Την αναγκαιότητα στενότερης συνεργασίας θεσμών, εκπαιδευτικών, γονέων και ειδικών ψυχικής υγείας, καθώς επίσης και της αποδοχής και ενίσχυσης του συστήματος υποστήριξης της σχολικής κοινότητας με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς αναδεικνύουν τα περιστατικά βίας και εκφοβισμού που έχουν δει το φως της δημοσιότητας το τελευταίο χρονικό διάστημα, με θύτες, κυρίως, ανήλικους μαθητές.

Οι εκπαιδευτικές ομοσπονδίες δασκάλων και καθηγητών (ΔΟΕ, ΟΛΜΕ) σε πρόσφατες ανακοινώσεις τους τόνισαν την ανάγκη ενίσχυσης των σχολείων με μόνιμη και σταθερή παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε κάθε σχολείο, από την αρχή της χρονιάς, «για την ουσιαστική παρέμβαση προς όφελος των μαθητών και των εκπαιδευτικών».

Η αύξηση του αριθμού ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία αποτελεί μέρος της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, ενώ ήδη από το 2020 και έπειτα έχει τεθεί στις προτεραιότητες του υπουργείου Παιδείας η στελέχωση των σχολείων με τις ειδικότητες αυτές.

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Παιδείας, κατά το διάστημα 2022-2025 έχουν γίνει προσλήψεις 631 μόνιμων ψυχολόγων, εκ των οποίων οι 326 πραγματοποιήθηκαν το 2025. Μαζί με τον αριθμό των αναπληρωτών ψυχολόγων που προσλήφθηκαν κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά, 2025-26, υπηρετούν συνολικά 1.977 ψυχολόγοι σε νηπιαγωγεία, δημοτικά σχολεία, γυμνάσια και λύκεια.

Οι αρμοδιότητες των σχολικών ψυχολόγων

Οι αρμοδιότητες ενός σχολικού ψυχολόγου είναι παιδαγωγικές. Όπως εξήγησε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Σύμβουλος Ψυχολόγων του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής και εκπαιδευτική ψυχολόγος, Μαρία Κουλιανού, η πρώτη βασική του αρμοδιότητα αφορά την πλαισίωση της επικοινωνίας με το εκπαιδευτικό προσωπικό και με τους μαθητές και τους γονείς, ακολουθώντας την αρχή της δεοντολογίας του απορρήτου. Στη συνέχεια, οι αρμοδιότητες του περιλαμβάνουν τη διεπιστημονική συνεργασία με όλους τους εκπαιδευτικούς του σχολείου και την υποστηρικτική πλαισίωση των παιδιών που φοιτούν σε αυτό.

Όσο για το πώς μπορεί να παρέμβει ένας ψυχολόγος, τόνισε ότι, όταν φτάσει σχετικό αίτημα από τον διευθυντή του σχολείου και τον σύλλογο διδασκόντων, οι χρόνοι παρέμβασης είναι τρεις:

1. Πριν την οποιαδήποτε διάγνωση, η διερεύνηση του ψυχολογικού, παιδαγωγικού και εκπαιδευτικού προφίλ του παιδιού, με σκοπό την πρώιμη και έγκαιρη ανίχνευση των δυσκολιών που μπορεί να εμφανίζει το παιδί στο σχολικό πλαίσιο.
2. Η δημιουργία ενός υποστηρικτικού πλαισίου μαζί με τον εκπαιδευτικό του τμήματος ένταξης, μέσα από εξατομικευμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης, με βάση τις δυσκολίες που έχουν ανιχνευθεί.
3. Η δημιουργία υποστηρικτικού πλαισίου σε σχέση με τον μαθητή και την οικογένεια του. Να πλαισιωθεί, δηλαδή, η οικογένεια, για να μπορεί να υποστηρίξει τον μαθητή στο σχολείο αλλά και στις υπόλοιπες δραστηριότητες που συνοδεύουν τη ζωή του παιδιού και εκτός σχολείου.

