Εκοιμήθη σε ηλικία 91 ετών ο Μητροπολίτης πρώην Θεσσαλονίκης, Άνθιμος, κατά κόσμον Διονύσιος Ρούσσας.

Γεννήθηκε τον Οκτώβριο του 1934 στη Σαλμώνη Ηλείας και αφού ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του το 1952, πέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις της Φιλοσοφικής και της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, επιλέγοντας την πρώτη. Το 1957 έλαβε πτυχίο από την Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Κατόπιν εργάστηκε ως άμισθος βοηθός της έδρας της Βυζαντινής Φιλολογίας καθώς και ως δάσκαλος στα εκπαιδευτήρια Ελληνική Παιδεία, των οποίων διετέλεσε και διευθυντής γυμνασίου, ενώ σπούδασε και στη Θεολογική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το 1964 χειροτονήθηκε Διάκονος από τον Μητροπολίτη Θήρας Γαβριήλ και τον επόμενο χρόνο, το 1965, Πρεσβύτερος. Από το 1965 ήταν προϊστάμενος στον Ιερό Ναό Αγίου Βασιλείου της οδού Μετσόβου Αθηνών, όπου παρέμεινε μέχρι την εκλογή του στη Μητρόπολη Αλεξανδρούπολης, τον Ιούλιο του 1974.

Το 2003 μετά την εκδημία του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονος Β΄ μετατέθηκε στη χηρεύουσα Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, από όπου τον Αύγουστο του 2023 έθεσε στη διάθεση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών την παραίτησή του λόγω προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Έφυγε από τη ζωή ο ιατρός Αθανάσιος Φάσσας, ο οποίος στη μακρά πορεία του σηματοδότησε την εξέλιξη της αιματολογίας στην Ελλάδα εισάγοντας για πρώτη φορά θεραπείες σωτήριες για ανθρώπους που έπασχαν από αιματολογικά νοσήματα. Τα συλλυπητήριά τους εκφράζουν η Διοίκηση του νοσοκομείου Παπανικολάου και το προσωπικό της Αιματολογικής Κλινικής, η οποία φέρει το όνομά του. Η πολιτική κηδεία του θα γίνει σήμερα στις 2 το μεσημέρι, στην Αίθουσα Τελετών “ΜΠΙΛΛΗΣ” απέναντι από τα κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου.

Ο Αθανάσιος Φάσσας γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και συνέχισε τις σπουδές του στην αιματολογία, ογκολογία και ανοσολογία στο Ινστιτούτο Ογκολογίας και Ανοσογενετικής στο Παρίσι. Ειδικεύτηκε στη μεταμόσχευση μυελού στο καντονικό νοσοκομείο της Βασιλείας της Ελβετίας και ασχολήθηκε με τις τεχνικές κατάψυξης του μυελού και αυτομεταμόσχευσης στο Νοσοκομείο Saint-Antoine του Παρισιού.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα εργάστηκε στην Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική του ΑΠΘ, στο Νοσοκομείο «Αγία Σοφία». Με την έναρξη λειτουργίας του ΕΣΥ ανέλαβε διευθυντής της νεοσύστατης Αιματολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου» το 1986. Ο Αθανάσιος Φάσσας ήταν ο πρώτος Διευθυντής του Αιματολογικού Τμήματος από το 1986 ως το 2010. Εισήγαγε τις αυτόλογες μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων στο Αιματολογικό Τμήμα του νοσοκομείου Παπανικολάου για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Το 1983 εισήγαγε στην Ελλάδα τη χρήση μεγαθεραπειών, δηλαδή χημειοθεραπείας υψηλών δόσεων και το 1985 την αυτομεταμόσχευση μυελού των οστών για την αντιμετώπιση της λευχαιμίας και των λεμφωμάτων. Οι πρωτοποριακές του έρευνες συνεχίστηκαν το 1990 με την εισαγωγή της μεθόδου κρυοκατάψυξης μυελού σε υγρό άζωτο και τη διενέργεια αλλογενών μεταμοσχεύσεων μυελού οστών. Την ίδια εποχή το Αιματολογικό τμήμα γίνεται μέλος της Ευρωπαϊκής Ομάδας Μεταμόσχευσης Αίματος και Μυελού Οστών. Σήμερα η Μονάδα Μεταμόσχευσης διενεργεί περισσότερες από 60 μεταμοσχεύσεις ετησίως, ενώ ο συνολικός αριθμός των μεταμοσχεύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα ξεπερνά τις 600. Το Αιματολογικό Τμήμα του νοσοκομείου Παπανικολάου έως το 1989 διέθετε 15 κλίνες (δύο για μεταμοσχεύσεις). Οι κλίνες αυξήθηκαν σε 24 και το 1990 η Μονάδα Μεταμόσχευσης απέκτησε 5 κλίνες σε 4 θαλάμους. Το 1998 ο Αθανάσιος  Φάσσας ορίστηκε Γραμματέας της Ομάδας Εργασίας Αυτοανόσων Παθήσεων της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Μεταμόσχευσης Αίματος και Μυελού των Οστών, θέση που διατήρησε για έξι χρόνια.

