Στα είδη διατροφής, στη στέγαση και στις μεταφορές καταναλώνουν τα περισσότερα οι πολίτες της χώρας, σύμφωνα με την έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών 2024 από την ΕΛΣΤΑΤ. Παράλληλα, τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας έχουν ως εξής:

-Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές, το 2024, ανήλθε στα 20.694,48 ευρώ (1.724,54 το μήνα), καταγράφοντας αύξηση 3,6%, σε τρέχουσες τιμές σε σχέση με το 2023.

-Το 50% των νοικοκυριών δαπανούν περισσότερα από 1.338 ευρώ το μήνα.

-Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία δαπανούν το 17,1% του προϋπολογισμού τους, κατά μέσο όρο, για ενοίκιο.

-Το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 55,9% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 24,7%.

-Η υψηλότερη μέση ετήσια δαπάνη καταγράφηκε στην περιφέρεια Αττικής και ανήλθε σε 24.363,24 ευρώ, ενώ η χαμηλότερη στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος και ανήλθε σε 14.214,96 ευρώ.

-Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών το 2024 εμφανίζεται μειωμένη κατά 16,6% σε σύγκριση με το 2008.

-Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές, το 2024, ανήλθε σε 20.694,48 ευρώ (1.724,54 ευρώ το μήνα), καταγράφοντας ετήσια αύξηση 3,6% σε σχέση με το 2023 (1.663,82 ευρώ). Σε σταθερές τιμές, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών αυξήθηκε σε ποσοστό 1% ή 213,55 ευρώ, λόγω της επίδρασης του πληθωρισμού, σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του 2024 που ήταν 2,6%.

-Η μέση ετήσια δαπάνη για κάθε άτομο, το 2024, ανήλθε στα 8.740,20 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 3,7% (310,68 ευρώ ετησίως) σε σύγκριση με το 2023 (8.429,52 ευρώ).

   Βασικές διαπιστώσεις:

-Το μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών του μέσου προϋπολογισμού των νοικοκυριών, σε τρέχουσες τιμές, αφορά:

*στα είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά (20,7%),

*στη στέγαση (14,4%) και

*στις μεταφορές (13,3%), ενώ το μικρότερο μερίδιο των δαπανών (2,2%) αντιστοιχεί στην ασφάλεια και τις οικονομικές υπηρεσίες.

Η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση δαπανών των νοικοκυριών, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα (2023), παρουσιάζεται στις ομάδες:

*αναψυχή και πολιτισμός (13,5%),

*ένδυση και υπόδηση (9,5%) και

*εστιατόρια, καφενεία και ξενοδοχεία (6,5%),

ενώ μείωση 1,1% καταγράφεται στα διαρκή αγαθά και τις επικοινωνίες.

Όσον αφορά στις δαπάνες για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα (2023), παρατηρείται αύξηση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (τρέχουσες τιμές), στα παρακάτω είδη:

*έλαια και λίπη (12,6%),

*ψάρια (9,3%),

*φρούτα (4,8%),

*ζάχαρη, μαρμελάδες, μέλι, σιρόπια, σοκολάτα (4,5%),

*μεταλλικά νερά, αναψυκτικά, χυμοί φρούτων και λαχανικών (3,6%),

*λαχανικά (3,3%),

*κρέας (3%), και

*καφές, τσάι και κακάο (2,8%).

ενώ μείωση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (τρέχουσες τιμές), παρατηρείται στα παρακάτω είδη:

*λοιπά είδη διατροφής (11,9%),

*γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (1,7%), και

*αλεύρι, ψωμί, δημητριακά (0,8%).

Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές δαπανούν κατά μέσο όρο 1.296,41 ευρώ τον μήνα, ενώ αυτά που διαμένουν σε αστικές περιοχές 1.821,26 ευρώ. Επομένως, τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές δαπανούν, κατά μέσο όρο, 28,8% λιγότερο από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αστικές περιοχές.

Τα νοικοκυριά που διαμένουν στην περιφέρεια Αττικής δαπανούν, κατά μέσο όρο, το 117,7% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της χώρας, ενώ αυτά που διαμένουν στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας το 68,7% αυτής.

Το 2024, σε σύγκριση με το 2023, τα νοικοκυριά που διαμένουν στην περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας αύξησαν τις δαπάνες τους, κατά μέσο όρο 9,8%, ενώ αυτά που διαμένουν στην περιφέρεια Πελοποννήσου κατά 1,4%.

Στις περισσότερες κατηγορίες της ομάδας ειδών διατροφής και οινοπνευματωδών ποτών παρατηρούνται μειώσεις, ως εξής:

*ελαιόλαδο 13,9%,

*αυγά 5,6%,

*οινοπνευματώδη ποτά 5,5%,

*τσιγάρα 4,2%,

*ψωμί, είδη αρτοποιίας 3,7%,

*γάλα 3,6%,

*φρούτα 1,7%,

*λαχανικά 0,8%,

*τυρί 0,6%.

