Όλοι γνωρίζουμε τον Καποδίστρια, τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας. Αλλοι ίσως τον θυμούνται ως εξέχοντα Υπουργό εξωτερικών του Τσάρου ή ανιδιοτελή γιατρό της Κέρκυρας. Αλλοι ως δικτάτορα και τυρρανο. Προσωπικά, τον θεωρώ ήρωα της πολιτικής καθώς ξαναγραψε το πολιτικό παιχνίδι για τα ελληνικά δεδομένα.

Εδραίωσε μια ισχυρή, συγκεντρωτική κρατική εξουσία, αντικαθιστώντας τα αυτοσχέδια τοπικά κομματικά συστήματα με ενιαίο κυβερνητικό μηχανισμό. Αυτό ήταν κάτι το οποίο σπάνια καταφέρνει ένα νεοσύστατο κράτος. Και όμως, η Ελλάδα του 1828, τα κατάφερε.

Ίδρυσε εκλελεγμένα δημοτικά και κοινοτικά συμβούλια, εισάγοντας πρώτη φορά στοιχειώδη δημοκρατική συμμετοχή στα τοπικά ζητήματα. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το σύνταγμα της Ελβετιας συντάχθηκε εν μέρει από τον ίδιο.

Σύστησε εθνικό νόμισμα (το λεπτό και το φράγκο ως μεταβατικό), διευκολύνοντας το εμπόριο και τη φορολόγηση. Με την βοήθεια του στενού του φίλου Ευναρδου, κατόρθωσε να φτιάξει ένα νόμισμα για ένα ελληνικό κράτος, το οποίο δεν είχε ξεκάθαρα σύνορα.

Οργάνωσε τακτικό στρατό και Εθνοφρουρά, με ευπρεπείς συνθήκες, εκπαίδευση και τακτικές μονάδες, αντικαθιστώντας τα «αρματολίκια». Με βασικές προσπάθειες, επιχείρησε να δημιουργήσει ένα σύστημα ασφαλείας.

Διέδωσε την καλλιέργεια νέων καλλιεργειών (βάμβακα, καπνού), προώθησε δάνεια και μελέτες υδρευτικών έργων, ίδρυσε γεωργικές σχολές και επίβλεψη επιτόπου. Όπως μάλιστα έλεγε ο ίδιος το μέλλον της Ελλάδας είναι «το αλετρι».

Οργάνωσε ταχυδρομικό σώμα με τακτικά δρομολόγια, σηματοδοτώντας την πρώτη ενοποιημένη υπηρεσία ταχυδρομείου. Γνώριζε πόσο σημαντικό ήταν αυτό, καθώς το επίσημο μέσο επικοινωνίας τότε ήταν η επιστολή. Ετσι, κατόρθωνε να επικοινωνεί με τις Μεγάλες Δυνάμεις.

Κατάρτισε και ψήφισε το πρώτο ελληνικό Σύνταγμα (σχηματικό πλαίσιο), καθώς και οικογενειακό, αστικό και εμπορικό κώδικα εμπνευσμένο από γαλλικά πρότυπα. Κάποιοι τον κατηγόρησαν ως δικτάτορα, ως φωτοσβεστη αλλά ήταν πραγματικά πολύ μπροστά από την εποχή του.

Εισήγαγε την ιδέα του «πολίτη» αντί του «υπηκόου»: πρόβαλε τις έννοιες του καθήκοντος και της εθνικής ενότητας ως θεμέλιο κοινωνικής συνοχής. Με αυτό το τρόπο, ο Έλληνας είχε πλέον λόγο στην διοίκηση του κράτους.

Μέσα σε μόλις δύο χρόνια (1828–1830), ο Καποδίστριας ανέκοψε τη διάλυση του κράτους και χάραξε τις βάσεις του σύγχρονου ελληνικού κράτους, μετασχηματίζοντας σχεδόν κάθε πτυχή της δημόσιας ζωής.

Φωτεινή Τζουβελέκη

 Σύγχρονες τεχνολογίες γεωργίας ακριβείας στην καλλιέργεια του ιπποφαούς για την περαιτέρω αξιοποίησή του στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας εφαρμόζει εθνικό έργο, που συντονίζει το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Το έργο με τίτλο «Σ.Α.ΚΑ.Μ.Ι – Σύμπραξη Αξιοποίησης και Εφαρμογής ενός Βέλτιστου επιχειρηματικού Μοντέλου Γεωργίας Ακριβείας στην Ελληνική Καλλιέργεια Μούρων Ιπποφαούς, για την Παραγωγή Υψηλής Διατροφικής Αξίας Τροφίμων» ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2023 και ολοκληρώνεται τον Μάιο του 2025 ενώ έχει εταίρους το Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ, ελληνικές εταιρείες και παραγωγούς.

