Με τους φακέλους αρκετών νέων, κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων (Joint Master ή Dual Master), μεταξύ ελληνικών Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και διακεκριμένων ξένων πανεπιστημίων να κλείνουν και να περνούν στα «χέρια» της Εθνικής Αρχής για την Ανώτατη Εκπαίδευση (ΕΘΑΑΕ) για πιστοποίηση, αναμένεται να ξεκαθαριστεί μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα ποια προγράμματα θα λάβουν έγκριση, αλλά και ποια θα αρχίσουν τη λειτουργία τους από την ερχόμενη ακαδημαϊκή χρονιά, 2026-27.

Πάντως, πηγές από την ακαδημαϊκή κοινότητα, εκτίμησαν, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι το αρκετά «σφιχτό» χρονοδιάγραμμα που είχε τεθεί από το χρηματοδοτικό πρόγραμμα διεθνοποίησης (χρηματοδοτείται από το υπουργείο Παιδείας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας), σε συνδυασμό με γραφειοκρατικές προκλήσεις που προέκυψαν στην πορεία, θα έχουν σαν αποτέλεσμα να λειτουργήσουν από τον Σεπτέμβριο, περίπου τα μισά από τα 74 συνολικά εγκεκριμένα προγράμματα. Άλλωστε, το ζήτημα της υλοποίησης του συνόλου των προγραμμάτων, αλλά και η δημιουργία νέων απασχόλησε και την πρόσφατη Σύνοδο των Πρυτάνεων, που πραγματοποιήθηκε από την 1η έως την 4η Απριλίου 2026, υπό την προεδρία του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Μεταξύ των διαπιστώσεων της Συνόδου ήταν ότι θα χρειαστούν νέα χρηματοδοτικά εργαλεία ώστε να υλοποιηθεί το σύνολο των διεθνών μεταπτυχιακών προγραμμάτων που έχουν ήδη εγκριθεί, και να υπάρξουν προοπτικές για δημιουργία νέων. Ν. Παπαϊωάννου: Κρίσιμος ο ρόλος των κοινών μεταπτυχιακών στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ανταγωνιστικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υφυπουργός Παιδείας, αρμόδιος για θέματα Ανώτατης Εκπαίδευσης, Νίκος Παπαϊωάννου, σημείωσε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες προχωρούν τις διαδικασίες «με γνώμονα τη διασφάλιση της ποιότητας και της πραγματικής προστιθέμενης αξίας», καθώς επίσης και ότι «οι διαδικασίες εγκρίσεων των προκαταβολών προχωρούν κανονικά».

Ο κ. Παπαϊωάννου υπογράμμισε τον «κρίσιμο ρόλο» των κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων στη διαμόρφωση ενός «σύγχρονου και ανταγωνιστικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος» και επανέλαβε ότι ο στόχος των δράσεων διεθνοποίησης είναι «η ουσιαστική αναβάθμιση των σπουδών». «Επενδύουμε σταθερά στην ποιότητα, στηρίζοντας έμπρακτα την αριστεία και την εξωστρέφεια των ελληνικών ΑΕΙ», τόνισε και πρόσθεσε: «Σε μια περίοδο που η Ανώτατη Εκπαίδευση καλείται να ανταποκριθεί σε αυξημένες διεθνείς προκλήσεις, η ευθύνη όλων μας είναι να διασφαλίσουμε ότι κάθε πρωτοβουλία που προχωρά, ανταποκρίνεται στα υψηλότερα ακαδημαϊκά πρότυπα». «Με συνέπεια και σχέδιο, συνεχίζουμε να χτίζουμε ένα πανεπιστήμιο ισχυρό, αξιόπιστο και διεθνώς ανταγωνιστικό», κατέληξε ο κ. Παπαϊωάννου. Υπενθυμίζεται, ότι το χρηματοδοτικό έργο, μέσω του οποίου 74 προγράμματα έλαβαν αρχικά έγκριση για χρηματοδότηση, φέρει το όνομα «Πανεπιστήμια Αριστείας», καθορίζοντας έτσι το στρατηγικό πλαίσιο της ελληνικής Πολιτείας για μία εκπαιδευτική πολιτική που στοχεύει στη διεθνοποίηση της ελληνικής Ανώτατης Εκπαίδευσης, αλλά και στον πρωταγωνιστικό της ρόλο. «Ανάσα» για διευκόλυνση συνεργασιών και προκλήσεις για τα ελληνικά ΑΕΙ Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο συνολικός προϋπολογισμός για την χρηματοδότηση των νέων, κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών, ανέρχεται στα 94 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων το ποσό των 80 εκατ. ευρώ προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το ποσό των 12 εκατ. ευρώ, από το Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, για την κάλυψη του ΦΠΑ. Η ακαδημαϊκή κοινότητα υποδέχθηκε τη χρηματοδότηση αυτή με ενθουσιασμό, καθώς θα επέτρεπε την κάλυψη κυρίως μέρους του χάσματος των διδάκτρων στο εσωτερικό και το εξωτερικό, την ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας και τη διεθνή προβολή των προγραμμάτων, κάνοντας πραγματικότητα την περαιτέρω εμβάθυνση προϋπαρχουσών συνεργασιών μεταξύ πανεπιστημίων, καθώς επίσης και τη σύναψη νέων.

