Στο πρώτο όχημα μάρκας RENAULT επέβαινε άντρας οδηγός, ενώ στο δεύτερο μάρκας FIAT επέβαιναν δύο γυναίκες, οδηγός και συνεπιβάτης. Από τη σύγκρουση δεν προήλθε κάποιος τραυματισμός, παρά μόνο υλικές ζημιές στα δύο αυτοκίνητα. Του συμβάντος επιλήφθηκε το τμήμα Τροχαίας Αλεξάνδρειας.
Amber alert εξέδωσε το «Χαμόγελο του Παιδιού» για την εξαφάνιση της 17χρονης Όλγας από την Αλεξάνδρεια Ημαθίας στις 27 Μαΐου.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, «στις 29/5/2018, στις 15:00 ώρα, εξαφανίστηκε από την Αλεξάνδρεια Ημαθίας, η Όλγα Κ., 17 ετών. Η Όλγα Κ. έχει ύψος 1,70 μ., ζυγίζει 65 κιλά, έχει ξανθά μαλλιά και καστανά μάτια. Η Όλγα έχει τατουάζ στο δεξί της χέρι που απεικονίζει γυναικεία φιγούρα.
Για την εξαφάνιση της Όλγας Κ. ενημερωθήκαμε στις 31/5/2018 πρωινές ώρες και σήμερα 1/6/2018 λάβαμε την έγκριση για τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της».
Οποιοσδήποτε έχει κάποια πληροφορία, παρακαλείται να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με «Το Χαμόγελο του Παιδιού», όλο το 24ωρο, στην «Ευρωπαϊκή Γραμμή για τα Εξαφανισμένα Παιδιά 116000» καθώς και σε όλα τα Αστυνομικά Τμήματα της χώρας.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν ειδικοί, εκπροσωπώντας τους κλάδους που συμμετέχουν στην εφοδιαστική αλυσίδα του ροδάκινου (Copa-cogeca, Freshfel, Eucofel, Sacar, Areflh κλπ). Την Ευρωπαϊκή μεταποίηση ροδάκινου (Profel, FoodDrinkEurope) εκπροσώπησε η κυρία Ολυμπία Αποστόλου από την Ένωση Κονσερβοποιών Ελλάδος.
Οι εκπρόσωποι των κλάδων είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν με τα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια σειρά από ζητήματα:
Η κυρία Αποστόλου είχε την ευκαιρία να ενημερώσει τα στελέχη της Επιτροπής σχετικά με τις ανησυχίες του κλάδου της μεταποίησης για έναν πιθανό εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, τις μεταβολές που θα επιφέρει η ολοκλήρωση του Brexit αλλά και την ικανοποίηση για τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση με άλλες χώρες.
Όσον αφορά την Ελλάδα, αναφέρθηκε στους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή, στη δραματική μείωση του αγροτικού εισοδήματος λόγω φορολογίας και ασφαλιστικών εισφορών που δυσκολεύει την ορθή καλλιέργεια εκ μέρους των παραγωγών αλλά και την ανησυχία λόγω της ανόδου της τιμής του πετρελαίου.
Α Π Ο Φ Α Σ Ι Ζ Ο Υ Μ Ε
Άρθρο 1ο
Τη Κυριακή 03-06-2018 από ώρα 11:00΄, διακόπτουμε τη κυκλοφορία παντός είδους οχημάτων κατά μήκος της διαδρομής του αγώνα, μόνο κατά το χρόνο διέλευσης ποδηλάτων και συγκεκριμένα: α)Επί της οδού Ν. Ευαγγελά, από τη συμβολή της με την οδό Εθνικής Αντίστασης έως τη συμβολή της με την οδό Μακεδονομάχων. β) Επί της οδού Μακεδονομάχων, από τη συμβολή της με την οδό Εθνικής Αντίστασης έως τη συμβολή της με την οδό Μ. Αλεξάνδρου γ) Επί της οδού Μ. Αλεξάνδρου, από τη συμβολή της με την οδό Μακεδονομάχων έως τη συμβολή της με την οδό Δ. Βετσοπούλου. δ) Επί της οδού Δ. Βετσοπούλου, από τη συμβολή της με την οδό Μ. Αλεξάνδρου έως τη συμβολή της με την οδό Αριστοτέλους. ε) Επί της οδού Αριστοτέλους, από τη συμβολή της με την οδό Δ. Βετσοπούλου έως τη συμβολή της με την οδό Νικολάου Πλαστήρα.
Άρθρο 2ο
Οι διοργανωτές της εκδήλωσης είναι υπεύθυνοι και θα πρέπει να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα σήμανσης και προφύλαξης σε συνεργασία με Δήμο Αλεξάνδρειας και Α.Τ. Αλεξάνδρειας, τοποθετώντας κώνους, ταινίες, κινητά κιγκλιδώματα κλπ., προς αποφυγή τροχαίων ατυχημάτων και έγκαιρης ενημέρωσης οδηγών, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις του Κ.Ο.Κ., ιδιαίτερα στα σημεία εκτροπής της κυκλοφορίας. -Οι διαγωνιζόμενοι ποδηλάτες σε όλη τη διαδρομή θα κινούνται στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας και θα εφαρμόζουν τις διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ακολουθώντας τις πινακίδες σήμανσης και τις υποδείξεις των στατικών τροχονόμων.
Άρθρο 3ο
α) Η κυκλοφορία των οχημάτων κατά τις ώρες απαγόρευσης κυκλοφορίας στις παραπάνω οδούς, θα διεξάγεται μέσω παρακαμπτήριων οδών, με μέριμνα και φροντίδα του Αστυνομικού Τμήματος Αλεξάνδρειας και σε καμία περίπτωση δεν θα διακόπτεται η κυκλοφορία.
β)Το Αστυνομικό Τμήμα Αλεξάνδρειας εξουσιοδοτείται για τη λήψη μέτρων κυκλοφοριακής ασφάλειας, εφόσον απαιτηθεί. Άρθρο 4ο -Από τις παραπάνω απαγορεύσεις εξαιρούνται τα οχήματα των διοργανωτών, τα ασθενοφόρα και τα οχήματα της Ελληνικής Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, η διέλευση των οποίων θα επιτρέπεται σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης και μόνο κατόπιν ενημέρωσης του επικεφαλής των αστυνομικών μέτρων, καθώς και των διοργανωτών.
Οι παραβάτες της απόφασης αυτής διώκονται και τιμωρούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 458 του Π.Κ. και τις διατάξεις των άρθρων 4, 5, 52, 103, 104 του Ν.2696/1999 (Α-57) όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 46 του Ν. 3542/2007 «Τροποποιήσεις διατάξεων του Κ.Ο.Κ.». Άρθρο 5ο -Η ισχύς της παρούσας απόφασης αρχίζει μετά τη δημοσίευσή της, τα δε οριζόμενα από αυτή μέτρα ισχύουν από την τοποθέτηση των σχετικών πινακίδων σήμανσης, εκτός εάν κατά το χρόνο ισχύος των παραπάνω μέτρων, η κυκλοφορία ρυθμίζεται με τροχονόμους.-
Ο
Δ ι ε υ θ υ ν τ ή ς
Χρήστος ΣΙΜΟΥΛΗΣ
Αστυνομικός Διευθυντής
Υπάρχουν όμως και κάποιοι προορισμοί που αν και δεν φιγουράρουν στις πρώτες σελίδες των τουριστικών οδηγών ωστόσο αποτελούν μέρη απαράμιλλής φυσικής ομορφιάς, που πάντα θα γοητεύουν όσους τα επιλέγουν. Είναι προορισμοί αγαπημένοι που συνδέονται με αγαπημένες αναμνήσεις και μικρές αποδράσεις από την καθημερινότητα.
Για να ανακαλύψει κάποιος αυτούς του προορισμούς αρκεί ένα ταξίδι 15 χιλιομέτρων από την πόλη της Καβάλας, 40 χλμ. από την πόλη της Δράμας, 70 χλμ. από την πόλη των Σερρών και 140 χλμ. από την πόλη της Θεσσαλονίκης. Στο τέλος αυτού του ταξιδιού ο επισκέπτης θ’ ανακαλύψει την απόλυτη φυσική ομορφιά μιας ακτογραμμής και μιας χερσονήσου που μπορεί να μην είναι από τις πιο πολυδιαφημισμένες της χώρας, αλλά σε κερδίζει από την πρώτη στιγμή.
Ο λόγος για τους Αμμόλοφους και τη χερσόνησο του Βρασίδα στα λεγόμενα γυαλοχώρια του Δήμου Παγγαίου και πιο συγκεκριμένα στη Νέα Πέραμο.
Οι Αμμόλοφοι είναι μια εντυπωσιακή παραλία δυτικά της Καβάλας, στα διοικητικά και γεωγραφικά όρια του Δήμου Παγγαίου που κάθε χρόνο αποτελεί πόλο έλξης χιλιάδων τουριστών από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία καθώς η απόσταση με τη χρήση της Εγνατίας οδού σχεδόν εκμηδενίζεται. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι για τους ντόπιους οι Αμμόλοφοι είναι η παραλία των τεσσάρων νομών και των δυο χωρών. Κι όχι άδικα αν αναλογιστεί κάποιος ότι την επιλέγουν για τα καλοκαιρινά τους μπάνια επισκέπτες από την Καβάλα, τη Δράμα, τις Σέρρες και τη Θεσσαλονίκη και εσχάτως εκατοντάδες Βούλγαροι επισκέπτες που κάθε Κυριακή καταφθάνουν με ειδικά ναυλωμένα τουριστικά λεωφορεία από τις γειτονικές βουλγαρικές πόλεις προκειμένου ν’ απολαύσουν στιγμές δροσιάς, κοσμοπολίτικης διάθεσης, ξεκούρασης και χαλάρωσης σ’ ένα ιδανικό περιβάλλον που θυμίζει ακόμα και Καραϊβική.
