Δεν ξέρω αν το πήρατε χαμπάρι, αλλά την ώρα που το ΚΚΕ διαδήλωνε στο Σύνταγμα για την Κούβα και το καθεστώς της, στην Αβάνα διαδηλωτές έσπαγαν τα γραφεία του κομμουνιστικού κόμματος!! Βλέπετε, οι ελλείψεις βασικών αγαθών και οι πολύωρες διακοπές του ηλεκτρικού ρεύματος έχουν γίνει καθεστώς στο ….κομμουνιστικό καθεστώς.
Η Κούβα, ζούσε επί χρόνια, λαμβάνοντας σχεδόν δωρεάν πετρέλαιο από τον δικτάτορα Μαδούρο. Κι όταν αυτό σταμάτησε από τον ενεργειακό αποκλεισμό που επέβαλλαν οι ΗΠΑ, επικαλούμενες «έκτακτη απειλή» σε βάρος της εθνικής τους ασφάλειας (λόγω των σχέσεων της Κούβας με Ιράν, Ρωσία και Κίνα), το νησί «πεινάει» πιο πολύ από την κανονικότητά του! Χώρια που έχει μεγεθυνθεί ο σεξουαλικός τουρισμός!
Το κουβανικό παρατηρητήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το2025, εκτίμησε ότι το 89% των Κουβανών ζει σε «ακραία» φτώχεια. Ο μέσος κρατικός μηνιαίος μισθός είναι 6.000 πέσος (295 ευρώ), την ώρα που (ενδεικτικά αναφέρω) δυο αυγά κοστίζουν 6 χιλιάδες πέσος, δηλαδή εννέα (9) ευρώ!!
Προς το παρόν, σωτηρία για τον λαό της Κούβας δεν είναι ο …κομμουνισμός, αλλά οι 4 εκατομμύρια Κουβανοί που ζουν εκτός του νησιού και στέλνουν εμβάσματα με διάφορους τρόπους. Βεβαίως, υπάρχουν κι οι επιχειρηματίες που ακμάζουν και πίνουν σαμπάνια, αλλά αυτοί βρίσκονται υπό την προστασία ή ανοχή του καθεστώτος. Άλλωστε, δίπλα τους, παιδιά ψάχνουν τροφή στα σκουπίδια!!
Να (ξανά)πούμε λοιπόν τα αυτονόητα. Είναι σχεδόν τελετουργικό: κάθε φορά που ένα καθεστώς που αυτοπροσδιορίζεται ως σοσιαλιστικό δείχνει τα ρήγματά του, εμφανίζονται οι γνώριμες εξηγήσεις. «Δεν εφαρμόστηκε σωστά». «Παραμορφώθηκε». «Προδόθηκε στην πορεία». Κάπου, λένε, υπάρχει ο αληθινός σοσιαλισμός — καθαρός, αμόλυντος, σαν μια υπόσχεση που δεν πρόλαβε ακόμη να πραγματοποιηθεί. Είναι μια παράξενη αναζήτηση. Σαν εκείνους τους παλιούς θαλασσοπόρους που ταξίδευαν προς έναν τόπο, όπου η στεριά υπήρχε μόνο ως ιδέα. Ο σοσιαλιστικός παράδεισος μοιάζει συχνά με μια χαμένη ήπειρο της πολιτικής φαντασίας: όλοι μιλούν γι’ αυτόν, αλλά κανείς δεν τον έχει δει.
Και έτσι, η πραγματικότητα της Κούβας μένει να αιωρείται ανάμεσα στον μύθο και στη σιωπή. Από τη μία πλευρά, η επανάσταση που κάποτε υποσχέθηκε αξιοπρέπεια και ισότητα! Από την άλλη, μια κοινωνία που επιβιώνει περισσότερο από συνήθεια παρά ουσιαστικά. Σαν μηχανή που συνεχίζει να δουλεύει επειδή κάποτε είχε αρκετή ορμή για να ξεκινήσει.
Όποιος έχει περπατήσει στους δρόμους της Αβάνας – ή έστω έχει διαβάσει τη μελαγχολική λογοτεχνία των συγγραφέων της – γνωρίζει αυτή τη διπλή εικόνα. Τα ξεθωριασμένα κτίρια, τα παλιά αυτοκίνητα που μοιάζουν με κινούμενα απομεινάρια μιας άλλης εποχής, και οι άνθρωποι που ζουν μέσα σε μια παράξενη ιστορική παύση. Σαν να έχει σταματήσει ο χρόνος κάπου στα μέσα του εικοστού αιώνα και από τότε να κυλά μόνο από αδράνεια.
Η επανάσταση, άλλωστε, είναι ένα δύσκολο ζώο. Μπορεί να γεννηθεί με πάθος, αλλά σπάνια γερνά με την ίδια ένταση. Συνήθως μετατρέπεται σε θεσμό, και οι θεσμοί έχουν την κακή συνήθεια να κουράζονται. Να επαναλαμβάνουν τα ίδια συνθήματα, ενώ η κοινωνία γύρω τους αλλάζει.
Κάπως έτσι μοιάζει σήμερα η κουβανική πραγματικότητα: ένα σύστημα που επιβιώνει περισσότερο από τη μνήμη του παρελθόντος παρά από την υπόσχεση του μέλλοντος. Οι γενιές που μεγάλωσαν με τις ιστορίες της επανάστασης λιγοστεύουν, και στη θέση τους έρχονται άνθρωποι που δεν θυμούνται τον μύθο — μόνο την καθημερινότητα.
Και η καθημερινότητα είναι απαιτητική και πεισματάρα. Δεν πείθεται εύκολα από θεωρίες. Μετριέται σε ώρες χωρίς ρεύμα, σε ουρές για τρόφιμα, σε μικρές αποδράσεις προς έναν κόσμο που φαίνεται πιο ανοιχτός από την άλλη πλευρά της θάλασσας.
Αν κάποτε αλλάξει αυτό το σύστημα – αν δηλαδή η ιστορία αποφασίσει να γυρίσει σελίδα – το πιο ενδιαφέρον δεν θα είναι ίσως η αλλαγή η ίδια, αλλά οι ερμηνείες που θα τη συνοδεύσουν. Οι αναλύσεις, οι θεωρητικές εξηγήσεις, οι ατέλειωτες συζητήσεις για το «πού έγινε το λάθος».
Η ιστορία έχει δείξει ότι οι ιδεολογίες σπάνια πεθαίνουν. Απλώς μετακινούνται. Επαναδιατυπώνονται. Ξαναγεννιούνται σε νέες μορφές, με νέα επιχειρήματα και νέες ελπίδες.
Κι έτσι, σύντομα η Κούβα δεν θα είναι το τελευταίο ρομαντικό σύμβολο μιας επανάστασης που γέρασε, οι δε Κουβανοί θα δουν πώς ζει ο κόσμος χωρίς να πεινά, ελεύθερος και με ηλεκτρικό ρεύμα…
Φοβάμαι δε, ότι ακόμη και τότε το ημέτερο ΚΚΕ θα διαδηλώνει υπέρ ενός νεκρού καθεστώτος και μιας πεθαμένης επανάστασης… Ο δε Τσίπρας θα κάνει πάρτυ στο μυαλό του, ενθυμούμενος τις μεγάλες του στιγμές, όταν εκφωνούσε τον επικήδειο του δικτάτορα Φιντέλ Κάστρο…