«Η προσέλκυση πανεπιστημίων με το κύρος και την αίγλη των ονομάτων της λίστας των συνεργαζόμενων με τα ελληνικά ΑΕΙ σε αυτό το πλαίσιο, οφείλεται τόσο στη διεθνή αναγνώριση και ακτινοβολία των επιμέρους ιδρυμάτων, σχολών και διδασκόντων όσο και στις συντονισμένες προσπάθειες που καταβάλλονται από φορείς όπως η Study in Greece για να καταστεί η Ελλάδα διεθνής κόμβος εκπαίδευσης και έρευνας», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θεόδωρος Παπαϊωάννου εκτελεστικός διευθυντής της Study in Greece (SiG), της ΑΜΚΕ των ελληνικών δημοσίων ΑΕΙ για την εξωστρέφεια και τη διεθνοποίησή τους. Μάλιστα, ο κ. Παπαϊωάννου χαρακτήρισε τη δημιουργία κοινών διεθνών προγραμμάτων μεταπτυχιακών σπουδών «στρατηγικό βήμα προς μία ποιοτική διεθνοποίηση που συγκεράζει την καινοτομία με την αριστεία». Από την αρχή, ωστόσο, είχε διαφανεί ότι τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια θα είχαν να αντιμετωπίσουν διαφόρων ειδών προκλήσεις μπροστά τους, και οργανωτικές, αλλά και ως προς το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης όσων πρέπει να γίνουν, προκειμένου να εκταμιευθούν τα χρήματα που προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης. «Υπάρχουν ακόμα σημαντικά περιθώρια βελτίωσης σε ό,τι έχει να κάνει με την απλοποίηση και την αυτοματοποίηση των διαδικασιών καθώς, ορισμένες φορές, παρατηρούνται καθυστερήσεις που θέτουν σε κίνδυνο την τελική υλοποίηση κάποιων εκ των προγραμμάτων και, κατά τη γνώμη μου, θα πρέπει, επίσης, να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα και προσοχή όχι μόνο στο στάδιο της δημιουργίας κάθε προγράμματος, αλλά και στον σχεδιασμό της διεθνούς προώθησής του ώστε να προσελκύσουμε φοιτητές αντάξιους της ποιότητας του ακαδημαϊκού προϊόντος», επεσήμανε ο κ. Παπαϊωάννου.