Αναγκαία παρουσία, αλλά όχι αρκετή

Αυτή τη στιγμή, η αναλογία ψυχολόγων ανά σχολική μονάδα είναι 1 προς 5, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στρατηγικής. Όπως σημείωσε η κ. Κουλιανού, το αίτημα για την αύξηση του αριθμού ψυχολόγων στα σχολεία είναι πάγιο, καθώς «δεν αρκεί ένας ψυχολόγος σε ένα σχολείο για μία ημέρα την εβδομάδα».

«Η παρουσία του ψυχολόγου στο σχολείο είναι μία αναγκαία συνθήκη, αλλά δεν είναι πάντα από μόνη της μία επαρκής συνθήκη», ανέφερε η κ. Κουλιανού, «γιατί το φαινόμενο της βίας είναι ένα ευρύτερο κοινωνικό φαινόμενο».

«Επομένως, το παζλ, το οποίο διαμορφώνεται γύρω από την περιγραφή των περιστατικών της παιδικής ή εφηβικής βίας απαρτίζεται από πάρα πολλά κομμάτια, που ένα πολύ σημαντικό κομμάτι είναι η παρουσία ψυχολόγου στο σχολείο. Όμως, ο ψυχολόγος για να μπορέσει να φέρει μία νέα δυναμική στα πράγματα, θα πρέπει να πλαισιώνεται αντίστοιχα από μία συνεχή παρουσία στο σχολείο, από μία συχνή και καλή επικοινωνία με τον σύλλογο διδασκόντων, για να προλαβαίνει να ενημερώνεται εγκαίρως. Και να έχει πολύ καλή και έγκαιρη επικοινωνία με τους γονείς», πρόσθεσε.

Σημαντική εξέλιξη, σε σχέση με τη βελτίωση των συνθηκών αμεσότερη δράσης, αποτελεί η αύξηση των σχολείων που εντάχθηκαν σε δίκτυο συνεργασιών, κατά 600. Πρόκειται για όμορα σχολεία, στα οποία δεν έχει τοποθετηθεί ψυχολόγος, και τα οποία μετά από αίτηση στο οικείο ΚΕΔΑΣΥ (Κέντρο Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης), μπορεί να επισκέπτεται ο ψυχολόγος γειτονικού σχολείου και να αναπτύξουν συνεργασία.

Τι προτείνεται στην Εθνική Στρατηγική για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας

Η Εθνική Στρατηγική για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων 2025-2030 περιλαμβάνει συνολικά 29 πολιτικές και 69 μέτρα, κάνοντας μία πρόταση συγκροτημένης ολιστικής αντιεγκληματικής πολιτικής, με επικέντρωση στην πρόληψη.

«Ολιστική προσέγγιση σημαίνει ότι, και σε θεωρητικό και σε πρακτικό επίπεδο, δεν βλέπουμε τη σχολική βία αποκομμένη από άλλες μορφές βίας που μπορεί να υπάρχουν στην οικογένεια ή την κοινότητα», ανέφερε σχετικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Βασιλική Αρτινοπούλου, καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής που εκπόνησε τη Στρατηγική.

Όπως σημείωσε η κ. Αρτινοπούλου, υπάρχει η βούληση από την κυβέρνηση για την εφαρμογή της στρατηγικής και ήδη αρκετά υπουργεία έχουν ενσκήψει και έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν αρκετά από τα βήματα που προτείνονται στη Στρατηγική.

