Η Διακήρυξη του Καζάν της 16ης Συνόδου Κορυφής της ομάδας BRICS, είναι ένα μεγάλο έγγραφο με 134 σημεία. Μια παρόμοια Διακήρυξη που υιοθετήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής των BRICS στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής τον Αύγουστο του 2023, είχε μόνο 94 σημεία. Πριν από αυτή, η Διακήρυξη που υιοθετήθηκε στο Πεκίνο τον Ιούλιο του 2022, περιλάμβανε μόνο 75 σημεία.

Το αυξανόμενο μήκος του εγγράφου της Διακήρυξης των BRICS, δείχνει ότι η ένταση της αλληλεπίδρασης εντός της ομάδας αυξάνεται σταδιακά και η πολυμερής συνεργασία, επεκτείνεται επίσης.

Φυσικά, αυτό οφείλεται κυρίως στην επέκταση των BRICS. Στη Σύνοδο Κορυφής της ομάδας BRICS του 2023 στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής, η ομάδα BRICS αποφάσισε να δεχτεί πέντε νέα μέλη: Αίγυπτος, Αιθιοπία, Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ. Σήμερα, η ομάδα BRICS έχει γίνει ένας διεθνής οργανισμός με 9 χώρες μέλη.

Επιπλέον, η σημασία της επέκτασης έγκειται όχι μόνο στην αύξηση του αριθμού, αλλά και στις αλλαγές στην εσωτερική δομή και τα χαρακτηριστικά του μηχανισμού των BRICS.

Η ομάδα BRICS έχει μετατραπεί από μια ομάδα αναδυόμενων οικονομικά χωρών, σε μια ομάδα μεγάλων, μεσαίων και μικρών χωρών. Η δομή της έχει αλλάξει, η γεωγραφική της κατανομή έχει γίνει ευρύτερη, η κουλτούρα της έχει γίνει πιο ποικιλόμορφη και, κυρίως, η αντιπροσωπευτικότητα της έχει βελτιωθεί ουσιαστικά- από έναν απλό μηχανισμό διαλόγου για τις αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις σε μια πλατφόρμα για τον Παγκόσμιο Νότο. Ως εκ τούτου, οι ανάγκες της πλατφόρμας έχουν γίνει πιο εκτεταμένες και διαφορετικές και το εύρος της συνεργασίας έχει επίσης επεκταθεί.

Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ

Η Διακήρυξη του Καζάν περιέχει 134 άρθρα, τα οποία παρέχουν καθοδήγηση για τη μελλοντική συνεργασία των «Ευρύτερων BRICS». Υπάρχουν τέσσερα σημεία στη Διακήρυξη που είναι πιο σημαντικά.

Πρώτον, αυτή η Σύνοδος Κορυφής δεν ανακοίνωσε την επέκταση των BRICS, αλλά πρόσθεσε μόνο νέες χώρες, «Εταίρων BRICS». Σχετικά με το ζήτημα της επέκτασης, η ομάδα BRICS είναι πιο προσεκτική από πριν και έχει θέσει πρότυπα για τη συμμετοχή νέων κρατών στους BRICS, αφού εκτιμούν ότι εάν βιαστούν, μπορεί να δημιουργηθούν πρόσκαιρες εντυπώσεις, αλλά μπορεί να καταστραφεί ο μηχανισμός, όταν τεθεί σε λειτουργία. Αυτή η σύνοδος κορυφής ενέκρινε το  μοντέλο της «Χώρας Εταίρου BRICS». Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε ότι οι χώρες της BRICS έχουν καταλήξει σε συμφωνία σχετικά με τον κατάλογο των Χωρών Εταίρων BRICS, οι οποίες θα ανακοινωθούν αφού οι χώρες αυτές συμφωνούν να αποδεχθούν το καθεστώς της Χώρας Εταίρου.

