Ο νέος κορονοϊός είναι εδώ και η εξάπλωσή του θα συνεχιστεί σε όλο τον κόσμο. Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις και τους πολίτες -μετά την Κίνα που αντιμετώπισε πρώτη το πρόβλημα- ουσιαστικά τώρα αρχίζει.

Όπως επισημαίνει ο «Economist», πολλές κυβερνήσεις προσπαθούν ακόμη να σταματήσουν τη νόσο Covid-19 που προκαλεί ο νέος ιός SARS-CoV-2, αλλά αντίθετα θα πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζουν τους πολίτες τους για την εξάπλωση του ιού. «Στη δημόσια υγεία η τιμιότητα αξίζει περισσότερο από την ελπίδα», όπως τονίζει το έγκριτο βρετανικό περιοδικό και καλεί τις κυβερνήσεις να συνειδητοποιήσουν τον τεράστιο όγκο δουλειάς που τις περιμένει.

Αν και αρκετά πράγματα για το νέο ιό είναι ακόμη άγνωστα, μια πρώτη εικόνα έχει πια διαμορφωθεί. Με βάση την κινεζική εμπειρία, τουλάχιστον το 80% των κρουσμάτων είναι ήπια, το 15% θα χρειαστούν νοσηλεία σε νοσοκομείο και σχεδόν το 5% εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Ο ιός -που πιθανώς μεταδίδεται ακόμη και από φορείς χωρίς συμπτώματα, διευκολύνοντας έτσι τη «σιωπηλή» εξάπλωση του – φαίνεται να είναι πέντε έως δέκα φορές πιο φονικός από την εποχιακή γρίπη, η οποία σκοτώνει το 0,1% των ασθενών (έναν στους χίλιους). Αν αυτό όντως συμβεί, τότε -με δεδομένο ότι μπορεί να κολλήσει τον κοροναϊό το 25% έως 70% του πληθυσμού κάθε χώρας- θα πρέπει να αναμένονται εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως.

Αν η πανδημία -που πιθανώς θα κηρυχθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ)- αποδειχθεί ανάλογη ενός κύματος σοβαρής γρίπης, τότε εκτιμάται μια μείωση κατά δύο μονάδες στο 1% της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Αν όμως ο κοροναϊός εξελιχθεί χειρότερα, τότε η παγκόσμια οικονομία θα εισέλθει σε ύφεση (αρνητικός ρυθμός ανάπτυξης). Η προοπτική αυτή τρομάζει τις αγορές, γι’ αυτό παντού τα χρηματιστήρια πέφτουν.

Η Κίνα, σύμφωνα με τον «Economist», στην αρχή απέκρυψε την εμφάνιση του ιού, ένα σοβαρό λάθος που του έδωσε χρόνο και χώρο να εδραιωθεί στην επαρχία Χουμπέι, όπου η θνησιμότητα έφθασε σχεδόν το 3%, έναντι μόνο 0,4% στην υπόλοιπη χώρα. Στη συνέχεια επιβλήθηκαν στη Γουχάν και ευρύτερα στη Χουμπέι τα μεγαλύτερα και πιο δρακόντεια μέτρα καραντίνας που έχουν ποτέ επιβληθεί στην ιστορία (αποκλεισμός πόλεων, υποχρεωτική παραμονή κατοίκων στα σπίτια, κλείσιμο εργοστασίων, διακοπή μέσων μαζικής μεταφοράς κ.α.), που -αν και επικρίθηκαν ως αυταρχικά- είχαν ως αποτέλεσμα να «φρενάρουν» την εξάπλωση της νόσου. Χωρίς αυτά τα μέτρα, η Κίνα πιθανώς θα θρηνούσε σήμερα δεκάδες χιλιάδες περισσότερα θύματα.

Αν και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) επαίνεσε την Κίνα, το κινεζικό μοντέλο δεν μπορεί να υιοθετηθεί από τον υπόλοιπο κόσμο, μεταξύ άλλων επειδή οι καραντίνες «βουλιάζουν» μια οικονομία. Επίσης λίγες δημοκρατίες θα ήταν πρόθυμες να παραγνωρίσουν τα ατομικά δικαιώματα των πολιτών τους με τον τρόπο της Κίνας, όπως επισημαίνουν τόσο ο «Economist», όσο και το εξίσου διεθνούς κύρους αμερικανικό περιοδικό «Foreign Affairs».

 Όμως η κινεζική εμπειρία έδωσε τρία χρήσιμα μαθήματα: Ότι χρειάζεται ευρεία ενημέρωση του κοινού (ενάντια σε φήμες, παραπληροφόρηση, θεωρίες συνωμοσίας και αδικαιολόγητους φόβους), ότι πρέπει να επιβραδυνθεί η μετάδοση της νόσου (μέσω και της αποθάρρυνσης των μαζικών κοινωνικών επαφών) και ότι πρέπει να προετοιμασθεί το εθνικό σύστημα υγείας κάθε χώρας για μια μελλοντική αύξηση κρουσμάτων (με προτεραιότητα στον εφοδιασμό των νοσοκομείων με στολές προστασίας, γάντια, μάσκες, οξυγόνο, αναπνευστήρες, φάρμακα, ειδικές πτέρυγες για ασθενείς με Covid-19 κ.α.).