Το ιπποφαές είναι γνωστό για τα πολύτιμα συστατικά και την ευεργετική του δράση για την υγεία. Αποτελεί υπερτροφή, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, έλαια και αντιοξειδωτικά, συγκεντρώνοντας περισσότερα από 190 ωφέλιμα στοιχεία. Βασικό πρόβλημα των παραγωγών ιπποφαούς, είναι ο συνεχής περιορισμός των αποδόσεων των γεωργικών καλλιεργειών, κυρίως λόγω εξάντλησης των οργανικών συστατικών και της υγρασίας του εδάφους, οδηγώντας με τον τρόπο αυτό σε αλόγιστη χρήση χημικών λιπασμάτων χωρίς προηγούμενη μελέτη των εδαφικών χαρακτηριστικών και αναγκών. Αυτή η πρακτική έχει συνέπειες στο περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή, στην οικονομική αποδοτικότητα των γεωργικών καλλιεργειών αλλά και στην υγεία των γεωργών. Έτσι, αυξάνονται οι αποδόσεις σε επιθυμητά επίπεδα αλλά με σημαντικό περιβαλλοντικό, οικονομικό ή κόστος υγείας, ενώ τα παραγόμενα προϊόντα κρίνονται πλέον ως χαμηλότερης διατροφικής αξίας.

 Γεωργία ακριβείας για μπάρες δημητριακών με ιπποφαές

 Στόχος του έργου «Σ.Α.ΚΑ.Μ.Ι.» είναι η εφαρμογή των συμπερασμάτων προηγούμενων ερευνητικών μελετών σε πραγματική καλλιέργεια ιπποφαούς, ώστε να αποκατασταθεί η παραγωγική δυνατότητα της καλλιέργειας, εφαρμόζοντας ένα βέλτιστο επιχειρηματικό μοντέλο Γεωργίας Ακριβείας. Χρησιμοποιώντας συστήματα αισθητήρων εδάφους και τεχνολογίες αποστολής μηνυμάτων SMS προς κινητά τηλέφωνα καθίσταται δυνατή η άμεση ενημέρωση των παραγωγών για ανάγκη άρδευσης ή λίπανσης. Έτσι, με μικρό σχετικά κόστος μπορεί να αποκατασταθεί η παραγωγική δυνατότητα του αγρού. Επιπλέον παρέχεται η δυνατότητα δημιουργίας σημαντικής βάσης δεδομένων για πρόβλεψη των αναγκών σε εισροές και τον καλύτερο προγραμματισμό των δαπανών παραγωγής.

Το περιγραφόμενο μοντέλο αναμένεται να αυξήσει την ποσότητα και την ποιότητα της γεωργικής απόδοσης, με χρήση λιγότερων εισροών. Παράλληλα, οι παραγόμενες ποσότητες ιπποφαούς θα αξιοποιηθούν περαιτέρω για την ανάπτυξη και παραγωγή ενός καινοτόμου προϊόντος, μπάρας δημητριακών με ιπποφαές υψηλής διατροφικής αξίας.

Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Μέτρο 16 «Συνεργασία» Υπομέτρο 16.1-16.2 «Ίδρυση και λειτουργία επιχειρησιακών ομάδων της Ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της γεωργίας» του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ένα πρακτικό και χρήσιμο εργαλείο για τη διαχείριση του άγχους των εξετάσεων, τόσο για μαθητές όσο και για γονείς και εκπαιδευτικούς, αποτελεί ο οδηγός- χάρτης που δημιούργησε η επιστημονική ομάδα του «Μαζί για το Παιδί». Πρόκειται για συμβουλές προς τους υποψήφιους αλλά και του περιβάλλοντός τους, ώστε τα παιδιά, να ξεπεράσουν, το έντονο αίσθημα πίεσης και άγχους που νιώθουν την περίοδο προετοιμασίας και διεξαγωγής των εξετάσεων.

Η Μαρία Βλασοπούλου, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια της Γραμμής 11525 του Συμβουλευτικού Κέντρου του «Μαζί για το Παιδί», μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τον οδηγό-χάρτη, εξηγεί: «Ένας βασικός στόχος είναι να καταλάβουμε ότι το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού, που στόχο έχει την προστασία και προετοιμασία του ατόμου απέναντι σε κάποια κατάσταση, που γίνεται αντιληπτή ως απειλητική. Αλλά και ότι το άγχος όταν γίνεται υπερβολικό μπορεί να βλάψει. Στόχος είναι επίσης η ενίσχυση της συναισθηματικής ανθεκτικότητας και η ενδυνάμωση των μαθητών/μαθητριών, καθώς και των γονέων/εκπαιδευτικών, ώστε να τους υποστηρίξουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο».

