Πάνω από 36 εκατ. Ισπανοί καλούνται σήμερα να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα, με την ελπίδα ότι μετά τους έξι μήνες κυβερνητικού αδιεξόδου, η χώρα θα καταφέρει επί τέλους ν’ αποκτήσει μία κυβέρνηση, που θα είναι επιπλέον ικανή ν’ αντιμετωπίσει τα χρονίζοντα φλέγοντα προβλήματα στο εσωτερικό και τις μεγάλες προκλήσεις που μέσα σε τούτο το εξάμηνο έχουν προκύψει στο εξωτερικό.

Η παράδοξη για την Ισπανία κατάσταση, που δεν έχει ενσωματώσει στην πολιτική της ζωή την κουλτούρα των κυβερνήσεων συνεργασίας, έχει οδηγήσει τη χώρα σ’ ένα πραγματικό αδιέξοδο. Με τον παραδοσιακό δικομματισμό Δεξιάς-Σοσιαλιστών (PP-Psoe) να έχει διαρραγεί από την ανάδυση των Podemos Ciudadanos, τους τελευταίους μήνες όλες οι πολιτικές προσπάθειες αναλώθηκαν στις διερευνητικές εντολές για να σχηματισθεί κυβέρνηση, που αποδείχθηκαν άκαρπες, δεν παράχθηκε κανένα νομοθετικό έργο, ούτε και ασκήθηκε πολιτική, τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό.

Οι 176 έδρες της απόλυτης πλειοψηφίας στη Βουλή των 350 αντιπροσώπων φαντάζει μακρινό όνειρο για όλα τα κόμματα. Πολύ περισσότερο για το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) του Μαριάνο Ραχόι, που μολονότι αναμένεται να έλθει στην πρώτη θέση κι ακόμη κι εάν ξεπεράσει το 30%, δεν φαίνεται να κατορθώνει να συγκεντρώσει τον απαραίτητο αριθμό βουλευτών, ώστε και σε μία ενδεχόμενη κυβέρνηση συνεργασίας να έχει την πολυτέλεια να επιλέξει κυβερνητικούς εταίρους από τα περιφερειακά κόμματα, με μικρό αριθμό εδρών. Οι μόνες προοπτικές που ανοίγονται στον Ραχόι, δεδομένου ότι κι ο εκλογικός νόμος που λαμβάνει υπ’ όψη όχι τα εθνικά ποσοστά, αλλά τις επιδόσεις των κομμάτων σε περιφερειακό επίπεδο, είναι είτε η ‘μεγάλη συμμαχία’ με το Psoe, είτε η συνεργασία με τους κεντροδεξιούς Ciudadanos, των οποίων όμως ο επικεφαλής Άλμπερτ Ριβέρα έχει βάλει απαγορευτικούς όρους, επιμένοντας σε μεταρρυθμίσεις που η δεξιά παράταξη είναι σχεδόν αδύνατον ν’ αποδεχθεί.

Το μεγάλο ερωτηματικό παραμένει η απόδοση των Σοσιαλιστών του Πέδρο Σάντσεθ, που σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις φαίνονται να χάνουν τις 90 έδρες και τη δεύτερη θέση στις προηγούμενες εκλογές. Η αποτυχία του Σάντσεθ να σχηματίσει κυβέρνηση, προσδίδοντάς του την απευκτέα τούτη ιστορική πρωτιά, βαραίνει πάνω στις προοπτικές του κόμματος. Διεμβολισμένο δε, και από την επιτυχία και τη ρητορική των Podemos, που και με την παρούσα εκλογική συνεργασία τους με το πέμπτο κόμμα της Ενωμένης Αριστεράς (ΙU) φαίνεται πως προσελκύει τους απογοητευμένους σοσιαλιστές ψηφοφόρους, το κόμμα του Σάντσεθ μοιάζει να περνά στο επίπεδο των δευτεραγωνιστών. Μία άχαρη κι άγνωστη για το κόμμα θέση, που αν επιβεβαιωθεί κι από το αποτέλεσμα, πρόκειται να προκαλέσει σοβαρούς εσωκομματικούς κλυδωνισμούς.

Οι Podemos, από την πλευρά τους θέλουν να κεφαλαιοποιήσουν– χάρις  και στην ιδιαιτερότητα του εκλογικού νόμου για τις περιφέρειες—τις έδρες και τη δυναμική της συνεργασίας τους με την IU και ν’ αλλάξουν τον πολιτικό χάρτη της Ισπανίας, για πρώτη φορά μετά πριν τον Εμφύλιο του 1936 και την τότε νίκη των ρεπουμπλικανικών δυνάμεων. Για τον σκοπό αυτό, ο Ιγκλέσιας δεν επέλεξε να αντιπαρατεθεί σκληρά με τους Σοσιαλιστές, διότι γνωρίζει καλά πως μόνον με αυτούς έχει τη δυνατότητα μετεκλογικά να συνεργασθεί για τον σχηματισμό κυβέρνησης, καθώς στις διερευνητικές εντολές είχε αρνηθεί οποιαδήποτε συμφωνία θα περιλάμβανε τους Ciudadanos.