Από το 2003 ο  Αθανάσιος Φάσσας σε συνεργασία με το Τμήμα Ιατρικής Γενετικής του Πανεπιστημίου της Washington, ασχολήθηκε με την εφαρμογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων γονιδιακής θεραπείας για την αντιμετώπιση της μεσογειακής αναιμίας-θαλασσαιμίας και άλλων συγγενών αναιμιών καθώς και της νόσου του μοσχεύματος κατά του ξενιστή, την πλέον επικίνδυνη επιπλοκή της μεταμόσχευσης μυελού οστών.

* Με στοιχεία από https://www.ekt.gr/el/news/9917.
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι νάνοι λεμούριοι, που όπως όλα τα είδη λεμούριων βρίσκονται στη Μαδαγασκάρη, έχουν βρει έναν τρόπο να αντιστρέψουν τη διαδικασία της κυτταρικής γήρανσης, έστω και προσωρινά, κατά τη διάρκεια της χειμερίας νάρκης. Αυτό διαπιστώνει έρευνα που διεξήχθη από ομάδα του Πανεπιστημίου Duke και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο.

Αυτή η διαδικασία οφείλεται στα τελομερή, που βρίσκονται στα άκρα των χρωμοσωμάτων προστατεύοντάς τα. Κάθε φορά που ένα κύτταρο διαιρείται, μικρά κομμάτια των τελομερών του χάνονται στη διαδικασία, με αποτέλεσμα τα τελομερή να μικραίνουν με την ηλικία, ενώ συνθήκες, όπως το χρόνιο στρες, ο καθιστικός τρόπος ζωής και η έλλειψη ύπνου μπορούν να τα κάνουν να μειωθούν ακόμη πιο γρήγορα. Τελικά, τα τελομερή γίνονται τόσο κοντά που δεν παρέχουν πλέον προστασία και τα κύτταρα χάνουν την ικανότητα να λειτουργούν.

Ωστόσο, οι νάνοι λεμούριοι έχουν έναν τρόπο για να εμποδίζουν τα τελομερή τους να μικρύνουν και μάλιστα να τα κάνουν μακρύτερα, αναζωογονώντας αποτελεσματικά τα κύτταρά τους, τουλάχιστον για λίγο, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Biology Letters».

