Στο επίκεντρο του διεθνούς και εγχώριου ενδιαφέροντος από ιδιώτες και αλλά και επενδυτές βρίσκεται η ελληνική αγορά ακινήτων, η οποία δείχνει πλέον σημάδια ανάκαμψης μετά από μια πολυετή κρίση. Ο τομέας των ακινήτων όπου εμφανίζοντας σημαντικές ευκαιρίες, μαζί με τομείς όπως είναι ο τουρισμός, η ενέργεια, οι νέες τεχνολογίες, εκτιμάταιο ότι θα συμβάλλουν σε μια βιώσιμη επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας.

Από την βαθιά κρίση στην ανάκαμψη

Η αγορά ακινήτων, όπως επισήμανε σε πρόσφατη ομιλία του ο υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Θόδωρος Μητράκος, ένας από τους δυναμικότερους τομείς της ελληνικής οικονομίας πριν από την έναρξη της κρίσης, δοκιμάστηκε πολύ κατά τα τελευταία εννέα χρόνια.

Ειδικότερα, η σωρευτική υποχώρηση των τιμών οικιστικών ακινήτων από το 2008 μέχρι και το τέλος του 2017 εκτιμάται στο 41,8%, ενώ η καταγεγραμμένη σωρευτική πτώση των τιμών γραφείων και καταστημάτων από το 2010, όταν και ξεκίνησε η αντίστοιχη καταγραφή της Τράπεζας της Ελλάδος, εκτιμάται περίπου στο 30% και προφανώς είναι ακόμα μεγαλύτερη αν προσμετρηθεί και η διόρθωση της αγοράς κατά τα πρώτα έτη της πρόσφατης χρηματοοικονομικής κρίσης.

Όπως εκτιμά ο κ. Μητράκος – που είναι ένας από τους πλέον ειδικούς στον τομέα της αγοράς ακινήτων- κατά τη διάρκεια του 2017, τόσο η αγορά κατοικίας όσο και η αγορά επαγγελματικών ακινήτων παρουσίασαν τα πρώτα θετικά δείγματα σε όλους σχεδόν τους τομείς.

Οριακά σταθεροποιητικές ή και θετικές ενδείξεις είχαμε στις τιμές και στα μισθώματα, στο επενδυτικό ενδιαφέρον, ακόμη και στην κατασκευαστική δραστηριότητα, ειδικά για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματικών ακινήτων όπως είναι τα ξενοδοχεία, τα καταστήματα ή και τα βιομηχανικά κτίρια.

Επενδύσεις από ΑΕΕΑΠ και ξενοδοχειακούς ομίλους

Σημαντικό θεωρείται επίσης το γεγονός ότι παράλληλα, οι Ανώνυμες Εταιρίες Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία (ΑΕΕΑΠ) προχώρησαν σε επενδύσεις οι οποίες υπερβαίνουν τα 200 εκατ. ευρώ, ενώ νέοι ξενοδοχειακοί όμιλοι εισήλθαν στην τουριστική αγορά, όχι μόνο στα νησιά αλλά και στην Αθήνα, η οποία φαίνεται να προσελκύει πρωτόγνωρο επενδυτικό ενδιαφέρον για ακίνητα επαγγελματικής αλλά και οικιστικής χρήσης, εδικά στο πλαίσιο των βραχυχρόνιων μισθώσεων.

Οι αποδόσεις των καταστημάτων και γραφείων υψηλών προδιαγραφών έχουν υποχωρήσει σημαντικά κατά τα τελευταία 3 – 4 έτη, και βρίσκονται πλέον σε επίπεδα 7% και 8% αντίστοιχα, ενώ εκτιμάται ότι πλέον η διαθεσιμότητα κενών χώρων υψηλών προδιαγραφών είναι μικρότερη του 5% και το επενδυτικό ενδιαφέρον συνεχώς αυξανόμενο.

