Η ιστορία με τη δέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών του προέδρου της ΓΣΕΕ και τους ελέγχους για υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων, δεν είναι απλώς μια δικαστική εξέλιξη. Είναι μια υπόθεση με αναπόφευκτο πολιτικό βάρος. Και αυτό το βάρος πέφτει σχεδόν εξ ολοκλήρου στο ΠαΣοΚ.
Ο Γιάννης Παναγόπουλος δεν είναι ένα τυχαίο πρόσωπο. Είναι σχεδόν είκοσι χρόνια πρόεδρος της ΓΣΕΕ, ταυτισμένος πλήρως με τον «πράσινο ήλιο» από τα χρόνια της απόλυτης κυριαρχίας του ΠαΣοΚ. Πρόσωπο εμβληματικό, συνδικαλιστής-σύμβολο μιας εποχής όπου κόμμα, κράτος και συνδικάτα λειτουργούσαν σε στενή – συχνά ασφυκτική – διαπλοκή.
Η αστραπιαία αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη, με την αναστολή – ουσιαστικά διαγραφή – της κομματικής του ιδιότητας, δεν δείχνει να παράγει θετικό πολιτικό αποτέλεσμα. Αντιθέτως, σε πολλούς μοιάζει περισσότερο με κίνηση πανικού παρά με πράξη θεσμικής καθαρότητας.
Όλο και περισσότεροι – παρά τις προφανείς και μεγάλες διαφορές – θυμούνται την υπόθεση Τσοχατζόπουλου. Το 2012, η αποκάλυψη εκείνης της υπόθεσης δεν τραυμάτισε απλώς το ΠαΣοΚ, το κατακρήμνισε εκλογικά και ηθικά. Ήταν το τελειωτικό χτύπημα σε ένα κόμμα που ήδη «αιμορραγούσε» κοινωνικά. Θυμούνται και την υπόθεση Καϊλή…
Και σαν να μην έφτανε αυτό, η υπόθεση Παναγόπουλου «έσκασε» λίγο μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, το οποίο επίσης κουβαλούσε έντονο «πασοκικό» χρώμα. Στο συλλογικό υποσυνείδητο, τέτοιες υποθέσεις δεν αξιολογούνται απομονωμένα. Συσσωρεύονται. Δημιουργούν αφήγημα. Και το αφήγημα που επανέρχεται είναι αυτό ενός παλιού συστήματος εξουσίας που, παρά τις αλλαγές προσώπων και ηγεσιών, δείχνει ανίκανο να αποκοπεί από τις πιο σκοτεινές του πρακτικές.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι εξελίξεις λειτουργούν σαν …«κουφέτο» σε όσους εμπορεύονται τον αντισυστημισμό. Σε πολιτικούς σχηματισμούς περιθωριακούς, πρόχειρους, συχνά επικίνδυνους, που όμως βρίσκουν πρόσφορο έδαφος κάθε φορά που το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα αυτοϋπονομεύεται. Όσο το ΠαΣοΚ – και συνολικά το παλιό πολιτικό προσωπικό – αδυνατεί να πείσει ότι άλλαξε ουσιαστικά, τόσο αυτοί θα εμφανίζονται ως δήθεν εναλλακτική.
Δεν μπορώ να γνωρίζω αν η υπόθεση Παναγόπουλου θα αποτελέσει τη χαριστική βολή για το ΠαΣοΚ. Ούτε αν θα έχει άμεσο και μετρήσιμο εκλογικό κόστος. Όμως εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με «μικρομεσαία» στελέχη ή με πολιτικούς φτωχοδιάβολους ή … «γαλάζιες ακρίδες» που έλεγε ο Ανδρουλάκης. Έχουμε να κάνουμε με κορυφαίο δημόσιο πρόσωπο, με εμβληματικό «πασόκο», με μια φιγούρα που ενσάρκωνε τη συνέχεια και την αντοχή ενός ολόκληρου μοντέλου εξουσίας. Ένα πρόσωπο με μεγαλύτερο ειδικό πολιτικό βάρος ακόμη κι από υπουργούς!
Κι αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.
Το ΠαΣοΚ προσπαθεί εδώ και χρόνια να πείσει ότι είναι κάτι νέο, κάτι διαφορετικό, κάτι καθαρότερο. Όμως κάθε φορά που μια τέτοια υπόθεση έρχεται στο φως, το παρελθόν επιστρέφει βίαια και ακυρώνει το αφήγημα της ανανέωσης. Δεν αρκεί η διαγραφή ενός ονόματος για να διαγραφεί μια εποχή.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι τι θα αποδείξει η Δικαιοσύνη. Αυτό είναι δουλειά των θεσμών. Το πολιτικό πρόβλημα του ΠαΣοΚ είναι ότι η υπόθεση που ερευνάται αφορά κορυφαίο στέλεχος του και θυμίζει διάφορα… Τραυματικά!