Ειδικότερα για την ενδοσχολική βία, στα όσα προτείνονται για τη βελτίωση των ήδη υλοποιούμενων από το υπουργείο Παιδείας πολιτικών είναι και η πλήρης κάλυψη όλων των σχολικών μονάδων με σχολικό ψυχολόγο και σταδιακή βελτίωση αναλογίας σχολικού ψυχολόγου και σχολικών μονάδων. Όπως σημείωσε η κ. Αρτινοπούλου, προτείνεται η αναλογία ψυχολόγων ανά σχολική μονάδα, από 1 προς 5 που είναι αυτή τη στιγμή, να γίνει 1 προς 3 και, μακροπρόθεσμα, 1 προς 2 σχολεία.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι στις νέες πολιτικές που προτείνονται περιλαμβάνεται η εκπαίδευση μη βίαιων πολιτών, μέσω της υποχρεωτικής εκπαίδευσης των μαθητών και των μαθητριών στην ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων, τη διαμεσολάβηση, και την υποχρεωτική «κοινωνική εργασία» στο σχολείο για τους μαθητές που εκφοβίζουν.

Επιπλέον, προτείνεται η ενίσχυση των εκπαιδευτικών με την ενίσχυση του ρόλου των αρμόδιων συμβούλων εκπαίδευσης, με καθιέρωση υποχρεωτικής παρουσίας τους στα σχολεία δικαιοδοσίας τους τρεις φορές την εβδομάδα.

Ακόμη, η ενδυνάμωση της συνεργασίας σχολείου-οικογένειας-κοινότητας έχει σημαντική θέση στην Εθνική Στρατηγική. Προτείνεται η καθιέρωση υποχρεωτικής ενδοσχολικής συνεκπαίδευσης εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων/ασκούντων την επιμέλεια την 11η Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού και, μάλιστα, μέσω νομοθετικής ρύθμισης των συναρμόδιων υπουργείων, προκειμένου να παρέχεται στους γονείς και κηδεμόνες των παιδιών δικαιολογημένη άδεια από την εργασία τους. Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνεται και η υποχρεωτική διασύνδεση τουλάχιστον δύο όμορων σχολείων για την υλοποίηση κοινών δράσεων.

Βαρύτητα στη συναισθηματική ισορροπία έναντι της ακαδημαϊκής επιτυχίας

Τη σημασία αλλαγής της φιλοσοφίας των οδηγών σπουδών υπογράμμισε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και η Ελίνα Κατσαδούρη, σχολική ψυχολόγος. Όπως σημείωσε, υπάρχουν σχετικοί οδηγοί από τους αρμόδιους φορείς, οι οποίοι διαθέτουν υποστηρικτικές πληροφορίες και συμβουλευτικές κατευθύνσεις για την άσκηση του έργου των σχολικών ψυχολόγων. «Οι οδηγοί που αφορούν το ελληνικό πλαίσιο, κατευθύνουν και υπαγορεύουν λεπτομερώς τα καθήκοντα του σχολικού ψυχολόγου», ανέφερε η κ. Κατσαδούρη, ωστόσο τόνισε ότι στην πράξη «αποτυγχάνουν να διερευνήσουν και να εφαρμόσουν τον -ουσιαστικό- ρόλο της διασύνδεσης μεταξύ των διάφορων υπηρεσιών, που αφορούν την υποστήριξη του μαθητή».

Όπως παρατήρησε, στους αντίστοιχους οδηγούς, της Αυστραλίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνεται βαρύτητα στη συνολική ψυχική ευεξία και συναισθηματική ισορροπία των μαθητών, έναντι της ακαδημαϊκής επιτυχίας και καθορίζονται με σαφή τρόπο οι διαδικασίες που αφορούν την πορεία των συμβουλευτικών αιτημάτων, που εκκινούν από το σχολικό περιβάλλον και χρήζουν εμπλοκής και άλλων ειδικοτήτων. «Η όλη διαδικασία υποστηρίζεται και συντονίζεται σχεδόν αυτόματα από κρατικούς μηχανισμούς», εξήγησε.

Από τη μεριά της, η Σύμβουλος Ψυχολόγων του ΙΕΠ, κ. Κουλιανού επιβεβαίωσε ότι ένας οδηγός σπουδών που δεν θα είναι προσανατολισμένος μόνο γνωστικά, θα πρέπει να είναι ο στόχος της πολιτικής για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και της παραβατικότητας των ανηλίκων.

