Ομιλία Νίκου Ανδρουλάκη, Προέδρου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στην Ολομέλεια της Βουλής
Κυρία Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Αν ακούσει κανείς την κυβέρνηση, θα πιστέψει ότι όλα βαίνουν καλώς στη χώρα. Ότι η οικονομία ευημερεί, ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται, ότι οι πολίτες βλέπουν καθημερινά τη ζωή τους να βελτιώνεται ραγδαία.
Αν όμως βγει έξω από αυτή την αίθουσα, περπατήσει στον δρόμο και συναντήσει μικρομεσαίους επιχειρηματίες, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, δανειολήπτες θα ακούσει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που εκφράζει μια εντελώς διαφορετική ιστορία από αυτή που αφηγούνται οι υπουργοί και οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.
Θα ακούσει για χρέη που συσσωρεύονται.
Για λογαριασμούς που δεν βγαίνουν.
Για ρυθμίσεις μη βιώσιμες.
Για επιχειρήσεις που προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας.
Αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση της κυβερνητικής πολιτικής.
Μια κυβέρνηση που επενδύει στην εικόνα, στην προπαγάνδα, στην επικοινωνία, αλλά αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα πραγματικά και σοβαρά προβλήματα της κοινωνίας και της αγοράς.
Δυστυχώς το σημερινό πολυνομοσχέδιο είναι μία ακόμα τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση. Ένα νομοσχέδιο-σκούπα. Ένα νομοσχέδιο με ετερόκλητες διατάξεις, διαφορετικά αντικείμενα, σκοπιμότητες, που επί της ουσίας και σε αυτή την περίπτωση, με το νομοσχέδιο-σκούπα, περιορίζεται ο ουσιαστικός διάλογος και ο ουσιαστικός κοινοβουλευτικός έλεγχος. Η διαβούλευση υποβαθμίζεται.
Αλλά αυτά δεν σας ενδιαφέρουν.
Θα σταθώ, λοιπόν, σε τέσσερα κρίσιμα ζητήματα, για τα οποία δεν έχουμε μόνο ασκήσει κριτική, αλλά έχουμε προτείνει συγκεκριμένες λύσεις που δίνουν διέξοδο σε πολλά από τα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου: Η νομοθετική ρύθμιση του Υπουργείου Οικονομικών για τους δανειολήπτες του νόμου του ΠΑΣΟΚ, του εμβληματικού πια νόμου 3869 του 2010, που «ξήλωσαν» κατά σειρά οι κυβερνήσεις Τσίπρα – Καμμένου και Κυριάκου Μητσοτάκη.
Έρχεται λοιπόν σήμερα η κυβέρνηση χωρίς κάποια γενναία πρωτοβουλία. Ακολουθεί την απόφαση του Αρείου Πάγου.
Δεν είναι δικής σας πολιτική πρωτοβουλία, δεν είναι γιατί ακούσατε την κοινωνία, τους ανθρώπους που έχουν ταλαιπωρηθεί. Πήρε μια απόφαση η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου και σας ανάγκασε να έρθετε σήμερα εδώ και να νομοθετήσετε.
Είναι μια απόφαση συμμόρφωσης η σημερινή σας πρωτοβουλία. Και όχι μια πολιτική πρωτοβουλία, που βασίζεται σε ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους και των αδικιών που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές.
Αποτελεί την καθυστερημένη συμμόρφωσή της σε μια δεσμευτική δικαστική απόφαση.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου δικαιώνει και τον δικό μας αγώνα. Και τη δική μας φωνή, που τόσα χρόνια λέγαμε ότι έχει αποδυναμωθεί η προστασία των δανειοληπτών στην πράξη.
Αντί λοιπόν να εφαρμόσετε αυτά που προτείναμε, εμείς τι ακούσαμε -ακόμα και μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου;
Ακούσαμε για «χρυσές τομές», «βέλτιστους τρόπους εφαρμογής», διάφορα περιθώρια ερμηνείας.