Οι τρεις πανέμορφοι κολπίσκοι των Αμμόλοφων είναι σίγουρο ότι θα ικανοποιήσουν και τον πιο απαιτητικό επισκέπτη. Από τα ομορφότερα μέρη για κολύμπι, στην αρχή της ακτογραμμής των Αμμόλοφων, και αφού διασχίσετε έναν χωματόδρομο ενός χιλιομέτρου είναι η κατάφυτη χερσόνησος του Βρασίδα, στη Νέα Πέραμο, κάτω από τα ερείπιά της βυζαντινής Ανακτορούπολης.
Ο στρατηγός Βρασίδας και το μπάνιο στη σκιά του κάστρου
Η περιοχή της αρχαίας Οισύμης και αργότερα βυζαντινής Ανακτορούπολης συνδέθηκε άρρηκτα και με το όνομα του μεγάλου στρατηγού της αρχαίας Σπάρτης, του Βρασίδα, που έδρασε κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου και διακρίθηκε για τις στρατηγικές του ικανότητες. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, τον Απρίλιο του 422 π.Χ. η ανακωχή Αθήνας και Σπάρτης τερματίστηκε και το επόμενο καλοκαίρι οι Αθηναίοι, ετοιμάζονταν να επιτεθούν στην Αμφίπολη. Ο Βρασίδας αντιλήφθηκε αμέσως τις προθέσεις τους να επιτεθούν, και τους αιφνιδίασε με ξαφνική έφοδο. Οι Αθηναίοι υπέστησαν πανωλεθρία, από τους Σπαρτιάτες όμως σκοτώθηκαν μόνο επτά άτομα, ένας εκ των οποίων ήταν ο Βρασίδας. Τάφηκε στην Αμφίπολη με τιμές. Η τοποθεσία που σκοτώθηκε ο Βρασίδας είναι μια κατάφυτη χερσόνησος, που γειτνιάζει με τα ερείπια της αρχαίας Οισύμης, στην οποία οι κάτοικοι τα νεότερα έδωσαν το όνομα του Σπαρτιάτη στρατηγού «χερσόνησος Βρασίδα». Έτσι, κράτησαν ζωντανό ένα κομμάτι της ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου που διαδραματίστηκε στη βόρεια Ελλάδα.
Σήμερα, η χερσόνησος του Βρασίδα είναι χαρακτηρισμένη ως αρχαιολογική περιοχή που διαθέτει απαράμιλλη φυσική ομορφιά και υπέροχες καταγάλανες παραλίες που κάθε καλοκαίρι συγκεντρώνουν πλήθος λουόμενων. Εδώ ο επισκέπτης θ’ απολαύσει το μπάνιο του στη σκιά του βυζαντινού κάστρου της αρχαίας Οισύμης, ενώ τα ελαιόδεντρα και τ’ αμπέλια φτάνουν μέχρι τη θάλασσα δημιουργώντας πανέμορφες εικόνες που ξεκουράζουν τις αισθήσεις.
Ένα νέο Super Paradise γεννιέται
Οι Αμμόλοφοι, αυτή η πανέμορφη αλυσίδα καθαρών ακρογιαλιών εκτείνονται σε μήκος 15 χλμ. με διαυγή, κρυστάλλινα και ρηχά νερά, που αποτελούν πραγματικό στολίδι της περιοχής, προσφέροντας στιγμές διασκέδασης, μέσα από πληθώρα θαλάσσιων σπορ. Εδώ ο επισκέπτης θ’ απολαύσει το μπάνιο του σε μια μαγευτική θάλασσα μπορεί να πιεί τον καφέ ή το ποτό του, ακόμα και να γευματίσει ελαφρά σ’ ένα από τα οργανωμένα beach bar που υπάρχουν, ενώ όταν ο καιρός το επιτρέπει διακρίνεται μέχρι και ο Άθως. Στους Αμμόλοφους ο επισκέπτης θα συναντήσει πολύ και ενδιαφέρον κόσμο αλλά μπορεί να ζήσει μέχρι και ένα νέο Super Paradise χορεύοντας στους dance ρυθμούς του καλοκαιριού.
Την τελευταία δεκαετία η περιοχή των Αμμολόφων αναμορφώθηκε ριζικά χάρη στις προσπάθειες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να συνδυάσει την επιχειρηματικότητα και την τουριστική ανάπτυξη με το σεβασμό προς τη φύση, την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς ολόκληρη η περιοχή των Αμμολόφων είναι χαρακτηρισμένη ως αρχαιολογική ζώνη. Στο πλαίσιο αυτό κατασκεύασε ομοιόμορφες ξύλινες λυόμενες κατασκευές όπου στεγάζονται τα beach bar της περιοχής, αποκατέστησε την ηλεκτροδότηση, βελτίωσε το οδικό δίκτυο και δημιούργησε χώρους στάθμευσης
Οι πολυάριθμοι επισκέπτες που θα επισκεφθούν τα «γυαλοχώρια» του Δήμου Παγγαίου έχουν επίσης τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε εκλεκτούς ψαρομεζέδες σε μια από τις πολλές παραθαλάσσιες ταβέρνες της Νέας Περάμου ή της Νέας Ηρακλείτσας, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα. Να δοκιμάσουν εκλεκτά κρασιά της περιοχής και το τσίπουρο που παρασκευάζεται με την παραδοσιακή μέθοδο της απόσταξης από τους δεκάδες αμβυκούχους που λειτουργούν τα καζάνια τους στο Δήμο Παγγαίου. Τόσο η παραλία της Νέας Περάμου όσο και της Νέας Ηρακλείτσας προσφέρονται για απογευματινούς περιπάτους, για βόλτες με ποδήλατα αλλά και για καφέ δίπλα στη θάλασσα. Στη Νέα Ηρακλείτσα υπάρχει οργανωμένη μαρίνα για τον ελλιμενισμό τουριστικών σκαφών.
Καθώς σουρουπώνει οι Αμμόλοφοι μεταμορφώνονται σε μια μαγική εικόνα. Οι τελευταίες παρέες μαζεύουν ξύλα για τη φωτιά που θα ζεστάνει ελαφρά τη δροσιά της νύχτας, θα φωτίσει τον ουρανό με τα εκατομμύρια άστρα. Ένα άστρο είναι και οι Αμμόλοφοι στην απεραντοσύνη του σύμπαντος. Οι ήχοι της rege και της latin θα γεμίσουν την ατμόσφαιρα. Η κιθάρα της παρέας κρατάει συντροφιά στον παφλασμό του κύματος. Ακόμα και η νύχτα στους Αμμόλοφους είναι μια μεγάλη πρόκληση, γεμάτη ερωτισμό.
Το φυσικό περιβάλλον των Αμμολόφων
Το φυσικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής των Αμμόλοφων, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και διακρίνεται για την ιδιαίτερη γραφικότητα, τη μοναδικότητα και το αναλλοίωτο του διαμορφωμένου τοπίου.
Το τοπίο αυτό παρουσιάζει εντυπωσιακές εναλλαγές μεταξύ αμμοθινών διαφόρου μεγέθους και σχήματος, απέραντων παραλιών με ψιλή άμμο, συμπλεγμάτων βραχωδών ακτών, κολπίσκων και μικρών όρμων, μικρών χερσονήσων, καλλιεργούμενων εκτάσεων από αμπέλια και ελιές και φυσικών υψωμάτων καλυμμένων με χαμηλή βλάστηση.
Στο σύνολο αυτό εντάσσονται σχετικά αρμονικά λιγοστές παραθεριστικές κατοικίες και κάποια μικρά παρεκκλήσια. Η υπάρχουσα βλάστηση είναι σημαντική και εκτός των καλλιεργειών, των διαφόρων φυτεύσεων στα ιδιόκτητα κτήματα και της βλάστησης των υψωμάτων, καθώς παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα χαμηλά, ανθοφόρα και μη, φυτά και θάμνους που φύονται πάνω στις αμμοθίνες και χρήζουν προστασίας και ανάδειξης.
Η πανίδα της περιοχής είναι επίσης ενδιαφέρουσα και περιλαμβάνει ποικιλία ερπετών, πτηνών, ψαριών και εντόμων συντελώντας στη δημιουργία οικοσυστήματος με αρμονική ισορροπία. Η θαλάσσια αύρα που πνέει συχνά στην περιοχή τους καλοκαιρινούς μήνες συντελεί στη φυσική δροσιά και στη μείωση των υψηλών θερμοκρασιών κατά τις περιόδους καύσωνα.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Ντενύς Τσουτσάγιεβ, υπεύθυνος εθελοντών στο ελληνικό γραφείο της greenpeace και συντονιστής του συγκεκριμένου project η ομάδα εθελοντών σκέφτηκε ότι οι καταναλωτές καθημερινά πίνουν το καφεδάκι τους είτε τον χυμό τους, κρύο τσάι κι άρα θα μπορούσαν ταυτόχρονα να προστατεύσουν το περιβάλλον, αλλά να κερδίσουν και μια μικρή έκπτωση κάθε φορά που θα κουβαλάνε το δικό τους ποτήρι πολλαπλών χρήσεων.
