Μεταξύ των μεγάλων κερδισμένων από την αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τους Οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, με τελευταία την S&P, θα είναι οι ελληνικές τράπεζες και τα asset τους.

Οι τράπεζες διαθέτουν σημαντική ρευστότητα η οποία ενισχύεται, μεταξύ των άλλων και από τις αναβαθμίσεις των οίκων αξιολόγησης, δίνοντας μεγαλύτερα περιθώρια και για περισσότερα δάνεια σε επιχειρήσεις και ιδιώτες.

Οι αναβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης έχουν άρει ένα εμπόδιο που εμποδίζει τους διαχειριστές κεφαλαίων να διακρατούν στα χαρτοφυλάκιά τους ομόλογα ελληνικών τραπεζών.

Για τις τράπεζες, οι αναβαθμίσεις μεταφράζονται σε βελτιωμένες συνθήκες χρηματοδότησης, εξοικονόμηση κόστους επιτοκίου στις μελλοντικές εκδόσεις MREL (Απαίτηση Ιδίων Κεφαλαίων και Επιλέξιμων Υποχρεώσεων)  και βελτίωση της ποιότητας των χαρτοφυλακίων τίτλων τους, τα οποία αποτελούνται κυρίως από τίτλους ελληνικών ομολόγων.

Επίσης μακροπρόθεσμα οι ελληνικές τράπεζες θα είναι περισσότερο οχυρωμένες σε τυχόν χρηματοπιστωτικές κρίσεις, καθώς η ρευστότητά τους θα είναι διασφαλισμένη, λόγω της επιλεξιμότητας των ομολόγων τους για δανεισμό από την ΕΚΤ. Οι τράπεζες έχουν χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης και βελτιωμένη ρευστότητα καθώς μπορούν να δανείζονται από την ΕΚΤ με εγγύηση ομόλογα του δημοσίου που αποτιμώνται στην πραγματική τους αξία.

Η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας του δημοσίου αναβαθμίζει και το αξιόχρεο των τραπεζών, οι οποίες θα μπορούν να δανείζονται με πιο χαμηλά επιτόκια από τη διατραπεζική αγορά. Ο φθηνότερος δανεισμός για τις τράπεζες σημαίνει εξίσου φθηνό δανεισμό και για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Οι ελληνικές τράπεζες καλύπτουν σε σημαντικό βαθμό τις χρηματοδοτικές τους ανάγκες με έκδοση ομολόγων στη διεθνή αγορά. Πλέον αντλούν κεφάλαια με ευνοϊκούς όρους, ήδη από το 2023 και συνεχίζεται ακόμα μία τάση μείωσης των επιτοκίων τους σε όλες τις εκδόσεις στις οποίες προχωρούν. Η αιτία είναι η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από την ελληνική οικονομία την οποία ακολούθησαν αναβαθμίσεις των τραπεζών και στη συνέχεια οι μειώσεις επιτοκίων της ΕΚΤ.

Από τον Απρίλιο του 2023 και την αναβάθμιση από τον οίκο S&P τότε, τα επιτόκια των ομολόγων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητάς τους έχουν μειωθεί, κατά μέσο όρο, περίπου 440 μονάδες βάσης.

Η μεσοσταθμική απόδοση για τις νέες εκδόσεις ομολόγων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior) έχει μειωθεί σε 4,3%.

Στους δείκτες επενδυτικής βαθμίδας τα ομόλογα ελληνικών τραπεζών

Σημαντική επενδυτική ευκαιρία εντοπίζει η Barclays στις ελληνικές τράπεζες και ειδικά στα senior preferred ομόλογα, καθώς το μπαράζ αναβαθμίσεων των οίκων αξιολόγησης έχει κάνει επιλέξιμα πολλά από αυτά στους διεθνείς δείκτες επενδυτικής βαθμίδας. Παράλληλα τονίζει το ισχυρό μακροοικονομικό περιβάλλον της Ελλάδας και τα θεμελιώδη μεγέθη των τραπεζών, ενώ σημειώνει ότι οι ελληνικές τράπεζες είναι λιγότερο ευαίσθητες στους δασμολογικούς και τους γεωπολιτικούς κινδύνους σε σχέση με άλλες τράπεζες στην Ευρώπη.

Όπως επισημαίνει η Barclays, η υποαπόδοση των ομολόγων των ελληνικών τραπεζών δεν δικαιολογείται σε καμία περίπτωση από το μακροοικονομικό περιβάλλον της Ελλάδας ή τα θεμελιώδη μεγέθη των τραπεζών.

