Η διακοπή των ροών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας από την αρχή του 2025 και ο ψυχρότερος σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια χειμώνας σε μεγάλο τμήμα της Ευρώπης οδήγησαν σε άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου στην περιοχή, η οποία όμως φαίνεται να είναι «ελεγχόμενη» και να μην έχει καμία σχέση με τις συνθήκες κρίσης που επικράτησαν πριν από δύο-τρία χρόνια.

Οι ποσότητες ρωσικού αερίου που έπαιρναν χώρες της Κεντρικής-Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Σλοβακία και η Αυστρία, μέσω του αγωγού που περνούσε από την Ουκρανία, αντιστοιχεί μόλις στο 5% της συνολικής ζήτησης της Ευρώπης και επομένως μπορεί να καλυφθεί σχετικά εύκολα με επιπλέον εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η δυνατότητα εισαγωγών LNG είναι μεγαλύτερη εφέτος καθώς αυξήθηκε η δυναμικότητα εξαγωγών από τις ΗΠΑ, τον μεγαλύτερο προμηθευτή της Ευρώπης, με την προσθήκη δύο νέων μεγάλων εγκαταστάσεων μετατροπής φυσικού αερίου σε υγροποιημένη μορφή. Παράλληλα, το 2024 αυξήθηκαν σε επίπεδα – ρεκόρ και οι εισαγωγές LNG από τη Ρωσία, με αποτέλεσμα να εξασφαλίζεται η κάλυψη των αναγκών της περιοχής, ακόμη και σε συνθήκες δριμύτερου χειμώνα.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, οι συνολικές εισαγωγές LNG της Ευρώπης εκτινάχθηκαν 23% σε σχέση με τον Νοέμβριο, φθάνοντας τα 10,89 εκατ. κυβικούς τόνους, αν και ήταν χαμηλότερες κατά 7,9% σε σχέση με ένα χρόνο πριν.
Από την άλλη πλευρά, η αυξημένη ζήτηση φυσικού αερίου για θέρμανση έχει οδηγήσει στη μείωση των αποθεμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την πληρότητα των υπόγειων δεξαμενών της να διαμορφώνεται στο 68,2% στις 8 Ιανουαρίου έναντι 83,5% πριν από ένα χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία της KYOS European Gas Analytics.
H μείωση των αποθεμάτων είναι πιθανό να διατηρήσει τις τιμές του φυσικού αερίου σε υψηλότερα επίπεδα από τα περυσινά, αλλά δεν διαφαίνονται σε καμία περίπτωση στον ορίζοντα συνθήκες κρίσης σαν αυτές που είδαμε από το φθινόπωρο του 2021 έως και τα τέλη του 2022. Σημειώνεται ότι στο αποκορύφωμα της κρίσης, τον Αύγουστο του 2022, η τιμή αναφοράς στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ (TTF) εκτοξεύθηκε στα 250 ευρώ ανά μεγαβατώρα, 10 φορές πάνω από τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών.
Το 2023 αποκλιμακώθηκαν οι τιμές TTF, χάρη στην αντικατάσταση των ποσοτήτων που έλειψαν – λόγω της διακοπής λειτουργίας του ρωσικού αγωγού Nord Stream – με νορβηγικό αέριο και με εισαγωγές LNG από μία σειρά προμηθευτές, με πρώτο τις ΗΠΑ.
Τον Ιανουάριο του 2024 οι τιμές κινήθηκαν κάτω από τα 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αλλά στη συνέχεια κινήθηκαν ανοδικά και από τον Μάιο ξεπέρασαν τα 40 ευρώ, καθώς οι παράγοντες της αγοράς ανέμεναν από τότε ότι θα σταματούσαν οι ροές μέσω της Ουκρανίας. Ο πρόεδρος της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, είχε τονίσει επανειλημμένα ότι δεν θα υπέγραφε μία παράταση της συμφωνίας 5ετούς με τη Ρωσία για τη διέλευση του αερίου, η οποία έληγε στο τέλος του 2024, όπως και έγινε.
Με άλλα λόγια, η διακοπή των ροών μέσω Ουκρανίας ήταν ουσιαστικά προεξοφλημένη από την αγορά σε μεγάλο βαθμό. Αυτό εξηγεί και το γεγονός ότι οι τιμές σημείωσαν μία κλιμάκωση στο β’ 15ήμερο του προηγούμενου μήνα, φθάνοντας λίγο πάνω από τα 50 ευρώ την πρώτη εργάσιμη ημέρα φέτος, αλλά στη συνέχεια αποκλιμακώθηκαν ξανά και την Παρασκευή διαμορφώνονταν κάτω από τα 44 ευρώ.

'Ακης Χαραλαμπίδης / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Περίπου 350.000 Τούρκοι, πολίτες της Τουρκίας ή Ευρωπαίοιτουρκικής καταγωγής επισκέφθηκαν τα νησιά του βορείου Αιγαίου για διακοπές, μέσα στο 2024.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης βορείου Αιγαίου, τον περασμένο χρόνο, τα νησιά επισκέφθηκαν συνολικά 339.985 Τούρκοι πολίτες. Από αυτούς 120.141 επισκέφθηκαν τη Λέσβο, 125.679 επισκέφθηκαν τη Χίο και 94.165 τη Σάμο. Εδώ, ας σημειωθεί ότι 71.648 Τούρκοι πολίτες από τους 339.985, περίπου δηλαδή το 20% από αυτούς, ήρθαν στα νησιά εκμεταλλευόμενοι τη δυνατότητα έκδοσης της λεγόμενης visa express για τους επισκέπτες από την Τουρκία.