Δεύτερον, το BRICS Pay, ένα ανεξάρτητο διασυνοριακό σύστημα εμπορικών πληρωμών που δημιουργήθηκε από κοινού από τις χώρες BRICS, δεν ανακοινώθηκε επίσημα. Η Διακήρυξη ανέφερε ότι οι ηγέτες της ομάδας BRICS εξουσιοδότησαν τους υπουργούς Οικονομικών και τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών, να συνεχίσουν να μελετούν την μεταξύ τους συνεργασία, τα εργαλεία πληρωμών και τις πλατφόρμες το επόμενο διάστημα και να υποβάλουν έκθεση, κατά τη διάρκεια της επόμενης προεδρίας της ομάδας BRICS.

Τρίτον, οι χώρες BRICS εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο στο υπάρχον διεθνές σύστημα. Ως εκ τούτου, η Διακήρυξη δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη πολυμέρεια, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης της ισχύος των Ηνωμένων Εθνών και της ενίσχυσης της μεταρρύθμισης θεσμών, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα.

Η ασφάλεια και η ανάπτυξη είναι δύο σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν όλες οι χώρες. Η ασφάλεια και η ανάπτυξη τοποθετούνται μερικές φορές σε αντιφατικές θέσεις, είτε πρώτα έρχεται η ασφάλεια, είτε η ανάπτυξη.

Το πλήρες κείμενο της Διακήρυξης του Καζάν, φαίνεται ότι επιτυγχάνει μια καλή ισορροπία μεταξύ της ατζέντας της ασφάλειας και αυτής της ανάπτυξης. Οι χώρες BRICS πιστεύουν ότι η ασφάλεια και η ανάπτυξη είναι αλληλένδετες, είναι αμοιβαίες και δεν μπορούν να διαχωριστούν.

Ωστόσο, όπως υποδεικνύει ο υπότιτλος της Διακήρυξης του Καζάν – Προώθηση της δίκαιης παγκόσμιας ανάπτυξης και ασφάλειας- η ανάπτυξη εξακολουθεί να έρχεται πρώτη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η σημασία της ασφάλειας μειώνεται, επειδή η ασφάλεια και η ανάπτυξη είναι αδιαχώριστες.

Η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ της ασφάλειας και ανάπτυξης, υποδηλώνει ότι οι χώρες BRICS αποφάσισαν σκόπιμα να διατηρήσουν την εστίαση σε ευρεία ζητήματα και να μην εστιάσουν τις μελλοντικές δραστηριότητες σε πιο συγκεκριμένα θέματα, όπως η απλή προώθηση του εμπορίου μεταξύ των χωρών μελών.

Αντίθετα, η ομάδα BRICS σκοπεύει να οριοθετηθεί ως ένα σημαντικό εργαστήριο παγκόσμιας διακυβέρνησης, όπου μπορούν να δοκιμασθούν νέα μοντέλα πολυμερούς συνεργασίας και καινοτομίας για την αντιμετώπιση βασικών ζητημάτων, όπως η παγκόσμια οικονομία, το εμπόριο, η χρηματοδότηση, η στρατηγική σταθερότητα, η μεταρρύθμιση του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η διαχείριση της κλιματικής αλλαγής, η ρύθμιση της διακρατικής μετανάστευσης κλπ. Μπορεί να φαίνεται ότι το «πολιτικό χαρτοφυλάκιο» της ομάδας BRICS είναι αρκετά διασπαρμένο, αλλά αυτό βελτιώνει τουλάχιστον τις πιθανότητες επιτυχίας κάποιων εκ των πρωτοβουλιών, που προτείνονται από τις χώρες BRICS.

