Χαιρετισμός του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη σε ημερίδα του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ για την αντιμετώπιση των Στρατηγικών Αγωγών ενάντια στη δημόσια συμμετοχή (SLAPPs)
Ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Κύριε Υπουργέ, κύριε Γενικέ Γραμματέα, κυρία Πρόεδρε, αγαπητά μέλη της ΕΣΗΕΑ και του Διοικητικού Συμβουλίου και του Μορφωτικού Ιδρύματος. Αξιότιμες και αξιότιμοι προσκεκλημένοι, αγαπητές και αγαπητοί δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι στον Τύπο, δεν θα εκφωνήσω την ομιλία την οποία είχαμε προετοιμάσει. Πρώτον, γιατί σέβομαι τον χρόνο και ακολουθώ και το παράδειγμα της Προέδρου και δεύτερον, γιατί βρίσκομαι σε έναν χώρο που μετά από σχεδόν τρία χρόνια, που έχω την τιμή να υπηρετώ αυτό το χαρτοφυλάκιο, νιώθω αρκετά οικείο.
Όχι γιατί κάθε φορά που έρχομαι εδώ, η υποδοχή που μου επιφυλάσσει η αγαπητή Πρόεδρος, είναι θερμή, το αντίθετο θα έλεγα, είναι ίσως η πιο διεκδικητική Ένωση και η ΕΣΗΕΑ, αλλά και αντίστοιχα οι υπόλοιπες Ενώσεις σε όλη την Ελλάδα και ο κύριος Τριανταφύλλου, σε πανελλαδικό επίπεδο. Αλλά πολλές φορές, όσο πιο διεκδικητικός είναι κάποιος, τόσο πιο μεγάλο είναι το αποτέλεσμα. Θέλω να προβώ σε κάποιες παραδοχές δημοσίως, γιατί η δημόσια έκθεση κάποιων δεδομένων δεσμεύει και εμάς τους πολιτικούς, αλλά το κυριότερο και το σύνολο των ανθρώπων που πρέπει να πάρει κάποιες πρωτοβουλίες.
Πριν από περίπου 1,5 χρόνο, όταν εισηγήθηκα το πρώτο νομοσχέδιο στη Βουλή ως Υφυπουργός αρμόδιος για τον Τύπο, πέραν των αρμοδιοτήτων του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, έκανα κάτι που δεν συνηθίζεται. Παρουσίασα όλο το χρονοδιάγραμμα για τα επόμενα νομοσχέδια της διετίας, δηλαδή της δεύτερης διετίας, της δεύτερης τετραετίας της Κυβέρνησης. Τότε το νομοσχέδιο ήταν για τα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου και είχα πει, ότι θέλω μέχρι το τέλος της τετραετίας να περάσουμε ένα νομοσχέδιο για την ΕΡΤ και τους εργαζόμενους σε αυτήν, που είχαν να δουν την οποιαδήποτε αλλαγή 13 χρόνια, τη ρύθμιση των περιφερειακών καναλιών.
Το πρώτο από τα δύο ψηφίστηκε, το δεύτερο ψηφίζεται εντός των επόμενων δύο εβδομάδων, έχει περάσει από διαβούλευση και τη ρύθμιση των ραδιοφώνων, των αδειών δηλαδή των ραδιοφωνικών σταθμών που φιλοδοξούμε να το περάσουμε από το επόμενο Υπουργικό Συμβούλιο, ούτως ώστε να κλείσει ένας κύκλος νομοθέτησης, που λύνει εκκρεμότητες 30 ετών. Το έκανα αυτό για να δεσμευτώ δημοσίως, γιατί η λογοδοσία για να υπάρχει, πρέπει να υπάρχει και δέσμευση χρονοδιαγράμματος. Ακριβώς λοιπόν ενώπιόν σας, μαζί με τον κ. Μπούγα, θέλω να σας πω κάποια πράγματα.