Όπως εκτιμά ο κ. Μητράκος, έχουμε από πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις σημαντικές ενδείξεις ότι ο καθοδικός κύκλος των τιμών στην ελληνική κτηματαγορά, που ξεκίνησε το 2009, αν δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, σταδιακά ολοκληρώνεται. Όσο η εμπιστοσύνη στην ελληνική οικονομία αποκαθίσταται, τόσο αναμένεται να αυξάνεται η κινητικότητα στην αναζήτηση επενδυτικών ευκαιριών, σε μια αγορά που έχει υποστεί μεγάλη μείωση τιμών. Εξάλλου, τα τελευταία έτη, η ευρωπαϊκή αγορά ακινήτων έχει συνολικά εισέλθει σε έναν έντονο ανοδικό κύκλο, ο οποίος θα συμπαρασύρει σταδιακά και την ελληνική αγορά, στο πλαίσιο μάλιστα και των αυξημένων τουριστικών ροών προς τη χώρα μας.

Εξάλλου, όπως επισημαίνει, οι πρώτες ενδείξεις ανάκαμψης της οικοδομικής δραστηριότητας και της ανάπτυξης νέων ακινήτων, που καταγράφηκαν κατά το 2017, θα ενισχυθούν το 2018.

Η ελληνική αγορά ακινήτων, παρουσιάζοντας σημαντικά ανταγωνιστικές αποδόσεις σε σχέση με τις περισσότερες χώρες της ΕΕ, αλλά και πραγματικές ευκαιρίες, θα αρχίσει σύντομα να διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο στη συνολική ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της ΤτΕ, διαχρονικά ζητήματα, που αφορούν μεταξύ άλλων τον εξορθολογισμό της φορολόγησης των ακινήτων, την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδοτήσεων, τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, αλλά και τη δυνατότητα πρόσβασης σε δημόσια δεδομένα, παραμένουν πάντοτε επίκαιρα και η επίλυσή τους είναι πρωταρχικής σημασίας για την ανάκαμψη της αγοράς ακινήτων.

Εκτιμήσεις μεσιτικών γραφείων

H ελληνική κτηματαγορά εμφανίζει σημάδια ανάκαμψης, με τις τιμές των ακινήτων να παρουσιάζουν κατά μέσο όρο οριακή αύξηση της τάξεως του 1%, αποδεικνύοντας ότι οι σταθεροποιητικές τάσεις της προηγούμενης χρονιάς εξελίσσονται σταδιακά σε αυξητικές. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι αργά αλλά σταθερά η κτηματαγορά είναι έτοιμη να αποτελέσει και πάλι των επενδυτικό πόλο και να εξελιχθεί σε ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνας από το μεγαλύτερο πανελλαδικό κτηματομεσιτικό δίκτυο της χώρας της RE/MAX Ελλάς αλλά και της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει μία θετική στροφή για τον κλάδο της κτηματαγοράς ο οποίος μπορεί να κερδίσει και πάλι το στοίχημα και να προσφέρει επενδυτικές ευκαιρίες τόσο για ιδιώτες όσο και για επαγγελματίες.

Αναμφισβήτητα ρόλο στην όλη προσπάθεια, σύμφωνα με την  Re/Max αναμένεται να παίξει και η διαμόρφωση των νέων αντικειμενικών αξιών. Οι νέες τιμές ανάλογα το πόσο και το που θα αυξηθούν ή θα μειωθούν, θα επηρεάσουν την τοπική αλλά και τη συνολική κτηματαγορά, διαμορφώνοντας νέες τάσεις ανάλογα με τα ποσοστά αναπροσαρμογής.

Σε ό,τι αφορά στις αγοραπωλησίες ακινήτων, η Ελληνική Στατιστική Αρχή σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, κατέγραψε αύξηση το 2016 σε σύγκριση με το 2015 κατά 10,8% ενώ εξακολουθούν να παρατηρούνται αυξητικές τάσεις και για το 2017, βάσει των στοιχείων της RE/MAX Ελλάς.