Ποια περιθώρια ερμηνείας;
Η απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου ήταν απολύτως σαφής.
Δεν ήταν εισήγηση.
Δεν ήταν γνωμοδότηση.
Δεν ήταν πρόταση προς συζήτηση.
Ήταν μια αμετάκλητα δεσμευτική δικαστική απόφαση που όφειλε να εφαρμοστεί από την πρώτη ημέρα.
Και τελικά αναγκαστήκατε να αποδεχθείτε αυτό που εξαρχής υποστήριζε το ΠΑΣΟΚ, και όχι μόνο εμείς για να είμαστε δίκαιοι. Και οι δικηγορικοί σύλλογοι, οι ενώσεις καταναλωτών και χιλιάδες δανειολήπτες.
Ότι ο νόμιμος εκτοκισμός γίνεται επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνόλου του κεφαλαίου, όπως αυθαίρετα, παράνομα και καταχρηστικά εφαρμοζόταν μέχρι σήμερα.
Ας σταματήσετε λοιπόν τα επικοινωνιακά παιχνίδια.
Γιατί οι πολίτες ζητούν σεβασμό στη νομιμότητα.
Ζητούν προστασία των δικαιωμάτων τους.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικά κρίσιμο σημείο.
Τι θα γίνει με τους χιλιάδες δανειολήπτες των οποίων οι ρυθμίσεις καταγγέλθηκαν γιατί δεν άντεξαν; Και δεν άντεξαν από μια παράνομη, καταχρηστική πρακτική.
Για αυτούς σήμερα έχετε να πείτε κάτι; Είναι χιλιάδες άνθρωποι, που πλήρωναν, πλήρωναν, χρησιμοποίησαν τον νόμο-τομή προστασίας, δύσκολης διαπραγμάτευσης του ΠΑΣΟΚ τότε, το 2010, απέναντι στις χειρότερες δημοσιονομικές συνθήκες της χώρας. Οι τράπεζες καταχρηστικά τους πίεζαν με χρήματα που παράνομα ζητούσαν στις δόσεις τους και αυτοί οι άνθρωποι δεν διατήρησαν τη ρύθμιση.
Σε αυτούς εσείς σήμερα γυρνάτε την πλάτη. Εμείς λέμε ότι η νομιμότητα δεν εφαρμόζεται επιλεκτικά. Δεν μπορεί να υπάρχει δικαίωση για το μέλλον και συγχρόνως αδικία για το παρελθόν.
Εδώ είναι η αξία της δεύτερης ευκαιρίας αξιοπρέπειας που πολλές φορές λέμε.
Γιατί αξίζουν αυτοί οι άνθρωποι που δεν άντεξαν λόγω καταχρηστικών πρακτικών μια δεύτερη ευκαιρία αξιοπρέπειας. Γι’ αυτό κάθε καταγγελία ρύθμισης που στηρίχθηκε -για εμάς- στον παράνομο αυτό υπολογισμό οφείλει να θεωρηθεί αυτοδικαίως άκυρη, κ. Πιερρακάκη. Αυτό είναι δικαιοσύνη. Αυτό είναι διαφάνεια. Αυτό είναι σεβασμός στη νομιμότητα. Να επανέλθουν αυτοί οι άνθρωποι στο καθεστώς προστασίας που δικαιούνται.
Όχι επικοινωνιακές ασκήσεις πάνω στις πλάτες πολιτών και οικογενειών που πάλευαν επί χρόνια να σώσουν το σπίτι τους και να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Το κράτος δικαίου δεν μπορεί να λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Εξωδικαστικός μηχανισμός
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός που έξι χρόνια τώρα παρουσιάζετε ως μια πολύ μεγάλη μεταρρύθμιση, έχει πενιχρά αποτελέσματα.
Τα στοιχεία είναι και εδώ αποκαλυπτικά: Από τα 250 δισ. ευρώ ιδιωτικού χρέους, ρυθμίστηκαν 18,64 δισ. ευρώ.
