Στη Φινλανδία δημοσιοποιείται σήμερα στρατηγική έκθεση-κλειδί μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πρελούδιο του εθνικού διαλόγου για την ολοένα πιο πιθανή υποψηφιότητα της χώρας προς ένταξη στο NATO το καλοκαίρι.

Παράδοξο: ο πόλεμος που εξαπέλυσε η Μόσχα επικαλούμενη την επέκταση της δυτικής στρατιωτικής συμμαχίας ως τις πύλες της εγείρει τον κίνδυνο για αυτήν να ωθήσει τουλάχιστον μια από τις γειτονικές της χώρες να ενταχθεί στον Οργανισμό του Συμφώνου του Βόρειου Ατλαντικού, ώστε να επωφεληθεί από την αποφασιστικής σημασίας προστασία που θα της προσφέρει το Άρθρο 5.

Πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, το ενδεχόμενο το Ελσίνκι να επιλέξει ρήξη με την ιστορική γραμμή της, της αποφυγής της ένταξης σε οποιαδήποτε στρατιωτική συμμαχία, δεν ήταν παρά ρητορικό σχήμα, ελλείψει επαρκούς στήριξης.

Σε μερικές εβδομάδες, τα πάντα ανατράπηκαν. Η υποστήριξη στην ένταξη, που δεν ξεπέρναγε το 20 ως 30% για δεκαετίες, διπλασιάστηκε φθάνοντας πάνω από το 60%. Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα, θέλει τις θετικές γνώμες να φθάνουν το 68%.

Στο κοινοβούλιο ταυτόχρονα πλέον διαγράφεται καθαρή πλειοψηφία υπέρ της ένταξης στο NATO, μετά την αντιστροφή της θέσης κομμάτων τα οποία εναντιώνονταν ως πρόσφατα.

Μεταξύ των βουλευτών που έχουν ήδη καταστήσει γνωστή τη θέση που θα υιοθετούσαν σε ενδεχόμενη ψηφοφορία, κάπου εκατό τάσσονται υπέρ και μόλις 12 κατά (επί συνόλου 200), σύμφωνα με φινλανδικά ΜΜΕ.

Στο φινλανδικό κοινοβούλιο επιδίδεται σήμερα η «λευκή βίβλος» για τη στρατηγική κατάσταση, που καταρτιζόταν από τις αρχές Μαρτίου.

Παράλληλα, το Ελσίνκι πολλαπλασίασε  τις διαβουλεύσεις τις τελευταίες εβδομάδες με την πλειονότητα των κρατών του 30μελούς Οργανισμού, καθώς και με τη Σουηδία, όπου οι γραμμές μετακινήθηκαν επίσης θεαματικά τελευταία υπέρ της πιθανής υποψηφιότητας.

Η πρωθυπουργός της Φινλανδίας, η Σάνα Μαρίν, το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της οποίας ιστορικά αντιτασσόταν στην ένταξη στο NATO, εκτίμησε την περασμένη εβδομάδα ότι ο διάλογος θα έχει αποπερατωθεί μέσα στο καλοκαίρι. Με άλλα λόγια, ίσως έχει τελειώσει πριν από τη σύνοδο του NATO την 29η και 30ή Ιουνίου στη Μαδρίτη.

Αναλυτές θεωρούν πολύ πιθανό η απόφαση να ληφθεί πράγματι στην Ισπανία.

Η νεότερη επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταβαίνει σήμερα στη Στοκχόλμη, όπου θα έχει συνομιλίες με τη σουηδή ομόλογό της Εύα Μαγκνταλένα Άντερσον, επίσης σοσιαλδημοκράτισσα και επίσης ολοένα λιγότερο αντιτιθέμενη στην ένταξη στη συμμαχία.

Οι σουηδοί σοσιαλδημοκράτες ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι ξεκινούν εσωκομματικό διάλογο γα το ζήτημα. Το ακροδεξιό κίνημα των Δημοκρατών της Σουηδίας εκφράστηκε για πρώτη φορά υπέρ της υποψηφιότητας προς ένταξη στο NATO, αν υποβάλει τέτοια και η Φινλανδία.