Η μέση μηνιαία ποσότητα αυξήθηκε στις παρακάτω κατηγορίες της ομάδας ειδών διατροφής και οινοπνευματωδών:

*ψάρια 6,2%,

*γιαούρτι 3,6%,

*ζυμαρικά 0,7%,

*ρύζι 0,5%,

*κρέας 0,4%.

Η μέση μηνιαία ποσότητα ενέργειας που καταναλώνεται στην κύρια κατοικία, παρουσίασε αύξηση σε:

*ηλεκτρική ενέργεια 8,3%,

και μείωση σε:

*στερεά καύσιμα (καυσόξυλα, πελλέτες, πυρήνας κ.λπ.) 16,2%,

*φυσικό αέριο 14,8%,

*υγρά καύσιμα 8,3%,

*υγραέριο 0,1%.

Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι τα νοικοκυριά διαθέτουν:

*Τηλεόραση έγχρωμη: 98,8%

*Κινητό τηλέφωνο: 95,8%

*Σταθερό τηλέφωνο: 87,2%

*Προσωπικό ηλεκτρονικό υπολογιστή με πρόσβαση στο διαδίκτυο: 80,2%

*Επιβατηγό αυτοκίνητο ΙΧ, τουλάχιστον ένα: 69%

*Πλυντήριο πιάτων: 42,1%

  *Καταψύκτη: 34,7%

*Δεύτερη κατοικία: 16,1%

  *Κλειστό χώρο στάθμευσης: 13,5%

και χρησιμοποιούν την κεντρική θέρμανση (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.λπ.) ως κύρια πηγή θέρμανσης σε ποσοστό 56,2%.

Κατά 10,4% αυξήθηκε το ποσοστό των νοικοκυριών που διαθέτουν πλυντήριο πιάτων, ενώ μείωση 1,8% καταγράφηκε στο ποσοστό των νοικοκυριών που χρησιμοποιούν την κεντρική θέρμανση (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.λπ.) ως κύρια πηγή θέρμανση.

Το 43,1% των νοικοκυριών χρησιμοποιούν τρία δωμάτια, ενώ το 57,6% διαβιεί σε κατοικία με εμβαδόν από 61 έως 100 τετραγωνικά μέτρα (τ.μ.).

Ποσοστό 94,6% των νοικοκυριών χρησιμοποιούν ηλεκτρική κουζίνα για το μαγείρεμα, ενώ το 0,8% των νοικοκυριών δεν μαγειρεύει.

Το 36,6% των νοικοκυριών χρησιμοποιούν καλοριφέρ πετρελαίου για θέρμανση και το 18,4% φυσικό αέριο, ενώ το 0,4% των κατοικιών των νοικοκυριών δεν διαθέτει θέρμανση.

Το 78,9% των νοικοκυριών χρησιμοποιεί συσκευή κλιματισμού (air condition) για ψύξη, ενώ το 18,2% των κατοικιών των νοικοκυριών δεν διαθέτει ψύξη.

Το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης (αγορές, τρέχουσες τιμές) του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού είναι 5,68 φορές μεγαλύτερο από το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης του φτωχότερου 20% του πληθυσμού (5,64 για το 2023). Ο δείκτης μειώνεται στο 4,38, όταν συμπεριληφθούν στην καταναλωτική δαπάνη οι τεκμαρτές δαπάνες (τελική καταναλωτική δαπάνη)- (4,43 για το 2023).

Τα νοικοκυριά του φτωχότερου 20% του πληθυσμού αύξησαν τις δαπάνες τους σε σχέση με το 2023 κατά 4,8%, ενώ τα νοικοκυριά του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού κατά 5,4%.

Το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης για είδη διατροφής των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 33,5% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 12,7%.

Η μέση μηνιαία ισοδύναμη δαπάνη των φτωχών νοικοκυριών εκτιμάται στο 32,2% των δαπανών των μη φτωχών νοικοκυριών. Τα φτωχά  νοικοκυριά δαπανούν το 33,7% του μέσου προϋπολογισμού τους σε είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, ενώ τα μη φτωχά το 19,7%.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το κόστος (67%) και η ασφάλεια των τροφίμων (61%) αποτελούν τους κύριους παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά τροφίμων των καταναλωτών στην Ελλάδα, ενώ αντίστοιχα στην Ευρώπη, το κόστος (60%) και η γεύση (51%) έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Τα ευρήματα αυτά προέρχονται από το Ειδικό Ευρωβαρόμετρο του 2025 για την ασφάλεια των τροφίμων στην ΕΕ, που δημοσιοποίησε ο ΕΦΕΤ.

Με βάση συνεντεύξεις, που πραγματοποιήθηκαν δια ζώσης με 26.370 άτομα σε ολόκληρη την Ε.Ε., το διάστημα 26 Μαρτίου έως 22 Απριλίου 2025, η έρευνα παρουσιάζει μια εικόνα του τρόπου με τον οποίο οι Ευρωπαίοι επιλέγουν τα τρόφιμα, τον βαθμό ευαισθητοποίησης και ενδιαφέροντος τους για την ασφάλεια των τροφίμων, τις ανησυχίες τους, τις πηγές πληροφόρησης για θέματα ασφάλειας τροφίμων αλλά και τον βαθμό εμπιστοσύνης τους σε αυτές. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) διεξάγει την έρευνα κάθε 3 χρόνια και τα αποτελέσματα αφορούν τον μέσο όρο μεταξύ των 27 κρατών μελών της ΕΕ. Σε πολλά από αυτά τα ζητήματα, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών και μεταξύ κοινωνικο-δημογραφικών κατηγοριών (π.χ. ηλικιακές ομάδες, επίπεδο εκπαίδευσης, εισόδημα νοικοκυριού).