Τέταρτον, το περιεχόμενο της Διακήρυξης καλύπτει σχεδόν όλα τα θέματα. Η Σύνοδος Κορυφής του Καζάν άνοιξε επίσημα την εποχή των «Ευρύτερων BRICS». Ο Παγκόσμιος Νότος μπορεί να εκφράσει τις απόψεις του για τα παγκόσμια ζητήματα, στην πλατφόρμα των «Ευρύτερων BRICS». Η Διακήρυξη κάνει αναφορά θέματα όπως η ρωσο-ουκρανική σύγκρουση, ο εμφύλιος του Σουδάν, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η αλλαγή του κλίματος, ο έλεγχος των ναρκωτικών κ.λπ. Η ομάδα BRICS κινείται στα χνάρια των G7, οι οποίοι σχολιάζουν τις εξελίξεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Η πλατφόρμα «Ευρύτεροι BRICS» έχει μεγάλη σημασία για την ενίσχυση της φωνής του Παγκόσμιου Νότου και οι συμμετέχοντες θεωρούν ότι, προωθεί επίσης την ισορροπία της παγκόσμιας εξουσίας.

Τα θέματα ασφαλείας παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητα για όλα τα μέλη των BRICS, καθώς μπορούν εύκολα να βρεθούν στις αντίθετες πλευρές των πολιτικών διαιρέσεων σε ορισμένες συγκρούσεις.

Η παράγραφος για την Ουκρανία είναι πολύ σύντομη, αναφέροντας κυρίως τις θέσεις που εκφράστηκαν από τα κράτη μέλη όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και η Γενική Συνέλευση ψήφισαν για το ζήτημα της Ουκρανίας. Υποστηρίζει ότι μια ειρηνική λύση στην κρίση της Ρωσίας-Ουκρανίας θα πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με τις αρχές και τους κανόνες των Ηνωμένων Εθνών, απαιτεί συνεχείς προσπάθειες συντονισμού και αναζητεί επίλυση της σύγκρουσης μέσω διπλωματικών διαπραγματεύσεων.

Δεδομένων των έντονα διαφορετικών θέσεων του Ιράν και των ΗΑΕ στο θέμα του Ισραήλ, είχε φανεί ότι θα ήταν δύσκολο να επιτευχθεί συναίνεση για την κατάσταση στη Γάζα. Η Διακήρυξη του Καζάν τόνισε επίσης ότι η κυριαρχία της Συρίας και η εδαφική της ακεραιότητα, θα διατηρούνται αυστηρά. Δεδομένου ότι η κυβέρνηση της Συρίας δεν εξουσιοδότησε ρητά τη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στη χώρα, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια επικριτική θέση, για τη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στη Συρία.

Σε λιγότερο αμφισβητούμενα ζητήματα όπως η τρέχουσα κρίση διακυβέρνησης στην Αϊτή, μπορεί να είναι ευκολότερο για τις χώρες BRICS να συμφωνήσουν, οπότε η δήλωση σχετικά με την κρίση της Αϊτής είναι σχετικά μεγάλη. Το ίδιο ισχύει και για τη δήλωση για τη διεθνή τρομοκρατία, η οποία είναι αρκετά λεπτομερής. Αυτό δείχνει ότι οι απόψεις της ομάδας BRICS δεν απέχουν πολύ σε αυτό το θέμα.

Η Διακήρυξη δεν προβάλλει ιδιαίτερα την ουκρανική κρίση, αλλά δίνει μεγάλη προσοχή στις περιφερειακές συγκρούσεις, που συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο. Αυτό όχι μόνο δείχνει ότι οι χώρες BRICS έχουν ένα ευρύτερο όραμα για τα ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας, αλλά δείχνει επίσης την ιδιαιτερότητα του ουκρανικού ζητήματος.

Μπορεί επίσης να φανεί ότι εκτός από τις παραδοσιακές και μη παραδοσιακές απειλές ασφάλειας (τρομοκρατία, διακίνηση ναρκωτικών κ.λπ.), οι νέες απειλές ασφαλείας έχουν επίσης λάβει περισσότερη προσοχή, όπως η ασφάλεια των πληροφοριών, η ασφάλεια των δικτύων κλπ. Και η προσοχή που τους δίνεται, έχει αυξηθεί στο ίδιο επίπεδο με τις παραδοσιακές και μη παραδοσιακές απειλές για την ασφάλεια.

