O οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB+ με σταθερές προοπτικές.

Ο Fitch είχε αναβαθμίσει τον περασμένο Νοέμβριο την Ελλάδα εντός της επενδυτικής βαθμίδας.

Στην ανακοίνωσή του, ο οίκος αναφέρει ότι η αξιολόγησή του βασίζεται στο υψηλότερο επίπεδο του κατά κεφαλήν εισοδήματος της Ελλάδος σε σχέση με  τον μέσο όρο των χωρών στη βαθμίδα «BBB» και στους δείκτες διακυβέρνησης που είναι ελαφρά υψηλότεροι πάνω από αυτόν, καθώς και σε ένα αξιόπιστο πλαίσιο πολιτικής που ενισχύεται από τη συμμετοχή στην ΕΕ και στην ευρωζώνη.

«Η δημοσιονομική και μακροοικονομική προσαρμογή έχουν επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια, ενισχύοντας τα θεμελιώδη μεγέθη και την αξιοπιστία της πολιτικής. Αυτά τα πλεονεκτήματα σταθμίζονται με τις συνέπειες της κρίσης του δημόσιου χρέους, ιδίως το πολύ υψηλό αλλά σταθερά μειούμενο βάρος του δημόσιου χρέους, τη σημαντική απώλεια οικονομικής παραγωγής, τις επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις του τραπεζικού τομέα», αναφέρει ο Fitch.

Κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την αξιολόγηση

-Ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη: Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας παρέμεινε σταθερή σε επίπεδα ελαφρά πάνω από το 2% την περίοδο 2023-2025, παρά τα διάφορα γεωπολιτικά και εμπορικά σοκ.

«Προβλέπουμε ελαφρώς χαμηλότερη ανάπτυξη το 2026, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά η οικονομία θα επωφεληθεί από το τελευταίο έτος του επενδυτικού προγράμματος της ΕΕ «Next Generation EU». Μεσοπρόθεσμα, αναμένουμε σταδιακή σύγκλιση των εισοδημάτων με τις άλλες χώρες της ευρωζώνης, με βάση εκτιμώμενο ρυθμό δυνητικής ανάπτυξης 2%. Η εγχώρια ζήτηση θα παραμείνει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, υποστηριζόμενη από τη σταδιακή βελτίωση των ισολογισμών των νοικοκυριών, τη σταθερή αύξηση της απασχόλησης και τις υψηλότερες επενδύσεις», σημειώνει ο Fitch.

-Σημαντικά πλεονάσματα στον προϋπολογισμό: Η Ελλάδα πέτυχε πλεονάσματα στους προϋπολογισμούς του 2024 και του 2025, μια εξαιρετική δημοσιονομική επίδοση σε σύγκριση με τις άλλες χώρες στη βαθμίδα «ΒΒΒ» και τις χώρες-μέλη της ευρωζώνης.

Το τρέχον μέσο έλλειμμα των χωρών με αξιολόγηση «BBB» ανέρχεται στο 3,1% του ΑΕΠ, ενώ το συνολικό έλλειμμα της ευρωζώνης ανήλθε σε 2,9% του ΑΕΠ το 2025. Η ισχυρή δημοσιονομική επίδοση υποστηρίχθηκε από τα διαρθρωτικά υψηλότερα έσοδα, λόγω της βελτιωμένης είσπραξης φόρων και του αυστηρού ελέγχου των δαπανών. «Προβλέπουμε μικρότερο δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2026, λόγω κάποιας δημοσιονομικής χαλάρωσης, συμπεριλαμβανομένων προσωρινών και κυρίως στοχευμένων μέτρων στήριξης από την ενεργειακή κρίση. Δεν αναμένουμε η κυβέρνηση να εφαρμόσει μεγάλη δημοσιονομική χαλάρωση πριν από τις εκλογές, παρά το σημαντικό δημοσιονομικό περιθώριο».

-Συνετό και αξιόπιστο δημοσιονομικό πλαίσιο: Τα πρόσφατα δημοσιονομικά αποτελέσματα και τα σχέδια για τον προϋπολογισμό του 2026 υπογραμμίζουν τη ισχυρή δέσμευση της κυβέρνησης για δημοσιονομική σύνεση. «Θεωρούμε αυτή τη δέσμευση ως ιδιαίτερα αξιόπιστη, καθώς έχει σημειώσει ισχυρό προηγούμενο κατά την περίοδο μετά την πανδημία και στηρίζεται από την ευρεία κοινωνική συναίνεση για υγιείς δημοσιονομικές πολιτικές. Τον Ιούλιο του 2025, το κοινοβούλιο ενέκρινε με μεγάλη πλειοψηφία έναν εγχώριο δημοσιονομικό κανόνα που καθιστά υποχρεωτικό μία ισοσκελισμένη πρωτογενή δημοσιονομική θέση».