«Συγκεκριμένα, όσοι κουβαλάνε τα δικά τους ποτήρια δεν έχουν κανένα όφελος. Εμείς σε συνεργασία με πάνω από 50 καταστήματα εστίασης, κυλικεία, καφετέριες προσφέρουμε στον καθένα που θα έχει το δικό του ποτήρι ένα μικρό μπόνους, το οποίο κυμαίνεται από 10 μέχρι 50 λεπτά είτε ποσοστιαία έκπτωση από 10% έως 30%. Προσπαθήσαμε δηλαδή να δώσουμε ένα έξτρα κίνητρο στους καταναλωτές να έχουν το δικό τους επαναχρησιμοποιούμενο ποτήρι και να σταματήσουν να παίρνουν πλαστικά. Ταυτόχρονα πιέζουμε τα καταστήματα να κάνουν έκπτωση όχι μόνο στον καφέ αλλά και σε άλλα ροφήματα», λέει ο κ. Τσουτσάγιεβ.
Και υπογραμμίζει ότι πρόκειται για «ένα έργο που υλοποιούν ολοκληρωτικά εθελοντές. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2017, εξαιτίας της κατανάλωσης πολλών ποτηριών μιας χρήσης που χρησιμοποιούνται και πετιούνται καθημερινά, καθώς δεν είναι ανακυκλώσιμο και συνολικά μπορεί να φτάνουν και 300 εκατομμύρια πλαστικά ποτήρια τον χρόνο. Και μιλάμε μόνο για τον καφέ κι όχι για κάποιο άλλο ρόφημα, ενώ δεν υπολογίζουμε ούτε τα χάρτινα ποτήρια που δεν είναι επίσης ανακυκλώσιμα λόγω της πλαστικής επίστρωσης που έχουν».
Μέχρι τώρα στο δίκτυο του πρότζεκτ υπάρχουν οι συνεργαζόμενες καφετέριες από 14 πόλεις της Ελλάδας. «Έχουμε καταφέρει κι έχουμε εντάξει επαγγελματίες από την Αθήνα, Θεσσαλονίκης, Καστοριά, Ηράκλειο, Χανιά, Αλεξανδρούπολη, Κως, Αίγινα, Πάρο, Βόλο, Λάρισα και πολλές άλλες πόλεις που συνεχώς προστίθενται» δηλώνει ο κ. Τσουτσάγιεβ και τονίζει ότι το «κλειδί» για να συμμετάσχει ο κόσμος είναι να μεταδοθεί το μήνυμα κυρίως από τα ίδια τα καταστήματα που φέρουν και το σήμα του πρότζεκτ, όπου φαίνεται η έκπτωση.
Όπως πάντως ισχυρίζεται «οι Έλληνες αρχίζουν ολοένα και περισσότερο να συνειδητοποιούν ότι πρέπει να ενεργήσουν για το περιβάλλον και να περάσουν στην δράση οι ίδιοι, καθώς βιώνουν σε καθημερινή βάση το τεράστιο πρόβλημα της παραγωγής των σκουπιδιών έξω από τα σπίτια τους, τους δρόμους, τις παραλίες. Είναι αρκετά συνειδητοποιημένος ο κόσμος, κυρίως οι νέοι».
«Εμάς, στόχος μας είναι να σταματήσει να χρησιμοποιούνται τα ποτήρια μιας χρήσης είτε είναι πλαστικά είτε χάρτινα. Θέλουμε να δείξουμε στον κόσμο ότι μπορεί να γίνει κάτι διαφορετικό και ότι το να φέρεις δικό σου ποτήρι πολλαπλών χρήσεων. Δεν είναι κάτι δύσκολο, απλά μπορεί να γίνει κι αυτό μια καθημερινή συνήθεια όπως το να πίνουμε κάθε μέρα το καφεδάκι μας», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Το πρότζεκτ θα «τρέχει» μέχρι και το τέλος του χρόνου με την προοπτική να γίνει αυτοδιαχειριζόμενο και να μπορεί να λειτουργήσει από ομάδες ενεργών πολιτών κι όχι απαραίτητα από την Greeenpeace.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από τη βάση δεδομένων του παγκόσμιου δικτύου παρακολούθησης ηφαιστείων “Global Volcano Model” (GVM), με αφορμή την πρόσφατη ενεργοποίηση του ηφαιστείου Κιλαουέα της Χαβάης.
Κάθε χρόνο συμβαίνουν περίπου 60 εκρήξεις ηφαιστείων, μερικές αναμενόμενες και άλλες τελείως απρόσμενες. Χονδρικά κάθε δύο χρόνια αφυπνίζεται και εκρήγνυται ένα ηφαίστειο που δεν είχε ιστορικό προηγούμενο. Τέτοιες εκρήξεις που «πιάνουν στον ύπνο» τους πάντες, είναι συνήθως οι πιο επικίνδυνες.
Το Κιλαουέα, το οποίο είναι το πιο ενεργό στον κόσμο εδώ και 35 χρόνια, άρα προβλέψιμο, δεν είχε έως τώρα κανένα θύμα, μόνο ένα σοβαρό τραυματισμό. Όμως άλλα ηφαίστεια στις Φιλιππίνες, στην Ινδονησία, στην Ιαπωνία και στο Κονγκό υπήρξαν πιο φονικά.
Σήμερα περίπου 800 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε απόσταση 100 χιλιομέτρων από κάποιο ενεργό ηφαίστειο και από αυτούς τα 200 εκατομμύρια βρίσκονται στην Ινδονησία. Συνολικά υπάρχουν περίπου 1.500 ενεργά ηφαίστεια σε 81 χώρες, σύμφωνα με το δίκτυο GVM και το BBC. Ένα ηφαίστειο θεωρείται ενεργό, όταν είχε εκραγεί σχετικά πρόσφατα και μπορεί να «δώσει» νέες εκρήξεις στο όχι μακρινό μέλλον.
Ο κίνδυνος δεν προέρχεται τόσο από τη λάβα, η οποία, παρόλο που καίει και θάβει τα πάντα στο πέρασμά της, συνήθως κινείται αργά (το πολύ με 30 χιλιόμετρα την ώρα) και έτσι οι άνθρωποι μπορούν να την αποφύγουν. Ο κίνδυνος πάντως αυξάνεται, αν καθυστερήσει η εκκένωση μιας περιοχής.
Δυνητικά πιο επικίνδυνα είναι τα τοξικά αέρια που εκλύονται από την έκρηξη. Το 1986 στο Καμερούν περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι πέθαναν εξαιτίας των ηφαιστειακών αερίων, οι περισσότεροι θάνατοι από αέρια ηφαιστείων στην καταγεγραμμένη ιστορία.
Πολύ περισσότεροι είναι οι θάνατοι από τις πυροκλαστικές ροές, «χιονοστιβάδες» από πέτρες, στάχτες και αέρια που κινούνται με ταχύτητα 100 και άνω χιλιομέτρων την ώρα, φθάνουν σε θερμοκρασία έως 700 βαθμών Κελσίου και καταστρέφουν το κάθε τι στο πέρασμά τους. Τέτοιες πυροκλαστικές ροές κατέστρεψαν την Πομπηία το 79 μ.Χ. και σκότωσαν σχεδόν 30.000 ανθρώπους στη Μαρτινίκα της Καραϊβικής το 1902.
Συναφή είναι και τα «λαχάρ» (ινδονησιακή λέξη), λασποροές θραυσμάτων από μίγμα πυροκλαστικών υλικών και νερού, που κινούνται με μεγάλη ταχύτητα, μπορεί να περιέχουν από πέτρες έως δέντρα και σπίτια και να εξαπλωθούν σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων από το ηφαίστειο. Το 1985 στην Κολομβία περίπου 25.000 άνθρωποι πέθαναν από τέτοια λαχάρ.
Η ηφαιστειακή στάχτη στον αέρα μπορεί να ταξιδέψει σε απόσταση ακόμη και χιλιάδων χιλιομέτρων, θάβοντας γεωργικές καλλιέργειες και ολόκληρες περιοχές, παρεμποδίζοντας επίσης τις αερομεταφορές και προκαλώντας κλιματικές αλλαγές. Κατά καιρούς στην ιστορία, πείνα και αρρώστιες έχουν ακολουθήσει μετά από τέτοια συμβάντα.
Παρά την επικινδυνότητά τους, μόνο ένα στα πέντε ηφαίστεια της Γης (το 20%) παρακολουθείται συστηματικά με επίγεια όργανα, σύμφωνα με την ηφαιστειολόγο δρα Σάρα Μπράουν του βρετανικού Πανεπιστημίου του Μπρίστολ.
Ελλάδα και Ιταλία
Στην Ευρώπη τα περισσότερα ηφαίστεια υπάρχουν στην Ιταλία (14) και ακολουθεί η Ελλάδα με πέντε (Σαντορίνη, Μέθανα, Μήλος, Νίσυρος, Γυαλί Δωδεκανήσου-υποθαλάσσια καλδέρα Κω), ενώ η Τουρκία έχει 13. Η Γαλλία και η Γερμανία έχουν από ένα μόνο ηφαίστειο, ενώ η Ισπανία δύο. Συνολικά στην περιοχή Μεσογείου-Δυτικής Ασίας υπάρχουν 46 ηφαίστεια, των οποίων η ηφαιστειακή δραστηριότητα οφείλεται κυρίως στην υποβύθιση της Αφρικανικής τεκτονικής πλάκας κάτω από την Ευρασιατική πλάκα.
Στο Αιγαίο ειδικότερα, η Αφρικανική πλάκα υποβυθίζεται κάτω από την υποπλάκα του Αιγαίου, με αποτέλεσμα την τήξη της πρώτης, την παραγωγή μάγματος και τη δημιουργία μιας ηφαιστειακής ζώνης παράλληλα με τη ζώνη υποβύθισης. Έχει σχηματισθεί έτσι το «ηφαιστειακό τόξο» του Νοτίου Αιγαίου, μια ζώνη μήκους περίπου 500 χιλιομέτρων και πλάτους 20 έως 40 χλμ. Κατά τα τελευταία 40 εκατομμύρια χρόνια η ηφαιστειακή δραστηριότητα έχει μετατοπισθεί σταδιακά από το Βόρειο στο Κεντρικό και πιο πρόσφατα στο Νότιο Αιγαίο.