«Μία πολιτική, η οποία ενθαρρύνει και ενισχύει τη συνεργασία στα σχολεία, που περιέχει επιμορφώσεις, οδηγούς, επιμορφωτικό υλικό, και ένα νέο πρόγραμμα σπουδών, το οποίο θα επενδύει στη διαμόρφωση και καλλιέργεια αξιών, σε εμπειρίες των παιδιών εντός και εκτός σχολείου (με τη φύση, με κοινωνικά παραδείγματα και ερεθίσματα, με μουσεία, με άθληση), που θα ενσωματώνονται σε έναν οδηγό σπουδών, ο οποίος δεν θα είναι μόνο γνωστικά προσανατολισμένος, αλλά θα μπορεί να δίνει ποικιλόμορφες και πολιτισμικές ευκαιρίες στα παιδιά, όλα αυτά μαζί μάς κάνουν να πιστεύουμε και να ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να δράσουμε σε επίπεδο όχι μόνο αντιμετώπισης, αλλά πρώτιστα σε επίπεδο πρόληψης», κατέληξε η κ. Κουλιανού.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και οι εθνικοί οργανισμοί φαρμάκων, λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, που ενδέχεται να επηρεάσουν την εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αν και μέχρι στιγμής δεν καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις, οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η αύξηση του κόστους προκαλούν ανησυχία για το επόμενο διάστημα. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα δυναμική, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για κίνδυνο ελλείψεων εάν οι διαταραχές παραταθούν.

Στην Ελλάδα, η εικόνα παραμένει σταθερή με επαρκή αποθέματα, και δεν υπάρχει  λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Σπύρος Σαπουνάς MD, Phd Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ). Σημειώνει ότι λόγω της κατάσταση που επικρατεί στη Μέση Ανατολή ο ΕΟΦ  βρίσκεται σε επίπεδο αυξημένης  ετοιμότητας,  επισημαίνοντας ότι έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις στο υπουργείο Υγείας και εξετάζονται μέτρα εφόσον χρειαστεί.

Η εικόνα στην Ευρώπη-Χρόνος παράδοσης και κόστος

«Η κατάσταση στην Ευρώπη παραμένει υπό στενή επιτήρηση. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και η αρμόδια επιτροπή για τις ελλείψεις MSSG, παρακολουθούν καθημερινά τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων. Αυτή τη στιγμή, η συνολική εικόνα δεν δείχνει κρίσιμες ελλείψεις που να οφείλονται αποκλειστικά στη σύρραξη, ωστόσο η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα δεν είναι απίθανη», αναφέρει ο κ. Σαπουνάς.

Προσθέτει ότι «οι εισαγωγές έχουν επηρεαστεί κυρίως στον χρόνο παράδοσης και στο κόστος, καθώς η αναδρομολόγηση των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών (αποφυγή των κόμβων του Κόλπου) προσθέτει καθυστερήσεις. Οι πρώτες ύλες (APIs) που προέρχονται από την Ασία αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα logistics, γεγονός που απαιτεί από τις φαρμακοβιομηχανίες συνεχή επανασχεδιασμό των δρομολογίων τους».

Σταθερή η εικόνα στην Ελλάδα

Ο πρόεδρος του ΕΟΦ  δηλώνει ότι δεν υπάρχουν αναφορές για ελλείψεις στην Ελλάδα που να συνδέονται με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

«Στην Ευρώπη δεν καταγράφονται μεμονωμένες διακοπές εφοδιασμού, κυρίως λόγω αυξημένης ζήτησης ή κατασκευαστικών ζητημάτων, και λιγότερο λόγω των γεωπολιτικών. Στην Ελλάδα, η αγορά παρουσιάζει μια σταθερή εικόνα με τις συνήθεις εποχικές ελλείψεις. Ως ΕΟΦ, έχουμε εντοπίσει περιορισμένη διαθεσιμότητα σε περίπου 80 κωδικούς, οι οποίοι όμως αφορούν κυρίως σκευάσματα για τα οποία έχουν ήδη ληφθεί μέτρα, όπως η απαγόρευση των εξαγωγών. Δεν έχουμε επίσημες αναφορές για ελλείψεις που να συνδέονται άμεσα και αποκλειστικά με το κλείσιμο των κόμβων στη Μέση Ανατολή, αλλά παραμένουμε σε εγρήγορση για τυχόν καθυστερήσεις στις παραλαβές».

