Τρεις τροπολογίες κατέθεσε η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών.
Α. 120 δόσεις
Για 5η φορά από τον Δεκέμβριο του 2022, το ΠΑΣΟΚ επανέρχεται στην πρόταση του για πραγματικές 120 δόσεις για οφειλές σε εφορία, ΕΦΚΑ και Δήμους.
1) Για όσους δεν έχουν ενταχθεί μέχρι σήμερα σε ρύθμιση οφειλών: νέα βιώσιμη ρύθμιση έως 120 μηνιαίων δόσεων με προκαταβολή από 0% έως 5%, επί των υφιστάμενων ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τη Φορολογική Διοίκηση, τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης και τους Δήμους.
Η δυνατότητα αυτή χορηγείται για οφειλές που έχουν καταστεί μέχρι την εισαγωγή της παρούσας, ληξιπρόθεσμες. Η ένταξη στη ρύθμιση του παρόντος άρθρου γίνεται χωρίς προκαταβολή για οφειλές έως 100.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται έκπτωση 40-85% επί των προσθέτων τελών και προσαυξήσεων ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων εξόφλησης της οφειλής (όσο λιγότερες οι δόσεις τόσο μεγαλύτερη η έκπτωση). Ειδικά στην περίπτωση εφάπαξ καταβολής του συνόλου της οφειλής εντός 30 ημερολογιακών ημερών από την αίτηση υπαγωγής στη ρύθμιση, εκπίπτει το σύνολο των προσαυξήσεων και προστίμων.
Η οφειλή χωρίζεται σε δύο μέρη, με το πρώτο να ανέρχεται στο 70% της οφειλής και το δεύτερο στο υπόλοιπο 30%. Σε ρύθμιση έως και 120 δόσεις υπάγεται το πρώτο μέρος της οφειλής, ενώ το δεύτερο παραμένει άτοκο. Εφόσον ο οφειλέτης ολοκληρώσει την αποπληρωμή του πρώτου μέρους, σύμφωνα με τους όρους που έχουν οριστεί, το δεύτερο μέρος που αντιστοιχεί στο 30% διαγράφεται.
2) Για όσους είχαν ενταχθεί σε προηγούμενη ρύθμιση και την έχασαν: αναβίωση της παλιάς ρύθμισης οφειλών.
Β. Ακατάσχετος επαγγελματικός τραπεζικός λογαριασμός
Θεσπίζεται ειδικός ακατάσχετος επαγγελματικός τραπεζικός λογαριασμός για τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική ή αγροτική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένων των φορέων που διατηρούν αγροτική εκμετάλλευση, καθώς και των Ομάδων Παραγωγών και των Αγροτικών Συνεταιρισμών.
Ο λογαριασμός αυτός προορίζεται αποκλειστικά για την είσπραξη εσόδων από ηλεκτρονικές συναλλαγές και για την κάλυψη αναγκαίων υποχρεώσεων που συνδέονται άμεσα με τη συνέχιση της οικονομικής δραστηριότητας. Στις υποχρεώσεις αυτές περιλαμβάνονται ιδίως η καταβολή των αποδοχών των εργαζομένων, των ασφαλιστικών εισφορών, των φόρων και λοιπών οφειλών προς το Δημόσιο, η εξόφληση υποχρεώσεων προς προμηθευτές και άλλων λειτουργικών δαπανών.
Γ. Αναβάθμιση εξωδικαστικών μηχανισμών
Α) Ως προς τον Κώδικα Δεοντολογίας:
• Θα ελέγχεται επί της ουσίας η προτεινόμενη ρύθμιση, αφού οι πιστωτές θα υποχρεούνται να αιτιολογούν την απόρριψη της αντιπρότασης των δανειοληπτών, ενώ ιδρύονται επιτροπές εκτός τραπεζών ή εταιρειών διαχείρισης που θα μπορούν να προσφεύγουν οι δανειολήπτες για την επιδίωξη της κατάλληλης διευθέτησης ή ρύθμισης της οφειλής.