Η Barclays είχε επισημάνει το περασμένο έτος ότι οι μεγάλες ελληνικές τράπεζες αποτελούν ανερχόμενες υποψήφιες για ένταξη στους δείκτες επενδυτικής βαθμίδας όπως ο Bloomberg IG Index. Η αναβάθμιση από την S&P τον Ιανουάριο του 2025 για την Εθνική Τράπεζα και την Eurobank από BB+ σε BBB- έφερε και τις καμπύλες των senior preferred ομολόγων τους στον δείκτη επενδυτικής βαθμίδας, δηλαδή, όλοι οι τίτλοι τους έχουν ενταχθεί πλέον στο IG δείκτη .

Έκτοτε, η Moody’s ακολούθησε τα βήματα της S&P, με περαιτέρω αναβαθμίσεις των ελληνικών συστημικών τραπεζών τον Μάρτιο του 2025, λόγω της αναβάθμισης της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας σε Baa3 και στην επενδυτική βαθμίδα, από Ba1 πριν. Η Εθνική και η Eurobank αναβαθμίστηκαν σε Baa1 από Baa2, καθώς προηγουμένως περιορίζονταν από την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας.

Εν τω μεταξύ, η Alpha Bank και η Τράπεζα Πειραιώς αναβαθμίστηκαν κατά μία βαθμίδα από Baa3 σε Baa2. Οι προοπτικές της Alpha Bank ήταν οι μόνες που παρέμειναν θετικές λόγω των περαιτέρω αναμενόμενων βελτιώσεων των μεμονωμένων θεμελιωδών στοιχείων.

Η Fitch αναβάθμισε την Εθνική Τράπεζα και την Eurobank σε BBB- από BB+, έτσι αυτές οι δύο τράπεζες έχουν αξιολογήσεις επενδυτικής βαθμίδας από τους τρεις μεγαλύτερους οίκους αξιολόγησης.

ΤτΕ: Σημαντικό όφελος των επιχειρήσεων από τις αναβαθμίσεις Δημοσίου και τραπεζών

Οι  αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της Ελλάδας και των ελληνικών τραπεζών, με πιο πρόσφατες του Moody’s και του DBRS, ωφέλησαν σημαντικά τις ελληνικές επιχειρήσεις που εκδίδουν ομόλογα, σύμφωνα με έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος (Note on the Greek economy).

Οι εκδόσεις ομολόγων από μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις υπερτριπλασιάστηκαν το 2024 σε 2,1 δις. ευρώ από 600 εκατ. ευρώ το 2023, ενώ το κόστος δανεισμού τους είναι κοντά σε αυτό επιχειρήσεων της Ευρωζώνης με αξιολόγηση ΒΒΒ- (επενδυτική βαθμίδα).

Οι αποδόσεις των ελληνικών εταιρικών ομολόγων αυξήθηκαν σημαντικά λιγότερο σε σχέση με τις αντίστοιχες αποδόσεις εταιρειών της Ευρωζώνης με αξιόχρεο ΒΒΒ- (επενδυτική βαθμίδα).

Οι αποδόσεις των υψηλής εξασφάλισης ομολόγων των ελληνικών τραπεζών αυξήθηκαν κάπως το τελευταίο διάστημα, αλλά αυτές των άλλων τραπεζών της Ευρωζώνης αυξήθηκαν σημαντικά.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το αμέσως προσεχές διάστημα θα ψηφιστεί από τη Βουλή ο νέος Αναπτυξιακός νόμος.

Όπως τόνισε πρόσφατα ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος: «Μας ενδιαφέρει πάρα πολύ να στηρίξουμε την μεταποίηση και τη βιομηχανία, γιατί αυτοί αποτελούν ισχυρό και στέρεο κλάδο της οικονομίας και πρέπει να αναπτυχθεί. Μας ενδιαφέρει να στηρίξουμε τις παραμεθόριες περιοχές στην περιφέρεια και για εθνικούς και για δημογραφικούς λόγους αλλά και για λόγους που αφορούν το σύνολο της χώρας…Επίσης θα πρέπει να στηριχτούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και για την καινοτομία και για τη εξωστρέφεια».