Και υπάρχει και ένα κρίσιμο αναπάντητο ερώτημα:
Πόσες από αυτές τις ρυθμίσεις είναι πραγματικά βιώσιμες;
Πόσες παραμένουν ενήμερες;
Γιατί μια ρύθμιση που «κοκκινίζει» ξανά λίγους μήνες αργότερα, δεν λύνει το πρόβλημα. Απλώς το μεταθέτει.
Ο εξωδικαστικός σας μηχανισμός δεν δίνει δεύτερη ευκαιρία στον πολίτη που έχει πραγματικά ανάγκη. Δίνει πολλές ευκαιρίες στα funds, τους servicers και τους κερδοσκόπους. Σε πολλές περιπτώσεις οδηγεί τους πολίτες σε υπέρογκες δόσεις για 30 και 35 χρόνια, με την απειλή ότι στην πρώτη δυσκολία θα αναβιώσει ολόκληρο το χρέος. Αυτό δεν είναι προστασία.
Την ίδια στιγμή, οι servicers και τα funds, ενώ έχουν προστατεύσει τα συμφέροντά τους και λειτουργούν μέσα σε ένα καθεστώς αδιαφάνειας, νιώθουν σε απόλυτη θέση ισχύος. Πώς, λοιπόν, να προσέλθουν σε διαπραγματεύσεις με τη λογική της ρύθμισης και όχι με τη φιλοσοφία της εξόντωσης για να έχουν γρηγορότερο και ευκολότερο κέρδος;
Ο οφειλέτης σε πολλές περιπτώσεις -και το ξέρετε πολύ καλά- δεν γνωρίζει καν σε ποια χέρια βρίσκεται το δάνειό του. Ο δικηγόρος του, για να το μάθει, περνούν μήνες. Δεν γνωρίζει πώς υπολογίζεται το ίδιο του το χρέος στη δευτερογενή αγορά δανείων που διαμορφώθηκε με την ευθύνη των Τσίπρα-Καμμένου-Μητσοτάκη τα τελευταία χρόνια.
Δεν υπάρχει καν στοιχείο και φάκελος δικαιολόγησης. Ουσιαστικής αιτιολόγησης όταν απορρίπτεται η πρότασή του.
Εμείς, λοιπόν, καταθέτουμε συγκεκριμένες προτάσεις.
Κάνουμε δεσμευτικό τον Κώδικα Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις και πραγματικές κυρώσεις για τράπεζες και servicers.
Καθιερώνουμε ανεξάρτητες Επιτροπές Διευθέτησης Οφειλών -επιτροπές κράτους, δανειολήπτη και τράπεζας ή servicer-, ώστε ο πολίτης να μην είναι έρμαιο της μονομερούς κρίσης των πιστωτών σε αδιέξοδο.
Ενισχύουμε την προστασία των ευάλωτων οφειλετών, με αύξηση των σχετικών ορίων κατά 25% και ειδική μέριμνα για τους αγρότες.
Και βάζουμε τέλος στην αδιαφάνεια των servicers, με πλήρη πρόσβαση του οφειλέτη στον φάκελό του και πραγματικές υποχρεώσεις ενημέρωσης για όλη τη διαδρομή του δανείου. Πότε, πού ήταν και τι παραπάνω μπήκε στο χρέος του.
Το ερώτημα είναι τελικά απλό.
Θέλουμε έναν εξωδικαστικό μηχανισμό που παράγει βιώσιμες ρυθμίσεις ή έναν μηχανισμό που λειτουργεί κυρίως προς όφελος των πιστωτών, για να λέμε ότι κάτι κάναμε;
Θέλουμε πραγματικά μία δεύτερη ευκαιρία αξιοπρέπειας για τους πολίτες ή μόνιμη ομηρία για αυτούς, τα παιδιά τους και όλη την οικογένεια απέναντι στα funds;
Η κυβέρνηση έχει κάνει την επιλογή της. Με την αδιαφάνεια, τις καθυστερήσεις και τα ημίμετρα.
Εμείς επιλέγουμε διαφάνεια, λογοδοσία και βιώσιμες λύσεις.