• Θεσπίζεται η τήρηση του Κώδικα Δεοντολογίας του Ν. 4224/2013 της Τράπεζας της Ελλάδος ως υποχρέωση των Πιστωτικών ή Χρηματοδοτικών Ιδρυμάτων και των Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (Ε.Δ.Α.Δ.Π.) απέναντι στον Δανειολήπτη. Πλέον, ο Δανειολήπτης έχει δικαίωμα απέναντι στον πιστωτή του για την εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας στην περίπτωσή του. Η μη επιδίωξη της κατάλληλης ρύθμισης, με βάση τις διατάξεις του Κώδικα, παρέχει στον Δανειολήπτη τη δυνατότητα να απαιτήσει την αποκατάσταση κάθε ζημίας που υφίσταται από αυτή αλλά και την ακύρωση πράξεων καταγγελίας ή εκτέλεσης σε βάρος του.
• Καθιερώνεται η υποχρέωση των Πιστωτικών ή Χρηματοδοτικών Ιδρυμάτων και των Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (Ε.Δ.Α.Δ.Π.), να αιτιολογούν, με βάση τις αρχές και τα κριτήρια του Κώδικα Δεοντολογίας, την προσωπική κατάσταση του οφειλέτη, τις μεταβολές στην ικανότητά του αποπληρωμής των οφειλών αλλά και το εκτιμώμενο κόστος της πίστωσης για τον πιστωτή, λαμβάνοντας υπόψη και την ενδεικτική αναφορά τύπων λύσεων που εμπεριέχεται στο Παράρτημα ΙΙ του Κώδικα Δεοντολογίας του Ν. 4224/2013, την προτεινόμενη λύση ρύθμισης ή διευθέτησης της οφειλής όταν ιδίως απορρίπτεται η αντιπρόταση του Δανειολήπτη. Είναι προφανώς αδικαιολόγητο, απέναντι σε έναν δανειολήπτη που αντιμετωπίζει μεγάλες δυσχέρειες, εξαιτίας των οποίων άλλωστε το δάνειο απαξιώθηκε, η Εταιρία Διαχείρισης που ενεργεί για λογαριασμό του fund να επιδεικνύει αμείλικτη στάση ως προς το ύψος του ποσού ή τη διάρκεια της ρύθμισης.
• Προβλέπονται αστικές κυρώσεις σε βάρος του πιστωτή για την παραβίαση των υποχρεώσεών του από τον Κώδικα Δεοντολογίας, όπως στέρηση της δυνατότητας να προχωρήσουν σε ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης και απώλεια απαιτήσεων για τόκους υπερημερίας.
• Καθιερώνεται το δικαίωμα προσφυγής του Δανειολήπτη, σε περίπτωση που δεν είναι ικανοποιημένος με την προτεινόμενη ρύθμιση, σε Επιτροπή εκτός Τράπεζας ή Εταιρείας Διαχείρισης, για την επιδίωξη βελτιωμένης πρότασης, την Επιτροπή Διευθέτησης Οφειλών που συστήνεται. Ειδικότερα, με προσθήκη σχετικού άρθρου στο ν. 4224/2013 προβλέπεται ότι οι οφειλέτες μπορούν να προσφύγουν στις τριμελείς επιτροπές διευθέτησης των οφειλών που συγκροτούνται σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα από την Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα & Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Β) Ως προς τον εξωδικαστικό μηχανισμό του Ν. 4738/2020
Εισάγονται επτά αλλαγές στη λειτουργία του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών που αναμένεται να τη βελτιώσουν καθοριστικά.
Πρώτον, καθιερώνεται ως υποχρεωτική η συμμετοχή των πιστωτών στη διαδικασία. Είναι αδιανόητο ο πιστωτής να εκμεταλλεύεται τον εξωδικαστικό μηχανισμό για να λαμβάνει γνώση όλων των απόρρητων στοιχείων του οφειλέτη και να μη συμμετέχει σε αυτόν.