  Ένα κεντρικό μήνυμα είναι ότι η θνησιμότητα αυξάνει με την ηλικία και ότι κινδυνεύουν κυρίως οι άνω των 80 ετών και όσοι έχουν κάποιο χρόνιο πρόβλημα υγείας, ενώ ο κίνδυνος θανάτου είναι πολύ μικρότερος για τους ανθρώπους κάτω των 50 ετών και σχεδόν μηδενικός για τα παιδιά. Είναι κρίσιμο να πείσουν οι αρμόδιες αρχές το 80% των πολιτών που θα νοσήσουν ήπια από τον κοροναϊό στο μέλλον, να παραμείνουν στο σπίτι τους και να μη σπεύσουν σε νοσοκομείο. Οι άνθρωποι πρέπει επίσης να πλένουν τακτικά τα χέρια τους και να αποφεύγουν τις κοντινές επαφές. Οι επιχειρήσεις πρέπει να διευκολύνουν τους εργαζόμενους τους να δουλεύουν από το σπίτι.

Αν ο κοροναϊός αποδειχθεί εποχικός όπως η γρίπη, τότε αρκετά περιστατικά θα συμβούν τον επόμενο χειμώνα και έως τότε νέα εμβόλια και αντιικά φάρμακα μπορεί να είναι πια διαθέσιμα. Όταν οι χώρες έχουν λίγα κρούσματα, έχει νόημα ο περιορισμός των ασθενών και η ιχνηλάτηση των προηγούμενων επαφών τους. Όταν όμως η νόσος εξαπλώνεται ευρύτερα, αυτό δεν έχει πια νόημα. Σε αυτή την περίπτωση, οι κυβερνήσεις θα καταφύγουν σε αυστηρότερα μέτρα όπως η ματαίωση δημόσιων εκδηλώσεων, το κλείσιμο σχολείων κ.α. Το πόσο δρακόντεια θα είναι τα μέτρα, αυτό θα το αποφασίσει κάθε κυβέρνηση, με τη συμβουλή των επιστημόνων. Για παράδειγμα, η καραντίνα ολόκληρων πόλεων αλά Γουχάν προσφέρει σχετικά μικρή προστασία με απαράδεκτα υψηλό αντίτιμο.

Ο καθηγητής δημόσιας υγείας Μπένζαμιν Κάουλινγκ του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ και συνεργάτης του ΠΟΥ τονίζει σε άρθρο του στο «Foreign Affairs» ότι «τώρα είναι η ώρα να σχεδιάσουμε γι’ αυτό που είναι αναπόφευκτο», δηλαδή για μέτρα «κοινωνικής απόστασης» που θα εφαρμοστούν από τις κρατικές αρχές και την τοπική αυτοδιοίκηση, όταν σε μια χώρα ξεσπάσει η επιδημία του κοροναϊού.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι άνθρωποι που ζουν σε περιοχές με αυξημένα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν νόσο των νεφρών, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική μελέτη. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η ρύπανση του αέρα μπορεί να έχει επιπτώσεις στην υγεία διαφόρων οργάνων του σώματος πέρα από τους πνεύμονες, αλλά ελάχιστα έως τώρα είχε συσχετιστεί με τα νεφρά, τα οποία φιλτράρουν το αίμα.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρα Μάθιου Μπλουμ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς της Βαλτιμόρης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Αμερικανικής Εταιρείας Νεφρολογίας (CJASN), ανέλυσαν στοιχεία για σχεδόν 11.000 ενήλικες σε βάθος 12ετίας. Οι επιστήμονες συσχέτισαν το μηναίο μέσο επίπεδο μικροσωματιδίων στην περιοχή διαμονής καθενός ατόμου (προερχόμενων κυρίως από καύση ορυκτών καυσίμων και βιομηχανίες), με την κατάσταση της υγείας των νεφρών του.

Διαπιστώθηκε ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η έκθεση ενός ανθρώπου στη ρύπανση της ατμόσφαιρας, τόσο μεγαλύτερη ήταν αφενός στην αρχή της μελέτης η πιθανότητα για πρωτεϊνουρία ή λευκωματουρία -αυξημένα επίπεδα πρωτεΐνης (λευκώματος) στα ούρα, κάτι που αποτελεί βασικό δείκτη νεφρικής δυσλειτουργίας- και αφετέρου η διάγνωση χρόνιας νεφρικής νόσου (ΧΝΝ) στη διάρκεια της έρευνας.

«Καθώς τα περιστατικά ΧΝΝ αυξάνονται παγκοσμίως, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε εάν και πώς η ρύπανση παίζει ρόλο», δήλωσε ο Μπλουμ, ο οποίος τόνισε ότι όσο περισσότερο μια χώρα εμφανίζει υψηλά επίπεδα ρύπανσης του αέρα (π.χ. Κίνα, Ινδία κ.α.), τόσο επιβαρύνεται η νεφρική υγεία των κατοίκων της.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ένα κοινό βακτήριο του ανθρώπινου εντέρου, το E.coli, το οποίο ζει μέσα σε πολλούς ανθρώπους, μπορεί να βάζει το «χεράκι» του στην εμφάνιση καρκίνου του εντέρου, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα. Η ανακάλυψη πιθανώς ανοίξει νέες δυνατότητες για τη θεραπεία της νόσου.