Όπως έχει γνωστοποιήσει ο κ. Θεοδωρικάκος η υποβολή αιτήσεων με τον νέο Αναπτυξιακό νόμο, «θα γίνει κυρίως τον Ιούνιο και ίσως προλάβουμε ένα τελευταίο διάστημα του Μαΐου και φυσικά μέσα Ιουλίου. Οι αξιολογήσεις του νέου Αναπτυξιακού νόμου θα γίνουν Σεπτέμβριο και Οκτώβριο και Νοέμβριο».

Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η προσαρμογή στις νέες ανάγκες της ελληνικής οικονομίας, μέσα από τη θέσπιση νέων καθεστώτων ενίσχυσης και την απλοποίηση των διαδικασιών για τη χορήγηση ενισχύσεων και κινήτρων.

Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο νόμου του υπουργείου Ανάπτυξης που αναμορφώνει το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, επεκτείνει την επιδότηση σε μεσαίες επιχειρήσεις και εισάγει νέες διαδικασίες για ταχύτερη αδειοδότηση και χρηματοδότηση επενδύσεων βρίσκεται σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έως και τις 2 Μαΐου 2025.

Το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Βιώσιμη ανάπτυξη, παραγωγικός μετασχηματισμός της ελληνικής οικονομίας – Τροποποίηση διατάξεων του αναπτυξιακού νόμου 4887/2022 – Αναπτυξιακός Νόμος: Ελλάδα Ισχυρή Ανάπτυξη – και λοιπές διατάξεις» εισάγει σειρά παρεμβάσεων, με κυριότερες τη δημιουργία νέων καθεστώτων ενίσχυσης, την αναδιαμόρφωση υφιστάμενων, την καθιέρωση κινήτρου ταχείας αδειοδότησης, καθώς και τη βελτίωση των μηχανισμών αξιολόγησης και ελέγχου των επενδυτικών σχεδίων.

Σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο σχέδιο νόμου, διευρύνεται η βάση των επιχειρήσεων που μπορούν να ενισχυθούν και επεκτείνεται, για πρώτη φορά, η δυνατότητα επιδότησης και στις μεσαίες επιχειρήσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση επενδύσεων σε περιοχές με σοβαρά οικονομικά και δημογραφικά προβλήματα, όπως παραμεθόριες περιφερειακές ενότητες, περιοχές με κατά κεφαλή ΑΕΠ κάτω του 70% του εθνικού μέσου όρου, ή περιοχές που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση λόγω δυσμενών συνθηκών, καθώς και περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές.

Τα νέα καθεστώτα ενίσχυσης του Αναπτυξιακού Νόμου

Σημαντική μεταβολή επέρχεται με το νέο σχέδιο νόμου στον αριθμό και τη μορφή των καθεστώτων ενίσχυσης. Σε αντίθεση με τον ισχύοντα Αναπτυξιακό Νόμο 4887/2022, ο οποίος περιλάμβανε δεκατρία καθεστώτα, το νέο πλαίσιο προβλέπει δώδεκα θεματικά καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων. Η διαφορά εντοπίζεται στην κατάργηση του Καθεστώτος Ενίσχυσης 5 με τίτλο «Έρευνα και Εφαρμοσμένη Καινοτομία», του οποίου οι δράσεις ενσωματώνονται πλέον στο ευρύτερο καθεστώς «Σύγχρονες τεχνολογίες», πρώην «Ψηφιακός και Τεχνολογικός Μετασχηματισμός Επιχειρήσεων».

Τα δώδεκα καθεστώτα του νέου αναπτυξιακού πλαισίου είναι:

1. Σύγχρονες τεχνολογίες

2. Πράσινη μετάβαση – Περιβαλλοντική αναβάθμιση επιχειρήσεων

3. Κοινωνική επιχειρηματικότητα και χειροτεχνία

4. Περιοχές ειδικής ενίσχυσης

5. Αγροδιατροφή – Πρωτογενής παραγωγή και μεταποίηση γεωργικών προϊόντων – Αλιεία και Υδατοκαλλιέργεια

6. Μεταποίηση – Εφοδιαστική αλυσίδα

7. Επιχειρηματική εξωστρέφεια

8. Ενίσχυση τουριστικών επενδύσεων

9. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού

10. Μεγάλες επενδύσεις

11. Ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας

12. Επιχειρηματικότητα 360°

Επιπλέον, τροποποιούνται και οι χρόνοι ανταπόκρισης των δημόσιων οργάνων, με στόχο την αποσυμφόρηση και επιτάχυνση των εγκριτικών διαδικασιών σε σχέση με τον προηγούμενο νόμο.