Δεύτερον, η πρόταση ρύθμισης που παράγεται από το υπολογιστικό εργαλείο του εξωδικαστικού μηχανισμού (πλατφόρμα) περιέρχεται σε γνώση του οφειλέτη και στην περίπτωση άρνησης του πιστωτή να την αποδεχθεί. Συνιστά αδιαφάνεια να μην περιέρχονται σε γνώση των οφειλετών οι παραγόμενες μη δεσμευτικές για τους οφειλέτες προτάσεις της πλατφόρμας.
Τρίτον, η άρνηση του πιστωτή να την αποδεχθεί δεν τον απαλλάσσει από την υποχρέωση να αιτιολογήσει με βάση τις αρχές και τα κριτήρια του Κώδικα Δεοντολογίας, όπως περαιτέρω εμπλουτίζονται και να υποβάλλει εναλλακτική πρόταση.
Τέταρτον, βελτιώνονται οι όροι ρύθμισης των οφειλών για αδύναμες κατηγορίες οφειλετών.
Κατ’ αρχήν, προβλέπεται ότι τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια που ισχύουν για την έκδοση βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη αυξάνονται κατά 25%, προκειμένου να αναπροσαρμοστούν με βάση τις αυξήσεις του τιμαρίθμου από το 2021 μέχρι σήμερα. Σε διαφορετική περίπτωση, με πραγματικούς οικονομικούς όρους, έχει συρρικνωθεί ακόμη περαιτέρω η κατηγορία των ευάλωτων οφειλετών αυτών και αποδυναμωθεί η όποια παρεχόμενη προστασία τους σε σχέση με αυτή των προηγούμενων ετών. Καθιερώνεται δε η εφεξής τιμαριθμική αναπροσαρμογή των παραπάνω ορίων. Επωφελούμενοι από τη ρύθμιση αυτή είναι και οι οφειλέτες για τους οποίους ισχύει ήδη η δεσμευτικότητα για τους πιστωτές της παραγόμενης πρότασης ρύθμισης του υπολογιστικού εργαλείου κατά το άρθρο 14 παρ. 3 ν. 4738/2020.
Προκειμένου να αποτραπεί το φαινόμενο των εξοντωτικών δόσεων στη ρύθμιση για τους ευάλωτους ιδίως οφειλέτες, αναβαθμίζεται η βαρύτητα του κριτηρίου του εισοδήματος και προβλέπεται έτσι η δυνατότητα μέχρι και κατά 25% μειωμένης ικανοποίησης του πιστωτή σε σχέση με την ικανοποίηση που θα είχε από τη ρευστοποίηση της περιουσίας του οφειλέτη. Ας μην παραβλέπεται, άλλωστε ότι, σε περίπτωση που ο ευάλωτος οφειλέτης κάνει χρήση της δυνατότητας για μεταβίβαση της κατοικίας του στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης , ο τελευταίος θα καταβάλει στους πιστωτές το 70% της αξίας του ακινήτου.
Προβλέπεται περαιτέρω, η δυνατότητα πρόβλεψης και ατόκων δόσεων σε περίπτωση ασφυκτικού εισοδήματος.
Ειδικά, για τους αγρότες, ως μία ελάχιστη συμβολή στην προστασία του επαγγέλματός τους και τη βιωσιμότητα των ρυθμίσεων, προβλέπεται ότι για το όριο της ακίνητης περιουσίας που ισχύει για τις ρυθμίσεις των ευάλωτων κατηγοριών οφειλετών της παρ. 3 του άρθρου 14 ν. 4738/2020 και την εξαγόμενη από το υπολογιστικό εργαλείο δεσμευτική για τους πιστωτές πρόταση δεν λαμβάνεται υπόψη αξία αγρών μέχρι το ποσόν των 50.000 ευρώ.
