Λουδίας: Παρέμβαση Μ. Χουρδάκη για νερό, καλλιέργειες και δημόσια υγεία. Ποιος πήρε τις συσκευασίες και ποιος έλεγξε τι άφησαν πίσω;

Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τα συναρμόδια Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Υγείας καταθέτει ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, για την ανεξέλεγκτη απόρριψη συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην περιοχή του Λουδία, στον Δήμο Χαλκηδόνος.

Μετά τη δημοσιοποίηση του περιστατικού έγινε γνωστό ότι οι συσκευασίες δεν βρίσκονταν πλέον στο σημείο πριν από την προγραμματισμένη επιχείρηση απομάκρυνσής τους. Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, παραμένει: καταγράφηκαν εγκαίρως οι συσκευασίες, ελέγχθηκαν για υπολείμματα επικίνδυνων ουσιών και εξετάστηκε το έδαφος και το νερό πριν χαθούν κρίσιμα στοιχεία; 

Με την κοινοβουλευτική παρέμβαση ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις για τον χαρακτηρισμό των αποβλήτων, την ταυτοποίηση τυχόν δραστικών ουσιών, τη διενέργεια δειγματοληψιών, την απόσταση του σημείου από τον Λουδία, αρδευτικά δίκτυα, γεωτρήσεις και υδροληψίες, καθώς και για την πιθανή έκθεση όσων ήρθαν σε επαφή με τις συσκευασίες. Ζητείται ακόμη να αποσαφηνιστεί εάν το οργανωμένο σύστημα συλλογής λειτουργούσε πράγματι στον Δήμο Χαλκηδόνος και ποια διοικητική διαδικασία κινήθηκε για την απόδοση ευθυνών, εφόσον εντοπιστεί υπαίτιος.

Ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης δήλωσε:

«Η προστασία της δημόσιας υγείας δεν εξαντλείται στην απομάκρυνση όσων φαίνονται. Όταν συσκευασίες φυτοπροστατευτικών βρίσκονται δίπλα σε καλλιέργειες και σε μια περιοχή άμεσα συνδεδεμένη με το υδάτινο και αρδευτικό δίκτυο του Λουδία, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν τι ακριβώς συνέβη, τι ελέγχθηκε και με ποια επιστημονικά δεδομένα. Αν οι συσκευασίες απομακρύνθηκαν πριν από την επίσημη καταγραφή τους, το κράτος οφείλει να εξηγήσει ποια στοιχεία διασώθηκαν και πώς θα αποκλειστεί με αξιοπιστία ενδεχόμενη επιβάρυνση. Δεν ζητάμε κινδυνολογία. Ζητάμε έλεγχο, διαφάνεια και πρόληψη. Σε θέματα νερού, τροφίμων και δημόσιας υγείας, το “δεν γνωρίζουμε” δεν μπορεί να αποτελεί τελική απάντηση.»

Η Ερώτηση – ΑΚΕ ζητά παράλληλα την κατάθεση των εκθέσεων αυτοψίας, φωτογραφικού και γεωχωρικού υλικού, αποτελεσμάτων τυχόν εργαστηριακών εξετάσεων, στοιχείων για τις δραστικές ουσίες και εγγράφων του ΕΟΑΝ και των αρμόδιων υπηρεσιών για τη λειτουργία και την πραγματική κάλυψη του συστήματος συλλογής στη Θεσσαλονίκη. Στόχος της παρέμβασης είναι μία σαφής και ελέγξιμη απάντηση: ελέγχθηκε επαρκώς το περιστατικό και τι συγκεκριμένα γίνεται ώστε να μην επαναληφθεί.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Αθήνα, 24 Σεπτεμβρίου 2026

Προς:

1. Τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου
2. Τον Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Μαργαρίτη Σχοινά
3. Τον Υπουργό Υγείας, κ. Σπυρίδωνα – Άδωνι Γεωργιάδη

Θέμα: «Ανεξέλεγκτη απόρριψη κενών συσκευασιών φυτοπροστατευτικών στον Λουδία – Διασφάλιση στοιχείων, χαρακτηρισμός των αποβλήτων και περιβαλλοντική και υγειονομική διερεύνηση»