Σε αυτή τη φάση, οι καθυστερήσεις που υπάρχουν οφείλονται κυρίως σε καθυστερήσεις γραφειοκρατικού χαρακτήρα από την πλευρά των πανεπιστημίων του εξωτερικού, αν και πηγές που πρόσκεινται στον ακαδημαϊκό χώρο τονίζουν ότι οι συνεργασίες των ΑΕΙ είναι σε πολύ καλό επίπεδο και είναι ξεκάθαρα εκπεφρασμένη η διάθεση συνεργασίας. Παρόλα αυτά, ακόμα και στις περιπτώσεις που δοθεί το «πράσινο φως» από την ΕΘΑΑΕ, θα αρχίσει ένας «αγώνας δρόμου», προκειμένου τα μεταπτυχιακά προγράμματα που θα λάβουν πιστοποίηση να αρχίσουν τις διαδικασίες προσέλκυσης φοιτητών, αλλά και οργάνωσης της έναρξης λειτουργίας τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Και αυτό, διότι βάσει χρονοδιαγράμματος η ΕΘΑΑΕ θα πρέπει να έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία πιστοποιήσεων για τα κοινά αυτά μεταπτυχιακά προγράμματα μέχρι τα τέλη Μαΐου. Στόχος η διεύρυνση του δικτύου συνεργασιών Χαρακτηριστικό παράδειγμα των παραπάνω αποτελεί το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το οποίο είχε εξασφαλίσει έγκριση για τρία μεταπτυχιακά προγράμματα, ωστόσο, σε αυτή τη φάση προχωρούν τα δύο, προκειμένου να αρχίσουν τη λειτουργία τους τον Σεπτέμβριο του 2026, πάντα υπό την αίρεση της πιστοποίησης από την ΕΘΑΕΕ. «Τα δύο χρηματοδοτούμενα προγράμματα είναι καινοτόμα και διεπιστημονικά και εστιάζουν σε τομείς αιχμής με διεθνή απήχηση και σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Νάνσυ Πουλούδη, Αντιπρύτανης Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης του ΟΠΑ.

Όπως είπε, η χρηματοδότηση «συμβάλλει καθοριστικά στο σχεδιασμό και την υλοποίησή τους, υποστηρίζοντας τη διμερή συνεργασία για την ανάπτυξη της διδακτέας ύλης με την αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων διδασκαλίας, τη διεθνή προβολή των προγραμμάτων και την ενίσχυση των εκπαιδευτικών υποδομών, ιδιαίτερα για την υποστήριξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης». Το ένα εκ των τριών προγραμμάτων, ωστόσο, «παρά την έγκρισή του και την εντατική προετοιμασία και τη βούληση των εμπλεκόμενων πλευρών», όπως υπογράμμισε η κ. Πουλούδη, δεν προχώρησε σε αυτή τη φάση. «Το στενό χρονικό πλαίσιο, οι διαφορές στα χρονοδιαγράμματα και τις τυπικές διαδικασίες μεταξύ των συνεργαζόμενων ιδρυμάτων καθώς και οι αρχικές ασάφειες στους όρους χρηματοδότησης δεν επέτρεψαν την ολοκλήρωση της συνεργασίας εντός του συγκεκριμένου κύκλου χρηματοδότησης», εξήγησε.

Ωστόσο, το ΟΠΑ, όπως και τα υπόλοιπα ελληνικά δημόσια ΑΕΙ, συνεχίζει να κινείται με όρους που θα επιτρέψουν τη διεύρυνση του δικτύου συνεργασιών. Όπως σημείωσε η κ. Πουλούδη, σε περίπτωση που υπάρξει νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα, θα μπορέσει να ολοκληρωθεί η εν λόγω συνεργασία, ενώ παράλληλα, εκτός του εν λόγω χρηματοδοτικού προγράμματος, το ΟΠΑ έχει ήδη ενώσει τις δυνάμεις του με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πανεπιστήμια της Ιταλίας και της Γαλλίας, για την ανάπτυξη ενός νέου κοινού καινοτόμου μεταπτυχιακού προγράμματος στην Αναλυτική του Αθλητισμού (Sports Analytics). Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της διεθνούς παρουσίας των ελληνικών δημόσιων ΑΕΙ, συνεχίζεται η λειτουργία και ανάπτυξη ξενόγλωσσων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ / Αθηνά Καστρινάκη