Ιστορικά στην ευρύτερη περιοχή Ευρώπης-Ανατολικής Μεσογείου οι περισσότερες εκρήξεις είναι μικρές (0-2 στην κλίμακα ηφαιστειακής εκρηκτικότητας VEI), ενώ ισχυρές εκρήξεις άνω του 4 στην κλίμακα αυτή έχουν «δώσει» μόνο πέντε ηφαίστεια στην Ιταλία και στην Ελλάδα.
Η μεγαλύτερη έκρηξη στην περιοχή, ισχύος 7 VEI, ήταν αυτή περί το 1610 π.Χ. στην αρχαία Θήρα (Σαντορίνη), που έχει συνδεθεί με την καταστροφή του Μινωικού πολιτισμού. Η έκρηξη είχε προκαλέσει μεγάλες πυροκλαστικές ροές, διασπορά τέφρας, λαχάρ και τσουνάμι. Περίπου την ίδια εποχή είχε γίνει και μια ανάλογα ισχυρή έκρηξη του Βεζούβιου στην Ιταλία, που συναγωνίζεται εκείνη της Θήρας.
Μετά το 1500 μ.Χ. τα περισσότερα θύματα στην Ευρώπη έχουν προκληθεί από εκρήξεις τεσσάρων ιταλικών ηφαιστείων: των Φλεγραίων Πεδίων κοντά στη Νάπολη (πιο πρόσφατη έκρηξη το 1538), του Βεζούβιου (τελευταία έκρηξη το 1944), του Στρόμπολι (βρίσκεται εδώ και 2.000 χρόνια μέχρι σήμερα σε σχεδόν συνεχή εκρηκτική φάση) και της Αίτνας (τελευταία έκρηξη το 2017 με τραυματίες και συνεργείο του BBC).
Ακολουθούν σε αριθμό τα περίπου 120 θύματα των εκρήξεων του ηφαιστείου της Σαντορίνης το 1650 (υποθαλάσσια έκρηξη Κολούμπου) και το 1866. Οι συνολικοί γνωστοί θάνατοι από ηφαίστεια στην Ελλάδα κατά τους τελευταίους πέντε αιώνες είναι τουλάχιστον 184, έναντι τουλάχιστον 7.210 στην Ιταλία, σύμφωνα με τη βάση δεδομένων GVM.
Κατά την παλαιότερη Πλειστόκαινη εποχή έχουν εντοπισθεί ίχνη από τέσσερις εκρήξεις στην Ελλάδα ισχύος 4 VEI και άνω, με πιο ισχυρή εκείνη του ηφαιστείου της Κω (7,1 VEI) πριν 161.000 χρόνια.
Σαντορίνη και Νίσυρος τα πιο ενεργά
Κατά την Ολόκαινο γεωλογική εποχή που άρχισε πριν περίπου 12.000 χρόνια και την οποία ακόμη διανύουμε, έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα 18 επιβεβαιωμένες εκρήξεις ισχύος 1 έως 7 VEI από τέσσερα ηφαίστεια, καθώς και μία ακόμη πιθανή έκρηξη. Από αυτές, στην πιο πρόσφατη ιστορική εποχή οι 11 εκρήξεις προέρχονται από τη Σαντορίνη και τη Νίσυρο, που θεωρούνται τα δύο πιο ενεργά ηφαίστεια μέχρι σήμερα.
Το ηφαίστειο της Σαντορίνης ξεκίνησε τη δραστηριότητά του πριν περίπου 400.000 χρόνια και εκτιμάται ότι «δίνει» μια μεγάλη έκρηξη κάθε περίπου 20.000 χρόνια. Παραμένει σήμερα το πιο ενεργό, με τέσσερις εκρήξεις από το 1900. Είναι αυτό που έχει σήμερα τον υψηλότερο βαθμό επικινδυνότητας στην Ελλάδα (επιπέδου 3), ενώ της Νισύρου θεωρείται ενδιάμεσου κινδύνου (επιπέδου 2).
Σύμφωνα με τον Σπύρο Παυλίδη, καθηγητή Νεοτεκτονικής και Παλαιοσεισμολογίας στο Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, άλλες εκρήξεις πολύ μικρότερης κλίμακας έγιναν στη Σαντορίνη το 197 π.Χ., το 46 μ.Χ., το 726 μ.Χ., το 1570-73 μ.Χ., το 1707-11 μ.Χ., το 1866-1870 μ.Χ., το 1925-28 μ.Χ., το 1939-41 μ.Χ. και η τελευταία το 1950 στο νησάκι της Νέας Καμένης μέσα στην καλδέρα.
Σήμερα επικίνδυνο θεωρείται και το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπος, περίπου επτά χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σαντορίνης, η τελευταία μεγάλη έκρηξή του οποίου συνέβη το 1650. Ηφαιστειακό είναι και το μικρό νησί Χριστιανά νοτιοδυτικά της Σαντορίνης.
Το ηφαίστειο της Νισύρου άρχισε να δραστηριοποιείται πριν τουλάχιστον 150.000 χρόνια. Η τελευταία έκρηξή του έγινε το 1888, ενώ η πιο πρόσφατη καταστροφική έκρηξη πριν περίπου 40.000 χρόνια, όταν δημιουργήθηκε η μεγάλη καλδέρα στο εσωτερικό του νησιού, στην οποία πιο πρόσφατα εμφανίσθηκαν μικρότεροι υδροθερμικοί κρατήρες.
Συνεχής είναι η παρακολούθηση με όργανα στα ηφαίστεια Σαντορίνης και Νισύρου, αλλά σε μικρότερο βαθμό στα ηφαίστεια Μήλου και Μεθάνων, που έχουν δώσει από μία έκρηξη κατά την Ολόκαινο εποχή (καμία το Γυαλί, που παρακολουθείται από το Παρατηρητήριο Νισύρου). Έτσι, δεν είναι εύκολο να αξιολογηθεί η επικινδυνότητά τους, με συνέπεια προς το παρόν η Μήλος, τα Μέθανα και το Γυαλί να μην έχουν καταταχθεί σε κάποιο επίπεδο επικινδυνότητας, σύμφωνα με τη βάση VGM.
Τα άλλα ελληνικά ηφαίστεια
Στα Μέθανα η πιο πρόσφατη έκρηξη συνέβη πριν περίπου 300 χρόνια, στον υποθαλάσσιο χώρο ενάμισι χιλιόμετρο βόρεια της χερσονήσου, όπου υπάρχουν ίχνη τουλάχιστον 30 παλαιών ηφαιστείων, των οποίων η δραστηριότητα ξεκίνησε πριν από ενάμισι εκατομμύριο χρόνια. Η σημερινή υδροθερμική δραστηριότητα στη λουτρόπολη Μεθάνων σχετίζεται με την ηφαιστειακή.
Στη Μήλο, όπου η ηφαιστειακή δραστηριότητα άρχισε πριν 3,5 εκατομμύρια χρόνια, η πιο πρόσφατη μαγματική έκρηξη σημειώθηκε πριν περίπου 19.000 χρόνια και σήμερα στο νησί υπάρχουν αρκετές θερμές πηγές.
Στην Κω η τελευταία ηφαιστειακή έκρηξη, που ήταν ισχυρή, συνέβη πριν περίπου 161.000 χρόνια. Μετά τη διακοπή της ηφαιστειακής δραστηριότητας στην Κω, εμφανίσθηκε πιο πρόσφατα ένα μικρό ηφαίστειο στο γειτονικό νησί Γυαλί, για το οποίο δεν υπάρχουν ιστορικές μαρτυρίες εκρήξεων.
Στην Ελλάδα υπάρχουν επίσης ανενεργά ηφαίστεια στο Σουσάκι (οι θερμές πηγές στο Λουτράκι συνδέονται με τις μαγματικές διεργασίες αυτού του ηφαιστείου) και στην Αίγινα.
Σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΣ), «ο ηφαιστειακός κίνδυνος στον Ελλαδικό χώρο περιορίζεται στα ενεργά ηφαίστεια της Σαντορίνης και της Νισύρου και σε ακτίνα μερικών δεκάδων χιλιομέτρων από αυτά».
Η Αθήνα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 54 χιλιομέτρων από το ηφαίστειο Μεθάνων, ενώ ο Πειραιάς και η Τρίπολη περίπου 80 χιλιομέτρων. Ο συνολικός πληθυσμός της Ελλάδας που ζει σε απόσταση έως 100 χιλιομέτρων από κάποιο ηφαίστειο, είναι πάνω από 4,6 εκατομμύρια, ενώ περίπου 116.000 είναι όσοι ζουν σε απόσταση έως 30 χιλιομέτρων και 26.000 όσοι ζουν σε ακτίνα δέκα χιλιομέτρων. Από πλευράς υποδομών, έξι ελληνικά αεροδρόμια και 21 λιμάνια βρίσκονται σε απόσταση 100 χλμ. από κάποιο ηφαίστειο.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Την ίδια ώρα, και παρά τις όποιες πολιτισμικές διαφορές ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ, διαπιστώνονται ομοιότητες μεταξύ των νέων της Ευρώπης σε ό,τι αφορά τη μετάβαση σε ορισμένες πτυχές της ενηλικίωσης. Για παράδειγμα, οι νέοι τείνουν να εγκαταλείπουν την πατρογονική εστία σε μεγαλύτερες ηλικίες απ’ ό,τι παλαιότερα αλλά και να δημιουργούν σε μεγαλύτερη ηλικία τη δική τους οικογένεια. Παράλληλα, αυξάνεται και η ηλικία που τεκνοποιούν οι γυναίκες.