Η ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Γενικά, η Διακήρυξη είναι ένα μεταρρυθμιστικό έγγραφο, όχι ένα ριζοσπαστικό- επαναστατικό κείμενο. Αυτή η διάσκεψη κορυφής της ομάδας BRICS δεν είναι τόσο ριζοσπαστική, όσο μπορεί να περίμεναν κάποιοι.

Ο κόσμος βρίσκεται ήδη σε χάος. Εάν υπήρχε μια ριζοσπαστική Διακήρυξη, θα μπορούσε να οδηγήσει εύκολα σε αντιπαράθεση και να εντείνει τις συγκρούσεις, καθιστώντας τον κόσμο ακόμα πιο χαοτικό. Ένα μετριοπαθές μεταρρυθμιστικό έγγραφο, δεν εντείνει περαιτέρω τις συγκρούσεις και γίνεται αποδεκτό με λιγότερες τριβές.

Εν ολίγοις, η Διακήρυξη του Καζάν δείχνει ότι η ομάδα Ευρύτεροι BRICS είναι έτοιμη να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία: ελπίζει να δημιουργήσει μια πιο δίκαιη και δίκαιη διεθνή τάξη, όχι με συντριβή του Παλιού Κόσμου, αλλά με τη δική της εξέλιξη, ενεργό συμμετοχή και ενίσχυση του ηγετικού ρόλου της, για την προώθηση της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Η ομάδα BRICS αντιπροσωπεύει τα συμφέροντα των χωρών του Παγκόσμιου Νότου και των αναπτυσσόμενων χωρών, αλλά σαφώς δεν είναι μια αντι-δυτική συμμαχία, ούτε επιδιώκει να διαβρώσει ή να καταστρέψει τους δυτικούς θεσμούς-οι ηγέτες των Brics ήταν πολύ προσεκτικοί σχετικά με τις διατυπώσεις στη Διακήρυξη του Καζάν. Οι BRICS δεν σκοπεύουν να “εξισορροπήσουν” τη Δύση με κάποιο τρόπο.

Επειδή η ομάδα BRICS είναι διαφορετική και δεν έχει ηγέτη, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες στα πλαίσια της Δύσης, δεν θα γίνει ποτέ ένας οργανισμός όπως οι G7.

Με την επέκταση ως νέο σημείο εκκίνησης, ο μηχανισμός συνεργασίας BRICS έχει εισέλθει επίσημα σε μια νέα εποχή, αυτή της «συνεργασίας των Ευρύτερων BRICS».

Ωστόσο, αν η Κίνα και η Ινδία δεν βρίσκονται σε ισορροπία, τότε η ιδέα των BRICS ως οργανισμού που προκαλεί το δολάριο των ΗΠΑ, είναι απλώς μια ουτοπία. Όσον αφορά το οικονομικό μέγεθος, η Κίνα κατατάσσεται στην πρώτη θέση και η Ινδία κατατάσσεται στη δεύτερη θέση, στους «Ευρύτερους BRICS». Εάν οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ Κίνας και Ινδίας οξυνθούν περισσότερο, θα επηρεάσουν σίγουρα τη γεωγραφική συνεργασία και έτσι θα περιορίσουν την ανάπτυξη των «Ευρύτερων BRICS». Εάν όλοι εξακολουθούν να είναι απογοητευμένοι από το αμερικανικό δολάριο και οι σχέσεις Κίνας-Ινδίας τεθούν υπό έλεγχο, τότε δεν αποκλείεται η ομάδα BRICS να επιτύχει στο άμεσο μέλλον, κάποια σημαντικά οικονομικά αποτελέσματα .

