Οι επιδημίες ως θεμελιώδης παράγων της ιστορικής εξέλιξης εξετάζονται για πρώτη φορά από τον γνωστό ιστορικό του Πανεπιστημίου του Σικάγου William McNeill, συγγραφέα της μελέτης «Επιδημίες και Λαοί», που εκδόθηκε το 1975. Σημειωτέον ότι στη μελέτη αυτή αναφέρεται ως πιθανότερη αιτία μιας επόμενης πανδημίας μια μεταλλαγμένη μορφή του ιού της γρίπης, επισημαίνει ο James Thornton Harris σε άρθρο του στο History News Network.

Ο McNeil, που πέθανε το 2016, υποστηρίζει στο βιβλίο του αυτό ότι η άνοδος του παγκόσμιου πληθυσμού προκάλεσε μια μεγάλη «οικολογική αναστάτωση». Όσο για τις μεταδοτικές ασθένειες, υπογραμμίζει, «θα ζήσουν όσο και η ίδια η ανθρωπότητα και θα παραμείνουν ένας θεμελιώδης καθοριστικός παράγων της ανθρώπινης ιστορίας».

Το μεγάλο επίτευγμα του McNeil, σύμφωνα με τον Harris, ήταν ότι κατάφερε να συνθέσει τις εξελίξεις στη μικροβιολογία, την ανθρωπολογία και την αρχαιολογία, επιστημονικούς τομείς που συνήθως δεν «επικοινωνούν» μεταξύ τους, για να δώσει για πρώτη φορά μια παγκόσμια ιστορία που εντοπίζει τις ασθένειες ως βασικούς ιστορικούς παράγοντες.

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες του Αμερικανού ιστορικού ήταν η περιγραφή της σχέσης «μικροπαρασίτων» (π.χ. βακτηρίων και ιών) και «μακροπαρασίτων» (π.χ. ποντικών και ανθρώπων) που συνυπάρχουν σε μια διαρκώς εξελισσόμενη σχέση. Ο McNeill θεωρούσε το ίδιο το ανθρώπινο είδος ως ένα είδος ασθένειας ή μικροπαράσιτου για τον ξενιστή του, που δεν είναι άλλος από την ίδια τη Γη. Αν οι άνθρωποι βάλουν μεγάλη ένταση στον ξενιστή τους, τη Γη, υποστήριζε ήδη ο ιστορικός από το 1975, αυτή θα μπορούσε να αυτοκαταστραφεί, μια υπόθεση που επιβεβαιώνεται τώρα πανηγυρικά με την επερχόμενη κλιματική αλλαγή.

Οι επιδημίες δεν θεωρήθηκαν βασικός παράγων στην παραδοσιακή ιστοριογραφία, ενώ, στα τέλη του περασμένου αιώνα, οι περισσότεροι επιστήμονες θεώρησαν ότι οι αρρώστιες αυτές είχαν οριστικά νικηθεί. Σήμερα, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι μόνο αυτό δεν συνέβη και, πιθανώς, δεν θα συμβεί και ποτέ. Το ενδιαφέρον τού McNeil για τις αρρώστιες ως διαμορφωτικού παράγοντα της ιστορικής εξέλιξης ξεκίνησε όταν συνάντησε την υπόθεση της συντριβής των Αζτέκων από τους Ισπανούς του Κορτέζ, εξαιτίας του ότι οι Ινδιάνοι δεν είχαν ανοσία στην ευλογιά, ανοσία που διέθεταν οι Ισπανοί. Η έλλειψη ανοσίας οδήγησε στο θάνατο περίπου του μισού πληθυσμού και της πλειονότητας της ηγεσίας των Αζτέκων.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η ευλογιά έχει πολλάκις χρησιμοποιηθεί ως βιολογικό όπλο στην ιστορία, ενώ και σήμερα συνεχίζονται σχετικές έρευνες για αυτήν στα εργαστήρια βιολογικού πολέμου διεθνώς. Η κατάλυση πάντως της αυτοκρατορίας των Αζτέκων έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην μοίρα του Νέου Κόσμου, και αυτό ήταν που έσπρωξε τον McNeil να ερευνήσει το θέμα ευρύτερα, φτάνοντας να αποδώσει, σε μεγάλο βαθμό, την ήττα της Αθήνας από τη Σπάρτη, την παρακμή της Ρώμης και την πτώση της δυναστείας των Χαν σε επιδημίες.