«Για τους σοσιαλδημοκράτες της Σουηδίας, η αλλαγή άποψης (για το NATO) είναι  σαν αλλαγή θρησκείας», σχολίασε ο φινλανδός πρώην πρωθυπουργός Αλεξάντερ Στουμπ. «Δεν μιλάω για κάτι σαν το πέρασμα από τον προτεσταντισμό στον καθολικισμό, αλλά για το πέρασμα από τον χριστιανισμό στο ισλάμ».

Ο Γενικός Γραμματέας του NATO, ο Νορβηγός Γενς Στόλτενμπεργκ, έχει διαβεβαιώσει επανειλημμένα τις τελευταίες εβδομάδες πως η πόρτα είναι ανοικτή για τις δύο σκανδιναβικές χώρες, ήδη εταίρους της συμμαχίας από τα τέλη του ψυχρού πολέμου.

Αρκετές χώρες της περιοχής, όπως και της Βαλτικής, είναι ήδη μέλη: η Νορβηγία, η Δανία και Ισλανδία από την ίδρυση της συμμαχίας το 1949, η Πολωνία από το 1999, η Εσθονία, η Λιθουανία και η Λετονία από το 2004.

Σε περίπτωση ένταξης της Φινλανδίας, τα χερσαία σύνορα της Ρωσίας με τα κράτη του NATO θα διπλασιαστούν μονομιάς, κατά 1.340 χιλιόμετρα.

Σύμφωνα με το Ελσίνκι, το NATO θεωρεί πως θα χρειαστούν τέσσερις ως δώδεκα μήνες για να γίνει η Φινλανδία το 31ο κράτος μέλος. Χρειάζεται ομόφωνη έγκριση και επικύρωση από τα νυν κράτη μέλη.

Παραμένει το ερώτημα ποια θα είναι η αντίδραση της Ρωσίας. Η Μόσχα έχει προειδοποιήσει το Ελσίνκι και τη Στοκχόλμη πως θα υπάρξουν «σοβαρές συνέπειες, πολιτικές και στρατιωτικές» εάν ενταχθούν στο NATO.

Η Φινλανδία, που παρήγγειλε στα τέλη του 2021 64 αμερικανικά μαχητικά F-35, θα αυξήσει αλματωδώς, κατά 40%, τον στρατιωτικό προϋπολογισμό της ως το 2026, πάνω από το όριο του 2% του ΑΕΠ που συστήνει το NATO.

Άλλοτε ρωσικό μεγάλο δουκάτο, ως την ανεξαρτησία της το 1917, η Φινλανδία υπέστη εισβολή από την πάλαι ποτέ σοβιετική ένωση το 1939, όταν ξέσπασε ο «χειμερινός πόλεμος» τριών μηνών στον οποίο η σφοδρή αντίσταση των Φινλανδών έχει παραλληλιστεί με αυτή των Ουκρανών.

Έπειτα από νέα σύρραξη, τον λεγόμενο «πόλεμο της συνέχειας» (1941-1944) με τους σοβιετικούς, η σκανδιναβική χώρα επέλεξε την ουδετερότητα –αναγκαστικά για πολλούς– κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, τη λεγόμενη «φινλανδοποίηση», υπό το άγρυπνο βλέμμα της Μόσχας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν επιβεβαίωσε χθες Τρίτη ότι πλέον κατηγορεί τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν πως διαπράττει «γενοκτονία» στην Ουκρανία, λίγες ώρες αφού χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη λέξη αυτή για να περιγράψει τι συμβαίνει στη χώρα όπου εισέβαλε ο ρωσικός στρατός την 24η Φεβρουαρίου.

«Ναι, μίλησα για γενοκτονία, διότι γίνεται ολοένα πιο σαφές ότι ο (ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ) Πούτιν προσπαθεί να διαγράψει την ιδέα πως μπορείς να είσαι Ουκρανός και οι αποδείξεις συσσωρεύονται», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, λίγο προτού επιβιβαστεί στο προεδρικό αεροσκάφος για να επιστρέψει στην Ουάσινγκτον μετά την ομιλία του για τον πληθωρισμό στο Ντε Μόιν, στην Αϊόβα.