Καθώς η συνεργασία των BRICS συνεχίζει να βαθαίνει και να γίνεται πιο πρακτική, οι ηγέτες της ομάδας συζήτησαν επίσης, την διερεύνηση της δημιουργίας ενός κοινού νομίσματος σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής. Στη παρούσα φάση, φαίνεται ότι η πιθανότητα των χωρών BRICS να δημιουργήσουν από κοινού ένα ανεξάρτητο σύστημα διασυνοριακών εμπορικών πληρωμών είναι σχετικά υψηλή, αλλά η πιθανότητα δημιουργίας ενός κοινού νομίσματος, είναι σχετικά μικρή.

Το πιο απτό επίτευγμα της συνεργασίας των χωρών BRICS τα προηγούμενα χρόνια, είναι η ίδρυση της BRICS New Development Bank. Η Διακήρυξη δηλώνει σαφώς ότι πρέπει να προστεθούν νέα μέλη. Ορισμένοι αναλυτές πρότειναν επίσης ότι το υπάρχον Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης BRICS θα πρέπει να αναβαθμιστεί σε «Νομισματικό Ταμείο BRICS» (BMF). Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο οικονομικός μηχανισμός των BRICS μπορεί να αναπτυχθεί γρήγορα, αλλά έχει επιλεγεί η στρατηγική των μικρών, αλλά σίγουρων, βημάτων. Βραχυπρόθεσμα, εάν μπορέσει να δημιουργηθεί ένα διασυνοριακό σύστημα εμπορικών πληρωμών και να αξιοποιηθεί την Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα και το Ταμείο Αποθεμάτων BRICS, θα είναι μια σημαντική εξέλιξη.

Τώρα που υπάρχουν περισσότερα μέλη BRICS, είτε κανονικά, είτε εταίροι, υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες ανάπτυξης, αλλά και προκλήσεις. Η μεγαλύτερη πρόκληση για τις βασικές χώρες BRICS είναι ο εσωτερικός συντονισμός. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να υπάρχουν σημαντικά προβλήματα στις χώρες μέλη, αλλά αυτό δεν μπορεί να το εγγυηθεί κανένας.

Αν οι BRICS μπορέσουν να ξεπεράσουν αυτές τις προκλήσεις και να βελτιώσουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα τους, τότε θα αρχίσουν να αναπτύσσονται με γρήγορους ρυθμούς, ως ομάδα που επηρεάζει αποφασιστικά τις διεθνείς εξελίξεις.

Προέλευση: https://www.geoeurope.org/2024/12/03/i-synodos-ton-brics-sto-kazan/

Τo geoeurope είναι ένας ιστότοπος που δημιουργήθηκε από επιστήμονες και ειδικούς που έχουν ασχοληθεί με τη γεωπολιτική της Ευρώπης και έχουν διαπιστώσει συγκεκριμένα κενά στη ροή των πληροφοριών που διαμορφώνουν τις γεωπολιτικές συζητήσεις στην ήπειρό μας.

Τα δυο τελευταία χρόνια ξεπεράστηκε μεσοσταθμικά το όριο του 1,5° Κελσίου ως προς την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη που τέθηκε με τη συμφωνία του Παρισιού, ένδειξη της συνεχιζόμενης, άνευ προηγουμένου στη σύγχρονη ιστορία ανόδου της, αποκαλύπτει σήμερα το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Κοπέρνικος.

Όπως ήταν σαφές ότι θα συνέβαινε εδώ και μήνες και πλέον επιβεβαιώθηκε από το σύνολο των δεδομένων για τις θερμοκρασίες μέχρι την 31η Δεκεμβρίου, το 2024 πράγματι ήταν η πιο θερμή χρονιά που καταγράφτηκε ποτέ αφότου άρχισαν να τηρούνται στατιστικές, το 1850, επισημαίνει έκθεση της υπηρεσίας κλιματικής αλλαγής (C3S) του Copernicus.

Το 2025 δεν αναμένεται νέο ρεκόρ, όμως, από την πλευρά της, η βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία προεξόφλησε πως η χρονιά που μόλις άρχισε θα είναι μια από τις τρεις θερμότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη Γη.