Κύριοι Υπουργοί,

Στις 27 Αυγούστου 2026 δημοσιοποιήθηκε η ύπαρξη μεγάλου αριθμού κενών συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων σε ανεξέλεγκτο χώρο απόρριψης στην περιοχή του Λουδία, στον Δήμο Χαλκηδόνος Θεσσαλονίκης, σε γειτνίαση με καλλιεργούμενες εκτάσεις[1]. Οι συσκευασίες καταγράφηκαν διάσπαρτες ή συσσωρευμένες στο έδαφος μαζί με άλλα απορρίμματα.

Σύμφωνα με μεταγενέστερες δημοσιευμένες πληροφορίες, ο Δήμος Χαλκηδόνος προχώρησε σε καταγγελία προς τις αρμόδιες αρχές και σχεδίαζε επιχείρηση απομάκρυνσης. Πριν όμως από την πραγματοποίησή της, οι συγκεκριμένες συσκευασίες φέρεται να μην βρίσκονταν πλέον στο σημείο. Από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ποιος τις απομάκρυνε, πότε και υπό ποιες συνθήκες, ούτε εάν είχε προηγηθεί πλήρης υπηρεσιακή καταγραφή του σημείου, των συσκευασιών και της κατάστασής τους.

Η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη σημαντικότερη τη διασφάλιση του διαθέσιμου αποδεικτικού και επιστημονικού υλικού. Πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν πριν ή αμέσως μετά την απομάκρυνση πραγματοποιήθηκε επίσημη αυτοψία, φωτογραφική και γεωχωρική καταγραφή, απογραφή των συσκευασιών και των ετικετών τους ή δειγματοληψία από το έδαφος στο οποίο αυτές βρίσκονταν. Διαφορετικά, περιορίζεται σημαντικά η δυνατότητα εξακρίβωσης τόσο της προέλευσης των υλικών όσο και της ενδεχόμενης περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Κρίσιμο είναι επίσης το ζήτημα του ορθού χαρακτηρισμού των αποβλήτων. Κατά τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων, οι πλαστικές συσκευασίες υπάγονται στον κωδικό 15 01 02, ενώ οι συσκευασίες που περιέχουν κατάλοιπα επικίνδυνων ουσιών ή έχουν μολυνθεί από αυτές υπάγονται στον κωδικό 15 01 10*[2].

Η διάκριση αυτή δεν είναι τυπική, αλλά επηρεάζει άμεσα τις απαιτήσεις συλλογής, μεταφοράς και διαχείρισης.

Παράλληλα, η υπ’ αριθ. ΥΠΕΝ/ΔΔΑ/121122/1762/2025 ΚΥΑ (Β΄ 5953) προβλέπει οργανωμένο σύστημα επιστροφής των κενών πλαστικών συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων, τήρηση των ελάχιστων απαιτήσεων διαχείρισης, μακροσκοπικό έλεγχο κατά την παραλαβή και καταγραφή της παράδοσης. Ο φορέας ΣΣΕΔ οφείλει να γνωστοποιεί τα συνεργαζόμενα σημεία συλλογής, ενώ η ίδια απόφαση προβλέπει ότι, μέχρι την ανάπτυξη του συστήματος σε όλη την επικράτεια, οι σχετικές υποχρεώσεις εφαρμόζονται στις περιοχές όπου δραστηριοποιείται φορέας ΣΣΕΔ σύμφωνα με το επιχειρησιακό του σχέδιο[3].

Ως εκ τούτου, για το συγκεκριμένο περιστατικό πρέπει να εξακριβωθεί εάν οι ανεξέλεγκτα απορριφθείσες συσκευασίες είχαν υποστεί την προβλεπόμενη διαχείριση, εάν υπήρχαν υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων και εάν ήταν δυνατός ο ασφαλής χαρακτηρισμός τους ως μη επικίνδυνων αποβλήτων. Η κατάσταση δεν μπορεί να συναχθεί μόνο από το γεγονός ότι οι συσκευασίες εμφανίζονταν κενές.