Όπως είναι γνωστόν, η πιλοτική διαδικασία έκδοσης visa express διάρκειας επτά ημερών για Τούρκους πολίτες – επισκέπτες σε νησιά του ανατολικού Αιγαίου άρχισε να ισχύει από τον περασμένο Απρίλιο ως αποτέλεσμα συμφωνίας κατά τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν.
«Ήταν μια συμφωνία που έδωσε φτερά στις σχέσεις των δυο πλευρών του Αιγαίου και επέτρεψε την ανάπτυξη αυτού του μεγάλου τουριστικού ρεύματος Τούρκων τουριστών από τα τουρκικά παράλια στα νησιά» λέει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Πρακτόρων Λέσβου Άρης Λαζαρής. Ανάλογη και η άποψη του προέδρου του Επιμελητηρίου Λέσβου Βαγγέλη Μυρσινιά που χαρακτηρίζει «σωτήρια για την τοπική οικονομία» τη συμφωνία Μητσοτάκη – Ερντογάν για την πιλοτική διαδικασία έκδοσης visa express από Τούρκους επισκέπτες στα νησιά. Όπως λέει «συνέτεινε στην αύξηση της επίσκεψης και από κατόχους κανονικής viza αφού επέτρεπε σε μέλη μιας παρέας που δεν είχαν ή δεν προλάβαινα να εκδώσουν visa να συμμετέχουν στις διακοπές της παρέας. Αποτέλεσε δε – συμπληρώνει – και ένα τρόπο διαφήμισης των νησιών αφού οι κάτοχοι visa express αποτέλεσαν τους καλύτερους πρεσβευτές των νησιών επιστρέφοντας στην Τουρκία, εκδίδοντας μακροχρόνια visa για να ξαναέρθουν ή προτρέποντας και άλλους να προχωρήσουν στην έκδοση visa express».
Οι περισσότερες visa express, 28.734, εκδόθηκαν στο λιμάνι της Μυτιλήνης. Ακολουθεί το λιμάνι της Χίου με 26.337 εκδόσεις και τέλος, 16.577 visa express εκδόθηκαν στη Σάμο. Μεγάλος είναι ο αριθμός των Τούρκων Ευρωπαίων πολιτών, που ευρισκόμενοι στην Τουρκία για διακοπές από τις χώρες όπου ζουν επισκέφθηκαν τα νησιά του βορείου Αιγαίου μαζί με Τούρκους πολίτες συγγενείς τους. Ο αριθμός αυτής της κατηγορίας επισκεπτών υπολογίζεται ότι συνολικά υπερβαίνει τις 30.000!
Ένα θέμα που προκύπτει αφορά τη συνέχεια της πιλοτικής διαδικασίας έκδοσης visa express, η οποία προς το παρόν έχει ημερομηνία λήξης την 31η Μαρτίου του 2025. «Σύσσωμοι οι τουριστικοί φορείς του Αιγαίου, λέει ο κ. Λαζαρής, ζητούμε τη συνέχιση του προγράμματος αφού αποτελεί σημαντική οικονομική ανάσα για τον τόπο». Ανάλογη και η άποψη του προέδρου του Επιμελητηρίου Λέσβου κ. Μυρσινιά, ο οποίος μάλιστα κάνει ένα βήμα παραπέρα ζητώντας τη μονιμοποίηση της δυνατότητας έκδοσης visa express στα λιμάνια των νησιών του Αιγαίου από Τούρκους επισκέπτες. «Δεν μπορεί να ξεκινάνε στη Λέσβο νέες γραμμές που θα συνδέουν τη Μυτιλήνη αλλά και το λιμάνι της Πέτρας με λιμάνι του Αδραμυτινού κόλπου, το Αϊβαλί και το Δικελί και να μην υπάρχει η δυνατότητα έκδοσης visa express» λέει ο κ. Μυρσινιάς. Συμμέτοχος στην προσπάθεια και ο περιφερειάρχης βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης. Ο οποίος αφού πρωτοστάτησε στην προσπάθεια που οδήγησε στην περσινή συμφωνία έχει επανέλθει, επικοινωνώντας και με τον πρωθυπουργό, ζητώντας την ανανέωση της. «Η Περιφέρεια από την πρώτη στιγμή πρωτοστάτησε στο να ισχύσει η δυνατότητα έκδοσης visa express στα λιμάνια. Είναι μια σημαντική αναπτυξιακή δυνατότητα αλλά ταυτόχρονα και μια φιλειρηνική προσπάθεια. Οι λαοί που γνωρίζονται αναμεταξύ τους δεν μπορεί να είναι εύκολα εχθροί» σημειώνει ο κ. Μουτζούρης.
Ας σημειωθεί ότι οι προοπτικές ενός νέου μεγαλύτερου και από αυτό του 2024 τουριστικού ρεύματος Τούρκων επισκεπτών στα νησιά του βορείου Αιγαίου για το 2025, είναι ήδη εμφανείς. Μεγάλος είναι ο αριθμός κρατήσεων από τώρα για τις θρησκευτικές γιορτές του σεκέρ μπαϊράμ των μουσουλμάνων στα τέλη του φετινού Μαρτίου. Ενώ ακόμα και τη «νεκρή» τουριστικά περίοδο του Ιανουαρίου, σημαντικός αριθμός Τούρκων επιλέγει τα νησιά για Σαββατοκύριακο.
Στρατής Μπαλάσκας