Σύμφωνα με την ειδικό, ο αναγνώστης διαβάζοντας τον οδηγό θα αποκομίσει γνώση για τη φύση και τις εκδηλώσεις του άγχους στο σώμα, τη σκέψη, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά, συγκεκριμένες στρατηγικές διαχείρισης (τεχνικές μείωσης άγχους, τρόπους οργάνωσης διαβάσματος κ.λπ., καθώς και οδηγίες για το πώς να υποστηρίζεται ένα παιδί σε καταστάσεις που εγείρουν άγχος, όπως οι εξετάσεις.

Σε ερώτηση για το πόσο φυσιολογικό είναι να αισθανόμαστε άγχος σε αντίστοιχες συνθήκες η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια της Γραμμής 11525 του Συμβουλευτικού Κέντρου του «Μαζί για το Παιδί», απαντά:  «Ένα μέτριο επίπεδο άγχους μπορεί να είναι εποικοδομητικό, να λειτουργεί σαν “καμπανάκι” για εγρήγορση και κινητοποίηση, υπενθυμίζοντας τι είναι σημαντικό και συμβάλλοντας στο να υπάρξει η προσπάθεια που χρειάζεται, για να φέρει κάποιος το επιθυμητό αποτέλεσμα. Επομένως, σε κάποια πλαίσια, το άγχος μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να οργανωθούν, να συγκεντρωθούν και να προσπαθήσουν περισσότερο. Ωστόσο», όπως επισημαίνει η κ. Βλασοπούλου, «η δυσκολία εμφανίζεται όταν το άγχος υπερβαίνει το διαχειρίσιμο επίπεδο και γίνεται παράγοντας επιβαρυντικός που λόγω της δυσφορίας που φέρνει, μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή και τελικά να μην είναι βοηθητικό. Στην πράξη, βλέπουμε ολοένα και περισσότερα παιδιά και εφήβους να βιώνουν υψηλά επίπεδα άγχους. Οι παράγοντες είναι πολυδιάστατοι: αυξημένες προσδοκίες, πίεση από το περιβάλλον, περιορισμένος χρόνος χαλάρωσης και η συνεχής σύγκριση μέσω των κοινωνικών δικτύων. Η πρόληψη και η ψυχοεκπαίδευση—δηλαδή το να καταλάβουμε τι είναι το άγχος και πώς το αντιμετωπίζουμε—είναι πιο σημαντικές από ποτέ».

Ο πολύτιμος όμως αυτός οδηγός διαχείρισης του άγχους απευθύνεται όχι μόνο σε μαθητές και μαθήτριες της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και σε γονείς και κηδεμόνες παιδιών και εφήβων, όπως επίσης σε εκπαιδευτικούς, που θέλουν να υποστηρίξουν τους μαθητές τους.

Ποιος όμως είναι ο ρόλος της οικογένειας και του περιβάλλοντος ενός παιδιού που βιώνει αυτές τις συνθήκες έντονου άγχους; Η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια εξηγεί: «Σε περιόδους εξετάσεων, αλλά και γενικά σε συνθήκες έντονου άγχους οι γονείς έχουν κρίσιμο ρόλο ως προς τη συναισθηματική υποστήριξη, αφού τα παιδιά χρειάζονται να νιώθουν ότι είναι αποδεκτά και αγαπητά, ανεξαρτήτως επίδοσης. Οι γονείς καλούνται να καθοδηγούν, όχι να ελέγχουν ή να πιέζουν υπερβολικά, όπως επίσης είναι σημαντικό να υπάρχει αναγνώριση της προσπάθειας, όχι μόνο του αποτελέσματος. Το περιβάλλον του μαθητή θα πρέπει να αντιλαμβάνεται το γεγονός ότι και οι ίδιοι αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση. Πώς οι ίδιοι οι γονείς διαχειρίζονται το δικό τους στρες στέλνει ισχυρά μηνύματα, δηλαδή το να αποφεύγουμε τις εντάσεις, το να μπορούμε να περνάμε καλά ακόμη και όταν είμαστε στρεσαρισμένοι».

Σύμφωνα άλλωστε με τους επιστήμονες «η οικογένεια μπορεί να λειτουργήσει είτε ως “ασπίδα” που μειώνει το άγχος είτε, αν δεν υπάρχει η κατάλληλη στήριξη, να γίνει πηγή πρόσθετου στρες. Η κατανόηση», όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Βλασοπούλου, «η εμπιστοσύνη και η αποδοχή είναι τα βασικά “εργαλεία” του γονέα αυτή την περίοδο».

ΑΠΕ-ΜΠΕ