«Βρίσκομαι σε σταθερή σχέση εδώ και τέσσερα χρόνια αλλά δεν αποφασίζουμε να κάνουμε το επόμενο βήμα με τον σύντροφό μου παρότι θα το θέλαμε» λέει η 33χρονη Ελένη, ιδιωτική υπάλληλος που εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης. Παρά την πιο σταθερή δουλειά που έχει ο 32χρονος σύντροφός της εδώ και τέσσερα χρόνια, αποφάσισαν πριν από μόλις μερικούς μήνες να μεταφερθούν σε δικό τους σπίτι. «Πιάσαμε ένα σπίτι δυο δωματίων χωρίς να μας πιέσουν οι δικοί μας. Αντίθετα, έλεγαν ότι μέχρι να αποφασίσουμε να κάνουμε παιδί μπορούσαμε να συνεχίζουμε να μένουμε στα παιδικά μας δωμάτια. Μας φαινόταν κάπως περίεργο. Αλλά εξίσου δύσκολο μας φαίνεται τώρα να κάνουμε το δικό μας παιδί».
Ιστορίες σαν της Ελένης βρίσκει κανείς εύκολα σήμερα. Και σε διάφορες παραλλαγές: Ο 36χρονος Νίκος, για παράδειγμα, σκέφτηκε να επιστρέψει στο πατρικό του επειδή έτσι θα εξοικονομούσε χρήματα για να σώσει την μικρή επιχείρηση που διατηρεί. Και ο 45χρονος Δημήτρης, τοπογράφος στο επάγγελμα, έπειτα από μια περιπλάνηση αρκετών χρόνων σε διάφορες γειτονιές στην Αθήνα, επέστρεψε τελικά στο πατρικό του στα Πατήσια «επωφελούμενος» από το γεγονός ότι ο συνταξιούχος πατέρας του και η μητέρα του αποφάσισαν να ζήσουν το υπόλοιπο της ζωής τους στο χωριό. «Οικογένεια; Μάλλον πέρασαν τα χρόνια. Κι ακόμη δεν ξέρω αν θα μπορούσα να ανταπεξέλθω στις απαιτήσεις» λέει με πικρό χιούμορ.
«Υπάρχει διάχυτο ένα κλίμα απαισιοδοξίας που μας λέει πολλά για το φαινόμενο» εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αλεξάνδρα Τραγάκη, καθηγήτρια Οικονομικής Δημογραφίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο. Σύμφωνα με την ίδια, η βασική αιτία είναι η οικονομική ανασφάλεια, συναίσθημα που εντάθηκε με την κρίση. «Στη χώρα μας πάντοτε οι νέοι έφευγαν πιο αργά από τα σπίτια τους απ’ ό,τι σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Αλλά η κρίση έκανε χειρότερα τα πράγματα. Κι αυτό δεν πρέπει ασφαλώς να μας εκπλήσσει. Απασχόληση και οικονομική ασφάλεια είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη δημιουργία οικογένειας» σημειώνει. Τον ισχυρισμό αυτόν αποδεικνύει το γεγονός ότι έχει αυξηθεί αισθητά ο αριθμός των γυναικών που ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 35-39 χρόνων, έχουν δουλειά και επιλέγουν να τεκνοποιήσουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η βούληση για οικογένεια παραμένει ακόμη ισχυρή; «Το βασικό στην περίπτωση της Ελλάδας είναι ότι οι νέοι θέλουν να κάνουν οικογένεια, αντίθετα ας πούμε από τη Γερμανία όπου μία στις τρεις γυναίκες είναι συνειδητά άτεκνες» απαντά η κυρία Τραγάκη. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμη σε εκείνο το σημείο δημογραφικής συμπεριφοράς που δεν θέλουμε οικογένεια. Αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται η κατάλληλη πολιτική και η δημιουργία του ανάλογου περιβάλλοντος» προσθέτει για να υπογραμμίσει πως η μείωση των γεννήσεων σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού αποτελούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Η έρευνα εξάλλου Being Young in Europe κατέδειξε ότι η νεανική ανεργία αποτελεί βασικό πρόβλημα για την ΕΕ το 2016, με το 19% των νέων ηλικίας 25-29 ετών στην ΕΕ να μην βρίσκονται ούτε στην εργασία ούτε στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, ενώ παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα παιδιά (0-17 ετών) στην ΕΕ μεγαλώνουν σε ευνοϊκές συνθήκες, λίγο πάνω από ένα στα τέσσερα αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Απ’ όλες δε τις μορφές στέρησης και κοινωνικού αποκλεισμού, η εισοδηματική φτώχεια ήταν η πιο διαδεδομένη μεταξύ των παιδιών στην ΕΕ.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Δεξιά κι Αριστερά εγκαταλείπουν παραδοσιακές πολιτικές θέσεις υιοθετώντας απόψεις ξένες γι’ αυτούς, αποξενώνοντας οπαδούς κι’ απομακρύνοντας πατροπαράδοτα φιλικές κοινωνικές ομάδες. Η οικονομική κρίση στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και το ογκώδες μεταναστευτικό ρεύμα από μουσουλμανικά εδάφη αυξάνουν τις εντάσεις κι εδραιώνουν την ασυνεννοησία και την αβεβαιότητα.
Η ξαφνική πολιτική ισχυροποίηση καινούργιων σχηματισμών καλλιεργεί αναπάντεχες ανησυχίες και δίνει τροφή σε φόβους για ενδεχόμενες αντί-δημοκρατικές προοπτικές. Αυτό που προκαλεί τις περισσότερες νευρικότητες είναι το φαινόμενο του λαϊκισμού. Κόμματα δηλαδή που συνθηματολογούν πάνω σε ζητήματα της καθημερινότητας δίνοντας έμφαση σε λύσεις απλοϊκές που κολακεύουν δίχως ιδιαίτερη σκέψη κι ανάλυση τις λαϊκές τάξεις. Η ακριβής έννοια του λαϊκισμού δεν είναι εύκολο να ορισθεί. Σε κάθε περίπτωση σηματοδοτεί μια σύγκρουση μεταξύ ομοιογενών ολοτήτων – του Λαού, από την μια μεριά, και της Ελίτ (οικονομικής, πνευματικής, πολίτικης), από την άλλη. Σύμφωνα με τον διάσημο Μαρξιστή θεωρητικό Ernesto Laclau (On Populist Reason. Verso, 2007), είναι μια Λογική που μπορεί να πάρει είτε Δεξιά είτε Αριστερή μορφή.
Ο Λαϊκισμός από μόνος του δεν αποτελεί πλήρη ιδεολογία. Είναι μια ισχνή θεωρητική κατασκευή που μετατρέπεται σε πολιτικό οικοδόμημα όταν αγκαλιάζει μια πλήρη ιδεολογική κατασκευή – όπως είναι λχ ο συντηρητισμός, ο σοσιαλισμός, ο κομμουνισμός, ο αντί εξουσιαστικός αναρχισμός, η απόλυτα ελεύθερη αγορά η ο καπιταλισμός (βλ. Cas Mudde & Cristobal Kaltwasser, Populism. Oxford, 2017). Yπάρχει λοιπόν έτσι Δεξιός και Αριστερός Λαϊκισμός.
Στην πλούσια Βόρεια Ευρώπη όπου το ζητούμενο είναι η διατήρηση της ευημερίας και η προστασία των κατακτήσεων της μεσαίας τάξης από τις πιέσεις των μεταναστών και τα αιτήματα των διάφορων κοινωνικών μειονοτήτων η αντίθεση Λαού και Κατεστημένου είναι εναντίον της φορολογίας, των παρεμβάσεων του κράτους στην οικονομία και των παροχών προς πρόσφυγες και μετανάστες. Αναπτύσσεται ένας έντονος νατιβισμός με σκληρές τοπικιστικές συντεταγμένες. Η μορφή του Λαϊκισμού είναι αμυντική, αντιγραφειοκρατική, ρατσιστική. Είναι Λαϊκισμός κατά βάση Δεξιός.
Στο Νότο με τα οικονομικά αδιέξοδα, τα χρεωκοπημένα κράτη και την καλπάζουσα φτωχοποίηση σαν εχθροί του Λαού βαφτίζονται οι δανειστές, οι Τράπεζες, οι Γερμανοί και οι “ανευαίσθητοι” γραφειοκράτες των Βρυξελλών. Η πολιτική τάξη του παρελθόντος, που με κύματα παροχών προκάλεσε τα αδιέξοδα, καταγγέλλεται σαν διεφθαρμένη και ξοφλημένη. Νέα κόμματα, με ρίζες όμως στο φαύλο πελατειακό παρελθόν, προσεγγίζουν την εξουσία υποσχόμενα επιστροφή στις παροχές του παρελθόντος δίχως θυσίες και κόπους.
Εδώ ο Λαϊκισμός είναι καθαρά Αριστερός. Βαδίζει πάνω στα θεωρητικά βήματα του Laclau και της Chantal Mouffe (The Return of the Political. Verso, 2006). Με κάποιες όμως χαρακτηριστικές ιδιαιτερότητες. Και μοιάζουν αλλά και διαφέρουν από αντίστοιχους παλιότερα αριστερόστροφους λαϊκισμούς της Νότιας Αμερικής – όπως τα καθεστώτα του Περόν στην Αργεντινή η του Γκετουλιο Βάργκας στη Βραζιλία. Μόλις πλησιάσουν τα κόμματα αυτά την εξουσία απομυθοποιούνται και συρρικνώνονται.
