Στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας και των ιδεοληψιών, η γνώση των Οικονομικών δεν αποτελεί το πιο σύνηθες γεγονός. Επιπλέον, κάθε απόπειρα κατανόησης βασικών εννοιών – όπως τι σημαίνει «έλλειμμα» ή πώς λειτουργεί ο πληθωρισμός – αντιμετωπίζεται περίπου ως ύποπτη τεχνοκρατική συνωμοσία.
Διότι, ως γνωστόν, στην ελληνική πραγματικότητα τα οικονομικά δεν είναι επιστήμη αλλά άποψη. Και μάλιστα ισχυρή άποψη, διαμορφωμένη συνήθως στο καφενείο, μεταξύ μιας παρτίδας τάβλι και μιας ανάλυσης για το πώς «αν ήμουν εγώ πρωθυπουργός, θα τα είχα λύσει όλα σε μια εβδομάδα».
Έτσι, ο Έλληνας μπορεί ταυτοχρόνως:
Α. να καταγγέλλει τη φοροδιαφυγή, αλλά να ζητάει «χωρίς απόδειξη να γίνει καλύτερη τιμή»,
Β. να θεωρεί ότι το κράτος σπαταλά, αλλά να πιστεύει ότι οι δικές του παροχές αποτελούν θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα,
Γ. να αγανακτεί με το δημόσιο χρέος, χωρίς να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ή γνώση για το ποιος το δημιουργεί ή πώς αποπληρώνεται.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το φαινόμενο της επιλεκτικής οικονομικής λογικής. Για παράδειγμα, όταν αυξάνονται οι τιμές, φταίνε «οι κακοί επιχειρηματίες». Όταν όμως αυξάνονται οι μισθοί χωρίς αντίστοιχη παραγωγή, αυτό θεωρείται αυτονόητη πρόοδος και όχι πιθανή συνταγή για νέα προβλήματα.
Φυσικά, υπάρχει και το διαχρονικό εθνικό σπορ: η ανακάλυψη απλών λύσεων σε σύνθετα προβλήματα. «Να φορολογηθούν οι πλούσιοι», «να κοπεί το χρήμα», «να τα βρούμε με όλους» ή και…σεισάχθεια που πρότεινε η Αριστερά! Προτάσεις που ακούγονται εξαιρετικές, μέχρι να τεθεί η ενοχλητική ερώτηση: «πώς ακριβώς;».
Κι αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τη γνώμη; Τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.
Επιπλέον, στο ελληνικό οικοσύστημα ιδεών, κάθε ιδεολογία διαθέτει τη δική της, απολύτως συνεκτική και πλήρως εφαρμόσιμη (τουλάχιστον στη θεωρία) εκδοχή οικονομίας.
Ας δούμε μερικά:
Σοσιαλισμός: Έχεις δυο αγελάδες, δίνεις τη μια στον γείτονά σου.
Κομμουνισμός: Έχεις δυο αγελάδες και το κόμμα/κυβέρνηση παίρνει και τις δυο και σου δίνει λίγο γάλα.
Φασισμός: Έχεις δυο αγελάδες, η κυβέρνηση παίρνει και τις δυο και σου πουλά λίγο γάλα.
Γραφειοκρατία: Έχεις δυο αγελάδες, η κυβέρνηση παίρνει και τις δυο, ψοφάει η μια, αρμέγει την άλλη και τελικά….ξινίζει το γάλα.
Λαϊκός Καπιταλισμός: Έχεις δυο αγελάδες, πουλάς τη μια, αγοράζεις έναν ταύρο, πολλαπλασιάζεις το κοπάδι και αναπτύσσεσαι. Εν συνεχεία, πουλάς το κοπάδι, αγοράζεις 2-3 σπίτια κι εισπράττεις ενοίκια…
Όμως, η Οικονομία είναι και ζήτημα που έχει εθνολογικά χαρακτηριστικά.
Στην Αμερικανική οικονομία, έχεις δυο αγελάδες, πουλάς τη μια κι αναγκάζεις την άλλη να παράγει γάλα που αντιστοιχεί σε τρεις! Όμως, αργότερα, προσλαμβάνεις εμπειρογνώμονες για ν’ αναλύσουν για ποιον λόγο ψόφησε η αγελάδα….
Στην ιταλική Οικονομία έχεις δυο αγελάδες, αλλά δεν ξέρεις πού είναι. Έτσι, κάνεις διάλειμμα για φαγητό και καφέ…
Στη ρωσική Οικονομία έχεις 2 αγελάδες, τις μετράς και μαθαίνεις ότι τελικά έχεις πέντε! Τις μετρά πάλι και μαθαίνεις ότι έχεις 42! Τις μετράς τρίτη φορά και τις βγάζεις…2! Μετά σταματάς να μετράς και ζητάς ένα ακόμη μπουκάλι βότκα…
Στην Οικονομία της Βόρειας Κορέας, έχεις 2 αγελάδες, 200 ανθρώπους να την αρμέγουν, ισχυρίζεσαι ότι εξασφαλίζεις πλήρη απασχόληση κι υψηλή παραγωγικότητα, ενώ ταυτοχρόνως συλλαμβάνεις το δημοσιογράφο που το ανακοίνωσε….
Στην ινδική Οικονομία, έχεις δυο αγελάδες και τις… προσκυνάς!
Στην Οικονομία της Βρετανίας έχεις δυο αγελάδες κι είναι κι οι δυο τρελές…
Στην ελληνική Οικονομία, έχεις δυο αγελάδες, δηλώνεις ότι έχεις είκοσι και λαμβάνεις επιδοτήσεις, αφού λαδώσεις τον δημόσιο υπάλληλο! Εν συνεχεία αγοράζεις Καγιέν, εξοχικό και μεζονέτα, δηλώνεις προστατευόμενος από τον νόμο Κατσέλη και τρέχεις πίσω από την Αριστερά που σου υποσχέθηκε διαγραφή χρεών και επίδομα ανεργίας, σχεδόν όσο ο βασικός μισθός…
Τέλος, είναι κι ο λαϊκισμός που δεν δεσμεύεται από τέτοιες λεπτομέρειες όπως οι αριθμοί ή οι περιορισμοί. Υπόσχεται τα πάντα σε όλους, ταυτοχρόνως κι αμέσως. Είναι η μόνη «οικονομική σχολή» όπου το έλλειμμα καλύπτεται με χειροκρότημα και η ανάπτυξη με συνθήματα…
Έτσι είναι τα πράγματα. Κι όπως έλεγε ο Νιόνιος, όποιος δεν καταλαβαίνει, δεν ξέρει πού πατά κα πού πηγαίνει… Πάντως στα εγχώρια, κοινό σημείο όλων αποτελεί η πεποίθηση ότι η πραγματικότητα θα προσαρμοστεί στη θεωρία. Διότι, αν υπάρχει κάτι πιο ανθεκτικό από την οικονομική κρίση, αυτό είναι η ιδεολογική βεβαιότητα και δη της Αριστεράς…