Που εντοπίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος

«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εντοπίζεται σε φάρμακα με σύντομη ημερομηνία λήξης ή σε αυτά που απαιτούν «ψυχρή εφοδιαστική αλυσίδα» (cold chain), όπως ορισμένα εμβόλια και βιολογικοί παράγοντες. Εάν οι εντάσεις παραταθούν, ενδέχεται να δούμε περιορισμένη διαθεσιμότητα σε σκευάσματα που εξαρτώνται από δευτερεύοντα υλικά (όπως πλαστικά συστατικά ορών ή πώματα φιαλιδίων), τα οποία διακινούνται μέσω των πληγεισών περιοχών. Ο κίνδυνος για τα κρίσιμα φάρμακα παραμένει διαχειρίσιμος όσο υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές, αλλά η αύξηση του κόστους μεταφοράς και η μείωση της διαθέσιμης χωρητικότητας φορτίου (cargo capacity) αποτελούν παράγοντες αβεβαιότητας», τονίζει  ο κ. Σαπουνάς.

Η Ελλάδα διαθέτει επαρκή αποθέματα

Ο κ. Σαπουνάς  τονίζει  ότι η επάρκεια  φαρμάκων είναι  εξασφαλισμένη, και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε εξέλιξη θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

«Για τα αντικαρκινικά φάρμακα και τα μονοκλωνικά αντισώματα, όπως και όλα τα κρίσιμα προϊόντα, η Ελλάδα διαθέτει επαρκή αποθέματα για να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών για τους επόμενους μήνες. Τα νοσοκομεία και οι φαρμακαποθήκες λειτουργούν με βάση τον προγραμματισμό ασφαλείας. Παρά το γεγονός ότι αυτά τα προϊόντα είναι ευαίσθητα στις μεταφορές, οι εταιρείες έχουν ήδη ενεργοποιήσει εναλλακτικά κανάλια διανομής μέσω Ευρώπης».

Τα μέτρα που εξετάζονται σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης

«Ο ΕΟΦ βρίσκεται σε επίπεδο μέγιστης ετοιμότητας. Ήδη με εντολή του Υπουργού Υγείας, κ. Γεωργιάδη έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις με αυτό το θέμα και τα μέτρα που εξετάζουμε περιλαμβάνουν:

• ⁠ ⁠Παράταση ή επέκταση της απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών για κάθε σκεύασμα που δείχνει σημάδια πίεσης.
• ⁠ ⁠Επίσπευση των διαδικασιών έκτακτης εισαγωγής μέσω του ΙΦΕΤ, εάν παραστεί ανάγκη καθώς και διασφάλιση των προϊόντων μόνιμης κάλυψης μέσω εισαγωγής μεγαλύτερων ποσοτήτων.
• ⁠ ⁠Συχνή επικοινωνία με τους Κατόχους ‘Αδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) για την παρακολούθηση των αποθεμάτων τους.
• ⁠ ⁠Συνεργασία με τον ΕΜΑ για την κοινή ευρωπαϊκή προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών.