-Μείωση Χρέους: Ο λόγος του ακαθάριστου χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ μειώθηκε σχεδόν κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες το 2024 και 2025, υποχωρώντας στο 146% του ΑΕΠ, λόγω της ανθεκτικής οικονομικής ανάπτυξης και των πλεονασμάτων του προϋπολογισμού. Ωστόσο, είναι ακόμα 2,5 φορές υψηλότερος από τη διάμεση τιμή των χωρών με βαθμίδα ‘BBB’, που είναι 58%. «Αναμένουμε ότι το χρέος θα συνεχίσει να μειώνεται γρήγορα μεσοπρόθεσμα, προσεγγίζοντας το 120% έως το 2030 στο βασικό μας σενάριο, με στήριξη από τη σταθερή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ και σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα μετά το 2027. Τα ταμειακά μαξιλάρια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα-ρεκόρ, επιτρέποντας την πρόωρη αποπληρωμή διμερών ομολόγων και την κάλυψη χρέους που λήγει κατά τα επόμενα τρία χρόνια».

-Χαμηλοί Κίνδυνοι Χρηματοδότησης: Το ευνοϊκό προφίλ χρέους της Ελλάδας, με μέσο όρο ωρίμανσης 19 ετών και ευνοϊκά επιτόκια, καθώς και τα πολύ μεγάλα ταμειακά αποθέματα, μειώνουν σημαντικά τους κινδύνους της αγοράς και λειτουργούν ως «μαξιλάρι» έναντι ενδεχόμενων σοκ από τη μεταβλητότητα της αγοράς ομολόγων. Η υποκείμενη διαφορά ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίου είναι ευνοϊκή, με το μέσο επιτόκιο του χρέους να ανέρχεται σε περίπου 1,5%, πολύ κάτω από τον εκτιμώμενο ρυθμό αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά 4%.

– Μεγάλο και επίμονο έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών

Το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε το 2025, αλλά οι υψηλές τιμές ενέργειας θα οδηγήσουν σε διεύρυνσή του φέτος. Ο μέσος όρος του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών από το 2023 και μετά είναι περίπου 6% του ΑΕΠ, σημαντικά υψηλότερος από τον τρέχοντα μέσο όρο των χωρών με βαθμίδα ‘BBB’ που είναι 0,2%. Δομικά, το χαμηλό ποσοστό αποταμίευσης είναι ο κύριος λόγος για το σημαντικό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, με τις επενδύσεις με έντονο εισαγωγικό περιεχόμενο να αναμένεται να εντείνουν την πίεση μεσοπρόθεσμα. «Η συμμετοχή στην Ευρωζώνη μετριάζει τους εξωτερικούς χρηματοοικονομικούς κινδύνους και δεν αναμένουμε καμία διαταραχή στις εξωτερικές κεφαλαιακές ροές», αναφέρει ο Fitch.

-Ενισχυμένος Τραπεζικός Τομέας: O Fitch αναβάθμισε τo αξιόχρεο των συστημικά σημαντικών τραπεζών σε επενδυτική βαθμίδα το 2025, αντανακλώντας τις βελτιώσεις στο λειτουργικό περιβάλλον της Ελλάδας και στα πιστωτικά προφίλ των τραπεζών, συμπεριλαμβανομένης μιας μεγαλύτερης περιόδου σταθερής δημιουργίας κερδών, την ολοκλήρωση των περισσότερων διαδικασιών εξυγίανσης του ενεργητικού, τη θωράκιση των κεφαλαιακών θέσεων και τη σταθερή καταθετική βάση χρηματοδότησής τους. Ο Fitch αναμένει ότι ο τραπεζικός τομέας θα ωφεληθεί από την ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη, τη διατηρούμενη επιχειρηματική ανάπτυξη και τη σταδιακή ανάκαμψη στον λιανικό τομέα.

-Σχέση Τραπεζών-Κράτους: Ένα ζήτημα που αποτελεί κατάλοιπο του παρελθόντος είναι ο στενός δεσμός μεταξύ του δημοσίου και των τραπεζών λόγω του μεγάλου μεριδίου των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων (DTCs) στο κεφάλαιο των τραπεζών (41% του κύριου κεφαλαίου Tier 1). Οι DTCs παραμένουν ενδεχόμενη υποχρέωση για το δημόσιο, που δεν υπάρχει στις άλλες χώρες της ευρωζώνης, παρά τα πρόσφατα σχέδια των τραπεζών να επιταχύνουν την απόσβεση τους, γεγονός που θα βοηθήσει στην ομαλοποίηση των κεφαλαιακών τους δομών. Επιπλέον, οι εγγυήσεις του Δημοσίου για τα ομόλογα στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής», που στοχεύουν στην επιτάχυνση της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων στο τραπεζικό σύστημα, ανέρχονταν σε περίπου 18 δισ. ευρώ ή 8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε επίπεδο-ρεκόρ κινήθηκαν οι Ξένες ‘Αμεσες Επενδύσεις (ΞΑΕ) στην Ελλάδα το 2025, με βάση στοιχεία που ανακοίνωσε ο ΟΟΣΑ, φτάνοντας τα 12,8 δισ. δολάρια, το υψηλότερο με διαφορά ποσό για τα τελευταία 20 χρόνια.

