Κινήσεις μέσω των οποίων θωρακίζεται η θέση της Ελλάδας, ανάμεσα στις χώρες που εφαρμόζουν τους πιο αυστηρούς και συστηματικούς ελέγχους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όσον αφορά τα υπολείμματα των φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα, πραγματοποιεί η χώρα μας.

Προς αυτή την κατεύθυνση το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων “τρέχει” ανελλιπώς εδώ και σχεδόν μια τριακονταετία, από το 1996, το εθνικό πρόγραμμα ελέγχου, το οποίο υλοποιείται από τις Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) και τα Περιφερειακά Κέντρα Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου (ΠΚΠΦΠ&ΦΕ).

“Η προστασία του καταναλωτή είναι αδιαπραγμάτευτη. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εργάζεται καθημερινά για κάτι που αφορά όλους μας: την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία του καταναλωτή. Οι έλεγχοι που πραγματοποιούμε σε όλη την αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης τροφίμων αποδεικνύουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των προϊόντων που φτάνουν στο τραπέζι των πολιτών είναι απολύτως ασφαλή”, δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης.

Σύμφωνα με τον ίδιο “οι καταναλωτές στην Ελλάδα μπορούν να αισθάνονται σίγουροι και προστατευμένοι, καθώς ό,τι κρίνεται επικίνδυνο δεν φτάνει ποτέ στην αγορά ή ανακαλείται άμεσα. Η Ελλάδα όχι μόνο συμμορφώνεται, αλλά βρίσκεται στην πρωτοπορία της Ευρώπης όσον αφορά τους ελέγχους, αποδεικνύοντας ότι η ασφάλεια των τροφίμων μας είναι κορυφαία προτεραιότητα”.

Οι έλεγχοι και τα αποτελέσματα

Σύμφωνα με τα στοιχεία, κάθε χρόνο συλλέγονται περίπου 3.500 δείγματα από λαχαναγορές, supermarket, λαϊκές αγορές, οπωροπωλεία, αποθήκες και συνοριακούς σταθμούς. Οι αναλύσεις γίνονται στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο στην Αθήνα και στο ΠΚΠΦΠ & ΦΕ Θεσσαλονίκης, με χρήση προηγμένων μεθόδων.

Για το 2024 αναλύθηκαν συνολικά 3.759 δείγματα από τις αρμόδιες αρχές της χώρας. Από αυτά, τα 2.652 δείγματα ήταν εγχώρια (70,5%), 153 δείγματα προέρχονταν από χώρες της ΕΕ (4,1%) και 921 δείγματα προέρχονταν από Τρίτες Χώρες (δηλαδή από χώρες εκτός ΕΕ) (24,5%), ενώ η προέλευση 33 δειγμάτων ήταν αδιευκρίνιστη (0,9%).

Από supermarket λήφθηκαν 1.189 δείγματα, από λαϊκές αγορές 691 δείγματα, από τους συνοριακούς σταθμούς ελέγχων 558 δείγματα, σε σημεία διαλογής / μεταποίησης 451 δείγματα, σε καταστήματα λιανικής διάθεσης (περιλαμβάνονται οπωροπωλεία, minimarket, καταστήματα ξηρών καρπών, κτλ) 344 δείγματα κ.α.

Από αυτά που αναλύθηκαν το 46,95%, δεν περιείχαν ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Στο υπόλοιπο 53,05% των συνολικών δειγμάτων εντοπίστηκαν υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων, εντός όμως των ευρωπαϊκών ορίων ασφαλείας. Μόλις το 3,24% χαρακτηρίστηκε μη συμμορφούμενο και το 0,96% δυνητικά επικίνδυνο για την υγεία.

Η θετική εικόνα συνεχίζεται και το 2025. Στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου ελέγχθηκαν 1.621 δείγματα, με τη μεγάλη πλειονότητα να κρίνεται απολύτως ασφαλής. Οι ελάχιστες παραβάσεις αντιμετωπίστηκαν άμεσα με πρόστιμα, ανακλήσεις προϊόντων και επανελέγχους.

Εντατικότεροι έγιναν οι έλεγχοι κατά το μήνα Ιούλιο. Πραγματοποιήθηκαν 271 δειγματοληψίες, εκ των οποίων 49 στα σύνορα και 222 στην εσωτερική αγορά. Το 63% των προϊόντων ήταν ελληνικής προέλευσης και το 37% εισαγόμενα.