Οι επιστήμονες βρήκαν ότι ο εν λόγω μικροοργανισμός απελευθερώνει μια τοξίνη (κολιβακτίνη) που προκαλεί βλάβη στο DNA των κυττάρων του εσωτερικού τοιχώματος του εντέρου. Τα ίδια αυτά γενετικά «δαχτυλικά αποτυπώματα» ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά και στους όγκους του εντέρου, κάτι που δείχνει ότι υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στη βακτηριακή τοξίνη και στις γενετικές μεταλλάξεις που πυροδοτούν τον καρκίνο του εντέρου.

Οι ερευνητές από την Ολλανδία, τη Βρετανία και τις ΗΠΑ, με επικεφαλής τον καθηγητή Χανς Κλέβερς του ολλανδικού Ινστιτούτου Hubrecht, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», αισιοδοξούν ότι στο μέλλον θα αναπτυχθεί μια νέα μέθοδος έγκαιρης διάγνωσης των ανθρώπων που κινδυνεύουν περισσότερο από καρκίνο του εντέρου, μέσω της ανίχνευσης της βλάβης στο DNA των κυττάρων του. Δεν αποκλείουν μάλιστα ότι τοξίνες και άλλων βακτηρίων να έχουν ανάλογη επίδραση, γι’ αυτό, όπως είπαν, τώρα ξεκινά η αναζήτηση τους, ώστε να διαπιστωθεί πόσο διαδεδομένος είναι αυτός ο βιολογικός μηχανισμός πρόκλησης της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου, που είναι από τις συχνότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως.

Όσο πιο γρήγορα γίνεται ο εντοπισμός των πρώτων καρκινικών βλαβών στο εσωτερικό του εντέρου, τόσο αυξάνουν οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης της νόσου. Το μικροβίωμα -τα τρισεκατομμύρια βακτήρια, ιοί, μύκητες και άλλοι μικροοργανισμοί μέσα στο ανθρώπινο σώμα- πιθανώς εμπλέκεται στη νόσο, αλλά θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση της. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των ερευνητών, η κολιβακτίνη του E.coli εμπλέκεται σε τουλάχιστον ένα στα 20 περιστατικά (5%) καρκίνου του εντέρου. Όμως θα χρειασθούν περαιτέρω μελέτες για να ρίξουν περισσότερο φως στο ζήτημα.

«Πράγματα όπως ο καπνός ή η υπεριώδης ακτινοβολία είναι γνωστό ότι προκαλούν βλάβη στο DNA. Αυτή είναι η πρώτη φορά που είδαμε μια τόσο διακριτή βλάβη DNA στον καρκίνο του εντέρου, η οποία προκαλείται από ένα βακτήριο που ζει στο εσωτερικό του εντέρου», δήλωσε ο Κλέβερς.

«Ο στόχος μας είναι να κατανοήσουμε τις αιτίες του καρκίνου του εντέρου, συνεπώς η ανακάλυψη του ρόλου της κολιβακτίνης αποτελεί σημαντικό βήμα. Αναζητούμε πλέον και άλλα βακτήρια και τις τοξίνες τους που μπορεί να σχετίζονται με τον καρκίνο του εντέρου, ώστε να διαμορφώσουμε μια καλύτερη εικόνα για τους παράγοντες κινδύνου. Στη συνέχεια είναι ανάγκη να δούμε πώς μπορούμε να μειώσουμε την παρουσία αυτών των υψηλού κινδύνου βακτηρίων στο έντερο», δήλωσε ο καθηγητής Φίλιπ Κουίρκ του Πανεπιστημίου του Λιντς.

Το ανθρώπινο σώμα περιέχει τουλάχιστον τόσα βακτήρια όσα και τα ανθρώπινα κύτταρα. Τα περισσότερα από αυτά τα μικρόβια συμβάλλουν σε μια υγιή ζωή, αλλά μερικά άλλα είναι παθογόνα. Ένα από τα βακτήρια με δυνητικά επιβλαβή δράση είναι το γνωστό Escherichia coli (E.coli), ένα στέλεχος του οποίου παράγει την χημική τοξική ουσία κολβακτίνη. Το στέλεχος αυτό εκτιμάται ότι υπάρχει στο έντερο του 10% έως 20% των ενηλίκων.

Ο Κλέβερς επεσήμανε ότι «υπάρχουν προβιοτικά σήμερα στην αγορά, τα οποία περιέχουν αυτά τα τοξικά για το DNA στελέχη του E.coli. Μολονότι αυτά τα προβιοτικά παρέχουν ανακούφιση βραχυπρόθεσμα για κάποια σωματική διαταραχή, μπορεί επίσης να οδηγούν σε καρκίνο μετά από δεκαετίες».

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://www.nature.com/articles/s41586-020-2080-8

ΑΠΕ-ΜΠΕ