Όλα συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της χειμερίας νάρκης. Όταν ο χειμώνας ξεκινά, οι νάνοι λεμούριοι εξαφανίζονται σε τρύπες δέντρων ή υπόγειες φωλιές, όπου περνούν έως και επτά μήνες κάθε χρόνο. Είναι μια τακτική επιβίωσης κατά τις περιόδους που η τροφή είναι σε έλλειψη.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου μεταβολικής επιβράδυνσης, ο καρδιακός τους ρυθμός επιβραδύνεται από περίπου 200 παλμούς ανά λεπτό σε λιγότερους από οκτώ, γίνονται ψυχροί στην αφή, ενώ αναπνέουν μόνο μία φορά κάθε δέκα λεπτά περίπου. Οι νάνοι λεμούριοι σε χειμερία νάρκη μπορούν να παραμείνουν σε αυτή την ψυχρή κατάσταση αναμονής για περίπου μία εβδομάδα πριν χρειαστεί να ζεσταθούν για λίγο. Στη συνέχεια, επιστρέφουν σε λήθαργο.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν 15 νάνους λεμούριους στο Κέντρο Λεμούριων του Πανεπιστημίου Duke πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη χειμερία νάρκη και μελέτησαν πώς άλλαξαν τα τελομερή τους με την πάροδο του χρόνου. Σε μία ομάδα ζώων προσφέρθηκε τροφή όταν ήταν ξύπνια και ενεργά. Η άλλη ομάδα δεν έτρωγε, δεν έπινε και δεν κινούνταν κατά τη διάρκεια της πολύμηνης περιόδου χειμερίας νάρκης ζώντας με το λίπος που είχαν αποθηκεύσει στις ουρές τους, όπως θα έκαναν και στη φύση.

Η μελέτη αποκάλυψε ότι κατά τη διάρκεια της χειμερίας νάρκης, τα τελομερή των λεμούριων δεν μικραίνουν, στην πραγματικότητα μεγάλωσαν. Είναι σαν να γύρισαν τα κύτταρά τους σε μια πιο νεανική κατάσταση, παρά τους μήνες που περνούσαν.

«Στην αρχή, πιστεύαμε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με τα δεδομένα», σημειώνει χαρακτηριστικά η ερευνήτρια του Πανεπιστημίου Duke και μέλος της συγγραφικής ομάδας, Λίντια Γκριν.

Τα τελομερή επιμηκύνθηκαν στους λεμούριους που βίωσαν βαθύτερες περιόδους νάρκης. Αντίθετα, οι λεμούριοι που «ξύπνησαν» για να φάνε είχαν μήκη τελομερών που παρέμειναν σχετικά σταθερά κατά τη διάρκεια της μελέτης.

Οι αλλαγές των λεμούριων ήταν προσωρινές. Δύο εβδομάδες αφότου βγήκαν από τη χειμερία νάρκη, οι ερευνητές εντόπισαν ότι τα τελομερή τους επέστρεψαν στο μήκος που είχαν πριν από τη χειμερία νάρκη.

Η επιμήκυνση, εξηγούν οι ερευνητές, μπορεί να είναι ένας μηχανισμός για την αντιμετώπιση τυχόν κυτταρικών βλαβών. Ένα παρόμοιο φαινόμενο επιμήκυνσης έχει παρατηρηθεί πρόσφατα σε ανθρώπους που υπέστησαν άλλες στρεσογόνες καταστάσεις, όπως το να περάσουν έναν χρόνο στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό ή να ζήσουν για μήνες κάτω από το νερό.

Με την επιμήκυνση των τελομερών τους, οι λεμούριοι μπορούν να αυξήσουν αποτελεσματικά τον αριθμό των φορών που τα κύτταρά τους μπορούν να διαιρεθούν, προσθέτοντας έτσι νέα ζωή στα κύτταρά τους σε μια στρεσογόνο στιγμή. Αυτό φαίνεται να λειτουργεί, καθώς οι νάνοι λεμούριοι μπορούν να ζήσουν έως και δύο φορές περισσότερο από άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά του μεγέθους τους. Για παράδειγμα οι γάλαγοι, ένα παρόμοιο σε μέγεθος πρωτεύον θηλαστικό της Αφρικής που δεν πέφτει σε χειμερία νάρκη, ζουν περίπου 12-13 χρόνια, ενώ οι νάνοι λεμούριοι έχουν καταγραφεί να επιβιώνουν σχεδόν 30 χρόνια. «Η μακροζωία και η επιδιόρθωση των τελομερών μπορεί να συνδέονται, αλλά δεν ξέρουμε ακόμα με βεβαιότητα», διευκρινίζει πάντως η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Duke, Μαρίνα Μπλάνκο.