Το 2025, χρονιά που σημαδεύεται από την επιστροφή στην εξουσία στις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, οι κυβερνήσεις όλων των χωρών καλούνται να ανακοινώσουν νέους οδικούς χάρτες της δράσης τους για το κλίμα, όπως κάθε πέντε χρόνια, στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού. Όμως η μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου όχι απλά επιβραδύνεται, κάνει σημειωτόν σε κάποιες πλούσιες χώρες: ήταν μόλις 0,2% στις ΗΠΑ πέρυσι, σύμφωνα με ανεξάρτητη έκθεση.

Σύμφωνα με τον Κοπέρνικο, τόσο το 2024, όσο και τη διετία 2023-2024, ξεπεράστηκε η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κατά 1,5° Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή, προτού δηλαδή η μαζική καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλάξει βαθιά το κλίμα.

Αυτό δεν σημαίνει πως το πιο φιλόδοξο όριο της συμφωνίας του Παρισιού, που παρατηρείται σε βάθος εικοσαετίας, έχει ξεπεραστεί τελεσίδικα, θυμίζει ο Κοπέρνικος.

Αλλά «υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι παγκόσμιες θερμοκρασίες ανεβαίνουν πέραν αυτών που έχουν γνωρίσει οι σύγχρονοι άνθρωποι». Στην πραγματικότητα, η υπερθέρμανση του κλίματος δεν έχει προηγούμενο εδώ και τουλάχιστον 120.000 χρόνια, σημειώνουν επιστήμονες.

Για τον Γιόχαν Ρόκστρεμ, διευθυντή του Ινστιτούτου του Πότσνταμ για την Έρευνα ως προς τον Αντίκτυπο στο Κλίμα (PIK), αυτή είναι «σοβαρή προειδοποίηση».

«Πήραμε μια πρόγευση του κόσμου με θερμοκρασία (αυξημένη κατά) 1,5° Κελσίου, (πρόγευση) από τα δεινά και τα κόστη άνευ προηγουμένου για τον κόσμο και την παγκόσμια οικονομία, εξαιτίας των ενισχυμένων ακραίων καιρικών φαινομένων λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως οι ξηρασίες, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές και οι καταιγίδες», τόνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Πίσω από τους αριθμούς προβάλλει ήδη σειρά καταστροφών που επέτεινε η κλιματική αλλαγή: 1.300 νεκροί τον Ιούνιο εξαιτίας των ακραίων θερμοκρασιών στο προσκύνημα στη Μέκκα, ιστορικές πλημμύρες στη δυτική και στην κεντρική Αφρική, φοβεροί κυκλώνες στις ΗΠΑ και στην Καραϊβική…

Και τις τελευταίες ημέρες, μαίνονται στο ευρύτερο Λος Άντζελες οι «πιο καταστροφικές» πυρκαγιές στην ιστορία της Καλιφόρνιας, με τα λόγια του απερχόμενου αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν.

Σε οικονομικό επίπεδο, οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν ζημίες ύψους 320 δισεκ. δολαρίων σε παγκόσμια κλίμακα πέρυσι, σύμφωνα με την αντασφαλιστική εταιρεία Munich Re.

Το να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας στον 1,5° Κελσίου μάλλον, αντί των 2° Κελσίου — το ανώτατο όριο της συμφωνίας του Παρισιού—, θα επέτρεπε να περιοριστούν σημαντικά οι πιο καταστροφικές συνέπειες, σύμφωνα με την GIEC, τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ.

«Κάθε χρονιά της τελευταίας δεκαετίας συγκαταλέγεται στις πιο θερμές που έχουν καταγραφεί ποτέ», προειδοποιεί η Σαμάνθα Μπέρτζες, υποδιευθύντρια του C3S του Κοπέρνικου.

Οι ωκεανοί, που απορροφούν το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που προκαλείται από την ανθρωπότητα, συνεχίζουν επίσης να υπερθερμαίνονται. Ο ετήσιος μέσος όρος της θερμοκρασίας της επιφάνειάς τους, πλην των δυο πολικών ζωνών, έφθασε σε επίπεδο άνευ προηγουμένου, στους 20,87° Κελσίου, συντρίβοντας το προηγούμενο ρεκόρ, που καταγράφτηκε μόλις το 2023.