Συνολικά εντοπίστηκαν 14 δείγματα με μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες και 10 υπερβάσεις των ευρωπαϊκών ορίων. Τέσσερα από αυτά τα δείγματα κρίθηκαν με πιθανή επικινδυνότητα για την υγεία, μεταξύ των οποίων σταφύλια από Αλβανία, κατεψυγμένες πιπεριές από Κίνα, κεράσια από Ελλάδα και φασόλια από Μπενίν.

Οι κυρώσεις

Οι “καμπάνες” που προβλέπεται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων είναι ιδιαιτέρως αυστηρές.

Συγκεκριμένα για μικρές παραβάσεις το πρόστιμο ξεκινά από τα 1.000 και φτάνει έως 5.000 ευρώ, για μεσαίες και σοβαρές από 5.000 έως 30.000 ευρώ, ενώ για επικίνδυνα προϊόντα τα πρόστιμα φτάνουν έως και τις 60.000 ευρώ, συνοδευόμενα από κατασχέσεις και καταστροφή φορτίων.

Όπως προκύπτει από στοιχεία από το ΥΠΑΑΤ, μόνο το 2025 έχουν ήδη επιβληθεί πρόστιμα ύψους 202.000 ευρώ.

Σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) για το 2023 το 96,3% των δειγμάτων βρέθηκε εντός των νομίμων ορίων και περίπου το 2% χαρακτηρίστηκε μη συμμορφούμενο, η Ελλάδα για το 2024 καταγράφει ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό μη συμμόρφωσης (3,24%).

Τέλος, η χώρα μας πραγματοποιεί σε αναλογία με τον πληθυσμό περισσότερους ελέγχους από τον μέσο όρο της ΕΕ, στοιχείο που αναδεικνύει τον αυξημένο βαθμό εποπτείας και την έμφαση που δίνεται στην προστασία του καταναλωτή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στις 21 Αυγούστου 2025 μία ομάδα πεζοπόρου τμήματος (GFFF), αποτελούμενη από 20 δασοκομάντος των Ειδικών Μονάδων Δασικών Επιχειρήσεων (ΕΜΟΔΕ) ετοιμάζεται να αναχωρήσει από την Ελευσίνα για να συνδράμει στις σφοδρές πυρκαγιές που ήταν σε εξέλιξη στην Αστούριας της Ισπανίας.

Τα έμπειρα στελέχη της 1ης ΕΜΟΔΕ επιβιβάζονται στο C-27 με τελικό προορισμό το Genestoso. Εκεί θα βρεθούν μαζί με τους Ισπανούς συναδέλφους τους για πέντε ημέρες δίνοντας μάχη ώστε να σώσουν το χωριό την ώρα που οι φλόγες πλησίαζαν απειλητικά τα πρώτα σπίτια. Επικεφαλής τους ο 28χρονος υποπυραγός, Νικόλαος Παΐσιος, που από την Βορειοδυτική Ισπανία βρέθηκε στα έδρανα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εκπροσωπώντας όλη την ελληνική αποστολή και καταχειροκροτήθηκε από τους ευρωβουλευτές όταν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. έκανε ειδική αναφορά στους Έλληνες δασοκομάντος που επιχείρησαν στα δύσκολα πύρινα μέτωπα της Αστούριας.