Ο ΜcNeil επηρεάστηκε και από το έργο ιστορικών που προηγήθηκαν, όπως ο Arnold Toynbee, που πίστευε στον κυκλικό χαρακτήρα, την άνοδο και την πτώση των πολιτισμών, και επιχείρησε να συγκρίνει τον ελληνικό πέμπτο αιώνα με τις αρχές του εικοστού. Ο Toynbee επιχείρησε, στο 12τομο έργο του, να ανιχνεύσει στοιχεία επιτυχίας και αποτυχίας σε 28 διαφορετικούς πολιτισμούς. Ένα άλλο βιβλίο που επίσης επηρέασε πολύ τον McNeil ήταν το «Αρουραίοι, ψείρες και ιστορία» του μικροβιολόγου Hans Zinsser (1935). Ο Zinsser ανέδειξε τον υποτιμημένο ρόλο επιδημιών, όπως του τύφου και της βουβωνικής πανούκλας (που μεταδίδονται από τις ψείρες), στην ιστορία. (Κλασική είναι η περίπτωση του αποδεκατισμού της Αθήνας του Περικλή και του ίδιου από σαλμονέλα του τυφοειδούς πυρετού. Ο Γάλλος ιστορικός Ζαν- Ζακ Μαρί υπογραμμίζει επίσης, στη βιογραφία του για τον Στάλιν, που κυκλοφορεί και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οδυσσέας, ότι η ισπανική γρίπη έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην άνοδο του Στάλιν, βγάζοντας από τη μέση τον οργανωτικό υπεύθυνο των Μπολσεβίκων Σβερντλόφ και ανοίγοντας το δρόμο για να αποκτήσει το νευραλγικό για τον έλεγχο του κομματικού μηχανισμού πόστο του ο Στάλιν).

Σημειωτέον ότι ο McNeil, σε μια μεταγενέστερη μελέτη του, διατύπωσε την υπόθεση ότι ίσως υπάρχει ένα νόμος «διατήρησης της καταστροφής». Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο κάθε επιτυχής πολιτισμός προσαρμόζεται σε μία ή περισσότερες καταστροφές, που παρέχουν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας στους ηγέτες, δημιουργώντας τη δυνατότητα να προκληθεί μια νέα και απρόβλεπτη οικολογική καταστροφή που τον αποσταθεροποιεί. Ο Αμερικανός ιστορικός παραμένει πάντως γενικά αισιόδοξος για την ικανότητα προσαρμογής του ανθρώπου. Στο έργο του «Άνοδος της Δύσης» (1964) υπογραμμίζει ότι η ανθρώπινη ευφυΐα απέδειξε ξανά και ξανά ότι είναι ικανή να ξεπερνάει τις καταστροφές, προσθέτοντας ότι η πίστη είναι που μετράει περισσότερο, και ότι οι αξίες και οι ιστορίες που χρησιμοποιούμε για να δώσουμε νόημα στη ζωή τείνουν συχνά να «αυτοεπιβεβαιώνονται» (self-validating).

Βεβαίως, η δεκαετία του 1960, όταν εκδόθηκε δηλαδή η «Άνοδος της Δύσης», ήταν μια εποχή αισιοδοξίας, πίστης στον άνθρωπο και την ικανότητά του να υποτάξει το γίγνεσθαι, παραγωγής σημαντικών νέων ιδεών και πρωτότυπων επαναστατικών κινημάτων, όπως ο Μάης του 1968.