Ο ΣΥΡΙΖΑ πρόλαβε να καταλάβει την κυβέρνηση αφού το Πασόκ είχε ήδη πολιτικά εξαερωθεί. Τώρα καταρρέει, αλλά το αντίπαλο του δέος – η πιο παραδοσιακή σοσιαλιστική Αριστερά – βρίσκεται ήδη στο περιθώριο (βλ. και John B. Judis, The Populist Explosion. Columbia, 2016). Οι Podemοs όμως στην Ισπανία δεν υπήρξαν τόσο τυχεροί. Αναγκάσθηκαν να μπουν σε συνεννοήσεις πριν ακόμη καταρρεύσουν οι σοσιαλιστές (βλ. Chantal Mouffe, Podemos: In the Name of the People. Lawrence & Wishart Ltd, 2016). Υπέστησαν έτσι πρόωρη φθορά και ήδη δείχνουν σημάδια στασιμότητας και κάμψης. Στην Ιταλία, ο Γκρίλλο διατηρεί τις δυνάμεις του γιατί απέφυγε κυβερνητικούς εναγκαλισμούς, αλλά δείχνει πολύ ρηχός σε προτάσεις.
Χαρακτηριστικά σύγχρονου Λαϊκισμού
Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των κινήσεων είναι περίπου κοινά παντού. Η αντίθεση προς την λογική της πολιτικής ορθότητας κυριαρχεί κατά κύριο λόγο στις εύπορες κοινωνίες του Βορρά, της Κεντρικής Ευρώπης και της Σκανδιναβίας. Εξίσου και η αντιπάθεια προς την φροντίδα υπέρ των μειονοτήτων (φυλετικών, οικονομικών ή κοινωνικών) και η αναλαμβανόμενη ως αδιαφορία η απάθεια απέναντι στις δοκιμασίες της μεσαίας τάξης ή των πάλαι ποτέ εργατικών στρωμάτων. Η Μαρι Λε Πεν κυριαρχεί στη Γαλλία σε όλα τα παλιά προπύργια του κομμουνιστικού κόμματος. Ο λεγόμενος “φασισμός των εργατικών τάξεων” που χαρακτήριζε τον λαϊκισμό των λατινοαμερικάνων ηγεμόνων παλαιότερων δεκαετιών (Φουτζιμόρι στο Περού, Εβίτα Ντουάρτε – Περόν στην Αργεντινή, Χοσέ Μαρία Βελάσκο στον Ισημερινό και Γιουσελινο Κιουμπιτσεκ στη Βραζιλία) δείχνει να επανέρχεται με ορμή κι εκδικητικότητα στο προσκήνιο.
Παράδοξες πολιτικές συμμαχίες έρχονται στην επιφάνεια εκ πρώτης όψεως ακατανόητες αλλά τελικά ερμηνεύσιμες. Οικονομικά ισχυρές κοινωνικές ομάδες συμπαρατάσσονται με εργατικές γειτονιές πίσω από κοινούς πολίτικους στόχους. Όπως και οι μεγάλες πόλεις τοποθετούνται απέναντι στην ύπαιθρο (ανεξαρτήτως οικονομικής βάσης) σε κρίσιμα πολιτικά ζητήματα. Ενάντια στο Brexit βρεθήκαν όλα σχεδόν τα μεγάλα αστικά κέντρα με τις μεγάλες εθνικές και κοινωνικές μειονότητες της Βρετανίας (πλην αποβιομηχανισμένων Σέφιλντ και Μπέρμιγχαμ), τα μεγάλα λιμάνια και οι υποβαθμισμένες περιοχές της Σκωτίας, της Β. Ιρλανδίας και της Δ. Ουαλίας. Την ίδια στάση όμως υιοθέτησαν τα μεγάλα χρηματιστηριακά και τεχνολογικά κέντρα του Λονδίνου, των Μιντλαντς και του Γιορκσάιρ. Αντίθετα υπέρ της εξόδου από την Ευρώπη εκδηλωθήκαν οι μεσαίες τάξεις, τα εργατικά στρώματα εκεί που δεν υπάρχουν πλέον βιομηχανίες αλλά και οι πλέον εύπορες περιοχές της Αγγλικής υπαίθρου – κυρίως στο Νότο.
Σύγκρουση Πόλεων – Υπαίθρου
Η σύγκρουση πόλεων – υπαίθρου υποδηλώνει μια νέα πραγματικότητα που δεν μπορεί να υποτιμηθεί (βλ. σχετ. “Chicago — the rise and revolt of the city state”, Financial Times, 13 Noεμβριου 2016). Τα πλοκάμια του λαϊκισμού κερδίζουν έδαφος και σε εύπορες ακόμη περιοχές των δυτικοευρωπαικών και βορειοαμερικανικών επαρχιών. Αντίθετα τα μεγάλα αστικά κέντρα διατηρούν τον παραδοσιακό τους προβληματισμό, την εξωστρέφεια και την ευρύτερη θεώρηση των εξελίξεων. Ο κοσμοπολιτισμός των πόλεων έρχεται σε βαθειά αντίθεση με τον νατιβισμό (έντονο τοπικισμό και ξενοφοβία) και την έμφυτη συντηρητική καχυποψία της υπαίθρου. Στις πόλεις βέβαια κυριαρχούν οι λογής μειονότητες, οι πολίτες με πανεπιστημιακή μόρφωση, οι ιδιαιτερότητες των νεολαιίστικων κινημάτων όπως και τα κυκλώματα ενός σκοτεινού υποκόσμου. Απέναντι στέκονται οι κατ ευφημισμό “γνήσιοι” γηγενείς πολίτες, με τις παραδοσιακές άξιες και πιστεύω. Το χάσμα είναι σοβαρό και συνέχεια βαθαίνει.
Είναι χαρακτηριστικό πως η κα Κλιντον, χαμένη των εκλογών στις ΗΠΑ, συνέτριψε τον Ντ. Τραμπ σε όλες σχεδόν τις Αμερικάνικες μεγάλες πόλεις (στο Σικάγο μόνο λχ κέρδισε στα 2016 από τα 2069 εκλογικά τμήματα, παίρνοντας συνολικά το 83,9 % του συνόλου των ψήφων). Ενώ η συνολική διαφορά υπέρ του κ. Τραμπ στις τρεις κρίσιμες Πολιτείες που την ξεπέρασε (Μίσιγκαν, Ουισκόνσιν και Πενσιλβανία) δεν ήταν πάνω από 80 χιλ ψηφοδέλτια!
Και στις ΗΠΑ αλλά και στη Βρετανία οι ψηφοφορίες έδειξαν το τεράστιο χάσμα ανάμεσα στα μεγάλα αστικά κέντρα με τόσο κοσμοπολίτικες ελίτ που τις κατοικούν, και το αγανακτισμένο εκλογικό σώμα της υπόλοιπης χώρας. Αξίζει όμως να σημειωθεί πως οι 472 αμερικάνικες επαρχίες που στήριξαν την κα Κλίντον στις τελευταίες εκλογές του 2016, ήσαν υπεύθυνες για τα 2/3 της συνολικής οικονομικής παράγωγης της χώρας! Η αντίληψη μιας πόλης-κράτους επανέρχεται με τον τρόπο αυτό στο προσκήνιο καλλιεργώντας εντάσεις μέσα στον ίδιο τον κορμό των δυτικών δημοκρατιών. Και ο λαϊκισμός είναι υπεύθυνος για την εξέλιξη αυτή όπως και για τις όποιες πιθανές μελλοντικές επιπλοκές.
Σωστά Ερωτήματα – Λάθος Λύσεις
Άλλο χαρακτηριστικό των λαϊκίστικων κινημάτων είναι η πρόταξη ανησυχιών της καθημερινότητας που η λογική των ελίτ και της πολιτικής ορθότητας τα έχει οδηγήσει στο περιθώριο. Όπως έχει επισημανθεί, ο λαϊκισμός στηρίζεται σε πραγματικές ανησυχίες. Απλά προβάλλει απλοϊκές και συνήθως μη εφαρμόσιμες λύσεις. Θέτει δηλαδή σωστά και υπαρκτά ερωτήματα. Δίνει όμως τις λάθος λύσεις. Ζητήματα οικονομικής υποβάθμισης, κοινωνικής περιθωριοποίησης, αδιαφορίας απέναντι στον αυταρχισμό της κρατικής γραφειοκρατίας, απάθειας απέναντι σε ζητήματα νόμου και τάξης κι ανοχή απέναντι στην καταιγιστική μετανάστευση και στην επιθετικότητα της ισλαμικής πλημμυρίδας βρίσκονται στο επίκεντρο της λαϊκίστικης προβληματικής. Οι διέξοδοι όμως που προτείνονται συνήθως βρίσκονται εκτός ρεαλιστικής προοπτικής. Μερικές φορές ενδιαφέρουσες προτάσεις, όπως οι μειώσεις φόρων και κρατικής γραφειοκρατίας (όπως στις περιπτώσεις Δεξιού Λαϊκισμού), συνοδεύονται από ανεδαφικά ξενοφοβικά συνθήματα (τείχη στα σύνορα, επέκταση αστυνομικού κράτους κι ενίσχυση μέτρων κρατικής καταστολής) που είναι αυταπόδεικτα ανέφικτα, αντιφατικά κι εκτός δημοκρατικών παραδόσεων.
Εξίσου αλλά συνθήματα είναι ανακριβή κι επικίνδυνα. Ιδέες για οικονομικό προστατευτισμό κι επιθέσεις κατά της παγκοσμιοποίησης βαθαίνουν αντί να λύνουν προβλήματα και δεν οδηγούν πουθενά. Ο Αριστερός Λαϊκισμός και οι ιδέες της αυταρχικής Δεξιάς, που συχνά συναντώνται, καταβυθίζουν την οικονομία και μεγαλώνουν την δυστυχία. Οι ανοιχτές αγορές και η παγκοσμιοποίηση αντί να μεγαλώνουν μικραίνουν τις οικονομικές ανισότητες. Ιδίως μεταξύ χωρών και με πεδίο εφαρμογής ολόκληρο τον κόσμο.
