Με τη ανακοίνωση των βαθμολογιών των φετινών πανελλαδικών εξετάσεων δίνεται ένα τέλος στην αγωνία των υποψηφίων. Κλείνει ένας κύκλος της εκπαιδευτικής τους ζωής, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει ένας νέος με περισσότερες προκλήσεις και ακόμα περισσότερες ευκαιρίες. Φέτος, πάνω από 88.000 μαθητές διεκδίκησαν μια θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι αριθμοί πίσω από τις επιδόσεις τους αποτυπώνουν έναν αγώνα δύσκολο, με έντονη συναισθηματική και γνωστική φόρτιση.
Ο φυσικός και εκπαιδευτικός αναλυτής Αργύρης Μυστακίδης, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ τονίζει πως «οι «Πανελλαδικές, παρά την ονομασία τους ως εξετάσεις, συνιστούν ουσιαστικά έναν διαγωνισμό για την πλήρωση των διαθέσιμων θέσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η βασική διαφορά έγκειται στο ότι στις εξετάσεις οι βαθμολογίες ερμηνεύονται σε απόλυτη κλίμακα. Για παράδειγμα, στο λύκειο άριστη θεωρείται κάθε επίδοση πάνω από 18, ενώ σε έναν διαγωνισμό η αξιολόγηση είναι σχετική. Δηλαδή, η θέση ενός υποψηφίου κρίνεται σε σύγκριση με τους υπόλοιπους. Συνεπώς, το αν μια επίδοση θεωρείται «καλή» ή «μέτρια» εξαρτάται αποκλειστικά από την κατανομή των επιδόσεων όσων συμμετείχαν».
Το επόμενο και τελευταίο στάδιο στη διαδικασία των Πανελλαδικών εξετάσεων είναι η σύνταξη και η υποβολή του μηχανογραφικού δελτίου κάθε υποψηφίου, που είναι εξίσου σημαντικό με τις ίδιες τις εξετάσεις.
Ο κ. Μυστακίδης υπογραμμίζει πως η συμπλήρωση του μηχανογραφικού πρέπει να βασίζεται στην πραγματική ιεράρχηση των ενδιαφερόντων σπουδών του κάθε υποψηφίου και όχι στην προσπάθεια πρόβλεψης των βάσεων. «Η επιλογή τμημάτων με βάση το πού μπορεί να μπει κανείς και όχι το πού πραγματικά θέλει να σπουδάσει», τονίζει με έμφαση, «οδηγεί σε στρέβλωση της διαδικασίας επιλογής σπουδών και δυνητικής σταδιοδρομίας. Μπορεί, επίσης, να οδηγήσει σε πρόωρη εγκατάλειψη των σπουδών, μιας και δεν οδηγεί στην απαραίτητη εσωτερική κινητοποίηση του σπουδαστή ή της σπουδάστριας. Επιπλέον, η σωστή σειρά δήλωσης της προτίμησης κάθε σχολής ή τμήματος είναι καθοριστικής σημασίας. Αυτό σημαίνει πως μια υψηλή επίδοση μπορεί να προσφέρει τη δυνατότητα εισαγωγής σε ένα επιθυμητό τμήμα, αλλά αν αυτό δεν δηλωθεί σε κατάλληλη θέση στο μηχανογραφικό, η ευκαιρία αυτή δεν θα αξιοποιηθεί».
Είναι γεγονός πάντως πως κάθε χρόνο η ανακοίνωση των βαθμολογιών συνοδεύεται συχνά από έντονη συναισθηματική φόρτιση. Έχοντας μακρά εμπειρία στην στατιστική ανάλυση και αξιολόγηση των Πανελλαδικών εξετάσεων ο Αργύρης Μυστακίδης υπενθυμίζει πως καλές σπουδές και θετικές προοπτικές σταδιοδρομίας δεν εξασφαλίζουν μόνο τα τμήματα με υψηλές βάσεις εισαγωγής. «Οι βάσεις», σημειώνει, «αποτελούν ένδειξη της ζήτησης, όχι της εγγενούς ποιότητας ή της μελλοντικής αξίας ενός τμήματος. Η υψηλή βάση μιας σχολής δεν εγγυάται αυτόματα αντίστοιχη επαγγελματική επιτυχία, όπως ακριβώς και μια μετοχή με υψηλή τιμή δεν αποτυπώνει απαραίτητα την αξία της εταιρείας που την εκδίδει».
Μαθήματα με τα μεγαλύτερα ποσοστά αποτυχίας και επιτυχίας
Τα Μαθηματικά, δυσκόλεψαν για μια ακόμη χρονιά ιδιαίτερα τους υποψήφιους στο 4ο Επιστημονικό Πεδίο (ΕΠ) όπου το 73,6% των μαθητών έγραψαν κάτω από τη βάση. Το ίδιο συνέβη στην Φυσική τόσο στο 2ο όσο και στο 1ο ΕΠ, και την Ιστορία στο 3ο ΕΠ, όπου τα ποσοστά αποτυχίας ήταν ιδιαίτερα υψηλά. Αναλυτικά τα μαθήματα με τα μεγαλύτερα ποσοστά αποτυχίας ήταν: Στο 1ο ΕΠ η Ιστορία με ποσοστό γραπτών κάτω από τη βάση 53,31%. Στο 2ο ΕΠ η Φυσική με ποσοστό γραπτών κάτω από τη βάση 45,94%. Στο 3ο ΕΠ η Φυσική με ποσοστό γραπτών κάτω από τη βάση 54,48%. Στο 4ο ΕΠ τα Μαθηματικά ποσοστό γραπτών κάτω από τη βάση 73,67%.
