 20: Ντόναλντ ΣΑΔΕΡΛΑΝΤ, 88 ετών, Καναδός ηθοποιός, βραβευμένος με τιμητικό Όσκαρ, πρωταγωνιστής των ταινιών “MASH”, “Klute” και “The Hunger Games”.

ΙΟΥΛΙΟΣ
– 1: Ισμαήλ ΚΑΝΤΑΡΕ, 88 ετών, ο επιφανέστερος σύγχρονος Αλβανός συγγραφέας που αντιστάθηκε στο καθεστώς του Εμβέρ Χότζα.
-12: δρ Ρουθ ΓΟΥΕΣΤΧΑΪΜΕΡ, Αμερικανίδα σεξολόγος που έγινε φυσιογνωμία της ποπ κουλτούρας καθώς ενθάρρυνε τους Αμερικανούς να κάνουν σεξ συχνά, με ασφάλεια και με φαντασία.
– 13: Σάνεν ΝΤΟΧΕΡΤΙ, 53 ετών, Αμερικανίδα ηθοποιός, περισσότερο γνωστή για τη συμμετοχή της στις αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές ‘Χτυποκάρδια στο Μπέβερλι Χιλς’, στο ρόλο της Μπρέντα Γουόλς και ‘Οι Μάγισσες’, στον ρόλο της Πρου Χάλιγουελ.
– 19: Νγκουγέν Φου ΤΡΟΝΓΚ, 80 ετών, ηγέτης του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος του Βιετνάμ, που παρέμεινε στο πιο ισχυρό αξίωμα στη χώρα για 13 χρόνια.
– 19: Σίλα Τζάκσον ΛΙ, 74 ετών, Αμερικανίδα βουλευτής, μέλος του Δημοκρατικού Κόμματος, που εκπροσώπησε επί σχεδόν τρεις δεκαετίες την 18η εκλογική περιφέρεια του Τέξας στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
– 27: Έντνα Ο’ ΜΠΡΑΪΑΝ, 93 ετών, Ιρλανδή συγγραφέας, γνωστή για το επαναστατικό και φεμινιστικό λογοτεχνικό της έργο.
– 30: Φουάντ ΣΟΥΚΡ, 63 ετών, κορυφαίο στέλεχος της λιβανικής οργάνωσης Χεζμπολάχ.
– 31: Ισμαΐλ ΧΑΝΙΓΙΑ, 62 ετών, πολιτικός ηγέτης της ισλαμιστικής παλαιστινιακής οργάνωσης Χαμάς.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
– 14: Τζίνα ΡΟΟΥΛΑΝΤΣ, 94 ετών, θρυλική αμερικανίδα ηθοποιός, βραβευμένη τρεις φορές με Emmy, δυο φορές υποψήφια για Όσκαρ για την ενσάρκωση ισχυρών χαρακτήρων ή γυναικών με σοβαρά προβλήματα υγείας σε φιλμ όπως τα Gloria (1980) και A Woman Under the Influence (1974), που είχε σκηνοθετήσει ο ελληνοαμερικανός σύζυγός της Τζον Κασσαβέτης.
– 18: Αλέν ΝΤΕΛΟΝ, 88 ετών ιερό τέρας του γαλλικού κινηματογράφου.
-18: Φιλ ΝΤΟΝΑΧΙΟΥ, 88 ετών, ο παρουσιαστής που άλλαξε την εικόνα της τηλεόρασης στις ΗΠΑ με ένα τοκ σόου που παιζόταν επί δεκαετίες και συχνά επικεντρωνόταν σε ευαίσθητα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα.
-19: Μάικ ΛΙΝΤΣ, 59 ετών, Βρετανός μεγιστάνας της τεχνολογίας που έχασε τη ζωή του όταν το γιοτ του βυθίστηκε στα ανοικτά των ακτών της Σικελίας.
– 26: Σβεν-Γκόραν ΕΡΙΚΣΟΝ, 76 ετών, Σουηδός,  ένας από τους κορυφαίους προπονητές της Ευρώπης τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 και ο πρώτος ξένος τεχνικός που ανέλαβε την εθνική Αγγλίας.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ
– 5: Ρεμπέκα ΤΣΕΠΤΕΓΚΕΪ, 33 ετών, μαραθωνοδρόμος από την Ουγκάντα, η οποία έγινε παρανάλωμα του πυρός από τον σύντροφό της που την περιέχυσε με βενζίνη λίγες εβδομάδες μετά τη συμμετοχή της στον Μαραθώνιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού.
-5: Σέρτζιο ΜΕΝΤΕΣ, 83 ετών, θρύλος της βραζιλιάνικης μουσικής ο οποίος έκανε γνωστή σε όλο τον κόσμο την μπόσα νόβα.
– 9: Τζέιμς Ερλ ΤΖΟΟΥΝΣ, 93 ετών, Αμερικανός ηθοποιός, που έγινε διάσημος όταν δάνεισε τη φωνή του στον φανταστικό χαρακτήρα Νταρθ Βέιντερ, αλλά και για την πλούσια θεατρική και κινηματογραφική του καριέρα.
– 11: Αλμπέρτο ΦΟΥΧΙΜΟΡΙ, 86 ετών, πρώην πρόεδρος του Περού στον οποίο είχε απονεμηθεί χάρη τον Δεκέμβριο, παρά την καταδίκη του το 2009 να εκτίσει 25 χρόνια κάθειρξης για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας».
-15: Ελίας ΧΟΥΡΙ, 76 ετών,  ένας από τους μεγαλύτερους Λιβανέζους μυθιστοριογράφους της γενιάς του και ένθερμος υπερασπιστής της παλαιστινιακής υπόθεσης.
– 27: Μάγκι ΣΜΙΘ, 89 ετών, Βρετανίδα ηθοποιός, βραβευμένη δύο φορές με Όσκαρ, πρωταγωνίστρια στις ταινίες του “Harry Potter” και στη σειρά “Downton Abbey”.
– 27: Χασάν ΝΑΣΡΑΛΑ, 64 ετών, ηγέτης της λιβανικής οργάνωσης Χεζμπολάχ.
– 28: Κρις ΚΡΙΣΤΟΦΕΡΣΟΝ, 88 ετών, Aμερικανός ηθοποιός και θρυλική μορφή της μουσικής κάντρι.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
– 9: Ράταν ΤΑΤΑ, 86 ετών,  πρώην πρόεδρος του Tata Group, ο οποίος έφερε στο διεθνές προσκήνιο τον ινδικό όμιλό του, τον οποίο επέκτεινε με μια σειρά εξαγορών υψηλού προφίλ.
– 12: Άλεξ ΣΑΛΜΟΝΤ, 69 ετών, Σκωτσέζος πολιτικός, που διετέλεσε πρώτος υπουργός Σκωτίας και ηγέτης του Εθνικού Κόμματος Σκωτίας (SNP).
– 16: Λίαμ ΠΕΪΝ, 31 ετών, Βρετανός μουσικός, πρώην μέλος του συγκροτήματος “One Direction”, όταν έπεσε από το μπαλκόνι του τρίτου ορόφου ξενοδοχείου στο Μπουένος Άιρες.
– 16: Γιαχία ΣΙΝΟΥΑΡ, 61 ετών, πολιτικός ηγέτης της παλαιστινιακής ισλαμιστικής οργάνωσης Χαμάς, εγκέφαλος των επιδρομών της οργάνωσης τον Οκτώβριο του 2023 στο νότιο Ισραήλ.
– 20: Φετουλάχ ΓΚΙΟΥΛΕΝ, 83 ετών, Τούρκος ιεροκήρυκας, ο άνθρωπος τον οποίο η κυβέρνηση της Τουρκίας χαρακτήριζε ενορχηστρωτή της απόπειρας πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016.
– 21: Πολ ΝΤΙ ΑΝΟ, 66 ετών, τραγουδιστής των Iron Maiden στα δύο πρώτα άλμπουμ τους.
– 28: Μανουέλ «ΓΟΥΑΧΙΡΟ» ΜΙΡΑΒΑΛ, 91 ετών, διάσημος κουβανός μουσικός, ο τρομπετίστας του συγκροτήματος Buena Vista Social Club.
– 29: Τέρι ΓΚΑΡ, 79 ετών, Αμερικανίδα ηθοποιός,  γνωστή από τις ταινίες «Φρανκενστάιν Τζούνιορ», «Στενές επαφές τρίτου τύπου» και «Τούτσι».