(*) Ο Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος είναι δημοσιογράφος

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Άλλαξε ο καιρός, εμφανίστηκε η Άνοιξη και κάποιοι συμπατριώτες μας ξαμολήθηκαν σε παραλίες και αγρούς για να ξεμουδιάσουν από τον εγκλεισμό του κορωνοϊού. Δεν το έκαναν παράνομα, είχαν μαζί τους τα sms ή τα έγγραφα που επιτρέπουν τη μικρή βόλτα για γυμναστική ή για τις ανάγκες του κατοικιδίου.

Φυσικά, άλλο είναι αυτό κι άλλο ο νέος ματαιόδοξος τραμπουκισμός που επέδειξε ο Βαρουφάκης. Που έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων του τις αποφάσεις της Πολιτείας, ανέβηκε στη μηχανή με την κυρά του και πήγε στο εξοχικό του, στην Αίγινα. Εκεί, τον σταμάτησαν τα όργανα του κράτους κι ο νάρκισσος Γιάνης είπε …. «ξέρεις ποιος είμαι εγώ;»!!!!!

Είμαι βέβαιος ότι αν το όργανο της Πολιτείας ή ο δήμαρχος της Αίγινας που ήταν παρών στη σκηνή, δεν επιστράτευαν την ψυχραιμία ή την ευγένειά τους θα του απαντούσαν καταλλήλως. Προσωπικά αν άκουγα τον Βαρουφάκη κι οιονδήποτε Βαρουφάκη να ρωτά «ξέρεις ποιος είμαι εγώ» θα του απαντούσα ότι … είναι ο καραγκιόζης του ιού!

Όμως, έτσι είναι. Αυτόν τον άνθρωπο κάποιοι συμπατριώτες μας τον προέκριναν να τους εκπροσωπήσει στη Βουλή. Ας τα λουστούν τώρα. Ας … απολαύσουν αλαζονεία, έπαρση , θράσος, αγένεια!

Ο Βαρουφάκης ισχυρίστηκε ότι είναι βουλευτής και μπορεί να μετακινείται όπου θέλει.  Μα δεν είναι έτσι. Από πουθενά δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Άλλωστε στην Αίγινα δεν έχει πολιτικές υποχρεώσεις. Εξοχικό έχει.. Κι ας λέει ότι δήθεν εκεί είναι η μόνιμη κατοικία του… Τότε το σπίτι στην οδό «ΧΧΧΧΧ» της Αθήνας τι είναι;

Αλήθεια, τι θα λένε τώρα για την Πολιτεία όσοι θέλουν να πάνε για Πάσχα στα εξοχικά τους και τους απαγορεύεται; Τι θα λένε εκείνοι που φτάνουν στα διόδια και τους γυρίζουν πίσω αφού πρώτα τους επιβάλλουν πρόστιμο και τους αφαιρέσουν δίπλωμα και πινακίδες;  Και πόσο ανώτερος από όλους αυτούς είναι ένας Αριστερός σαλτιμπάγκος που πουλάει ανθρωπισμό κι αγώνες για ισότητα;

Από την άλλη πλευρά, μπήκαμε στη Μεγάλη εβδομάδα κι ομολογώ ότι την ώρα που ξεκίνησα να γράφω κατακλύστηκε η μνήμη από λεπτομέρειες πασχαλιάτικων αποδράσεων εδώ και 20-30 χρόνια. Πάσχα στην Κέρκυρα με κατακλυσμό. Πάσχα στα Μετέωρα με συγκλονιστική κατάνυξη. Πάσχα στην Ακράτα με γλέντια στη βεράντα και τσίκνα μέχρι απέναντι, τη Ρούμελη. Πάσχα στα Χανιά, στο αγαπημένο μου Ρέθυμνο με τους μεζέδες του Όθωνα! Πάσχα στην Καστοριά, στη Νάουσα. Πάσχα με κατσίκι στη σούβλα μα Πάσχα και με κατσίκι στον φούρνο. Πάσχα με χειμωνιάτικα μα και με καλοκαιρινά.