Η ψηφιοποίηση της παρακολούθησης των αποθεμάτων μας επιτρέπει να δρούμε προληπτικά και όχι κατασταλτικά, διασφαλίζοντας ότι κανένας Έλληνας πολίτης δεν θα στερηθεί τη θεραπεία του».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Επί δεκαετίες η εικόνα των ακινήτων στη χώρα μας παρέμενε διάσπαρτη και κατακερματισμένη. Εκατομμύρια ιδιοκτήτες καλούνταν ξανά και ξανά να υποβάλλουν παντού δηλώσεις για το ακίνητό τους: άλλοτε στην εφορία για το Ε9 ή το E2 και το myProperty, άλλοτε στο Υποθηκοφυλακείο ή στο Κτηματολόγιο για τη μεταγραφή, άλλοτε στον δήμο για την οικοδομική άδεια. Αγροτικά και βιομηχανικά ακίνητα δηλώνονται διαρκώς επίσης σε πολλούς φορείς και βάσεις δεδομένων, συνθέτοντας ένα πολυδαίδαλο δίκτυο διαφορετικών συστημάτων που δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους, αποτυπώνοντας πολλές «εικόνες» ακινήτων που σχεδόν καμία δεν συμφωνούσε με όλες τις άλλες.

Μέσα στις επόμενες ημέρες, όμως, αυτό αλλάζει. Ως το τέλος Μαρτίου η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αναμένεται να θέσει σε λειτουργία το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), την ψηφιακή πλατφόρμα που θα συγκεντρώνει και θα ενοποιεί σε ένα μόνο σημείο, όλα όσα έχουν δηλώσει κατά καιρούς για τα ακίνητά τους οι ιδιοκτήτες, σε διάφορους φορείς και υπηρεσίες. Και θα τους καλεί για ακόμα μία φορά να ελέγξουν, να επιβεβαιώσουν και -εφόσον χρειαστεί- να διορθώσουν την εικόνα της περιουσίας τους.

Ωστόσο η πλατφόρμα δεν είναι “ακόμα μία” δηλωτική υποχρέωση. Θα είναι το εργαλείο με το οποίο το κράτος αποκτά για πρώτη φορά πλήρη και διαρκή εικόνα του κτιριακού αποθέματος της χώρας, προκειμένου να μπορεί να χαράσσει πολιτική για τη φορολογία, τη στέγαση και την ανάπτυξη. Ενώ ενδεχομένως να αποκαλυφθούν και ακίνητα που δεν είχαν δηλωθεί ποτέ πουθενά από τους ιδιοκτήτες τους.

Τι θα βλέπουν στην οθόνη οι πολίτες

Με την έναρξη λειτουργίας του ΜΙΔΑ, πάνω από 7,1 εκατομμύρια ιδιοκτήτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα) θα κληθούν να κάνουν είσοδο στη νέα ενοποιημένη βάση δεδομένων. Κάθε ιδιοκτήτης, συνδεόμενος με τους προσωπικούς κωδικούς πρόσβασης στο myAADE, θα δει να εμφανίζονται αυτόματα όλα τα ακίνητά του.

Αρχικά, για καθένα ξεχωριστά θα βλέπει ​στην οθόνη τού υπολογιστή του παράλληλα τρεις​ ξεχωριστές καρτέλες​, προσυμπληρωμένες με στοιχεία που τον αφορούν για να ελέγξει και να επιλέξει τι τελικώς ισχύει.

Στη μία θα βρίσκει τα στοιχεία και τη χρήση των ακινήτων όπως έχουν δηλωθεί στην εφορία (ΑΤΑΚ, επιφάνεια, χρήση, ηλεκτροδότηση), σε άλλη​ θα δει την εικόνα βάσει Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ, εμβαδόν, δικαιώματα), ενώ σε τρίτη θα βρει τα ​ ​δεδομένα από άλλες πηγές ​από όπου η ΑΑΔΕ​ αντλεί πληροφόρηση -και οι οποίες σταδιακά στα επόμενα χρόνια θα εμπλουτίζονται συνεχώς μέσω διασύνδεσης με περισσότερες.​

Κάθε ακίνητο θα εμφανίζεται ξεχωριστά και ο ιδιοκτήτης καλείται να συσχετίσει τον Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) -δηλαδή τον ενδεκαψήφιο ​”μοναδικό” κωδικό που αποδίδεται από την ΑΑΔΕ σε κάθε ακίνητο που δηλώνεται στο Ε9- με τον δωδεκαψήφιο ​”μοναδικό” Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) τον οποίο αποκτά το ακίνητο κατά τη κτηματογράφηση.

