Για πρώτη φορά στη χώρα μας, οι μαθητές συμμετέχουν στο σχεδιασμό των σχολείων και των προαυλίων τους, χάρη στο συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση πρόγραμμα NEW EPOCH, στο πλαίσιο του οποίου, τρία σχολικά κτίρια στο Δήμο Κηφισιάς θα αναβαθμιστούν ενεργειακά.
Και πώς φαντάζονται τα παιδιά τα σχολεία τους; Αυτό κλήθηκαν να ανακαλύψουν οι εταίροι-φορείς του προγράμματος, που διοργάνωσαν μια σειρά εργαστηρίων συμμετοχικού σχεδιασμού, με τη συμμετοχή μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων από το Β’ Νηπιαγωγείο Ν. Ερυθραίας, το 4ο Δημοτικό Κηφισιάς και το 2ο Λύκειο-Λύρειο Διδακτήριο, που συμμετέχουν στο NEW EPOCH.
Ακούγοντας τους πραγματικούς χρήστες των σχολικών κτιρίων
Αν και ο βασικός στόχος του προγράμματος είναι η μετατροπή των τριών σχολικών κτιρίων σε Κτίρια Θετικού Ενεργειακού Ισοζυγίου, μέσω ριζικής ενεργειακής αναβάθμισης βάσει των αρχών του Παθητικού Κτιρίου, το όραμά του εκτείνεται και πέρα από την ενεργειακή απόδοση.
Στόχος των εργαστηρίων συμμετοχικού σχεδιασμού, που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές Μαΐου, ήταν να μπουν στο επίκεντρο της ανακαίνισης των σχολείων, οι ίδιοι οι χρήστες, δηλαδή οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί. Κάτι τέτοιο είναι ασυνήθιστο για την ελληνική πραγματικότητα, καθώς όσοι χρησιμοποιούν τους δημόσιους χώρους, σπάνια καλούνται να πουν την άποψή τους και τις ιδέες τους. Και αυτό ακριβώς σκοπεύει να αλλάξει το NEW EPOCH.
Κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων, που σχεδιάστηκαν ως διαδραστικές και δημιουργικές συνεδρίες, τα παιδιά εξέφρασαν μέσω ζωγραφιών, φωτογραφιών και παιχνιδιού, τις σκέψεις, τις ανάγκες και τα όνειρά τους για τα σχολεία τους. Οι μαθητές συγκεντρώθηκαν γύρω από πίνακες με ερωτήματα όπως:
- Τι σας αρέσει στο σχολείο σας;
- Τι δεν σας αρέσει στο σχολείο σας;
- Πώς φαντάζεστε το ιδανικό σχολείο;
Τα παιδιά κλήθηκαν να γράψουν, να ζωγραφίσουν και να συζητήσουν πώς τα σχολεία τους θα μπορούσαν να γίνουν πιο πράσινα, ασφαλή και ενδιαφέροντα. Τα εργαστήρια έδειξαν ότι οι μαθητές θέλουν σχολεία μέσα στα οποία νιώθουν άνετα, ασφαλείς και συνδεδεμένοι με τη φύση, καθώς όλοι ζήτησαν:
- Περισσότερους χώρους πρασίνου & δέντρα
- Βελτιωμένη θερμική άνεση
- Περισσότερους χώρους για αθλητισμό & υπαίθριες δραστηριότητες.
- Απομάκρυνση μη ασφαλών σημείων όπου συμβαίνουν συχνά ατυχήματα
Παρόμοιο συμμετοχικό εργαστήριο διοργανώθηκε και με τους γονείς, που έκαναν πολύτιμες παρατηρήσεις σχετικά με την άνεση, την ασφάλεια και τις καθημερινές ανάγκες των παιδιών εντός του σχολικού χώρου.
Οι συζητήσεις ανέδειξαν την κοινή επιθυμία για πιο υγιή, πιο πράσινα, πιο ασφαλή και πιο φιλόξενα σχολεία, τόσο για τους μαθητές όσο και για την ευρύτερη κοινότητα. Τα παραπάνω ευρήματα ενισχύουν τη σημασία του συμμετοχικού σχεδιασμού των σχολείων όχι απλώς ως τεχνικές υποδομές, αλλά ως περιβάλλοντα που υποστηρίζουν την ευημερία, τη δημιουργικότητα και τη μάθηση.