«Μέσα σε αυτό το δύσκολο και απαιτητικό πλαίσιο», σημειώνει ο κ. Μυστακίδης στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, «δεν έλειψαν και οι λαμπρές επιδόσεις. Στην Οικονομία, για παράδειγμα, σχεδόν ένας στους τρεις υποψηφίους κατάφερε να γράψει αρκετά καλά, ενώ και σε μαθήματα όπως η Βιολογία και τα Λατινικά εντοπίζονται πολύ καλές επιδόσεις αποδόσεις». Αναλυτικά τα μαθήματα στα οποία καταγράφηκαν τα μεγαλύτερα ποσοστά άριστων γραπτών ήταν: Στο 1ο ΕΠ τα Λατινικά με ποσοστό άριστων γραπτών 21,86%. Στο 2ο ΕΠ τα Μαθηματικά με ποσοστό άριστων γραπτών 16,64%. Στο 3ο ΕΠ η Βιολογία με ποσοστό άριστων γραπτών 19,47%. Στο 4ο ΕΠ η Οικονομία με ποσοστό άριστων γραπτών 29,33%
Ομάδα Προσανατολισμού (ΟΠ) Ανθρωπιστικών σπουδών
Ν. ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ : Χειρότερες οι επιδόσεις σε σχέση με το 2024: 6,6 % λιγότερα γραπτά στην κλίμακα 13-20 και μετατόπισή τους στην κλίμακα 0-10.
ΑΡΧΑΙΑ: Χειρότερες επιδόσεις από πέρσι: Σχεδόν σταθερή η κλίμακα 18-20 και μείωση κατά 6,8% περίπου των επιδόσεων στην κλίμακα 10-18 και ισόποση αύξηση του ποσοστού γραπτών κάτω από τη βάση.
ΙΣΤΟΡΙΑ: Καλύτερες οι επιδόσεις στην Ιστορία σε σχέση με πέρσι: Λιγότερα κατά 6,6% τα γραπτά κάτω από τη βάση και ισόποση αύξηση στις επιδόσεις πάνω από τη βάση.
ΛΑΤΙΝΙΚΑ: Ελαφρώς χειρότερες οι επιδόσεις από το 2024: Μείωση κατά 5% περίπου στην κλίμακα 13-20 (-4,6% στην κλίμακα 15-20) και μετατόπιση αυτών των γραπτών στην κλίμακα 0-13.
ΟΠ Θετικών σπουδών
Ν. ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ: Χειρότερες επιδόσεις από πέρσι: Αισθητή μείωση γραπτών στην κλίμακα 13-20 (-17% περίπου) και κυρίως στις μεσαίες βαθμολογίες 13-15 και μετατόπιση των επιδόσεων αυτών κυρίως στην κλίμακα 10-13.
ΦΥΣΙΚΗ: Καλύτερες επιδόσεις από πέρσι αλλά παρά την αισθητή μείωση γραπτών κάτω από τη βάση η Φυσική παραμένει το δύσκολο μάθημα αυτής της ΟΠ καταγράφοντας και φέτος τον μικρότερο ΜΟ. Τα λιγότερα γραπτά κάτω από τη βάση μετατοπίστηκαν κυρίως στην κλίμακα 10-13, ενώ τα θέματα ήταν τέτοια που επέτρεψαν καλύτερες επιδόσεις στην κλίμακα 15-20.
ΧΗΜΕΙΑ: Πιο δύσκολα φάνηκαν στις υποψήφιες και υποψήφιους τα φετινά θέματα στη χημεία, γεγονός που καταγράφεται από την μείωση επιδόσεων (-8%περίπου) στην κλίμακα 13-20 (κυρίως στην κλίμακα των μέτριων επιδόσεων 13-15) και μετατόπισή στις κατώτερες βαθμολογικές κλίμακες.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: Πιο εύκολο αποδείχτηκε το άριστα για τους καλά προετοιμασμένους μαθητές από πέρσι στα μαθηματικά. Αισθητή αύξηση (5%) στα άριστα γραπτά, όπως επίσης και στην κλίμακα 15-18. Τα γραπτά που «χάνονται» από την κλίμακα των μέτριων επιδόσεων (13-15) μετατοπίζονται κυρίως προς τις καλύτερες και λιγότερο προς τις χειρότερες.
ΟΠ σπουδών Υγείας
Ν. ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ: Μείωση των επιδόσεων πάνω από 15 και μετατόπισή τους κυρίως στην περιοχή 10-13.