Γιατί το ιδιωτικό χρέος δεν είναι λογιστικό μέγεθος.
Είναι η καθημερινότητα. Είναι ζήτημα βιώσιμης ανάπτυξης.
Είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής, σταθερότητας και κράτους δικαίου.
Για τον ακατάσχετο επαγγελματικό λογαριασμό
Και εδώ πρόκειται για μία θετική πρωτοβουλία. Αλλά, καθυστερημένη διόρθωση. Όχι τολμηρή μεταρρύθμιση.
Η δική σας παρέμβαση παραμένει μισή.
Αγνοείτε εκκωφαντικά ένα πάγιο και απολύτως λογικό αίτημα της αγοράς: τη θεσμοθέτηση πραγματικά ακατάσχετου επαγγελματικού λογαριασμού.
Έμεις επανειλημμένα έχουμε αναδείξει την ανάγκη προστασίας ενός ελάχιστου κεφαλαίου κίνησης για ελεύθερους επαγγελματίες, μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους.
Γιατί μια επιχείρηση δεν μπορεί να επιβιώσει όταν κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή να δεσμευθούν τα χρήματα με τα οποία πληρώνει μισθούς, προμηθευτές, ασφαλιστικές εισφορές και λειτουργικά έξοδα.
Πώς θα παραμείνει ανοιχτή μια επιχείρηση όταν κινδυνεύει το οξυγόνο της;
Γι’ αυτό καταθέτουμε σήμερα τροπολογία για τη θεσμοθέτηση πραγματικά ακατάσχετου επαγγελματικού λογαριασμού, που θα προστατεύει ένα ελάχιστο κεφάλαιο κίνησης και θα δίνει ανάσα στους μικρομεσαίους και την πραγματική οικονομία.
Οι συνεπείς επαγγελματίες χρειάζονται πραγματική προστασία και όχι ημίμετρα. Και εδώ αξίζουν επιλογή αξιοπρέπειας.
Για το μεγάλο θέμα της ρύθμισης των οφειλών για τα ασφαλιστικά ταμεία, ΕΦΚΑ, εφορία και για όλα τα ζητήματα που αφορούν χιλιάδες Έλληνες πολίτες.
Εσείς μιλάτε για μία ρύθμιση 72 δόσεων. Τους καλύπτει όλους; Είναι έτσι;
Και εδώ, για άλλη μία φορά, είναι τόσο αυστηρές οι προϋποθέσεις που αποκλείει ακριβώς εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Όσοι έχασαν προηγούμενες ρυθμίσεις επειδή αδυνατούσαν να ανταποκριθούν, όσοι έχουν νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές, όσοι προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανές τις επιχειρήσεις τους, ουσιαστικά, σε δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, μένουν εκτός.
Μια πραγματικά αναπτυξιακή πολιτική επιλογή θα προέβλεπε περισσότερες δόσεις, διαγραφή μέρους των προσαυξήσεων και λογικό επιτόκιο αποπληρωμής. Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνηση επιλέγει ένα σχήμα που κινδυνεύει να αποδειχθεί ανεφάρμοστο από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του.
Εμείς καταθέτουμε ξανά σήμερα τροπολογία για 120 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, με κίνητρο κουρέματος έως 30% για τους συνεπείς. Για να τους δώσουμε το κίνητρο βιώσιμων μακροπρόθεσμων και σταθερών ρυθμίσεων. Για να μπορούν να σχεδιάσουν με ασφάλεια το οικονομικό μέλλον των επιχειρήσεών τους.
Η λύση δεν είναι να παγιδεύεις τους πολίτες στα χρέη.
Η λύση είναι να τους δίνεις ρεαλιστικές επιλογές για να τα αποπληρώσουν με αξιοπρέπεια.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Οι τροπολογίες που καταθέτουμε σήμερα δεν είναι ασκήσεις αντιπολιτευτικής τακτικής. Δίνουν συγκεκριμένες λύσεις σε συγκεκριμένα προβλήματα της κοινωνίας, γνωστά σε όλους μας.