 Ειδικότερα, βάσει των στοιχείων του δικτύου της  RE/MAX σε ολόκληρη την επικράτεια, ο πανελλαδικός σταθμισμένος δείκτης τιμών των κατοικιών αυξήθηκε το 2017 σε σχέση με το προηγούμενο έτος κατά 1%. Σε εθνικό επίπεδο, οι τιμές των μεταχειρισμένων ακινήτων αυξήθηκαν σταθμισμένα κατά μέσο όρο 1,1%, ενώ των νέων ακινήτων  αυξήθηκαν κατά 1%.

Στην περιοχή της  Αττικής στα μεταχειρισμένα ακίνητα σημειώθηκε αύξηση 1,2%, ενώ αντίθετα στα νέα ακίνητα είχαμε μια ελάχιστη μείωση κατά -0,3%. Ακολούθως , στη Θεσσαλονίκη η αύξηση στα μεταχειρισμένα κατά μέσο όρο ήταν 1,1%, ενώ στα νέα ακίνητα οι τιμές επίσης αυξήθηκαν κατά 1%. Τέλος, για την υπόλοιπη χώρα στα μεταχειρισμένα δεν σημειώθηκε μεταβολή ενώ στα νέα ακίνητα υπήρξε άνοδος κατά 1,6%.

Σύμφωνα με τη RE/MAX Ελλάς, το ακίνητο εξακολουθεί να βρίσκεται σε τιμές ελκυστικές προσελκύοντας το βλέμμα τόσο των ξένων επενδυτών όσο και της  εγχώριας αγοράς -σε συνδυασμό και με την αύξηση των χορηγούμενων στεγαστικών δανείων – αποτελώντας πάντοτε μία σίγουρη και διαχρονική επιλογή.

Η θετική αυτή πρόβλεψη ενισχύεται και από τις σταθεροποιητικές τάσεις που επικρατούν εν γένει στην ελληνική οικονομία.

 Η «προ των πυλών» έξοδος της χώρας από τα μνημόνια αλλά και η μείωση του κινδύνου της χώρας, δίνουν την αίσθηση ότι τα χειρότερα είναι πλέον «πίσω» μας, τονώνοντας την ψυχολογία της αγοράς και αναμφισβήτητα την εμπιστοσύνη όλων στην ανοδική πορεία της οικονομία, εκτιμά η έρευνα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στην όγδοη θέση κατατάχθηκε η Ελλάδα, μεταξύ των χωρών προέλευσης των ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) στην πΓΔΜ το 2017, ενώ καταλαμβάνει την τρίτη θέρη με βάση τις σωρευτικές άμεσες ξένες επενδύσεις.

Σύμφωνα με ενημερωτικό έγγραφο του γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων Σκοπίων που υπογράφει η προϊσταμένη Παγώνα Λάρδα, η αξία των ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) στην πΓΔΜ, σε επίπεδο ροών, κατέγραψε, το 2017, μείωση της τάξης του 32,8%, καθώς περιορίστηκε από 338,43 εκατ. ευρώ, το 2016, σε 227,48 εκατ. ευρώ. Εκ του ποσού αυτού, μόνον τα 29,73 εκατ. ευρώ αποτελούσαν νέα επένδυση σε μετοχικό κεφάλαιο, ενώ το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος (197,75 εκατ. ευρώ) αφορούσε σε επανεπένδυση κερδών και χρεωστικούς τίτλους.