Οι τελευταίοι από την πλευρά τους, πασχίζουν ν’ αποδείξουν ότι θα είναι η καθοριστική δύναμη για τον σχηματισμό κυβέρνησης και ότι, παράλληλα, σε κάθε περίπτωση θα αποδειχθούν ικανοί να προωθήσουν τις μεταρρυθμιστικές πολιτικές που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμά τους. Για τον λόγο τούτο, κύριο μέλημά τους στην προεκλογική εκστρατεία ήταν να χτυπήσουν τον διπολισμό, που η ευθεία αντιπαράθεση ΡΡ –Podemos επέβαλε στην εκλογική μάχη, συμπιέζοντας τα άλλα δύο κόμματα κι αποσπώντας τους ψηφοφόρους, με όπλο το επιχείρημα της «χρήσιμης ψήφου».

Όποιο κόμμα και να έλθει πρώτο, όποια κι εάν είναι η καλή, ή κακή, επίδοση καθενός από τα μεγάλα κόμματα, το ουσιαστικό αποτέλεσμα των σημερινών εκλογών είναι λίγο ως πολύ γνωστό: κανένα κόμμα δεν θα κατορθώσει να συγκεντρώσει αυτοδυναμία. Συνεπώς, το διακύβευμα των σημερινών εκλογών είναι ένα. Να προκύψουν τέτοιοι συσχετισμοί ώστε να επιτρέπουν τον σχηματισμό μίας, σταθερής, κυβέρνησης συνεργασίας και σύντομα. Η Ισπανία ήδη έχει αρχίσει να σκέφτεται με όρους πολιτικής στρατηγικής, έχοντας αφήσει μακράν πίσω την παλιά έμπεδη παράδοση του δικομματισμού.

Πρέπει να σταματήσει η κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους στην Ευρώπη και να ξεκινήσει η ανοικοδόμησή του, είπε σε συνέντευξή της στο δημόσιο γερμανικό ραδιόφωνο (Deutschlandfunk) η κοινοβουλευτική εκπρόσωπος της γερμανικής Αριστεράς «Die Linke» Σάρα Βάγκενκνεχτ, η οποία επισήμανε ότι υπέρ της εξόδου της Μ. Βρετανίας από την Ε.Ε. ψήφισαν ιδίως περιοχές με υψηλή ανεργία. 

Κατά την Σάρα Βάγκενκνεχτ η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να «αναρωτηθεί μετά το Brexit γιατί έχασε την εμπιστοσύνη των πολιτών. Είναι απλουστευτικό να επιρρίπτεται η ευθύνη  στον πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον ή στο συντηρητικό κόμμα των Τορις διότι έκαναν τη λάθος καμπάνια για την παραμονή της Μ. Βρετανίας στην Ε.Ε. Το αποτέλεσμα οφείλεται στη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης και την κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους, ενώ αρνητική ήταν η ψήφος όσων έχουν ζημιωθεί», είπε η αριστερή πολιτικός.

Η Σάρα Βάγκενκνεχτ τόνισε επίσης ότι «η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ήταν αρχικά ένα κοινωνικό εγχείρημα, το οποίο θα έφερνε ευημερία. Αυτό εγκαταλείφθηκε ολοκληρωτικά» και τα κράτη-μέλη πιέζονται έντονα να μειώσουν τα ελλείμματά τους. Αντίθετα, μεγάλες επιχειρήσεις δεν φορολογούνται αναλογικά. «Η Ευρώπη έχει γίνει αντικοινωνικότερη και πιο άγρια».

Πέραν τούτου, «πολλοί  θεωρούν τις Βρυξέλλες ως μια ζώνη απομακρυσμένη από τη δημοκρατία. Η Ε.Ε. θεωρείται «λομπικρατία», στην οποία οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι  έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις και οι πολίτες κανέναν».

Ερωτηθείσα για τις προόδους που έχουν κάνει η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, η Γερμανίδα πολιτικός απάντησε, ότι τα οικονομικά στοιχεία περί προόδου της Ιρλανδίας είναι «πλασματικές λογιστικές εγγραφές», ενώ στην Ισπανία και την Πορτογαλία, «η ανεργία των νέων παραμένει σε απίστευτα υψηλό επίπεδο και η μεγάλη έξοδος ιδιαίτερα καταρτισμένων νέων συνεχίζεται. Επίσης, αν δει κανείς τα ποσοστά επενδύσεων, αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για μια μόνιμη κρίση και ότι οι χώρες αυτές δύσκολα θα σταθούν στα πόδια τους. Το να αποφεύγεται η συζήτηση για την κρίση είναι ακριβώς εκείνο το οποίο στρέφει τελικά τους πολίτες κατά της Ε.Ε.», τόνισε η Σάρα Βαγκενκνεχτ.