«Θα το αφήσουμε στους νομικούς σε διεθνές επίπεδο να κρίνουν αν (οι ενέργειες του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία) μπορούν να χαρακτηριστούν έτσι, αλλά σίγουρα εμένα μου φαίνεται πως ισχύει» πως διαπράττεται «γενοκτονία», επέμεινε ο κ. Μπάιντεν.

Μέχρι χθες, η αμερικανική κυβέρνηση δεν είχε χρησιμοποιήσει τον συγκεκριμένο όρο, μολονότι ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατηγορεί τακτικά τη Ρωσία πως διαπράττει «γενοκτονία». Πάντως, ήδη ο κ. Μπάιντεν είχε κατηγορήσει επανειλημμένα για «εγκλήματα πολέμου» τον κ. Πούτιν.

Αναφερόμενος στα «φρικιαστικά πράγματα που έκαναν οι Ρώσοι στην Ουκρανία», ο Δημοκρατικός προέβλεψε χθες ότι ο κόσμος «θα ανακαλύψει ακόμη περισσότερα».

Λίγες ώρες νωρίτερα, μιλώντας για τις προσπάθειες της κυβέρνησής του να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, ο Τζο Μπάιντεν πρόφερε για πρώτη φορά τη λέξη «γενοκτονία».

«Ο οικογενειακός σας προϋπολογισμός, η δυνατότητά σας να γεμίσετε με καύσιμο το αυτοκίνητό σας, δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από το εάν και κατά πόσον ένας δικτάτορας κηρύσσει πόλεμο και διαπράττει γενοκτονία στην άλλη άκρη του κόσμου», δήλωσε, βαφτίζοντας την άνοδο της τιμής των καυσίμων «αύξηση του Πούτιν».

Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ τον Μάρτιο έφθασε στον ταχύτερο ρυθμό αύξησης από τον Δεκέμβριο του 1981, στο 8,5% σε ετήσια βάση, κατά το αμερικανικό υπουργείο Εργασίας. Για τον κ. Μπάιντεν, η έξαρση του πληθωρισμού οφείλεται στην εισβολή της Ρωσίας κατά «το 70%», λόγω της ανόδου της τιμής των καυσίμων και βασικών τροφίμων εξαιτίας «του Πούτιν». Η ρεπουμπλικανική αντιπολίτευση από την πλευρά της κατηγορεί τον Τζο Μπάιντεν ότι με την οικονομική πολιτική του τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.

Κατά τη διάρκεια της ουκρανικής κρίσης, ο κ. Μπάιντεν έχει κάνει ορισμένες δηλώσεις που αναγκάστηκαν κατόπιν να ανασκευάσουν, ή να διευκρινίσουν, στελέχη της κυβέρνησής του. Η πλέον αμφιλεγόμενη είναι αυτή που έκανε στο πρόσφατο ταξίδι του στην Πολωνία, όταν είπε πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν πρέπει να επιτραπεί να «παραμείνει στην εξουσία». Ο Λευκός Οίκος αναγκάστηκε κατόπιν να ξεκαθαρίσει πως η αμερικανική κυβέρνηση δεν επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στη Ρωσία.

«Γενοκτονία», δυνάμει του διεθνούς δικαίου, είναι η εσκεμμένη προσπάθεια να εξολοθρευτεί οποιαδήποτε εθνική, φυλετική, ή θρησκευτική ομάδα. Πρόκειται για το βαρύτερο έγκλημα στο διεθνές δίκαιο, στο οποίο ενεγράφη το 1948. Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για το ναζιστικό Ολοκαύτωμα.

Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει χρησιμοποιήσει τον όρο «γενοκτονία» επισήμως επτά φορές (για τη Βοσνία, για τη Ρουάντα, για το Ιράκ, για το Νταρφούρ, για τον διωγμό των Γεζίντι και άλλων μειονοτήτων από το Ισλαμικό Κράτος, για τη μεταχείριση των Ουιγούρων και άλλων μουσουλμάνων από την Κίνα και, νωρίτερα φέτος, για τον διωγμό των μουσουλμάνων μειονοτικών Ροχίνγκια από τον στρατό της Μιανμάρ). Γενικά ακολουθεί σχολαστικές διαδικασίες προτού επιλέξει να προχωρήσει στη χρήση του όρου, κάτι που εντέλει αποφασίζει ο εκάστοτε ΥΠΕΞ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