Η πλατφόρμα θα επισημαίνει στον ιδιοκτήτη πού υπάρχουν αποκλίσεις κατά την αντιστοίχιση και εκείνος θα επιλέγει ποια στοιχεία είναι ορθά, καταχωρίζοντας τη διόρθωση.

Τι πρέπει να δηλωθεί

Για κάθε ακίνητο πρέπει να επιβεβαιωθούν η ταυτότητά του, η διεύθυνση, το ποσοστό και το είδος δικαιώματος (πλήρης κυριότητα, ψιλή κυριότητα, επικαρπία) καθώς και τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά του (κατηγορία, επιφάνεια, τεχνικά στοιχεία).

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα τετραγωνικά μέτρα: στο ΜΙΔΑ θα αποκαλυφθούν διαφορές από δηλώσεις που έχουν κατά καιρούς γίνει σε φορολογικές δηλώσεις Ε9/ΕΝΦΙΑ, στο Κτηματολόγιο, σε ρυθμίσεις τακτοποίησης ή νομιμοποίησης, στους δήμους κ.λπ.

Επιπλέον θα απαιτηθεί έλεγχος στα στοιχεία που αντλούνται από άλλους δημόσιους φορείς, όπως αριθμοί παροχής ηλεκτροδότησης από ΔΕΔΔΗΕ κ.λπ.

Κρίσιμη θεωρείται η ορθή δήλωση της πραγματικής χρήσης του ακινήτου, η οποία είναι υποχρεωτική και ο ιδιοκτήτης πρέπει να επιλέξει πάνω από 60 διαφορετικές περιπτώσεις (βιομηχανικές, αγροτικές, οικιστικές κ.ά.). Κάθε ακίνητο θα πρέπει να χαρακτηριστεί ρητά ως ιδιοκατοικούμενο, ενοικιαζόμενο (σε μακροχρόνια ή βραχυχρόνια μίσθωση), κενό, δωρεάν παραχωρούμενο, επαγγελματικός χώρος, καλλιεργούμενη έκταση κλπ.

Αν το ακίνητο δηλώνεται ως μισθωμένο, θα πρέπει να καταγραφούν και τα στοιχεία του μισθωτή, το ποσό του μισθώματος, η διάρκεια και το είδος μίσθωσης. Τυχόν ασυμφωνίες με φορολογικά δεδομένα θα επισημαίνονται αυτόματα. Ωστόσο προβλέπεται ιδιαίτερη ελαστικότητα -στην αρχή τουλάχιστον- καθώς παράλληλα «τρέχουν» και άλλες φορολογικές υποχρεώσεις ιδιοκτητών προς την ΑΑΔΕ, όπως δηλώσεις εισοδημάτων 2025 ή του αριθμού τραπεζικού λογαριασμού στον οποίο από 1ης Απριλίου πρέπει να καταβάλλονται τα ενοίκια.

Αποκλίσεις, όχι παράβαση

Στο οικονομικό επιτελείο γνωρίζουν ήδη ότι η ενοποίηση διαφορετικών ή παρωχημένων βάσεων δεδομένων, αναπόφευκτα θα αναδείξει αποκλίσεις στα τετραγωνικά, στους χαρακτηρισμούς χώρου ή στην περιγραφή ακινήτων. Ωστόσο αυτές δεν συνιστούν κατ’ ανάγκη αδήλωτη περιουσία. ΑΑΔΕ και Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναγνωρίζουν ότι στην πλειονότητά τους αποτελούν «κληρονομιά» δεκαετιών κατά τις οποίες τα συστήματα λειτουργούσαν ασύνδετα ή χειρόγραφα.