Επιλέξιμες επενδύσεις είναι:

* Η δημιουργία νέας εγκατάστασης,

* Η επέκταση της παραγωγικής ικανότητας,

* Η διαφοροποίηση παραγωγής υφιστάμενης εγκατάστασης σε νέα προϊόντα ή υπηρεσίες,

* Η θεμελιώδης αλλαγή στην παραγωγική διαδικασία ή στην παροχή υπηρεσιών

Επιπλέον, είναι επιλέξιμη η απόκτηση στοιχείων ενεργητικού από εγκατάσταση που έχει κλείσει ή επρόκειτο να κλείσει αν δεν αγοραζόταν. Όμως, σημειώνεται ότι, η εξαγορά μετοχών επιχειρήσεων δεν επιδοτείται καθώς δεν υπολογίζεται ως αρχική επένδυση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι με το νέο νόμο διευρύνεται τη βάση των επιχειρήσεων που μπορούν να ενισχυθούν και επιδοτούνται και μεσαίες επιχειρήσεις. Μέχρι πρότινος, το εν λόγω κίνητρο ήταν προσβάσιμο αποκλειστικά από τις μικρές επιχειρήσεις. Πλέον, αποκλείονται μόνο οι μεγάλες, οι οποίες ωστόσο εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση σε άλλα βασικά κίνητρα, όπως:

* η φορολογική απαλλαγή,

* η επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης,

* και η επιδότηση του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης.

Τα παραπάνω κίνητρα παραμένουν διαθέσιμα και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Σημειώνεται ότι, το νέο καθεστώς «Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας και Χειροτεχνίας» εισάγει το κίνητρο της χρηματοδότησης του επιχειρηματικού κινδύνου, το οποίο περιλαμβάνει επιδότηση επιτοκίων για δάνεια υψηλού ρίσκου ή κάλυψη εξόδων ασφαλίστρων.

Ανάλογες δυνατότητες χρηματοδότησης παρέχονται σε όλα τα καθεστώτα του νέου νόμου, όπου τόσο οι ΜμΕ όσο και οι μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν δάνεια με την εγγύηση ή την ενίσχυση του Ελληνικού Δημοσίου. Οι ΜμΕ μπορούν να προσφύγουν στα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ), ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα δανειοδότησης μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Πέντε βασικά είδη ενισχύσεων

Στο πλαίσιο του νέου Αναπτυξιακού νόμου προβλέπονται πέντε βασικά είδη ενισχύσεων:

* Η φορολογική απαλλαγή, που απαλλάσσει από την καταβολή φόρου εισοδήματος επί των προ φόρου κερδών.

* Η επιχορήγηση, δηλαδή η χρηματική ενίσχυση από το Δημόσιο για την κάλυψη μέρους των επιλέξιμων δαπανών.

* Η επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), η οποία μπορεί να διαρκέσει έως επτά έτη από την ολοκλήρωση της επένδυσης.

* Η επιδότηση μισθολογικού κόστους για νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται.

* Και η χρηματοδότηση επιχειρηματικού κινδύνου, με κάλυψη επιτοκίων ή ασφαλίστρων δανείων μειωμένης εξασφάλισης.

Επιπλέον, προβλέπεται κίνητρο ταχείας αδειοδότησης, που εφαρμόζεται ειδικά στις μεγάλες επενδύσεις και στις «Περιοχές Ειδικής Ενίσχυσης». Οι σχετικές άδειες θα πρέπει να εκδίδονται εντός δύο μηνών, ενώ η έγκριση περιβαλλοντικών όρων εντός τριών.

Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός,  «για πρώτη φορά στον νέο αναπτυξιακό νόμο υπάρχει ξεχωριστό καθεστώς συνολικού ύψους 150 εκατ. ευρώ για επενδυτικά σχέδια τουλάχιστον 2 εκατ. ευρώ που θα αναπτυχθούν στους παραμεθόριους νομούς. Αυτό αφορά πρωτίστως τη Μακεδονία μας και τη Θράκη που στηρίζουμε με πράξεις. Τα άλλα δύο καθεστώτα, τα οποία επίσης θα χρηματοδοτηθούν με 150 εκατ. ευρώ έκαστο, αφορούν τη μεταποίηση και τις μεγάλες επενδύσεις άνω των 15 εκατ. ευρώ η καθεμία. Συνολικά το 2025 και το 2026 θα δοθούν 900 εκατ. ευρώ σε φοροαπαλλαγές και επιχορηγήσεις, με προτεραιότητα στην παραμεθόριο και τις πιο φτωχές περιοχές της πατρίδας μας. Δίνουμε μεγάλο βάρος στη μείωση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων και φυσικά στην επίλυση του δημογραφικού που είναι ένα εθνικό ζήτημα ύψιστης προτεραιότητας».