Εφέτος, μένουμε σπίτι. Κι ομολογώ ότι δεν μπορώ να κατανοήσω την προσπάθεια ορισμένων να επιδίδονται ή να σκέφτονται να επιδοθούν σε …εξόδους πολιορκημένων ή… επαναστατικές κινήσεις! Όπως δεν μπορώ να κατανοήσω την σπουδή κάποιων να τρέξουν να προσευχηθούν στις εκκλησίες. Λες κι ο Χριστός δεν κατανοεί την κατάσταση ή δεν αποδέχεται προσευχή από το σπίτι.

Όλοι αυτοί, δεν είναι η πλειοψηφία. Οπαδοί του Βαρουφάκη – Ελληναρά είναι. Θλιβερή μειοψηφία που νομίζει ότι κοροϊδεύει την κοινωνία.

Όμως, όταν όλη η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι δεν είναι διόλου δύσκολο οι λίγοι να μεταφέρουν τον ιό πολλαπλασιαστικά σε πάρα πολλούς, τότε η επιλογή είναι μια και μόνο: Μένουμε σπίτι. Ακούμε τα Ευαγγέλια από εκεί. Προσευχόμαστε από εκεί. Κι όπου βλέπουμε την … καμαρωτή ανευθυνότητα  να της υπενθυμίζουμε ότι με αυτό που κάνει βάζει τις ζωές μας σε κίνδυνο. Κι όσα με πολλές θυσίες και κόπο καταφέραμε να αποφύγουμε στη χώρα μας.

Κι όσοι δεν καταλαβαίνουν; Τι θα γίνει με τους Βαρουφάκηδες; Η λύση είναι απλή: Φραγγέλιο! Εμείς σπίτι Ευαγγέλιο κι εκείνοι στους δρόμους… Φραγγέλιο! Να θεσπιστούν άμεσα δυσβάσταχτα πρόστιμα. Αφαίρεση διπλωμάτων και αδειών κυκλοφορίας αυτοκινήτων για 6-8-10 μήνες!  Ακόμη και «ξύρισμα» κάποιων παπάδων που επιμένουν να αγνοούν τους νόμους του κράτους ή και την (χλιαρή κι άχρωμη) απόφαση της Ιεράς Συνόδου και του Αρχιεπισκόπου.

Ξαναλέω: Φραγγέλιο! Δεν μπορεί να παίξει κανένας με όσους πειθαρχήσαμε εδώ και σχεδόν ένα μήνα στις αποφάσεις της Πολιτείας, για λόγους δημόσιας υγείας. Δεν μπορεί ο κάθε Βαρουφάκης – ανεύθυνος νεοέλληνας να τινάξει τα πάντα στον αέρα…

Το πακέτο μέτρων των 540 δισ. ευρώ που συμφώνησε την Πέμπτη το Eurogroup αφορά στην αντιμετώπιση του άμεσου οικονομικού αντίκτυπου της πανδημίας του κορονοϊού, δηλαδή το αυξημένο κόστος για δαπάνες υγείας και τις τεράστιες δαπάνες για τη στήριξη εργαζομένων και επιχειρήσεων λόγω των προληπτικών μέτρων περιορισμού των μετακινήσεων.

Το Eurogroup συμφώνησε, παράλληλα, ότι θα πρέπει να υπάρξει και ένα δεύτερο πακέτο μέτρων, όταν θα έχει αντιμετωπισθεί η πανδημία του κορονοϊού, ώστε να ανακάμψουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες, οι οποίες θα εισέλθουν φέτος σε μεγάλη ύφεση. «Συμφωνούμε ότι χρειάζεται μία συνεκτική στρατηγική στην ΕΕ για τη στήριξη των προσπαθειών των κρατών – μελών να επανέλθουν σε μία κανονική λειτουργία των κοινωνιών και των οικονομιών μας  και την προώθηση της επανεκκίνησης της οικονομικής δραστηριότητας και των επενδύσεων για να διασφαλίσουμε τη βιώσιμη ανάπτυξη», αναφέρει η ανακοίνωση του Eurogroup για την ευρωπαϊκή απάντηση στην πανδημία του κορονοϊού.