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
– 3: Κουίνσι ΤΖΟΟΥΝΣ, 91 ετών, Αμερικανός μουσικός παραγωγός, τραγουδοποιός, συνθέτης και διευθυντής ορχήστρας.
– 18: Σαρλ ΝΤΙΜΟΝ, Γάλλος συνθέτης του θρυλικού τραγουδιού “Non, je ne regrette rien” και συνοδοιπόρος της “La Môme” (Εντίθ Πιάφ).
– 20: Τζον ΠΡΕΣΚΟΤ, 86 ετών, πρώην αντιπρόεδρος της βρετανικής κυβέρνησης επί πρωθυπουργίας Τόνι Μπλερ.
– 24: Μπάρμπαρα Τέιλορ ΜΠΡΑΝΤΦΟΡΝΤ, 91 ετών, Βρετανή μυθιστοριογράφος συγγραφέας μπεστ-σέλερ που έχουν μεταφρασθεί σε όλο τον κόσμο.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ
– 4: Ανρί ΜΠΟΡΛΑΝ, 97 ετών, ο μόνος που επέζησε από τα 6.000 εβραιόπουλα κάτω των 16 ετών που εκτοπίστηκαν από τη Γαλλία στο Άουσβιτς το 1942, συγγραφέας του βιβλίου-μαρτυρία για το Ολοκαύτωμα “Ευχαριστώ που επέζησες”.
-17: Μαρίσα ΠΑΡΕΔΕΣ, 78 ετών, Ισπανίδα ηθοποιός, η καριέρα της οποίας χαρακτηρίστηκε ιδιαίτερα από τις έξι ταινίες στις οποίες πρωταγωνίστησε με σκηνοθέτη τον Πέδρο Αλμοδόβαρ.
– 25: Οσάμου ΣΟΥΖΟΥΚΙ, 94 ετών, μια εμβληματική φυσιογνωμία της ομώνυμης ιαπωνικής βιομηχανίας αυτοκινήτων και δίτροχων την οποία διηύθυνε επί σαράντα και πλέον χρόνια.
– 27: Ολίβια ΧΑΣΕΪ, Βρετανίδα ηθοποιός, που είχε τιμηθεί με το βραβείο Χρυσή Σφαίρα για τον ρόλο της έφηβης Ιουλιέτας στην ταινία “Ρωμαίος και Ιουλιέτα” του Φράνκο Τζεφιρέλι το 1968.
– 28: Ολιβιέ ΤΟΝΤ, 95 ετών, Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας, γνωστός κυρίως από την πολυβραβευμένη βιογραφία του Αλμπέρ Καμύ.
– 29: Τζίμι ΚΑΡΤΕΡ, 100 ετών, πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, που είχε τιμηθεί και με το Νόμπελ Ειρήνης.

πηγή: AFP, Reuters, αρχείο ΑΠΕ-ΜΠΕ