Στην πρώτη θέση μεταξύ των χωρών προέλευσης ΑΞΕ, το 2017, κατετάγη η Γερμανία, με 37,57 εκατ. ευρώ (από 48,47 εκατ. ευρώ το 2016), ενώ έπονται η Αυστρία, με 24,01 εκατ. ευρώ (από 35,21 εκατ. ευρώ το 2016) και ο ‘Αγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες, με 20,58 εκατ. ευρώ (από 5,23 εκατ. ευρώ το 2016). Η Ελλάδα κατετάγη στην 8η θέση μεταξύ των χωρών προέλευσης ΑΞΕ, το 2017, με συνολικό ποσό 5,54 εκατ. ευρώ, από την 103η, το 2016, οπότε κατεγράφη αποεπένδυση ύψους 15,69 εκατ. ευρώ (σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία ροών της εδώ Κεντρικής Τράπεζας για το 2016).

Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι, σε επίπεδο σωρευτικών ΑΞΕ στην πΓΔΜ, κατά το χρονικό διάστημα 1997-2016 (διαθέσιμα στοιχεία θέσης Κεντρικής Τράπεζας Σκοπίων), η Ελλάδα καταλαμβάνει την 3η θέση (με 463,4 εκατ. ευρώ), μετά την Αυστρία (567,5 εκατ. ευρώ) και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η γεωγραφική κατανομή των ροών ΑΞΕ στην πΓΔΜ, το 2017, έχει διαφοροποιηθεί αισθητά σε σχέση με το 2016, καθώς χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία που κατατάσσονταν στη 2η (με 50,26 εκατ. ευρώ) και στην 5η θέση (με 32,95 εκατ. ευρώ), αντιστοίχως, εμφανίζονται να καταγράφουν αποεπένδυση ύψους 137,53 εκατ. ευρώ και 0,04 εκατ. ευρώ, το 2017. Η δεύτερη χώρα με τη μεγαλύτερη αποεπένδυση για το 2017 είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες (-13,57 εκατ. ευρώ).

Όσον αφορά στην τομεακή κατανομή των ΑΞΕ στην οικονομία της πΓΔΜ, το μεγαλύτερο μέρος τους απορροφήθηκε από τις υπηρεσίες, με 66,99 εκατ. ευρώ (29,5% επί του συνόλου των ΑΞΕ), ενώ έπονται οι τομείς των ορυχείων-λατομείων, με 34,41 εκατ. ευρώ (15,1%), του εμπορίου, με 18,78 εκατ. ευρώ (8,3%) και της γεωργίας/ αλιείας, με 9,70 εκατ. ευρώ (4,3%).

Η μεταποίηση, η οποία στο παρελθόν απορροφούσε το μεγαλύτερο μέρος των εισερχόμενων ΑΞΕ, κατέγραψε αποεπένδυση ύψους 75,61 εκατ. ευρώ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

To 95% των ελληνικών επιχειρήσεων αναγνωρίζουν τη σημασία της σωστής διαχείρισης των εταιρικών τους εξόδων, αλλά το 55% εξ’αυτών δηλώνουν πως δεν είναι ικανοποιημένες από τους υπάρχοντες τρόπους διαχείρισης.

Αυτό προκύπτει από πανελλήνια έρευνα για τη «Διαχείριση Εταιρικών Εξόδων» της Edenred (εταιρεία παροχής υπηρεσιών για εταιρείες, εργαζομένους και εμπόρους).

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2017 μέσω online ερωτηματολογίου σε υπάρχοντες πελάτες της Edenred αλλά και σε τρίτες επιχειρήσεις, σχετικά με τη διαχείριση των εταιρικών εξόδων σε κάθε οργανισμό. Η πλειοψηφία των απαντήσεων προήλθε από στελέχη ανθρωπίνου δυναμικού, γενικούς διευθυντές και ιδιοκτήτες, σε ποσοστό που ξεπέρασε το 56%.

Όπως προκύπτει, η διαχείριση εταιρικών εξόδων (Expense Management) αποτελεί σημαντική προτεραιότητα των ελληνικών επιχειρήσεων με το 95% να δηλώνει ότι είναι «μεγάλης» ή «πολύ μεγάλης» σημασίας για τον οργανισμό τους. Ωστόσο, περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις (55%) δηλώνουν πως δεν είναι ικανοποιημένες από τον υπάρχοντα τρόπο διαχείρισης των εταιρικών τους εξόδων.