Αν και το μέγεθος του πακέτου αυτού δεν καθορίστηκε και μένει να αποφασισθεί από τους ηγέτες της ΕΕ, από δηλώσεις του Γάλλου υπουργού Οικονομικών, Μπρουνό Λεμέρ προκύπτει ότι θα είναι αντίστοιχης τάξης με το πρώτο πακέτο, δηλαδή άλλα περίπου 500 δισ. ευρώ.  Ο Λεμέρ δήλωσε μετά το Eurogroup ότι υπήρξε συμφωνία για κινητοποίηση συνολικά 1 τρισ. ευρώ, προσθέτοντας ότι τα 500 δισ.  ευρώ θα είναι άμεσα διαθέσιμα και ότι θα ακολουθήσει το Ταμείο Ανάκαμψης, για το οποίο, όπως είπε, ένα ποσό της τάξης των 500 δισ. ευρώ φαίνεται εύλογο. Όπως προκύπτει από την ανακοίνωση του Eurogroup, το Ταμείο Ανάκαμψης θα παρέχει χρηματοδότηση μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ «σε προγράμματα που έχουν σχεδιασθεί για την επανεκκίνηση της οικονομίας με βάση τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες, εξασφαλίζοντας την αλληλεγγύη με τις χώρες – μέλη που έχουν επηρεαστεί περισσότερο».

Ο τρόπος που θα χρηματοδοτηθεί το Ταμείο Ανάκαμψης μένει, επίσης, να αποφασισθεί, όπως αναφέρει η ανακοίνωση του Eurogroup, στην οποία γίνεται λόγος για «καινοτόμα χρηματοπιστωτικά εργαλεία». Ο Λεμέρ εξέφρασε την πεποίθησή του ότι η χρηματοδότηση θα γίνε με κοινή έκδοση χρέους, η μορφή της οποίας μένει να καθοριστεί. Πρόσθεσε, πάντως, ότι η κοινή έκδοση χρέους δεν σημαίνει την έκδοση ευρωομολόγων «καθώς θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση μελλοντικών δαπανών για την επανεκκίνηση των οικονομιών και όχι σπαταλών του παρελθόντος». Μία μορφή κοινής έκδοσης χρέους θα ήταν ο δανεισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από τις αγορές με εγγυήσεις των κρατών – μελών, όπως θα κάνει η Κομισιόν και με το πρόγραμμα SURE για τη στήριξη της απασχόλησης, το οποίο έχει ύψος 100 δισ. ευρώ και περιλαμβάνεται στο πρώτο πακέτο μέτρων που εγκρίθηκε από το Eurogroup. Στο ενδεχόμενο αυτό αναφέρθηκε πρόσφατα ο Επίτροπος για τον Κοινοτικό Προϋπολογισμό, Γιοχάνες Χαν, ο οποίος πρότεινε να αυξηθεί σημαντικά το όριο χρέους της Κομισιόν για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, λόγω της κρίσης του κορονοϊού. «Ο υπολογισμός του Χαν και της (προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) φον ντερ Λάιεν είναι πώς θα ήταν απλούστερο για χώρες, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, να συμφωνήσουν στην ανάληψη ενός τέτοιου χρέους από ότι στα αμφιλεγόμενα κορονο-ομόλογα», αναφέρει δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Sueddeutsche Zeitung.