Παγκοσμιοποίηση κι Ανισότητες
Από τον καιρό που άνοιξαν οι διεθνείς αγορές και η τεχνολογία έφερε τα κράτη και τις οικονομίες τους κοντύτερα, ο κόσμος άλλαξε όψη. Παρά την γκρίνια εναντίον της παγκοσμιοποίησης οι ελεύθερες αγορές συνέβαλαν ώστε χώρες κι άνθρωποι, από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, να βελτιώσουν την οικονομική τους κατάσταση. Μεταξύ των εθνών στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης οι ανισότητες έχουν μειωθεί δραματικά. Τα εισοδήματα της γιγαντιαίας μεσαίας τάξης σε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία έχουν προσεγγίσει, και σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν ξεπεράσει, το αντίστοιχο οικονομικό επίπεδο των εισοδημάτων σε χώρες της αναπτυγμένης Δύσης. Αυτό βέβαια οφείλεται κατά κύριο λόγο στο γεγονός πως εκεί η οικονομική κατάσταση παρουσιάζει στασιμότητα. Που οφείλεται κατά κύριο λόγο στα άλματα της τεχνολογίας και στην κατακλυσμική αύξηση του διεθνούς ανταγωνισμού. Μέσω πλέον ίντερνετ και ψηφιακής τεχνολογίας ανταγωνιστική αγορά είναι ολόκληρος ο κόσμος. Το αποτέλεσμα είναι οι οικονομίες της Ευρώπης και των ΗΠΑ να μην απολαμβάνουν πλέον τα σχετικά άνετα άνετα πλεονεκτήματα του παρελθόντος.
Στις Δυτικές κοινωνίες οι επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων οδήγησαν σε εξεγέρσεις κατά της παγκοσμιοποίησης και σε έξαρση του οικονομικού προστατευτισμού. Και στις ΗΠΑ και στην Βόρεια Ευρώπη κυρίως η μεσαία τάξη δείχνει ενοχλημένη από τις εξελίξεις κι εκδηλώνεται εκλογικά με την στήριξη λαϊκιστικών κομμάτων. Το πρόβλημα βέβαια είναι πως η αιτία των οποίων δυσκολιών στην ουσία βρίσκεται όχι στην παγκοσμιοποίηση αλλά στην καλπάζουσα τεχνολογία. Όπως και στην πορεία της ιστορίας έχει αποδειχθεί, τα μεγάλα χάσματα στις κοινωνικές ανισότητες και στις οποίες δραματικές κοινωνικό-οικονομικές ανακατατάξεις δεν προήλθαν από συνειδητές πολιτικές επιλογές αλλά από διάφορα γεγονότα μεγάλων καταστροφών ή τεχνολογικών εξελίξεων (βλ. και William Rosen, Justinian’s Flea: Plague, Empire and the Birth of Europe. Jonathan Cape, 2007). H άγνοια αυτής της πραγματικότητας και η προσφυγή σε προστατευτισμούς περισσότερο θα ζημιώσει τις κοινωνίες που θα το επιχειρήσουν παρά θα τις βοηθήσει. Όπως συνειδητοποίησε και η κυβέρνηση του Τζωρτζ Μπους Jr. στην Αμερική, οι υψηλοί δασμοί μεγαλώνουν δραματικά την ανεργία και την οικονομική δυστοκία (λόγω αύξησης τιμής εισαγόμενων προϊόντων και πρώτων υλών) αντισταθμίζοντας την όποια βοήθεια επιχειρείται να προσφέρουν για την επιβίωση εγχώριων βιομηχανιών.
Είναι χαρακτηριστικό πως σε όλη την διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας οι περίοδοι οικονομικής ευημερίας και ανάπτυξης, όποτε δηλ είχαμε θεαματικά επιτεύγματα στην πρόοδο και στον πολιτισμό, βάθαιναν οι οικονομικές ανισότητες. Η σταθερότητα και οι ακμάζουσες οικονομίες ουδέποτε προκάλεσαν σύγκλιση εισοδημάτων και μεγαλύτερη ισότητα. Αυτό που συνέβαινε ήταν η διεύρυνση της ευημερίας. Γίνονταν δηλαδή όλοι περισσότερο πλούσιοι, αλλά όχι και περισσότερο ίσοι. Όπως περιγράφει ο Walter Scheidel στην ενδιαφέρουσα ιστορική του έρευνα (The Great Leveler: Violence and the History of Equality. Princeton, 2017), μονάχα η βια με την μορφή πολέμων, επαναστατικών ανατροπών, καταρρεύσεων κρατών και θανατηφόρων επιδημιών επιφέρει ριζικές εισοδηματικές ανατροπές κι’ επαναπροσδιορισμούς στην ιδιοκτησία του πλούτου. Καταστροφή λοιπόν ή ευημερία; Το δεύτερο αναπόφευκτα συνεπιφέρει ανισότητες ενώ το πρώτο οικονομικές αναπροσαρμογές δίχως βεβαία να επιβάλει μακροχρόνια ισότητα.
Πάνω σε αυτή την λογική το εξαιρετικό βιβλίο του Johan Norbert (Progress: Ten Reasons to Look Forward to the Future. Oneworld Publications, 2017) αποδεικνύει ακριβώς την θεαματική βελτίωση των παγκοσμίων οικονομιών στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης. Φέρνει στη μνήμη το γεγονός πως “τα παλιά καλά χρονιά”, για τα οποία ομιλούν πολλοί στη Δύση, ήταν χρόνια δυστυχίας, πείνας και κακουχιών για τους περισσότερους πληθυσμούς της γης. Πράγμα που σήμερα έχει εντελώς ανατραπεί με τις περισσότερες οικονομίες του κόσμου, μέσα από μεταρρυθμίσεις ανοίγματος των οικονομιών τους και περιορισμό των κεντρικών κρατικών ελέγχων, να έχουν μπει σε γοργούς ρυθμούς ανάπτυξης. Είναι χαρακτηριστικό πως είναι το εξαγωγικό εμπόριο των αναπτυσσόμενων χωρών που και σήμερα, μέσα σε χρόνια σχετικής οικονομικής δυστοκίας, κινεί την διεθνή οικονομία και καλλιεργεί την αισιοδοξία για το μέλλον. Σύμφωνα με το Γραφείο Πολιτικής Ανάλυσης της Ολλανδίας PBS, οι εκτιμήσεις είναι πως μέσα στο 2017 ο όγκος των διεθνών οικονομικών συναλλαγών θα αυξηθεί κατά 3% και το 2018 κατά 4% (βλ. “Global Trade Growth Hits Seven – Year High”, Financial Times, 30 Μαρτίου 2017″. Ακόμα και στις Σκανδιναβικές χώρες, γνωστές για το υψηλό επίπεδο ευημερίας που απολαμβάνουν οι κοινωνίες τους, πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως η επέκταση εκεί του παρεμβατικού κοινωνικού κράτους έχει προκαλέσει δυσλειτουργίες και περιορισμό εισοδημάτων. Οι μελέτες δείχνουν πως οι κοινωνίες αυτές αναπτύχθηκαν θεαματικά σε χρονιά αδεσμεύτων οικονομικών αγορών και ξεκίνησε η συρρίκνωση του πλούτου τους και το ξεκίνημα σοβαρών προβλημάτων με την επέκταση του παρεμβατικού κράτους (βλ. Nima Sanandaji, Scandinavian Unexceptionalism: Culture, Markets and the Failure of Third-Way Socialism. Institute of Economic Affairs, 2015).
Λαϊκισμός και Δημοκρατία
Υπάρχει μια περίεργη σχέση του Λαϊκισμού με την Δημοκρατία. Κανείς δεν μπορεί να ισχυρισθεί πως οι λαϊκιστές δεν είναι δημοκράτες. Είναι εντελώς λαθεμένες οι απόψεις που επιχειρούν να ταυτίσουν τον Λαϊκισμό – τον Δεξιό Λαϊκισμό βεβαία – με νοοτροπίες και πρακτικές φασιστικές. Θα μπορούσε μάλιστα κάποιος να ισχυρισθεί πως ο Λαϊκισμός δίνει υπερβολική έμφαση στην λαϊκή ετυμηγορία με την εμμονή που δείχνει στην διεξαγωγή δημοψηφισμάτων. Υπάρχει όμως μια σοβαρή διαφορά. Ο Λαϊκισμός σέβεται την Δημοκρατία. Δεν είναι όμως παράλληλα πιστός οπαδός της Φιλελεύθερης Δημοκρατίας. Η διαφορά βρίσκεται στον σεβασμό που δείχνει ο φιλελευθερισμός στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Που κάποια από αυτά δεν υπόκεινται στην καθοριστική ετυμηγορία της πλειοψηφίας. Και δεν μπορούν να κριθούν από δημοψηφίσματα. Οι λαϊκιστές επιμένουν στην εξουσιαστική κυριαρχία των πλειοψηφιών. Τα ατομικά όμως δικαιώματα στη ζωή, την ελευθερία (κοινωνική και οικονομική), στην άποψη και την μετακίνηση δεν είναι μετρήσιμα ούτε και καθορίζονται μέσω της ψήφου. Εκεί χωρούν πολλές συζητήσεις και είναι ένα όριο που οι λαϊκιστές δεν είναι δυνατόν να μπορούν να ξεπεράσουν.