Ο ακριβής τρόπος με τον οποίοι οι λεμούριοι επιμηκύνουν τα τελομερή τους παραμένει μυστήριο. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ανακάλυψη αυτού του μηχανισμού μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να αναπτύξουν νέους τρόπους για την πρόληψη ή τη θεραπεία στους ανθρώπους ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία, χωρίς να αυξάνονται οι κίνδυνοι της ανεξέλεγκτης κυτταρικής διαίρεσης που μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο.

Credit φωτογραφίας: PHOTO BY DAVID HARING 
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Για πρώτη φορά, διεθνώς, δημιουργήθηκε μια κλίμακα για τη μέτρηση του εθισμού στο TikTok. Πρόκειται για τη λεγόμενη TikTok Addiction Scale, η οποία είναι η πρώτη κλίμακα διεθνώς η οποία εστιάζει αποκλειστικά στη χρήση του TikTok, καθώς οι διάφορες κλίμακες που έχουν αναπτυχθεί έως σήμερα στη βιβλιογραφία αναφέρονται είτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γενικά είτε αποκλειστικά στο Facebook ή στο Instagram.

Η κλίμακα προέκυψε από την ερευνητική μελέτη του Επίκουρου Καθηγητή Πέτρου Γαλάνη, της υποψήφιας Διδάκτορος Αγλαΐας Κατσιρούμπα (νοσηλεύτριας ΠΕ, MSc), του μέλους ΕΔΙΠ Ολυμπίας Κωνσταντακοπούλου και του υποψήφιου μεταδιδάκτορα Ιωάννη Μωύσογλου (νοσηλευτή ΠΕ, MSc, PhD).

Μάλιστα, το σχετικό άρθρο έχει δημοσιευθεί στο έγκριτο περιοδικό “AIMS Public Health” (impact factor = 3,1) και είναι δωρεάν διαθέσιμο στον σύνδεσμο doi: 10.3934/publichealth.2024061.

Όπως ανακοίνωσε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, η Ελληνική και η Αγγλική έκδοση της κλίμακας για τη μέτρηση του εθισμού στο TikTok (TikTok Addiction Scale) είναι ελεύθερες προς χρήση στον σύνδεσμο http://scholar.uoa.gr/pegalan/tiktok-addiction-scale-0. Επιπλέον, παρέχονται αναλυτικά οι οδηγίες για τη συμπλήρωση της κλίμακας, καθώς επίσης και ο τρόπος με τον οποίο βαθμολογούνται οι απαντήσεις.

Πιο αναλυτικά, το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ δημιούργησε και στάθμισε μια κλίμακα, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για τη μέτρηση των επιπέδων του εθισμού στο TikTok.

Το γεγονός ότι η εν λόγω κλίμακα εστιάζει αποκλειστικά στη χρήση του TikTok, την καθιστά εξαιρετικά σημαντική, καθώς, όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά από πλευράς ΕΚΠΑ, «δίνει τη δυνατότητα στους ερευνητές να εστιάσουν αποκλειστικά στη χρήση του TikTok που αποτελεί πλέον ένα από τα πιο διαδεδομένα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παγκοσμίως».

