2020-2026: μια περίοδος συνεχόμενων διαταραχών (shocks) από την πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης
Τέτοιες ημέρες πριν από έξι χρόνια, στην Ελλάδα και σε πολλές χώρες της υφηλίου, εφαρμόζονταν τα πρώτα αυστηρά μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19. Δύναται να υποστηριχθεί ότι το πρώτο lockdown της πανδημίας «εγκαινίασε» μια περίοδο διαδοχικών έντονων διαταραχών για την οικονομία, άλλες παροδικές και άλλες επίμονες, τόσο από την πλευρά της προσφοράς (supply shocks) όσο και της ζήτησης (demand shocks). Η επίδοση της ελληνικής οικονομίας σε όρους ανάπτυξης και άλλων μακροοικονομικών μεγεθών αξιολογείται ως ικανοποιητική από επίσημους διεθνείς και εγχώριους οργανισμούς (βλ. Διάγραμμα 1).
Την πανδημία διαδέχθηκαν: πρώτον, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η συνακόλουθη ενεργειακή κρίση το 2022· δεύτερον, οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή το 2023· τρίτον, η ενίσχυση των πολιτικών προστατευτισμού το 2025· και, τέταρτον, η τρέχουσα σύρραξη στην ιδιαιτέρως ευαίσθητη για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές περιοχή του Περσικού Κόλπου. Παράλληλα, η εν λόγω περίοδος σημαδεύτηκε από ισχυρές παρεμβάσεις σε επίπεδο δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής, με στόχο την εξομάλυνση των διακυμάνσεων του οικονομικού κύκλου, από τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τη ραγδαία τεχνολογική πρόοδο στο πεδίο του ψηφιακού μετασχηματισμού των οικονομιών-κοινωνιών.
Μετά την ατμομηχανή και το σιδηρόδρομο στην πρώτη βιομηχανική επανάσταση, το πετρέλαιο, τη μηχανή εσωτερικής καύσης, τον ηλεκτρισμό και τις χημικές συνθέσεις στη δεύτερη βιομηχανική επανάσταση, τους ηλεκτρικούς υπολογιστές, την επιστήμη της πληροφορικής και το διαδίκτυο στην τρίτη βιομηχανική επανάσταση, σήμερα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση. Τα κύρια εργαλεία της είναι η τεχνητή νοημοσύνη, τα μεγάλα κέντρα δεδομένων και τα «έξυπνα» ρομπότ. Η τεχνολογική πρόοδος (technological progress), η βελτίωση της ποιότητας των θεσμών (quality of institutions) και η αύξηση του ανθρώπινου κεφαλαίου (human capital) επηρεάζουν θετικά την αθροιστική προσφορά και αποτελούν τους βασικούς πυλώνες για τη μακροπρόθεσμη μεγέθυνση των οικονομιών.
2026: ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό και καθοδικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων στην περιοχή του Περσικού Κόλπου
Τα τρία τελευταία χρόνια στις εκθέσεις επίσημων οργανισμών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) για τις αναπτυξιακές προοπτικές της Ελλάδας και άλλων πολλών οικονομιών, υπογραμμιζόταν η ύπαρξη καθοδικών κινδύνων για τον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης και ανοδικών κινδύνων για τον πληθωρισμό, δηλαδή σεναρίων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε χαμηλότερη ανάπτυξη και σε υψηλότερο πληθωρισμό σε σύγκριση με το βασικό σενάριο των εκτιμήσεων. Τα σενάρια αυτά, πέραν των κινδύνων που απορρέουν από την κλιματική κρίση, συνδέονταν κυρίως με ενδεχόμενη όξυνση των γεωπολιτικών εντάσεων και των εχθροπραξιών στα ενεργά μέτωπα. Τις τέσσερις τελευταίες εβδομάδες, λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής-Ισραήλ και Ιράν, οι εν λόγω κίνδυνοι οξύνθηκαν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ τη συνέχεια του άρθρου.