Πρώτον, είναι ανάγκη, πέραν της ευρωπαϊκής οδηγίας, να προστατεύσουμε κάθε εργαζόμενη και κάθε εργαζόμενο στον Τύπο από καταχρηστικές πρακτικές. Δεν είναι μόνο το ζήτημα των αγωγών. Είναι και το ζήτημα των απειλών, είναι και το ζήτημα των επιθέσεων. Γι’ αυτό και έχουμε προβεί σε μια σειρά από πρωτοβουλίες που θωρακίζουν το δημοσιογραφικό λειτούργημα. Μία είναι η συζήτηση για τα SLAPPs, θα τα πει τα περισσότερα ο κ. Μπούγας. Ολοκληρώνουμε ουσιαστικά μια σειρά από πρωτοβουλίες. Είμαστε η Κυβέρνηση που κατήργησε το αδίκημα της απλής δυσφήμισης, μια νομική βάση, που ουσιαστικά υπήρχε για πολλές από αυτές τις αγωγές. Είναι άλλο πράγμα η συκοφαντική δυσφήμιση, που το αντίθετο κανένας δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί να καταργηθεί. Και είναι άλλο πράγμα η απλή δυσφήμιση, που στην ελληνική έννομη τάξη ως αδίκημα δεν υπάρχει, μετά από νομοθέτηση του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της δικής μας Κυβέρνησης.
Είναι το Κέντρο Ασφάλειας Δημοσιογράφων. Κάτι το οποίο μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα δημοφιλές, όμως είναι μια πρακτική που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ως βέλτιστη πρακτική για όλη την υπόλοιπη Ευρώπη. Είναι η Task Force για την ασφάλεια των δημοσιογράφων και βέβαια όλες οι πρωτοβουλίες που πήραμε, όταν μαζί με το Γενικό Γραμματέα πήραμε την απόφαση, το πρώτο κράτος της Ευρώπης, να εφαρμόσουμε τον EMFA, δηλαδή τον European Media Freedom Act, είναι ο Κανονισμός για την ασφάλεια και την προστασία των δημοσιογράφων. Διατάξεις ήδη έχουν ψηφιστεί από το τελευταίο νομοσχέδιο. Αλλά δεν είναι μόνο το ζήτημα της ασφάλειας. Είναι και το ζήτημα της ενδυνάμωσης των δημοσιογράφων. Και εδώ έρχεται η ΕΣΗΕΑ και τα αιτήματά της που γίνονται πράξη.
Δεν ξέρουν πάρα πολλοί, αλλά μέχρι και πριν από λίγα χρόνια, είτε μία εφημερίδα τηρούσε στοιχειώδεις προβλέψεις σεβασμού των εργαζόμενων, δημοσιογράφων και μη, είτε τους πλήρωνε στην ώρα της και αντίστοιχα εφημερίδα και ιστοσελίδα, είτε τους απασχολούσε και σε ένα και σε άλλο μέσο με τον ίδιο μισθό, έπαιρνε κανονικά κρατική χρηματοδότηση. Κανείς δεν το ήλεγχε αυτό, κανείς δεν επέβαλε κάποιες υποτυπώδεις έστω κυρώσεις. Ήρθαμε ως Κυβέρνηση και νομοθετήσαμε τα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου και κάναμε μία γενναία παραδοχή, βάζοντας μία κόκκινη γραμμή με το χθες.
Κανείς πλέον δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους «γαλέρας» και στο όνομα της λειτουργίας ενός ομίλου να χρησιμοποιεί έναν δημοσιογράφο, έναν cameraman, έναν τεχνικό, έναν διοικητικό υπάλληλο σε ένα κανάλι, σε μια εφημερίδα, σε έναν ραδιοφωνικό σταθμό με τον ίδιο ακριβώς μισθό, χωρίς να σέβεται τις διατάξεις του εργατικού δικαίου και όλα τα υπόλοιπα, τα οποία προβλέπονται από την ελληνική νομοθεσία. Όποιος δεν τα πληροί αυτά, τα πολύ αυστηρά και λογικά όμως κριτήρια, που συνδιαμορφώσαμε με τις Ενώσεις, πάρα πολύ απλά είναι εκτός Μητρώου και δεν μπορεί να πάρει ούτε ένα ευρώ από κρατική διαφήμιση.
Θα μπορούσα να σας μιλάω για ώρες για τις πρωτοβουλίες μας, όμως θέλω να καταλήξω στο επίδικο ζήτημα της σημερινής ημερίδας και μιλάω και ως έχων αυτή την ιδιότητα, την εξαιρετικά εφήμερη πολιτική ιδιότητα, όπως όλες οι πολιτικές θέσεις, αλλά και την επαγγελματική μου ιδιότητα. Εδώ πολύ κοντά ήταν και το πρώτο δικηγορικό γραφείο που άνοιξα, πριν από λίγα χρόνια.