Για τους δανειολήπτες που κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους.
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που ασφυκτιούν.
Για τους επαγγελματίες που βλέπουν ακόμη και το κεφάλαιο κίνησής τους να απειλείται από κατασχέσεις.
Για τους πολίτες που ζητούν κανόνες ασφάλειας, διαφάνειας και δικαιοσύνης.
Για μία ακόμη φορά, σε όλους αυτούς γυρνάτε την πλάτη.Διορθώνετε κάποια από αυτά τα προβλήματα με καθυστέρηση και δεν λέτε ότι η ατολμία σας τόσα χρόνια έχει διογκώσει αυτά τα προβλήματα. Έρχεστε, λοιπόν, σήμερα να κάνετε μπαλώματα, ενώ έχετε ευθύνη για τη μεγάλη μεγέθυνση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η πραγματική οικονομία. Μεγέθυνση με πολύ σημαντικές καθημερινές συνέπειες.
Εδώ, όμως, έχουμε και άλλα θέματα. Γιατί μέσα σε αυτό το νομοσχέδιο-σκούπα έχετε βάλει μπόλικα πράγματα. Όπως επιλεκτικές εξυπηρετήσεις σε οικονομικά συμφέροντα.
Όπως των εργολάβων του Ταμείου Ανάκαμψης και του Υπερταμείου αλλά και των golden boys που φωτογραφίζετε με συγκεκριμένες διατάξεις του νομοσχεδίου. Φοροελαφρύνσεις, αλλά και άλλα πράγματα.
Όπως οι υπερβολικές αυξήσεις μητροπολιτών και υπαλλήλων της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Προκαλούν αυτές οι επιλογές σας μία κοινωνία που περνά πάρα μα πάρα πολύ δύσκολα, κύριε Πιερρακάκη.
Εμείς πιστεύουμε ότι η οικονομία πρέπει να υπηρετεί την κοινωνία. Ότι οι ρυθμίσεις χρεών πρέπει να είναι βιώσιμες και όχι παγίδες. Ότι, όταν δίνεις αυξήσεις, πρέπει να κοιτάς την πραγματικότητα γύρω σου και όχι μόνο συμβιβασμούς, ισορροπίες ή το κλείσιμο του ματιού σε συγκεκριμένους κύκλους.
Η αγορά χρειάζεται κανόνες και όχι ασυδοσία.
Η ακρίβεια που ζούμε σήμερα, είναι προϊόν της ασυδοσίας και όχι της εφαρμογής των κανόνων. Εσείς αποδυναμώσατε τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, για αυτό πληρώνει πανάκριβα η κοινωνία την ακρίβεια.
Εσείς δεν επιτρέψατε να φέρουν αποτέλεσμα ένα πολύ μεγάλο κομμάτι που αφορά τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Και θα είχε πραγματικά αξία να πείτε στην κοινωνία σήμερα, ότι μπροστά στα δισεκατομμύρια των υπερκερδών των ολιγοπωλίων, τι έχετε εισπράξει επτά χρόνια από όλους αυτούς. Τι έχετε εισπράξει από τα μεγάλα ολιγοπώλια της χώρας;
Αν δεν υπήρχε η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επιλέξατε την κατώτατη βαθμίδα, δεν θα είχατε εισπράξει τίποτα;
Δεν έχετε πάρει, λοιπόν, ούτε μία πρωτοβουλία για να βάλετε κανόνες σε μία ασύδοτη αγορά. Γιατί επιλέξατε να είστε με αυτούς τους λίγους, στην όχθη της υπηρεσίας τους, και όχι με τους πολλούς που δεινοπαθούν στην καθημερινότητά τους.
Η ανάπτυξη, λοιπόν, έχει αξία όταν παράγει ασφάλεια, δικαιοσύνη, διαφάνεια και λογοδοσία. Εμείς αυτόν τον αγώνα δίνουμε και αυτός ο αγώνας είναι ο αγώνας της πολιτικής αλλαγής.