Σύμφωνα με τον Λεμέρ, το Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να είναι έτοιμο σε έξι μήνες, ενώ παράλληλα θα καταρτίζεται το σχέδιο δράσης για την ανάκαμψη από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. «Η πρόεδρος της Κομισιόν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σε διαβούλευση με άλλους θεσμούς, όπως της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, έχουν αρχίσει την εργασία για τον σκοπό αυτό», αναφέρει η ανακοίνωση του Eurogroup.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το Πάσχα του 1955 ξεκίνησαν την κοινή τους πορεία στη ζωή και 65 χρόνια μετά, το κοινό τους «καλεντάρι» περιλαμβάνει μνήμες από δύσκολες περιόδους, όχι μόνο της οικογενειακής τους ζωής, αλλά και ιστορικές, όπως της δικτατορίας των συνταγματαρχών, του μεγάλου σεισμού της Θεσσαλονίκης αλλά και του παγκόσμιου σοκ λόγω Τσέρνομπιλ. Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά όλες αυτές τις δεκαετίες που θα …σβήσουν κερί επετείου σε πρωτόγνωρες συνθήκες, όπως αυτές που έχει φέρει στη ζωή όλων ο κορονοϊός. Ενενήντα ενός ετών ο Νίκος Τελίδης και 85 η σύζυγός του Αφροδίτη, έζησαν μια ζωή γεμάτη χαρές, λύπες, έντονες στιγμές και με «όπλα» την υπομονή και τον σεβασμό κατάφεραν να βγουν νικητές από όλες τις δοκιμασίες.

Υπομονή και πειθαρχία συστήνει το αγαπημένο ζευγάρι στους νεότερους, προκειμένου να περάσει αυτή η δύσκολη περίοδος. Οι ίδιοι, στον «αδαμάντινο» γάμο τους δεν έχουν μαλώσει, όπως λένε, ούτε μια φορά και υπόσχονται να μην το κάνουν ούτε και τώρα, που είναι μαζί όλη μέρα και ακολουθούν πιστά τις υποδείξεις των ειδικών.

«Πειθαρχούμε», λέει ο κ. Τελίδης και συμπληρώνει: «Καταλαβαίνουμε πως έτσι πρέπει να γίνει, πως είναι για το καλό όλων μας, για το καλό της κοινωνίας. Θα κάνουμε υπομονή για να έχουμε θετικό αποτέλεσμα. Μη νομίζετε πως δεν μου λείπει να βλέπω τους δικούς μου ανθρώπους, η καθημερινή βόλτα με τα πόδια προς το καφενείο, το τάβλι με τους φίλους, οι κουβέντες στο ΚΑΠΗ, αλλά θα τα έχω και πάλι, όπως και οι υπόλοιποι, εφόσον τηρούμε όσα λένε οι ειδικοί».

«Είναι ένα εμπόδιο, δεν πρέπει να αφήσουμε τον εχθρό να νικήσει», αναφέρει, από την πλευρά της, η σύζυγός του, η οποία, την τελευταία τριετία, δεν μπορεί να μετακινηθεί, λόγω εγκεφαλικού επεισοδίου που υπέστη. «Η ζωή είναι μια διαρκής μάχη. Εμείς οι δύο είμαστε δυνατή ομάδα, περάσαμε πολύ πιο δύσκολα πράγματα και βάζουμε τα δυνατά μας να κερδίζουμε ξανά!», τονίζει.

Τις μέρες αυτές, η απόλαυσή τους είναι να ακούνε παρέα ποντιακά τραγούδια, να διαβάζουν για την ιστορία του Πόντου, την προσφυγιά και να «σκαλίζουν» τη μνήμη τους, βλέποντας ξανά και ξανά εικόνες από τα ταξίδια που έκαναν σε όλο τον κόσμο. «Ξεφυλλίζοντας» το άλμπουμ της ζωής τους, μιλούν για τα μεγάλα γεγονότα που άλλαξαν την καθημερινότητά τους και τις άλλες «καραντίνες», στις οποίες χρειάστηκε να μπουν- αν και για πολύ διαφορετικούς λόγους από τον σημερινό…

«Έτυχε, κατά σύμπτωση, να είμαστε στο Μιλάνο τη μέρα που έγινε το πραξικόπημα. Μείναμε εκεί τρεις μέρες, κοντά στον σταθμό. Μαζευτήκαμε σε μια πανσιόν και περιμέναμε. Δεν ξέραμε τι ακριβώς έχει γίνει. Επιστέψαμε στην Ελλάδα και ήμασταν οι πρώτοι που πέρασαν από τα σύνορα! Δεν θα ξεχάσω τον οδηγό ταξί στη χώρα μας, ο οποίος μας εξιστορούσε τι είχε γίνει και πόσο τρόμαξε ο κόσμος. Ήταν και τότε σαν καραντίνα. Δύσκολες καταστάσεις», θυμάται ο κ. Τελίδης.