“Ευκαιρία ολιστικής αναβάθμισης”
“Ουσιαστική ευκαιρία ολιστικής αναβάθμισης” χαρακτήρισε τον ανασχεδιασμό των σχολείων η Μαργαρίτα Κυανίδου, Αρχιτέκτων Μηχανικός & Ιδρύτρια του γραφείου ONUS Architecture Studio, που επιμελείται τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, και τόνισε: “Επαναπροσδιορίζουμε τη μορφή των κτιρίων με βάση την ενεργειακή τους απόδοση, ενώ μετατρέπουμε τις αυλές σε ζωτικούς χώρους μάθησης, παιχνιδιού και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Μέσα από την ενίσχυση του πρασίνου, την εξωστρέφεια των σχολικών μονάδων και τη σύνδεσή τους με την κοινότητα, στόχος είναι η δημιουργία σχολείων πιο βιώσιμων, ανοιχτών και συνδεδεμένων με την καθημερινότητα της πόλης και των παιδιών της”.
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Παλλαντζάς, Φυσικός Κτιρίων, Ερευνητής ΕΜΠ & Υπεύθυνος Εκπαίδευσης του ΕΙΠΑΚ, σημείωσε ότι “Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί συμμετέχουν ενεργά στον επανασχεδιασμό ενός δημόσιου σχολείου, μετατρέποντας τη σχολική κοινότητα από απλό χρήστη σε συνδημιουργό του χώρου. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται στον πυρήνα του New European Bauhaus: βιώσιμοι, όμορφοι και συμπεριληπτικοί χώροι που σχεδιάζονται μαζί με τους ανθρώπους που τους ζουν καθημερινά”.
Επαναπροσδιορίζοντας το σχεδιασμό των δημοσίων σχολείων στην Ελλάδα
Μία από τις σημαντικότερες πτυχές των εργαστηρίων είναι η ευρύτερη πολιτισμική αλλαγή. Στην Ελλάδα, τα δημόσια σχολικά κτίρια σπάνια σχεδιάζονται μέσω διεπιστημονικών διαδικασιών, που ενσωματώνουν την αρχιτεκτονική, την περιβαλλοντική ψυχολογία, το σχεδιασμό τοπίου, την ευεξία και την εκπαιδευτική εμπειρία.
Το NEW EPOCH φιλοδοξεί να επανεξετάσει αυτή την προσέγγιση. Ενσωματώνοντας τον συμμετοχικό σχεδιασμό στη μεθοδολογία ανακαίνισης, το έργο επιδιώκει να αποδείξει ότι τα σχολικά κτίρια πρέπει να σχεδιάζονται μαζί με τις κοινότητές τους. Παράλληλα με την υψηλή ποιότητα εσωτερικού αέρα και την εξαιρετική θερμική άνεση, οι σχολικές αυλές και οι εξωτερικοί χώροι είναι επίσης σημαντικοί για χαλάρωση, έμπνευση, αλληλεπίδραση και επαφή με τη φύση.
Γιατί τα πραγματικά βιώσιμα σχολεία είναι τα σχολεία που σχεδιάζονται μαζί με τους ανθρώπους που τα χρησιμοποιούν κάθε μέρα.
Λίγα λόγια για το NEW EPOCH
Στον πυρήνα του, το πρόγραμμα είναι βαθιά ευθυγραμμισμένο με τις αξίες της πρωτοβουλίας του Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus (NEB), που προωθεί τη βιωσιμότητα, τη συμπερίληψη και την αισθητική μέσω του συνεργατικού και ανθρωποκεντρικού σχεδιασμού. Το NEW EPOCH αναγνωρίζει ότι η μετάβαση προς κλιματικά ουδέτερα σχολεία δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της τεχνολογικής καινοτομίας, αλλά και μέσω της ενεργού συμμετοχής των ανθρώπων που βιώνουν αυτούς τους χώρους καθημερινά.
Οι φορείς-εταίροι του έργου που υλοποίησαν τη συγκεκριμένη δράση είναι το Ελληνικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου, το ONUS Architecture Studio, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή και το Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών με το συντονισμό της Κύριας Δημοτικής Αρχής του έργου, το Δήμο Κηφισιάς. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης ο Αναπτυξιακός Οργανισμός Κηφισιάς, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης, η Premium Consulting, η domx, η Easy Green και η Electra Energy Cooperative.
Το έργο NEW EPOCH, αρ. GA έργου EUI03-242, συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια της πρωτοβουλίας European Urban Initiative-Innovative Actions.
NewEpoch.gr | Facebook | Instagram | LinkedIn