Πέρα των άμεσων συνεπειών των θαλάσσιων καυσώνων στα κοράλλια και στα ψάρια, η διαρκής υπερθέρμανση των ωκεανών, βασικών ρυθμιστών του κλίματος της Γης, επηρεάζει τα θαλάσσια και τα ατμοσφαιρικά ρεύματα.

Οι θερμότερες θάλασσας εκλύουν πλέον περισσότερο εξατμισμένο νερό στην ατμόσφαιρα, δίνοντας μεγαλύτερη ενέργεια σε τυφώνες, κυκλώνες ή καταιγίδες.

Ο Κοπέρνικος σημειώνει ακόμη πως το επίπεδο εξατμισμένου νερού στην ατμόσφαιρα έφθασε και αυτό σε επίπεδο άνευ προηγουμένου το 2024, βρίσκεται πλέον 5% πάνω από ό,τι ήταν κατά μέσον όρο την περίοδο 1991-2020.

Πάντως την περασμένη χρονιά τερματίστηκε το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο συμβάλλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη και στην εμφάνιση ακραίων φαινομένων, κι αναμένεται μετάβαση στις πιο ουδέτερες συνθήκες του αντίστροφου φαινομένου, του Λα Νίνια.

Πλην όμως ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός προειδοποίησε ήδη τον Δεκέμβριο πως αυτό το τελευταίο ενδέχεται να είναι «βραχύ και μικρής έντασης», ανεπαρκές για να αντισταθμιστούν οι συνέπειες της υπερθέρμανσης.

«Το μέλλον βρίσκεται στα χέρια μας — η άμεση και αποφασιστική δράση μπορεί ακόμη να αλλάξει την τροχιά του μελλοντικού κλίματός μας», τόνισε ο διευθυντής της υπηρεσίας για την κλιματική αλλαγή του Κοπέρνικου, ο Κάρλο Μπουοντέμπο.

Η COP29 του Μπακού, η πιο πρόσφατη μεγάλη σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα, συνάντησε σχεδόν ανυπέρβλητες δυσκολίες για να οριστεί νέος στόχος ως προς τη χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής —τέθηκε, εντέλει—, όμως δεν εισέφερε στην πράξη τίποτε για τις φιλοδοξίες για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ιδίως για την έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«To 2025 φέρνει πολλές αβεβαιότητες, αλλά και πολλές ελπίδες για την Ουκρανία και την Ευρώπη, καθώς προσπαθούμε να βρούμε μια πραγματική λύση σε ένα σύνθετο πρόβλημα: πώς να τελειώσει ο Μεγάλος Πόλεμος». Αυτό γράφουν σε μια έκκλησή τους προς τη διεθνή κοινότητα περισσότερες από 160 προσωπικότητες από την Ουκρανία, σε ένα κείμενό τους που δημοσιεύεται στη Figaro. Ανάμεσα στις προσωπικότητες αυτές είναι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βουλευτές, διπλωμάτες, πανεπιστημιακοί, διευθυντές επιχειρήσεων και καλλιτέχνες. Το κείμενό τους έχει τίτλο «Όχι στον κατευνασμό του κακού» και δημοσιεύτηκε στη Figaro.

Η απόκτηση νέων εδαφών δεν είναι ο βασικός στόχος της Ρωσίας σε αυτόν τον πόλεμο, γράφουν. Η Ρωσία διαθέτει ήδη μεγάλες εκτάσεις που είναι τελείως ανεκμετάλλευτες και όταν αποκτά ένα νέο έδαφος το αμελεί συστηματικά. Βασικός της στόχος δεν είναι ούτε ο έλεγχος της Ουκρανίας. Αυτό που θέλει η Ρωσία είναι να «σπάσει» τη σημερινή διεθνή τάξη. Θέλει να ανακτήσει το καθεστώς της υπερδύναμης που μπορεί να δρα αυθαιρέτως, να επιτίθεται στους γείτονές της, να παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, να διαπράττει τρομοκρατικές πράξεις και να υποστηρίζει αυταρχικά και παράνομα καθεστώτα σε όλο τον κόσμο.