Σύμφωνα με το ΕΚΠΑ, η TikTok Addiction Scale είναι εξαιρετικά αξιόπιστη και έγκυρη, ενώ είναι απλή και εύκολη η συμπλήρωσή της, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στους ερευνητές να την χρησιμοποιήσουν στις μελέτες τους για τη διερεύνηση της χρήσης του TikTok. Επιπλέον, η TikTok Addiction Scale μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε κλινικό επίπεδο για την πρώιμη αναγνώριση των ατόμων που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εθισμού στο TikTok, έτσι ώστε να αναζητήσουν έγκαιρα την κατάλληλη φροντίδα υγείας.

Ενδεικτικά, από το ΕΚΠΑ αναφέρεται ότι στην Ελλάδα υπάρχουν περισσότεροι από 3,5 εκατομμύρια χρήστες του TikTok με το 33% μάλιστα των χρηστών να είναι κάτω των 25 ετών. Επιπλέον, οι χρήστες του TikTok στην Ελλάδα χρησιμοποιούν την πλατφόρμα αρκετές ώρες καθημερινά και πιο συγκεκριμένα το 42% την χρησιμοποιεί 2-4 ώρες, ενώ το 38% την χρησιμοποιεί τουλάχιστον 4 ώρες. Το TikTok είναι σήμερα η πλατφόρμα με την μεγαλύτερη εξάπλωση και δυναμική, καθώς περίπου το 20% του πληθυσμού παγκοσμίως έχει λογαριασμό στη συγκεκριμένη πλατφόρμα με ορισμένες χώρες μάλιστα να έχουν ακόμη μεγαλύτερα ποσοστά. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στις ΗΠΑ περίπου το 45% του πληθυσμού έχει λογαριασμό στο TikTok, ενώ στην Ευρώπη το 32% του πληθυσμού.

Επομένως, σύμφωνα με το ΕΚΠΑ, η δημιουργία μιας κλίμακας αποκλειστικά για τη μέτρηση της προβληματικής χρήσης του TikTok καθίσταται «επιβεβλημένη ανάγκη», καθώς το TikTok διαφέρει από τα υπόλοιπα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τόσο ως προς τον τρόπο λειτουργίας του όσο και ως προς τον τρόπο που μπορεί να οδηγήσει σε προβληματική χρήση. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι σε αρκετές χώρες έχει ήδη συζητηθεί ακόμη και το ενδεχόμενο της απαγόρευσης της χρήσης του TikTok ιδιαίτερα σε παιδιά και εφήβους, καθώς πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τις γνωστικές λειτουργίες των χρηστών. Είναι σαφές επομένως ότι η αξιόπιστη και έγκυρη μέτρηση της προβληματικής χρήσης TikTok είναι καθοριστικής σημασίας για να αναγνωριστούν οι χρήστες υψηλού κινδύνου που εμφανίζουν εθισμό στο TikTok.

Επισημαίνεται ότι για τη δημιουργία και τη στάθμιση της TikTok Addiction Scale εφαρμόστηκαν πιστά όλα τα επιστημονικά βήματα όπως αυτά ορίζονται από την επιστήμη της μεθοδολογίας της έρευνας για τη δημιουργία μιας αξιόπιστης και έγκυρης κλίμακας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η TikTok Addiction Scale έχει (α) υψηλή εγκυρότητα, δηλαδή όντως μετρά τα επίπεδα εθισμού στο TikTok και (β) υψηλή αξιοπιστία, δηλαδή οδηγεί σε παρόμοια αποτελέσματα έπειτα από επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.

Συνοπτικά, αναφέρεται ότι η TikTok Addiction Scale μετράει τις έξι διαστάσεις του εθισμού και πιο συγκεκριμένα τη συνεχή ενασχόληση (salience), τη μεταβολή της διάθεσης (mood modification), την ανοχή (tolerance), τα συμπτώματα στέρησης (withdrawal symptoms), τις συγκρούσεις (conflict) και την υποτροπή (relapse). Η TikTok Addiction Scale περιλαμβάνει 15 ερωτήσεις και για να απαντηθούν χρειάζονται περίπου μόνο 3-4 λεπτά.

ΑΠΕ-ΜΠΕ