«Ήταν μια στιγμή τιμής και συγκίνησης. Η αναφορά της κ. φον ντερ Λάιεν δεν αφορούσε μόνο εμάς που ήμασταν στην Ισπανία, αλλά όλους τους Έλληνες πυροσβέστες και τους δασοκομάντος των 21 Ειδικών Μονάδων που δίνουν μάχες σε όλη τη χώρα. Την ώρα που μιλάμε, μια άλλη αποστολή της ΕΜΟΔΕ βρίσκεται στην Κορσική, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος προεγκατάστασης. Συνεχίζουμε με αίσθημα καθήκοντος την αποστολή μας που είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής, των περιουσιών και του περιβάλλοντος», αναφέρει ο κ. Παΐσιος μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Όπως εξηγεί η αποστολή στην Αστούριας ήταν μια εμπειρία σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. «Υψηλές θερμοκρασίες, δυνατοί άνεμοι, πολύ εύφλεκτη βλάστηση και βουνά που έφταναν τα 2000 μέτρα, κάνοντας την πρόσβαση και τον συντονισμό ακόμα πιο δύσκολα», σημειώνει ενώ προσθέτει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για εκείνους ήταν η ταχύτητα με την οποία εξαπλωνόταν η φωτιά. «Έπρεπε να κινηθούμε γρήγορα, οργανωμένα και με απόλυτη συγκέντρωση για να προστατεύσουμε τα χωριά και να περιορίσουμε τις ζημιές στο δάσος», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Καθώς οι φλόγες είχαν φτάσει πολύ κοντά στα πρώτα σπίτια οι Έλληνες δασοκομάντος σε πλήρη συντονισμό με τους Ισπανούς έστησαν άμεσα γραμμές άμυνας γύρω από το χωριό προκειμένου να τον προστατεύσουν και να το σώσουν. Οι στιγμές εκείνες όπως περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΟΕ ήταν από τις «πιο κρίσιμες της αποστολής». «Οι φλόγες είχαν φτάσει πολύ κοντά στα πρώτα σπίτια και ξέραμε ότι δεν υπήρχε περιθώριο για λάθη. Σε πλήρη συντονισμό με τους Ισπανούς, στήσαμε άμεσα γραμμές άμυνας γύρω από το χωριό και ταυτόχρονα μπήκαν στη μάχη τα εναέρια και επίγεια μέσα. Χρησιμοποιήσαμε ακόμα και τη μέθοδο της κατάκαυσης για να δημιουργήσουμε ένα ”τείχος” προστασίας. Δουλέψαμε ασταμάτητα, με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα, παρότι οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Η στιγμή που καταλάβαμε ότι το χωριό είχε σωθεί ήταν απερίγραπτη, νιώσαμε τεράστια ανακούφιση και μεγάλη περηφάνια», επισημαίνει ο κ. Παΐσιος.

Όσα διαδραματίστηκαν κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στην Ισπανία θα μείνουν χαραγμένα για πάντα στη μνήμη τους αλλά και στην καρδιά τους καθώς όπως σημειώνει ο υποπυραγός, η υποδοχή των Ισπανών τους συγκίνησε πραγματικά. «Οι Ισπανοί συνάδελφοι μας αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή, σα να ήμασταν δικοί τους άνθρωποι. Μας έδειξαν εμπιστοσύνη και σεβασμό για τη δουλειά μας. Οι κάτοικοι δεν θα ξεχάσω ποτέ πώς μας ευχαριστούσαν, πολλοί με δάκρυα στα μάτια. Αυτές οι στιγμές σου μένουν μέσα σου και σου δίνουν δύναμη να συνεχίζεις», σημειώνει.

Αναφορικά με τις μεθόδους που ανέπτυξαν και τις ομοιότητες που εντόπισαν στις συνθήκες σε Ελλάδα και Ισπανία ο κ. Παΐσιος τονίζει ότι υπήρχαν αρκετές ομοιότητες ενώ υπογραμμίζει ότι οι κοινές ευρωπαϊκές εκπαιδεύσεις τους έχουν δώσει μια κοινή «γλώσσα» στο πεδίο. «Και στις δύο χώρες η φωτιά εκμεταλλεύεται τον άνεμο και τις πλαγιές για να εξαπλωθεί γρήγορα. Το τοπίο και η βλάστηση ήταν πολύ κοντά σε αυτό που συναντάμε στην Ελλάδα, κάτι που μας βοήθησε. Χρησιμοποιήσαμε τις γνωστές μεθόδους: αντιπυρικές ζώνες, κατάκαυση, εναέριες ρίψεις και φυσικά τις επίγειες επιχειρήσεις. Οι Ισπανοί κινήθηκαν με τον ίδιο τρόπο και αυτό έκανε τη συνεργασία μας πιο εύκολη. Είναι φανερό ότι οι κοινές ευρωπαϊκές εκπαιδεύσεις μάς έχουν δώσει μια κοινή «γλώσσα» στο πεδίο», εξηγεί.

Τέλος ο κ. Παΐσιος επισημαίνει ότι οι φωτιές στο πέρασμα των χρόνων έχουν αλλάξει καθώς έχουν γίνει πιο έντονες και πιο απρόβλεπτες.

«Είναι πιο έντονες, εξαπλώνονται πιο γρήγορα και είναι πιο απρόβλεπτες από παλιά. Η κλιματική αλλαγή κάνει τα καλοκαίρια πιο ζεστά και ξηρά, με αποτέλεσμα η αντιπυρική περίοδος να μεγαλώνει. Αυτό σημαίνει φωτιές που απειλούν πολύ πιο άμεσα τις κοινότητες. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντική η συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο και οι κοινές ασκήσεις· μόνο έτσι βελτιώνουμε συνεχώς την ετοιμότητα και την αποτελεσματικότητά μας», καταλήγει.

ΦΩΤΟ EPA/RONALD WITTEK
ΑΠΕ-ΜΠΕ