ΦΥΣΙΚΗ: Λίγο καλύτερες οι επιδόσεις σε σχέση με πέρσι! Η φυσική παραμένει το «αγκάθι» της ΟΠ Υγείας με εντυπωσιακό ποσοστό γραπτών κάτω από τη βάση 54,5%! Πρέπει να επισημάνουμε το συστηματικό λάθος που κάνουν μαθήτριες και μαθητές που επιλέγουν την κατεύθυνση αυτή: «αφήνουν» τα μαθηματικά νωρίς στη Β’ λυκείου, όμως δυστυχώς η γλώσσα της φυσικής είναι μαθηματική. 8,5% λιγότερα γραπτά κάτω από τη βάση που μετατοπίζονται σε όλες την κλίμακες πάνω από 10 χωρίς εντυπωσιακή μεταβολή σε κάποια από αυτές.
ΧΗΜΕΙΑ: Και σ’ αυτήν την ΟΠ τα θέματα της χημείας φάνηκαν λίγο πιο δύσκολα στους υποψήφιους και υποψήφιες σε σχέση με πέρσι, με αποτέλεσμα να υπάρχουν μικρές μειώσεις σε όλες τις κλίμακες πάνω από 10 και αύξηση κατά 4,5% των γραπτών κάτω από τη βάση.
ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Σχεδόν σταθερή εικόνα στις κλίμακες 0-15 και μικρή μετατόπιση γραπτών (-2,9%) από την κλίμακα 18-20 κυρίως στην κλίμακα 15-18.
ΟΠ σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής
Ν. ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ: Λίγο χειρότερες από πέρσι οι επιδόσεις με μετατόπιση ενός ποσοστού γραπτών 5,5% περίπου από την κλίμακα 13-20 στις χαμηλότερες βαθμολογίες.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: Δεν καταγράφηκε η «πανωλεθρία» που φημολογούταν! Σχεδόν ίδιες με πέρσι οι επιδόσεις στα μαθηματικά, με σταθερά εντυπωσιακό το ποσοστό γραπτών κάτω από τη βάση: 73,7%, Είναι φανερό ότι το επίπεδο του μαθήματος είναι πλήρως αναντίστοιχο του γνωστικού υπόβαθρου των υποψηφίων στο πεδίο αυτό. Ένα μικρό ποσοστό γραπτών (2,7%) μετατοπίζεται από την κλίμακα 10-13 στην κλίμακα 15-20.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: Λιγότερα άριστα γραπτά (-5%) που μετατοπίζονται σε όλες τις χαμηλότερες βαθμολογίες χωρίς εντυπωσιακές μεταβολές σε κάποια από αυτές.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Πιο εύκολη η οικονομία για τους υποψήφιους από πέρσι. Καλύτερες επιδόσεις από πέρσι με εντυπωσιακή αύξηση άριστων γραπτών κατά 9,14%. Όλες οι χαμηλότερες βαθμολογικές κλίμακες εμφανίζουν μείωση με πιο αισθητή τη μείωση κατά -7.8% των γραπτών κάτω από τη βάση.
Ο Αργυρής Μυστακίδης, καταλήγοντας, δεν κρύβει την ανησυχία του για το πολύ μικρό ποσοστό υποψηφίων (37,3 %) που οδηγείται στις πιο δυναμικές για την εποχή μας σπουδές, που δεν είναι άλλες από τις θετικές. «Η “υπεροτροφία” του 4ου Ε.Π. πρέπει να προβληματίσει όλους τους εμπλεκόμενους με την εκπαιδευτική διαδικασία», τονίζει με έμφαση στο ΑΠΕ – ΜΠΕ και συνεχίζει, «η πρόκληση της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης δεν αντιμετωπίζεται με το λιγότερο από το 1/5 των υποψηφίων να κατευθύνεται στις Θετικές Σπουδές (18,6%), που αποτελούν παγκόσμιο αναπτυξιακό δείκτη. Το ποσοστό είναι δραματικά μικρό σε σχέση με τις χώρες που θέλουν να είναι μπροστά».
«Σε μια εποχή πάντως όπου η αγορά εργασίας μεταβάλλεται ραγδαία και καμία επαγγελματική σταθερά δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, το μόνο ασφαλές κριτήριο για καλές σπουδές είναι η ανταπόκρισή στα προσωπικά ενδιαφέροντα και τις δεξιότητες του κάθε νέου ανθρώπου. Ευχόμαστε σε όλες και όλους ψύχραιμη στάθμιση των επιλογών τους και εσωτερική τόλμη για να ακολουθήσουν τον δικό τους δρόμο. Όπως είπε και ο Ουίνστον Τσώρτσιλ: «Η επιτυχία δεν είναι οριστική, η αποτυχία δεν είναι μοιραία. Αυτό που μετράει είναι το κουράγιο να συνεχίζεις», υπογραμμίζει ο έμπειρος εκπαιδευτικός αναλυτής.
* Τα στατιστικά γραφήματα παραχώρησε ο κ. Αργύρης Μυστακίδης ΑΠΕ-ΜΠΕ