Μεταξύ των σημαντικότερων εξόδων που απασχολούν περισσότερο τις ελληνικές επιχειρήσεις σήμερα είναι η διαχείριση γευμάτων εκτός έδρας (65%), τα καύσιμα και τα εταιρικά γεύματα (55%) και η διαμονή σε ξενοδοχεία (52%).

Οι πιο δημοφιλείς πρακτικές που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις σήμερα είναι οι εξής:

– Πάγια προκαταβολή από το λογιστήριο (μετρητά ή κατάθεση σε λογαριασμό του υπαλλήλου), σε ποσοστό 57,6%

– Απολογιστικά, με τους υπαλλήλους να καλύπτουν αρχικά τα έξοδα και εν συνεχεία να συντάσσουν εξοδολόγιο προκειμένου να αποζημιωθούν, σε ποσοστό 49,3%

Πιο σύγχρονοι τρόποι διαχείρισης, όπως πιστωτικές κάρτες και κάρτες καυσίμων υπάρχουν, όμως ακολουθούνται από πολύ μικρότερο ποσοστό, συνήθως συνδυαστικά με τους δύο προαναφερθέντες τρόπους (πάγιες προκαταβολές ή/και απολογιστικά).

Προβλήματα

Τα κυριότερα προβλήματα και προκλήσεις στη διαχείριση εταιρικών εξόδων που έχουν να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας της Edenred είναι:

– Ελλειψη ελέγχου κατά τη χρήση πιστωτικών καρτών ή μετρητών που μπορεί να θέσει τόσο τον εργαζόμενο όσο και την επιχείρηση σε κίνδυνο λόγω υψηλών πιστωτικών ορίων

– Χρονοβόρες διαδικασίες, που αφενός μειώνουν την παραγωγικότητα, αφετέρου δημιουργούν δυσάρεστο κλίμα όταν απαιτείται η επιστροφή χρημάτων εξαιτίας λανθασμένων κινήσεων

– Δυσκολία στην εκταμίευση μετρητών λόγω των υφιστάμενων capital controls

– Υψηλή γραφειοκρατία (συλλογή και κατάθεση αποδείξεων) που μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες αποζημίωσης αλλά και λάθη.

Σε ερώτηση της έρευνας για τα χαρακτηριστικά που θα αναζητούσαν οι ερωτηθέντες από μία πιο σύγχρονη λύση για τη διαχείριση των εταιρικών τους εξόδων, στην κορυφή της κατάταξης βρέθηκε η μείωση του χρόνου διαχείρισης με ποσοστό 55,9% και το καλύτερο reporting και ο αντίστοιχος έλεγχος με 50,3%.

Επίσης, περισσότερες από 1 στις 3 επιχειρήσεις θεωρούν ως «εξαιρετικά σημαντικό» το θέμα της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία και την κατάργηση αποθήκευσης εξοδολογίων, ενώ εξαιρετικά υψηλός ήταν και ο βαθμός προτεραιότητας γύρω από το ζήτημα της μείωσης κόστους και τη συμμόρφωση των εξόδων με την πολιτική της εταιρείας, αφού σχεδόν 9 στις 10 ερωτηθέντες εταιρείες το χαρακτήρισαν ως «σημαντικό ή εξαιρετικά σημαντικό» ζήτημα.

Συνολικά, οι ελληνικές επιχειρήσεις αναζητούν τα εξής χαρακτηριστικά από μία σύγχρονη λύση διαχείρισης:

-Ευκολία χρήσης

-Eυελιξία

-Χαμηλό κόστος χρήσης

-Διαφάνεια στο reporting.

ΑΠΕ-ΜΠΕ