Επιπλέον, για τις επιχειρήσεις που υπάγονται στο καθεστώς «Μεγάλων Επενδύσεων», παρέχεται δυνατότητα χρηματοδότησης είτε με βραχυπρόθεσμα δάνεια έναντι της επιχορήγησης είτε με μακροπρόθεσμα δάνεια για την υλοποίηση της επένδυσης. Η χρηματοδότηση μπορεί να προέλθει από το Ταμείο Εγγυοδοσίας ή άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Παράλληλα, τόσο οι μικρομεσαίες όσο και οι μεγάλες επιχειρήσεις που υπάγονται στο ίδιο καθεστώς μπορούν να αιτηθούν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Τα ανώτατα ποσά ενίσχυσης καθορίζονται ως εξής: έως 20 εκατ. ευρώ για μεμονωμένες επιχειρήσεις και έως 50 εκατ. ευρώ για ομάδες συνδεδεμένων ή συνεργαζόμενων επιχειρήσεων. Τα όρια αυτά προσαυξάνονται κατά 50% όταν η ενίσχυση παρέχεται μέσω φορολογικής απαλλαγής.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το νομοσχέδιο προβλέπει ενίσχυση επενδύσεων σε τομείς με υψηλό αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Περιλαμβάνονται δαπάνες για συμβουλευτικές υπηρεσίες, καινοτομία (τεχνολογική, διαδικαστική, οργανωτική), μέτρα ενεργειακής απόδοσης – πλην των παρεμβάσεων σε κτίρια – καθώς και για την αποδοτική χρήση φυσικών πόρων και τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία.

Επιλέξιμες είναι επίσης οι επενδύσεις για την παραγωγή και συμπαραγωγή ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), για την εξυγίανση περιβαλλοντικής ζημίας και την αποκατάσταση φυσικών οικοτόπων και οικοσυστημάτων, για την προστασία ή την επαναφορά της βιοποικιλότητας, καθώς και για την εφαρμογή λύσεων που βασίζονται στη φύση για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τον μετριασμό της.

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη προβλέψεις για επαγγελματική κατάρτιση, για την εγκατάσταση αποδοτικών συστημάτων τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης, αλλά και για την πρόσληψη εργαζομένων που ανήκουν σε μειονεκτική θέση ή είναι άτομα με αναπηρία.

Τέλος, υπενθυμίζεται, η δήλωση του υπουργού στο ΑΠΕ -ΜΠΕ σχετικά με την ανάκτηση περίπου 500 εκατ. ευρώ από ανεκτέλεστα έργα προηγούμενων αναπτυξιακών νόμων. Όπως έχει επισημάνει: «Η διαδικασία ανάκτησης των περίπου 500 εκατ. ευρώ προχωρά με συνέπεια, διαφάνεια και αποφασιστικότητα. Πρόκειται για προκαταβολές από 1.410 επενδυτικά σχέδια των αναπτυξιακών νόμων του 2004 και του 2011, τα οποία είχαν λάβει χρήματα αλλά δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Η Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων έχει ήδη ολοκληρώσει έναν εκτεταμένο έλεγχο, και έχει ξεκινήσει η διαδικασία ανάκτησης των χρημάτων αυτών.

   Συνεχίζουμε τη διερεύνηση και για τον αναπτυξιακό νόμο του 2016. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αποτελεί για εμάς κορυφαία προτεραιότητα. Τα χρήματα που θα επιστραφούν, είτε θα κατευθυνθούν άμεσα προς αναπτυξιακούς σκοπούς, ενισχύοντας τομείς όπως η μεταποίηση, είτε θα διατεθούν μέσω του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για κοινωνικούς σκοπούς.

   Είναι ζήτημα ηθικής και πολιτικής ευθύνης απέναντι στους συμπολίτες μας να μην αφήσουμε ούτε ένα ευρώ να πάει χαμένο. Ακολουθούμε το δόγμα της απόλυτης διαφάνειας και της λογοδοσίας, γιατί τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων είναι ιερά και πρέπει να αξιοποιούνται με τρόπο που εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και την ανάπτυξη της χώρας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