Τίποτα από αυτά δεν είναι απομονωμένο, ένα καπρίτσιο του Πούτιν, μια πρόσκαιρη απόκλιση από την πραγματικότητα. Όλα αποτελούν μέρος ενός στρατηγικού σχεδίου. Αυτός είναι ο λόγος που ο Πούτιν απηύθυνε πριν από τρία χρόνια τελεσίγραφο στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους ευρωπαίους συμμάχους τους, ζητώντας την επιστροφή στο 1997. Η Ουκρανία, λόγω της ιστορίας και της γεωγραφίας της, έχει γίνει ένας νέος στόχος στο πλαίσιο της επιδίωξης αυτού του εκδικητικού σχεδίου.

Για την ίδια την Ουκρανία, σημειώνουν οι προσωπικότητες που υπογράφουν το κείμενο, ο πόλεμος αυτός είναι υπαρξιακός. Είναι ένας πόλεμος για την επιβίωση της χώρας, της κοινωνίας και του κράτους. Τα πολιτικά οράματα της Ουκρανίας και της Ρωσίας, το πρώτο δημοκρατικό και το δεύτερο αυταρχικό, είναι άκρως αντίθετα. Αυτό σημαίνει ότι τυχόν «πάγωμα» της σύγκρουσης δεν θα οδηγήσει ούτε σε εκτόνωση των εντάσεων ούτε σε διαρκή ειρήνη. Για τη Ρωσία, το πάγωμα θα ερμηνευτεί ως αδυναμία της Δύσης και πράσινο φως για νέες επιθέσεις όπου αργά ή γρήγορα θα χυθεί και δυτικό αίμα. Διαρκής ειρήνη θα έρθει μόνο αν η Ρωσία βρεθεί αντιμέτωπη με μια συστημική κρίση και με την ήττα του καθεστώτος του Πούτιν. Η Ιστορία δείχνει ότι οι τυραννίες είναι εύθραυστες.

Ο πόλεμος αυτός δεν περιορίζεται στην Ουκρανία και το «ουκρανικό ζήτημα» δεν μπορεί να λυθεί αποκλειστικά στο πλαίσιο των ρωσο-ουκρανικών σχέσεων, συνεχίζουν οι 160 προσωπικότητες. Αν οι ηγέτες του κόσμου απαιτήσουν παραχωρήσεις της Ουκρανίας με τη μορφή εδαφών και κυριαρχίας χωρίς να παράσχουν αποτελεσματικές εγγυήσεις ασφαλείας, θα οδηγήσουν την Ουκρανία στην ήττα, κάτι που θα πείσει την Κίνα και άλλες δυνάμεις ότι μπορούν να αρπάξουν κι εκείνες όποια εδάφη θέλουν. Τα βορειοκορεατικά στρατεύματα θα εμφανιστούν και σε άλλες περιοχές. Η πειρατεία, το μπλοκάρισμα εμπορικών δρόμων, οι επιθέσεις στα συστήματα πληροφορικής και επικοινωνιών θα οδηγήσουν σε σαμποτάζ του παγκόσμιου εμπορίου. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, οι κυβερνοεπιθέσεις, οι μυστικές επιχειρήσεις και οι εκλογικές επεμβάσεις σε δημοκρατικές χώρες θα υπονομεύσουν την παγκόσμια τάξη. Και η πτώση της Ουκρανίας θα δημιουργήσει ένα μαζικό κύμα προσφύγων, επιτρέποντας στον Πούτιν να προελάσει προς δυσμάς.

(*) Le Figaro
ΑΠΕ-ΜΠΕ