   Οι ΞΑΕ πέρυσι ήταν κατά 69% υψηλότερες σε σχέση με το 2024 και περισσότερο από 50% υψηλότερες σε σχέση με το 2022, όταν είχε καταγραφεί το προηγούμενο ρεκόρ (8,4 δισ. δολάρια).

   Το άλμα στις επενδύσεις από το εξωτερικό, οι οποίες έχουν σημαντικό ρόλο για την ανάπτυξη της οικονομίας, σημειώθηκε σε μία περίοδο που οι γεωπολιτικές αναταράξεις και ο εμπορικός πόλεμος των ΗΠΑ είχαν αυξήσει έντονα την αβεβαιότητα.

   Στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημειώθηκε μείωση των ΞΑΕ κατά 6% το 2025, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο αυξήθηκαν κατά 15% σε 1,66 τρισ. δολάρια, αλλά ουσιαστικά η αύξηση ήταν 6%, αν εξαιρεθούν μεγάλες διακυμάνσεις που σημειώθηκαν σε ορισμένες ευρωπαϊκές οικονομίες.

   Η ανάλυση των στοιχείων του ΟΟΣΑ δείχνει ότι οι ΞΑΕ πραγματοποιήθηκαν κυρίως με απόκτηση μετοχικού κεφαλαίου. Οι επενδύσεις αυτού του τύπου ανήλθαν σε 10,5 δισ. δολάρια ή περίπου στο 82% όλων των εισροών, ενώ οι επανεπενδύσεις κερδών ανήλθαν σε 2 δις. δολάρια ή στο 15,5% και οι επενδύσεις με τη μορφή δανεισμού από τη μητρική επιχείρηση σε μόλις 321 εκατ. δολάρια ή το 2,5%.

   Όσον αφορά τους κλάδους στους οποίους κατευθύνονται οι ΞΑΕ, κυριαρχούν οι υπηρεσίες και έπεται με μικρότερα ποσοστά η μεταποίηση, ενώ οι εισροές στον αγροτικό τομέα είναι ελάχιστες.

   Στην τριετία 2022-2024, για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα σχετικά στοιχεία, οι επενδύσεις στον τομέα των υπηρεσιών αφορούσαν από το 59% έως το 85% των συνολικών, ενώ στον τομέα της μεταποίησης κυμάνθηκαν από 7% έως 19%. Τη μερίδα του λέοντος στον τομέα των υπηρεσιών είχαν ο κλάδος των χρηματοπιστωτικών και ασφαλιστικών δραστηριοτήτων, με εισροές πάνω από 2,5 δισ. δολάρια το 2022 και το 2024 καθώς και ο κλάδος των δραστηριοτήτων real estate με εισροές από 973 εκατ. δολάρια το 2022 έως 2,1 δισ. δολάρια το 2024. Παράλληλα, υπήρξαν υψηλές εισροές, από 855 εκατ. δολάρια έως 1 δισ. δολάρια, για ιδιωτικές δραστηριότητες real estate στο διάστημα αυτό. O κλάδος πληροφορικής-επικοινωνιών προσέλκυσε επίσης σημαντικά κεφάλαια, από 320 έως 500 εκατ. δολάρια στην τριετία. Oι επενδύσεις στον τομέα των υπηρεσιών έγιναν με αγορά μετοχικού κεφαλαίου σε ποσοστό 58% για το 2024 και το 2023.

   Στη μεταποίηση, οι επενδύσεις σε μετοχικό κεφάλαιο ήταν πολύ μικρές, ενώ οι κλάδοι, στους οποίους πραγματοποιήθηκαν το 2024 ήταν κυρίως των τροφίμων (206 εκατ.) και των μετάλλων και μηχανολογικού εξοπλισμού (επίσης 206 εκατ.).

   Οι αυξημένες εισροές ξένων επενδύσεων τα τελευταία χρόνια είχαν ως αποτέλεσμα να αυξηθεί σημαντικά και το απόθεμά τους, αν και παραμένει ακόμη σχετικά χαμηλό σε διεθνή σύγκριση. Το απόθεμα των ΞΑΕ ήταν διπλάσιο το 2024 σε σχέση με το 2018 και τριπλάσιο σε σχέση με το 2016. Ειδικότερα, το 2024 διαμορφώθηκε κοντά στα 72 δισ. δολάρια ή στο 28% του ΑΕΠ έναντι 35,7 δισ. το 2018 και 24,6 δισ. το 2016. Μεταξύ των 38 χωρών του ΟΟΣΑ και των χωρών της G20, την πρώτη θέση σε απόθεμα ΞΑΕ είχε το Λουξεμβούργο με 300% του ΑΕΠ και ακολουθούσαν η Ολλανδία και η Ιρλανδία με ποσοστά πάνω από 200%.

   Αναφορικά με το ποσοστό απόδοσης των ΞΑΕ στην Ελλάδα, το 2023 ήταν μεγαλύτερο από το 6%, όσο περίπου και στη Βρετανία, τη Γερμανία και τη Γαλλία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