Από τη μνήμη της, η Αφροδίτη Τελίδου ανασύρει και την περίοδο του μεγάλου σεισμού στη Θεσσαλονίκη. «Το 1978 ήμασταν στο σπίτι, στο κέντρο της πόλης. Τότε και ήταν και ο γιος μας μαζί μας. Νιώσαμε τη γη να τρέμει. Καταλάβαμε αμέσως τον σεισμό. Την έντασή του δεν τη ξεχνώ ούτε σήμερα. Θυμάμαι πως κοιτάξαμε και οι δύο, με την ίδια αγωνία, το παιδί μας. Για πολλές μέρες ο κόσμος έμεινε… καραντίνα εκτός σπιτιού», λέει.

Ένα άλλο γεγονός που «σημάδεψε» την κοινή τους μνήμη είναι το Τσέρνομπιλ, το οποίο, όπως λένε με μια φωνή, «άλλαξε την ιστορία σε πολλές περιοχές της γης, έβαλε και τη δική μας ζωή σε περιορισμό καθώς η είδηση μας τρόμαξε και αποφεύγαμε κάθε προϊόν εισαγωγής, πλέναμε ξανά και ξανά ό,τι έμπαινε στο σπίτι, είχαμε μια καθημερινή ανησυχία, παρακολουθούσαμε τις εξελίξεις. Αλλαξε τότε η καθημερινότητά για πολύ καιρό».

Το ζευγάρι γνωρίστηκε το 1950. Βαθμοφόρος λοχίας, υπηρετώντας τη στρατιωτική θητεία του στην Αθήνα ο κ. Τελίδης, μαθήτρια στην τετάρτη γυμνασίου η μετέπειτα σύζυγός του. «Ήταν η γυναίκα της ζωής μου και το ήξερα από τότε που την πρωτοείδα», εξιστορεί, με τρυφερότητα, ο κ. Τελίδης, ο οποίος κατάφερε να κερδίσει τη συγκατάθεση των γονιών της νεαρής (τότε) Αφροδίτης και να την παντρευτεί λίγα χρόνια αργότερα.

Από τους πρώτους στην Ελλάδα που είχε εργοστάσιο κουμπιών, πρώτος πρόεδρος σε πολιτιστικό σύλλογο το 1953 και ο παλαιότερος κοινοτικός σύμβουλος, με ενασχόληση στα πολιτιστικά και αθλητικά δρώμενα της εποχής, ο κ. Τελίδης και η επίσης δραστήρια σύζυγός του, που ήταν επί 25 χρόνια πρόεδρος του συλλόγου γυναικών Πανοράματος, με χιλιάδες εκδηλώσεις, εκπαιδευτικές εκδρομές, επιμορφωτικά σεμινάρια στο ενεργητικό της, έζησαν (και ζουν) μια ζωή «γεμάτη». Κατόρθωσαν, μάλιστα, να αντέξουν ακόμα και στη μεγαλύτερη «τρικυμία» που μπορεί να βιώσει ένας γονιός, αυτή της απώλειας του παιδιού του, παίρνοντας, όπως λένε, δύναμη ο ένας από τον άλλον. Αυτό, όπως τονίζουν, είναι και το «μυστικό» για να αντέξει κάποιος σε συνθήκες δύσκολες: μαζί με την υπομονή και την επιβεβλημένη -ιδιαίτερα σε συνθήκες κορονοϊού- πειθαρχία στα μέτρα που λαμβάνονται αυτό τον καιρό για την προστασία της δημόσιας υγείας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