Για τον λόγο αυτό δημιουργείται και το Ψηφιακό Μητρώο Ακινήτων, προκειμένου οι ιδιοκτήτες να διορθώσουν «με μία κίνηση» σε μία ενιαία βάση ό,τι αναγράφεται λάθος εδώ και χρόνια σε διαφορετικές υπηρεσίες. Ενώ έχουν διενεργήσει και εκτεταμένες διασταυρώσεις Ε9 και Κτηματολογίου με βάση τον ΚΑΕΚ, προκειμένου να περιοριστούν κατά το δυνατόν τα εσφαλμένα δεδομένα του παρελθόντος, πριν η πλατφόρμα ανοίξει πλήρως για όλους.

Ιδιαίτερα προβληματική αναμένεται η εικόνα που θα αποκαλυφθεί στα αγροτεμάχια. Σε πολλές περιοχές (κυρίως σε Κρήτη, νησιά Αιγαίου ή Βόρεια Ελλάδα) η «δια λόγου» παραχώρηση ή άτυπη ανταλλαγή καλλιεργούμενων εκτάσεων χωρίς επίσημη δήλωση και τίτλους θεωρείται «θεσμός» και κοινή πρακτική. Στο εξής, όμως, τα στοιχεία των αγροτεμαχίων μέσω του ΜΙΔΑ θα χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό των αγροτικών επιδοτήσεων το φθινόπωρο και στον σχεδιασμό του νέου ηλεκτρονικού συστήματος ΟΣΔΕ/AGRI SNAP.

Επαρκής χρόνος για όλους… με μία εξαίρεση

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας έχει καταστήσει σαφές ότι σκοπός της πλατφόρμας είναι η ορθή αποτύπωση των ακινήτων και όχι άλλη μία γραφειοκρατική υποχρέωση με αυστηρές προθεσμίες που θα αποτελέσουν αφορμή ταλαιπωρίας και επιβολής πρόστιμων.

Για τον λόγο αυτό, μετά την επίσημη έναρξη του ΜΙΔΑ, οι ιδιοκτήτες θα λάβουν ειδοποίηση και θα τους δοθεί εύλογος χρόνος για διορθώσεις, με δυνατότητα παράτασης αν κριθεί αναγκαίο. Οι λεπτομέρειες θα εξειδικευθούν με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ.

Ωστόσο ανακύπτει μία ειδική και άμεση υποχρέωση δήλωσης στο ΜΙΔΑ, ακόμα και πριν την πάροδο της γενικής προθεσμίας: κάθε νέα μίσθωση ακινήτου (ακινήτου ή αγροτεμαχίου) θα πρέπει από τον Απρίλιο να καταχωρίζεται με πλήρη στοιχεία. Το ίδιο θα ισχύει για μεταβολές χρήσης, όπως μετάβαση σε ιδιοκατοίκηση, κένωση ή παραχώρηση.

Πώς θα χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία

Τα δεδομένα του ΜΙΔΑ δεν θα παραμείνουν κλεισμένα σε ένα αρχείο, αλλά θα μεταβάλλονται δυναμικά. Αφού δηλωθούν και συγκεντρωθούν, θα επικαιροποιούνται διαρκώς και θα αξιοποιηθούν για ελέγχους αδήλωτων εισοδημάτων από ενοίκια, αυτόματη προσυμπλήρωση φορολογικών δηλώσεων, εντοπισμό κενών και αναξιοποίητων ακινήτων, αλλά και για ουσιαστική χάραξη νέας στεγαστικής και φορολογικής πολιτικής από τα αρμόδια υπουργεία.

Για τους συνεπείς ιδιοκτήτες, το σύστημα θα λειτουργήσει ως ευκαιρία τακτοποίησης συσσωρευμένων σφαλμάτων δεκαετιών. Για όσους αγνοήσουν την κλήση για δηλώσεις και διορθώσεις, οι συνέπειες -φορολογικές και διοικητικές- θα είναι αναπόφευκτες. Και αυτό διότι στόχος του ΜΙΔΑ δεν είναι απλώς η ψηφιακή αναβάθμιση των φορολογικών ελέγχων των ιδιοκτητών, αλλά η πρώτη πραγματική καταγραφή του συνόλου της ακίνητης περιουσίας ολόκληρης της χώρας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