Ο Λαϊκισμός όμως δεν είναι Φασισμός. Ακόμα και η Μαρι Λε Πεν στη Γαλλία τα έσπασε με τον πατέρα της πάνω στην εμμονή του να εκφράζει φιλό- Ναζιστικές θέσεις και αντισημιτικά αισθήματα. Αυτή μάλιστα παρέστη στις εορτές μνήμης για το Ολοκαύτωμα! Εξάλλου, ο Λαϊκισμός έχει χαρακτηριστικά πολύ διαφορετικά από τον Φασισμό. Δεν είναι κατ’ αρχήν αυταρχικός και δεν προβάλλει απολυταρχικές τάσεις. Μπορεί να καλλιεργεί την εικόνα κάποιου ηγέτη αλλά πάντα στα πλαίσια μιας ανθρώπινης κι ευάλωτης φυσιογνωμίας. Δεν είναι επίσης επεκτατικός. Ο νατιβισμός (τοπικισμός) μάλιστα που τον χαρακτηρίζει αποπέμπει κλείσιμο προς τα ένδον κι απέχθεια του οποίου ανοίγματος προς τα έξω. Σίγουρα επίσης δεν κρύβει επιθετικότητα που θα μπορούσε να εκφρασθεί σε ενδεχόμενες πολεμικές περιπέτειες. Έχει χαρακτηριστικά καθαρά εσωστρεφή με αντιπάθεια της όποιας εξωστρέφειας.
Το σοβαρότερο πρόβλημα βρίσκεται στην αντιμετώπισή του. Πολλές φωνές εναντίον του λαϊκισμού υποκρύπτουν μια τάση περιφρόνησης των λαϊκών προτιμήσεων. Που όμως έτσι πέφτουν ακριβώς στη παγίδα του διχασμού ανάμεσα στον λαό και τις κατεστημένες ελίτ. Κάποιοι μάλιστα ομιλούν για την ανάγκη πρόταξης μιας ‘μαχόμενης’ Δημοκρατίας. Μιας προσπάθειας δηλαδή να σωθεί ο λαός από τον εαυτό του! Αυτό όμως, πέραν που είναι καθαρά αντιδημοκρατικό, υποδηλώνει και άγνοια της κοινωνικής πραγματικότητας. Ζούμε σε μια εποχή που το “λαϊκό” κυριαρχεί παντού. Δεν υπάρχει πλέον η διάκριση υψηλής και χαμηλής κουλτούρας της μοντέρνας εποχής. Σήμερα η κυρίαρχη κουλτούρα είναι μια. Κι αυτή είναι κατά βάση, σύμφωνα με τους θεωρητικούς του Μεταμοντερνισμού, η χαμηλή. Ένα από τα δημοφιλέστερα στον κόσμο τηλεοπτικά προγράμματα είναι οι Καρντασσιανς, των οποίων τα επιτεύγματα επικεντρώνονται σε σωματικά εμφυτεύματα και σε κάποια αλλαγή φύλλου. Στην χώρα μας επικρατεί σχεδόν γενική υστερία για το τηλεοπτικό show Survivor, όπου η μια ομάδα, των ‘διάσημων’, απαρτίζεται από γενικότερα κοινωνικά άγνωστους ανθρώπους. Πως είναι δυνατόν σε ένα τέτοιο κοινωνικό κλίμα να γίνεται λόγος για απαξίωση των λαϊκιστών!
Εάν τα ζητήματα που θίγουν οι φωνές των λαϊκιστών συνεχίζουν να αγνοούνται τότε το αντίθετο μπορεί να συμβεί, δηλαδή οι κινήσεις αυτές να γιγαντωθούν και να υιοθετήσουν απολυταρχικές τάσεις. Ένας ιδιόρρυθμος αυταρχισμός με στοιχεία αντιδημοκρατικά, που θα πυροδοτηθούν από το μεταναστευτικό ρεύμα και τις Ισλαμικές ακρότητες, είναι δυνατόν να θέσει σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή φιλελεύθερη δημοκρατία. Μοναδική λύση είναι η φροντίδα των ανησυχιών που προβάλλουν τα λαϊκίστικα κινήματα. Το μεταναστευτικό ρεύμα, η γραφειοκρατία των Βρυξελλών, οι ανησυχίες της μεσαίας τάξης, οι μεγάλοι φόροι και η απαλλαγή από τις καταπιεστικές υπερβολές της πολιτικής ορθότητας και της υπερπροστασίας διαφόρων μειονοτικών κοινωνικών και εθνικών ομάδων αποτελούν τα κύρια σημεία αιχμής. Αν η πολιτική τάξη βρεθεί χωρίς πειστικές απαντήσεις, το μέλλον της φιλελεύθερης δημοκρατίας θα είναι γεμάτο ανησυχητικά ερωτηματικά.
Κάθε μέρα που περνάει αυτό το νέο αφήγημα του Αλέξη Τσίπρα μοιάζει με ανέκδοτο. Τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων βρίσκονται στο 5% κι έχουν ανοδικές τάσεις. Κι οι αγορές δείχνουν τα δόντια τους με τον δανεισμό από αυτές να είναι απαγορευτικός.
Μόνο με αυτό το στοιχείο, θυμήθηκα τα προεκλογικά λόγια που έλεγε το Τρίο Μπελκάντο (Τσίπρας – Καμμένος – Βαρουφάκης) του εγχώριου λαϊκισμού ότι «θα παρακαλάνε να μας δανείσουν»…
Ακούστε χαρακτηριστικά στοιχεία.
Το τελευταίο διάστημα, σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν θεριεύσει και πάλι οι αποδόσεις του ελβετικού φράγκου, του αμερικανικού δολαρίου και των γερμανικών ομολόγων.
Αυτό, σε μια νέα περίοδο οικονομικής αναταραχής παγκοσμίως, οι πολίτες, οι επενδυτές κι οι αγορές εμπιστεύονται τα συγκεκριμένα προϊόντα που λειτουργούν ως ασφαλή καταφύγια.
Το ελβετικό φράγκο και τα ομόλογα επειδή η Ελβετία αποτελεί την ασφαλέστερη τράπεζα της υφηλίου.
Το δολάριο επειδή οι ΗΠΑ επειδή αποτελούν την μεγαλύτερη οικονομία της υφηλίου, με συνέπεια σε περιόδους κρίσης το δολάριο να είναι ισχυρό αποθεματικό νόμισμα. Γεγονός που σημαίνει ότι όλες οι χώρες διατηρούν το μεγαλύτερο ποσοστό των αποθεματικών τους σε δολάρια.
Η δε Γερμανία, είναι η τελευταία χώρα της Ευρώπης που θα χρεοκοπήσει καθώς διαθέτει νοικοκυρεμένα δημοσιονομικά στοιχεία και πανίσχυρη εξαγωγική οικονομία. Γεγονός που σημαίνει ότι σε κάθε κρίση, οι πάντες ασφαλίζουν τα χρήματά τους αγοράζοντας γερμανικά ομόλογα. Μάλιστα, εκεί ισχύει ότι «παρακαλάνε να τους δανείσουν», καθώς η ζήτηση γερμανικών ομολόγων είναι μεγαλύτερη από την προσφορά και τα πραγματικά επιτόκια είναι αρνητικά. Δηλαδή, αγορές κι επενδυτές οικονομικών προϊόντων πληρώνουν για να κατέχουν γερμανικό χρέος, αποφεύγοντας τα ομόλογα της Τουρκίας (παρ’ ότι έχουν απόδοση άνω του 13%), της Ελλάδας (παρ’ ότι έχουν απόδοση 5%) και της Ιταλίας (παρ’ ότι έχουν απόδοση περί το 3%).
Προσέξτε:
Το τελευταίο διάστημα (μετά το μικρό κραχ των χρηματιστηρίων τον Φεβρουάριο και πριν ακόμη την κρίση στην Ιταλία και πριν την χθεσινή κήρυξη οικονομικού πολέμου από τον Τραμπ στην Ευρώπη) οι ισοτιμίες του ελβετικού φράγκου και του δολαρίου ενισχύονται σημαντικά έναντι του ευρώ. Το ελβετικό φράγκο από 1,20 έχει βρεθεί περί το 1,15 και το δολάριο από 1,20 στο 1,16!
Όταν, λοιπόν, μετοχές και ομόλογα αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία των αγορών και το σημείο ισορροπίας απ’ όπου η ρευστότητα αφήνει τις μετοχές και πάει στα ομόλογα, εμείς που πάμε ξυπόλητοι στ’ αγκάθια και με τέτοιες τιμές των ομολόγων μας στις διεθνείς αγορές;
Ποιος θα πάρει ελληνικά ομόλογα (που ανήκουν στην κατηγορία junk bonds, δηλαδή σκουποδοχρεόγραφα υψηλότερου ρίσκου ακόμη και από μετοχές μέτριων οικονομικά εταιρειών) και δη για συστηματικό δανεισμό όταν έχει να επιλέξει αυτά της ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Ελβετίας;
Πολύ περισσότερο όταν οι τελευταίες αναταράξεις (στην Ιταλία ή με την κήρυξη οικονομικού πολέμου του Τράμπ στην Ευρώπη ή με τη συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από το Ιράν) περιπλέκουν τις εξελίξεις κι αυξάνουν το ρίσκο;
Φυσικά, περί όλων τούτων και πολλών ακόμη, στην καθ’ ημάς Ανατολή δεν ασχολούμαστε ή δεν έχουμε ιδέα.
Κι ο Τσίπρας απλώνει ξαπλώστρες στις παραλίες για να κάνει φιέστες της «καθαρής εξόδου», χωρίς καν να κοιτάει το δελτίο θυέλλης…
Για το κόμμα του και τα μπαλκόνια, ετοιμάζεται πάλι να υπονομεύσει τον τόπο!
Ως επίλογο θ’ αναφέρω για μια ακόμη φορά ότι πρέπει να γίνει το λογικό και υπεύθυνο για τον τόπο. Τώρα που ακόμη μπορούμε, να ζητήσουμε από τους δανειστές της χώρας την ασφάλεια της προληπτικής γραμμής. Τη μοναδική ζώνη ασφαλείας του τόπου.