Αντίστοιχα, η περιβαλλοντική διερεύνηση πρέπει να βασίζεται στην ακριβή θέση της απόθεσης. Το ευρύτερο σύστημα του Λουδία συνδέεται με αγροτικές και υδάτινες δραστηριότητες, ενώ η περιοχή Δέλτα Αξιού–Λουδία–Αλιάκμονα περιλαμβάνει εκτάσεις με ειδικό καθεστώς περιβαλλοντικής προστασίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο σημείο βρίσκεται κατ’ ανάγκη εντός προστατευόμενης περιοχής· καθιστά όμως αναγκαίο να προσδιοριστούν οι ακριβείς γεωγραφικές συντεταγμένες του και η σχέση του με την κοίτη του ποταμού, αρδευτικές διώρυγες, γεωτρήσεις, υδροληψίες και τυχόν ζώνες Natura 2000, Ramsar ή άλλου καθεστώτος προστασίας[4].

Επιπλέον, η επιλογή των κατάλληλων εργαστηριακών αναλύσεων προϋποθέτει, στο μέτρο του δυνατού, γνώση των ουσιών που ενδέχεται να υπήρχαν στις συσκευασίες. Συνεπώς, πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν καταγράφηκαν οι εμπορικές ονομασίες, οι ετικέτες ή οι δραστικές ουσίες των προϊόντων και εάν τα στοιχεία αυτά αξιοποιήθηκαν ή πρόκειται να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό τυχόν δειγματοληψιών.

Η διάσταση της δημόσιας υγείας δεν περιορίζεται μόνο στην πιθανή επιβάρυνση εδάφους ή υδάτων. Αφορά επίσης ενδεχόμενη έκθεση όσων ήρθαν σε άμεση επαφή με τις συσκευασίες κατά την απόθεση ή την απομάκρυνσή τους, ιδίως εάν δεν είναι γνωστό αν χρησιμοποιήθηκαν κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας, καθώς και την πιθανότητα έκθεσης μέσω νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση, ύδρευση ή άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες. Ο ΕΟΔΥ αναγνωρίζει στο πεδίο της περιβαλλοντικής υγείας την ανάγκη διερεύνησης και εκτίμησης της επίπτωσης χημικών περιβαλλοντικών παραγόντων μέσω εδάφους και υδάτων[5].