Πέμπτον, προβλέπεται και εν προκειμένω η δυνατότητα προσφυγής στην ανεξάρτητη Επιτροπή Διευθέτησης Οφειλών του άρθρου 1Α του Ν. 4224/2013, όπως προτείνεται πιο πάνω, η οποία και θα εκδίδει σχετική σύσταση για τη σύναψη και το περιεχόμενο της σύμβασης αναδιάρθρωσης λαμβάνοντας υπόψη ένα πλήθος παραγόντων, ώστε να προκύπτει μία βιώσιμη και ρεαλιστική ρύθμιση.
Έκτον, για τους πιστωτές που αρνούνται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις συμμετοχής και υποβολής αιτιολογημένων προτάσεων, προβλέπεται ως κύρωση ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν, τουλάχιστον για ένα έτος, σε καταγγελία σύμβασης ή να εκκινήσουν ή να συνεχίσουν αναγκαστική εκτέλεση ή να απαιτήσουν εφεξής τόκους υπερημερίας.
Έβδομο, προβλέπεται ότι σε περίπτωση που οι δανειολήπτες απωλέσουν τη ρύθμιση, εφόσον την έχουν τηρήσει για μία τριετία, η αναβίωση των μη ρυθμισμένων χρεών θα περιοριστεί ανάλογα με το ρυθμισμένο χρέος που αποπληρώθηκε. Σήμερα, δυστυχώς, πολλές ρυθμίσεις εγκαταλείπονται σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την έναρξή τους.
Γ) Όσον αφορά τα μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων των οφειλετών απέναντι στις εταιρίες διαχείρισης.
Προκειμένου οι δανειολήπτες να είναι σε θέση να ελέγχουν το ύψος της απαίτησης που αξιώνουν οι εταιρείες διαχείρισης και να είναι σε θέση να ασκήσουν το δικαίωμα αμφισβήτησης αυτού, θα πρέπει να λαμβάνουν αναλυτική ενημέρωση και για το ιστορικό της οφειλής τους.
Κατοχυρώνεται η γενική υποχρέωση των εταιρειών διαχείρισης για αντίστοιχη εξυπηρέτηση με αυτή που παρέχουν πιστωτικά ιδρύματα.
Οι εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται να τηρούν καταστήματα ή να συνεργάζονται με καταστήματα τραπεζών σε κάθε περιφερειακή ενότητα, στα οποία θα μπορεί να απευθυνθεί ο οφειλέτης για να εξυπηρετηθεί για τα ζητήματα που συνδέονται με την οφειλή του.
Οι εταιρίες διαχείρισης υποχρεούνται να τηρούν αρχείο με τον πλήρη φάκελο της υπόθεσης και να χορηγούν στον οφειλέτη, εφόσον το αιτηθεί, ατελώς και εντός 20 ημερών, αντίγραφα των συμβάσεων ή άλλων εγγράφων που αφορούν την οφειλή του, την εξώδικη διευθέτηση ή δικαστικές ενέργειες σε βάρος τους. Συγχρόνως, οι εταιρίες υποχρεούνται να τηρούν στο αρχείο τους και κάθε πρόταση ρύθμισης, με το περιεχόμενο αυτής, και από οποιονδήποτε και αν προέρχεται, εκθέτοντας τους λόγους μη ευδοκίμησης. Αντίγραφα αυτών οφείλουν ομοίως να χορηγούν στον οφειλέτη εφόσον αυτός τα ζητήσει.
Περαιτέρω, προβλέπεται ρητά ότι όροι σε συμβάσεις ρύθμισης με τους οποίους αναγνωρίζεται το υπόλοιπο οφειλής προϋποθέτουν την προηγούμενη χορήγηση της αναλυτικής εξέλιξης της κίνησης του δανείου, έχουν δε μόνο αποδεικτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν αποδυναμώνουν το δικαίωμα του οφειλέτη να αμφισβητήσει το ύψος της οφειλής.
Προβλέπεται ρητά η ακυρότητα των διαταγών πληρωμής ή της έναρξης διαδικασιών εκτέλεσης, όταν αποδεδειγμένα πραγματοποιούνται κατά το στάδιο των συζητήσεων για την υπογραφή σύμβασης ρύθμισης