Ξέρετε πολλές φορές πηγαίνουμε στο ένα άκρο και άλλες φορές πηγαίνουμε στο άλλο άκρο, η ουσία όμως βρίσκεται πολλές φορές κάπου στη μέση. Συμφωνούμε ότι είναι απαράδεκτο οποιοσδήποτε να χρησιμοποιεί την ιδιότητά του για να εκφοβίσει, είτε με ένα οποιοδήποτε μέσο, πολύ παραπάνω, κάνοντας κατάχρηση του ρόλου της Δικαιοσύνης. Γι’ αυτό και προβαίνουμε σε όλες αυτές τις πρωτοβουλίες και όλα όσα θα σας πει ο κ. Μπούγας, όμως, να ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα:
Πρώτον, κανένας πολίτης δεν είναι ανώτερος ή κατώτερος από οποιονδήποτε άλλον. Κάθε πολίτης θα μπορεί να είναι εν δυνάμει ενάγων και προφανώς εν δυνάμει εναγόμενος, αντιστοίχως μηνυτής ή μηνυόμενος.
Καμία νομοθεσία δεν πρέπει να απαγορεύσει από έναν συμπολίτη μας να κινηθεί στη Δικαιοσύνη, όταν θεωρεί ότι ο οποιοσδήποτε, είτε είναι δημοσιογράφος, είτε όχι, βλάπτει την τιμή και την υπόληψή του, είτε τον συκοφαντεί, είτε τον υβρίζει, είτε διαπράττει οποιοδήποτε άλλο αδίκημα. Αυτό που προσθέτουμε είναι ένα ακόμα φίλτρο στην προδικαστική διερεύνηση μιας αγωγής. Ούτως ή άλλως ήδη υπάρχουν φίλτρα στην ελληνική έννομη τάξη για να προχωρήσει, να «περπατήσει» νομικά, όπως λένε οι συνάδελφοι δικηγόροι μία αγωγή, πρέπει να προηγηθεί ένα εξώδικο που να γνωστοποιείς στο άλλο μέρος, γιατί θεωρείς ότι πρέπει να κατατεθεί μία αγωγή. Άρα ουσιαστικά η συνέχιση της υπόθεσης αυτής έχει και μία αποδοχή του δόλου αυτού που έχει γραφτεί.
Επίσης, εάν μια αγωγή απορριφθεί για τον οποιονδήποτε λόγο, ειδικά αν απορριφθεί επί της ουσίας, ο ενάγων θα κληθεί κατά πάσα πιθανότητα να πληρώσει ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό, γιατί πάρα πολύ απλά ταλαιπώρησε τον εναγόμενο και τον οδήγησε σε αυτή τη διαδικασία.
Αυτά δεν τα λέω για να υπερασπιστώ τις καταχρηστικές αγωγές, ούτως ή άλλως είμαι μέρος της ομάδας που εφαρμόζει μια σειρά από διατάξεις που δεν είχαμε δει ολόκληρες δεκαετίες. Τα λέω, όμως, γιατί ζούμε στη χώρα όπου ο πολιτικός διάλογος γίνεται σε πάρα πολλές περιπτώσεις με όρους υποκρισίας. «Διαλέγουμε» για το θέμα που θα μιλήσουμε, πληθυντικός ευγενείας είναι, απευθύνεται στο υπόλοιπο πολιτικό σύστημα. «Διαλέγουμε» τους δημοσιογράφους για τους οποίους θα διαμαρτυρηθούμε. «Διαλέγουμε» τα θέματα τα οποία θα σηκώσουμε.
Πριν από λίγες ημέρες, από τη μια μέρα στην άλλη, ένας δημοσιογράφος αντικαταστάθηκε από ένα κεντρικό δελτίο ειδήσεων περιφερειακού καναλιού. Ως Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κάνω, όπως οφείλω, δύο φορές την εβδομάδα ενημερώσεις πολιτικών συντακτών. Όπως έχετε διαπιστώσει, δεν βάζω φίλτρα, φράγματα, περιορισμούς. Δέχομαι όλες τις ερωτήσεις, όπως έχω, το ξαναλέω, καθήκον και είμαι και ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος που οι ενημερώσεις μου έχουν κρατήσει περισσότερο από οποιουδήποτε άλλου, είναι και η επικαιρότητα, είναι και η θεματολογία και είναι και η διάθεση των δημοσιογράφων να επιτελέσουν το καθήκον τους. Δεν δέχτηκα ούτε μία ερώτηση για αυτό, ενώ υπάρχει και μία δήλωση η οποία αφήνει κάποιες αιχμές. Εγώ δεν πιστεύω ότι ο ρόλος των πολιτικών, των δημοσιογράφων είναι να είναι δικαστές ή εισαγγελείς, αλλά να συμφωνήσουμε ότι όπως αυτό δεν πρέπει να συμβαίνει σε μία περίπτωση που δεν υπάρχουν αποδείξεις, δεν πρέπει να συμβαίνει και σε καμία άλλη περίπτωση.