Τέλος, πέρα από τη διερεύνηση του συγκεκριμένου περιστατικού, πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν τον Αύγουστο του 2026 λειτουργούσε στην περιοχή του Δήμου Χαλκηδόνος το προβλεπόμενο δίκτυο του ΣΣΕΔ, ποια ήταν η πραγματική γεωγραφική του κάλυψη και ποιος φορέας είναι αρμόδιος για την άμεση ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών όταν συσκευασίες εντοπίζονται εκτός της οργανωμένης αλυσίδας συλλογής.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1. Ποια αρμόδια υπηρεσία κατέγραψε επισήμως το συγκεκριμένο σημείο πριν ή μετά την αναφερόμενη απομάκρυνση των συσκευασιών και ποια υπηρεσία έχει σήμερα την ευθύνη συντονισμού της διοικητικής και περιβαλλοντικής διερεύνησης; Έχει διασφαλιστεί επαρκές πραγματικό και τεχνικό υλικό ώστε η διερεύνηση να μπορεί να ολοκληρωθεί παρά την απομάκρυνση των συσκευασιών;
2. Έγινε επίσημος χαρακτηρισμός των συγκεκριμένων αποβλήτων κατά τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων και, εφόσον ναι, με ποιον κωδικό ΕΚΑ και βάσει ποιων στοιχείων; Ειδικότερα, διαπιστώθηκε εάν οι συσκευασίες πληρούσαν τις προβλεπόμενες απαιτήσεις καθαρισμού ή εάν έφεραν κατάλοιπα ή επιμόλυνση από επικίνδυνες ουσίες;
3. Έχει πραγματοποιηθεί ή προγραμματιστεί δειγματοληψία του εδάφους στο σημείο της απόθεσης και, όπου κριθεί επιστημονικά αναγκαίο, επιφανειακών ή υπόγειων υδάτων; Έχει προηγηθεί προσπάθεια ταυτοποίησης των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των δραστικών ουσιών από ετικέτες, φωτογραφικό υλικό ή άλλα διαθέσιμα στοιχεία, ώστε να προσδιοριστούν οι κατάλληλες παράμετροι εργαστηριακού ελέγχου; Εάν δεν κρίθηκαν αναγκαίοι οι σχετικοί έλεγχοι, ποια τεχνική ή επιστημονική αξιολόγηση τεκμηριώνει την απόφαση αυτή;
4. Έχει προσδιοριστεί η ακριβής γεωγραφική θέση της απόθεσης και η απόστασή της από την κοίτη του Λουδία, αρδευτικές διώρυγες, γεωτρήσεις, υδροληψίες ή άλλα σημεία άντλησης νερού; Έχει ελεγχθεί εάν το σημείο βρίσκεται εντός ή σε άμεση γειτνίαση με προστατευόμενη περιοχή Natura 2000, Ramsar, Εθνικό Πάρκο ή άλλη ζώνη προστασίας υδάτων και, εφόσον συντρέχει τέτοια περίπτωση, ποιες πρόσθετες ενέργειες ενεργοποιήθηκαν;
5. Έχει πραγματοποιηθεί υγειονομική εκτίμηση κινδύνου που να συνεκτιμά τόσο ενδεχόμενη έκθεση μέσω εδάφους ή νερού όσο και την άμεση έκθεση των προσώπων που χειρίστηκαν ή απομάκρυναν τις συσκευασίες; Ζητήθηκε η επιστημονική, εργαστηριακή ή επιχειρησιακή συνδρομή του ΕΟΔΥ ή άλλου αρμόδιου φορέα και, εφόσον προκύψει σχετικός κίνδυνος, ποια άμεσα μέτρα ενημέρωσης και προστασίας προβλέπεται να ληφθούν;
6. Κατά τον χρόνο του περιστατικού κάλυπτε ενεργό εγκεκριμένο ΣΣΕΔ τον Δήμο Χαλκηδόνος σύμφωνα με το επιχειρησιακό του σχέδιο και λειτουργούσαν στην περιοχή συμβεβλημένα σημεία συλλογής; Ποιος φορέας έχει την αρμοδιότητα να ενεργοποιεί και να συντονίζει τον διοικητικό μηχανισμό όταν εντοπίζονται κενές συσκευασίες φυτοπροστατευτικών προϊόντων εκτός του οργανωμένου συστήματος συλλογής; Εφόσον διαπιστώνονται κενά γεωγραφικής κάλυψης, ενημέρωσης ή εποπτείας, ποια συγκεκριμένα διορθωτικά μέτρα θα ληφθούν και εντός ποιου χρονοδιαγράμματος;
7. Έχει κινηθεί αρμοδίως διοικητική διαδικασία ελέγχου για τη συγκεκριμένη ανεξέλεγκτη απόθεση και, εφόσον ταυτοποιηθεί υπεύθυνο φυσικό ή νομικό πρόσωπο και διαπιστωθεί παράβαση, ποιο διοικητικό κυρωτικό πλαίσιο είναι εφαρμοστέο; Ποια υπηρεσία είναι αρμόδια για τη διαπίστωση της παράβασης και την επιβολή των προβλεπόμενων διοικητικών μέτρων, ανεξαρτήτως της τυχόν ποινικής διερεύνησης;

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Παρακαλούνται οι αρμόδιοι Υπουργοί, κατά λόγο αρμοδιότητας, να καταθέσουν στη Βουλή:

1. Κάθε έκθεση αυτοψίας, δελτίο συμβάντος, αναφορά, υπηρεσιακή διαβίβαση ή άλλο έγγραφο που αφορά τον εντοπισμό και τη μεταγενέστερη απομάκρυνση των συγκεκριμένων συσκευασιών, καθώς και κάθε διαθέσιμο φωτογραφικό ή οπτικοακουστικό υλικό, τοπογραφικό διάγραμμα, γεωγραφικές συντεταγμένες ή άλλη γεωχωρική καταγραφή που έχει περιέλθει στις αρμόδιες υπηρεσίες.
2. Κάθε απογραφή ή καταγραφή των συσκευασιών, των εμπορικών ονομασιών, των ετικετών, των δραστικών ουσιών ή άλλων αναγνωριστικών στοιχείων των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, καθώς και κάθε έγγραφο σχετικό με τον χαρακτηρισμό των αποβλήτων και τον κωδικό ΕΚΑ που τους αποδόθηκε ή εξετάστηκε να τους αποδοθεί.
3. Κάθε πρωτόκολλο δειγματοληψίας, έκθεση εργαστηριακής ανάλυσης ή τεχνική αξιολόγηση που αφορά το έδαφος του σημείου, επιφανειακά ή υπόγεια ύδατα ή άλλο σχετικό περιβαλλοντικό μέσο, συμπεριλαμβανομένων τυχόν εγγράφων με τα οποία κρίθηκε ότι δεν ήταν αναγκαία η διενέργεια τέτοιων ελέγχων.
4. Κάθε υπηρεσιακό χάρτη ή διαθέσιμο στοιχείο από το οποίο προκύπτει η σχέση του σημείου απόθεσης με την κοίτη του Λουδία, το αρδευτικό δίκτυο, γεωτρήσεις ή υδροληψίες και με τυχόν προστατευόμενες περιοχές ή ζώνες προστασίας υδάτων.
5. Κάθε υγειονομική εκτίμηση κινδύνου, γνωμοδότηση, οδηγία ή σχετική αλληλογραφία που έχει ανταλλαγεί ή περιέλθει στο Υπουργείο Υγείας, στην αρμόδια υπηρεσία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ή στον ΕΟΔΥ σχετικά με το συγκεκριμένο περιστατικό.
6. Τα έγγραφα του ΕΟΑΝ και των συναρμόδιων υπηρεσιών από τα οποία προκύπτουν, κατά την 27η Αυγούστου 2026, ο εγκεκριμένος φορέας ή οι εγκεκριμένοι φορείς ΣΣΕΔ που δραστηριοποιούνταν στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης, το εγκεκριμένο επιχειρησιακό τους σχέδιο ως προς τη γεωγραφική κάλυψη του Δήμου Χαλκηδόνος, καθώς και ο κατάλογος των ενεργών σημείων συλλογής στην περιοχή και οι ημερομηνίες ενεργοποίησής τους.
7. Τα διαθέσιμα συγκεντρωτικά στοιχεία που τηρούν ο ΕΟΑΝ, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ή άλλος αρμόδιος φορέας για τις ποσότητες κενών πλαστικών συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων που παραδόθηκαν στο οργανωμένο σύστημα στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης από την έναρξη εφαρμογής της ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΑ/121122/1762/2025 έως την τελευταία διαθέσιμη ημερομηνία, καθώς και τις εκθέσεις ελέγχου συμμόρφωσης του ΣΣΕΔ ή των σημείων συλλογής στην ίδια περιοχή.
8. Κάθε πράξη διαπίστωσης παράβασης, κλήση σε παροχή εξηγήσεων, πράξη επιβολής διοικητικής κύρωσης ή άλλο συναφές διοικητικό έγγραφο που έχει εκδοθεί για το συγκεκριμένο περιστατικό, εφόσον υφίσταται.

[1]  https://www.voria.gr/article/periballontiki-bomba-anexelegkti-enapothesi-adeion-doheion-fytofarmakon-se-homateri-ston

[2]  https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2015/2002/oj/eng

[3] https://www.elinyae.gr/sites/default/files/2025-11/5953b_2025.pdf

[4] https://necca.gov.gr/protateuomenes-perioxes/delta-axiou/

[5] https://www.eody.gov.gr/el/nosimata/mi-metadotika/perivallon-ygeia.html