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το ποσοστό των Ευρωπαίων πολιτών που δηλώνουν ότι γνωρίζουν τη λειτουργία του συστήματος ασφάλειας τροφίμων της ΕΕ έχει αυξηθεί κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες από το 2022. Ολοένα και αυξανόμενος αριθμός Ευρωπαίων έχει ακούσει για συγκεκριμένα θέματα ασφάλειας τροφίμων, με πιο γνωστά από αυτά να είναι τα πρόσθετα τροφίμων (71%) και τα φυτοφάρμακα (67%). Αξιοσημείωτες αυξήσεις παρατηρήθηκαν στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τις ασθένειες των ζώων (65%, αύξηση 5 ποσοστιαίων μονάδων), τα μικροπλαστικά στα τρόφιμα (63%, αύξηση 8 ποσοστιαίων μονάδων) και τις τροφικές δηλητηριάσεις (62%, αύξηση 5 ποσοστιαίων μονάδων).

Ο Εκτελεστικός Διευθυντής της EFSA, Nikolaus Kriz, δήλωσε: «Τα νέα στοιχεία για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων στην ΕΕ είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά για την EFSA και πολλούς εταίρους μας σε όλη την Ευρώπη», ενώ η Barbara Gallani, επικεφαλής επικοινωνίας και συνεργασιών στην EFSA, δήλωσε: «Είναι θετικό το γεγονός ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι στην ΕΕ έχουν εμπιστοσύνη στην ασφάλεια των τροφίμων τους».

Τα αποτελέσματα του Ευρωβαρόμετρου συνοδεύονται από ξεχωριστές αναφορές για καθένα από τα 27 κράτη μέλη.

Ακολουθούν βασικά συμπεράσματα από τις απαντήσεις των Ελλήνων ερωτηθέντων:

-Το κόστος των τροφίμων απασχολεί τους Έλληνες σε μεγάλο ποσοστό (67%) καθιστώντας το τον κύριο παράγοντα που επηρεάζει τις αποφάσεις για την αγορά τροφίμων, ακολουθούμενο από την ασφάλεια των τροφίμων (61%) και την γεύση (57%). Στο Ευρωβαρόμετρο του 2022, ο τρίτος βασικός παράγοντας ήταν η περιεκτικότητα σε θρεπτικές ουσίες, σηματοδοτώντας μια μετατόπιση. Σε γενικές γραμμές όμως, τόσο η περιεκτικότητα (44%) σε θρεπτικές ουσίες όσο και η προέλευση (41%) εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο.

– Οι Έλληνες καταναλωτές ενδιαφέρονται για την ασφάλεια των τροφίμων σε συντριπτικό ποσοστό (98%), έναντι του μέσου όρου των Ευρωπαίων καταναλωτών (72%).

– Τα θέματα ασφάλειας τροφίμων για τα οποία έχουν ακούσει σχετικά και τους απασχολούν περισσότερο είναι τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα (62%) τα πρόσθετα στα τρόφιμα ή τα ποτά (54%), οι τροφικές δηλητηριάσεις από φαγητό,ποτό που έχει μολυνθεί από βακτήρια, ιούς και παράσιτα (43%) και τα κατάλοιπα αντιβιοτικών, ορμονών ή στεροειδών στο κρέας (42%).

– Σχεδόν 1 στους 2 (49%) ενδιαφέρεται εξίσου για την υγιεινή διατροφή και για τους κινδύνους από τα τρόφιμα.

– Η κύρια πηγή πληροφόρησης των Ελλήνων καταναλωτών για τους κινδύνους από τα τρόφιμα είναι η τηλεόραση, σε ποσοστό 62%, ενώ ακολουθούν οι συζητήσεις με συγγενείς, φίλους, γείτονες ή συναδέλφους (60%), το διαδίκτυο (53%) και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και άλλα ιστολόγια (50%).

– Σχεδόν 9 στους 10 ερωτηθέντες εμπιστεύονται τους γιατρούς (89%) και τους πανεπιστημιακούς ή επιστήμονες δημόσιων φορέων (87%) για πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους για τα τρόφιμα.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν την σπουδαιότητα της ασφάλειας των τροφίμων και τον κομβικό ρόλο του ΕΦΕΤ σε αυτά τα θέματα, ο οποίος, βάσει των αρμοδιοτήτων του, υλοποιεί σημαντικό ελεγκτικό έργο στην τροφική αλυσίδα και παρέχει έγκυρη και έγκαιρη πληροφόρηση στο καταναλωτικό κοινό.

ΑΠΕ-ΜΠΕ