Κλείνω με μία προσωπική εμπειρία και ένα προσωπικό βίωμα. Όταν ξεκίνησα να εργάζομαι ως ασκούμενος δικηγόρος στο δικηγορικό γραφείο που ήμουν τότε, το είπα και στο φόρουμ που διοργανώσαμε κατά του τοξικού λόγου και της παραπληροφόρησης, είχε έναν εκ των εμπλεκόμενων σε ένα από εκείνα τα περιβόητα μεγάλα σκάνδαλα του Βατοπεδίου, το γνωστό εκείνο που είχε ξεκινήσει ως ένα πολύ μεγάλο σκάνδαλο. Ο άνθρωπος αυτός λοιδορήθηκε, του ασκήθηκε ποινική δίωξη και κάποια χρόνια μετά εξεδόθη βούλευμα απαλλακτικό, επί της ουσίας απαλλακτικό. Η παραπομπή του φιλοξενήθηκε σε δεκάδες πρωτοσέλιδα, όπως και των υπόλοιπων τότε κατηγορούμενων, γιατί είχε ασκηθεί ποινική δίωξη για κάποιους. Η απαλλαγή του ήταν μονόστηλο, γνωστή ιστορία, την έχουμε ζήσει και όσοι από εσάς την έχετε ζήσει, καλύπτετε αυτό το ρεπορτάζ, το δικαστικό και οι συνάδελφοί σας και όσοι από εμάς έχουμε υπάρξει στις δικαστικές αίθουσες. Αυτή δυστυχώς είναι μια ιστορία που επαναλαμβάνεται.
Εγώ λοιπόν τί λέω; Εγώ λέω ότι όσο πρέπει να τρέξουμε διατάξεις οι οποίες προστατεύουν τη δημοσιογραφική έρευνα, την κριτική, το δημοσιογραφικό λειτούργημα, να θωρακίσουμε τον Τύπο, άλλο τόσο πρέπει να εναρμονιστούμε με το 2026, το 2030, το 2050 και πάει λέγοντας. Ζούμε σε μια εποχή, όπου η χρήση του διαδικτύου έχει δημιουργήσει ανεξέλεγκτους κινδύνους. Πίσω από ανώνυμα προφίλ που δεν ελέγχονται, όπως μια εφημερίδα, ένα Μέσο το οποίο έχει ταυτοποιηθεί και βρίσκεται στο Μητρώο, ένα κανάλι έχει πάρει άδεια και έχει πληρώσει για αυτήν ή ένας ραδιοφωνικός σταθμός, αποκαλύπτονται «τέρατα», τα οποία κατά πάσα πιθανότητα ή πολλές φορές δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα, αλλά επηρεάζουν την κοινή γνώμη και απειλούν ακόμα και τα εθνικά συμφέροντα.
Άρα, όπως έχει επισημάνει ο Πρωθυπουργός, όσο σημαντικές είναι αυτές οι νομοθετικές πρωτοβουλίες, άλλο τόσο σημαντικό είναι να θωρακίσουμε τους ανθρώπους που απευθυνόμαστε και την πληροφορία που δέχονται, με πρωτοβουλίες, όπως αυτό που πολλές φορές έχω πει, την ταυτοποίηση κάθε χρήστη στο διαδίκτυο, ούτως ώστε πίσω από κάθε προφίλ να ξέρει η κάθε πλατφόρμα αν θέλει να λειτουργεί εντός ευρωπαϊκού πλαισίου, ποιός κρύβεται, ποιό είναι το όνομά του, ποιά είναι η ταυτότητά του και αν διαπραχθεί κάποιο ποινικό αδίκημα και το κρίνει αυτό η Δικαιοσύνη, το επόμενο δευτερόλεπτο να ξέρουμε ποιός είναι αυτός. Σας ευχαριστώ πολύ.
