Με τον πόλεμο να τραβά σε μάκρος, κάποιοι από τα εκατομμύρια πρόσφυγες της Ουκρανίας αρχίζουν να σκέφτονται να εγκατασταθούν μόνιμα στις χώρες όπου βρίσκονται αυτή την στιγμή σε όλη την Ευρώπη, γεγονός που αποτελεί πρόκληση για την ανοικοδόμηση της οικονομίας όταν τελικά σιγήσουν τα όπλα.

Η Νατάλκα Κορτζ, 52 ετών, σκηνοθέτης τηλεοπτικών παραγωγών και μητέρα δύο παιδιών, άφησε πίσω το νεόδμητο σπίτι της για να γλιτώσει από τους πυραύλους που έπεφταν στο Κίεβο τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Μόλις αρχίζει να βρίσκει τα πατήματά της στην Πορτογαλία και δεν σχεδιάζει να μαζέψει και πάλι τα πράγματά της όταν σταματήσουν οι συγκρούσεις στην Ουκρανία. «Τώρα, στα 52, πρέπει να ξεκινήσω από την αρχή», δήλωσε η Κορτζ, που θέλει να ανοίξει μια φιλανθρωπική οργάνωση στην Πορτογαλία για να βοηθήσει άλλους μετανάστες στην πόλη Λαγκόα, την οποία τώρα αποκαλεί σπίτι της.
Μελέτες της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) δείχνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των Ουκρανών που έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους θέλει να επιστρέψει κάποια μέρα αλλά μόνο ένας στους δέκα σχεδιάζει να το κάνει σύντομα. Σε προηγούμενες προσφυγικές κρίσεις, για παράδειγμα στη Συρία, η επιθυμία των προσφύγων να επιστρέψουν στα σπίτια τους εξασθένησε με το πέρασμα του χρόνου, σύμφωνα με μελέτες της UNHCR.
Το Reuters συνομίλησε με τους επικεφαλής τεσσάρων εταιριών που τώρα λένε ότι αντιμετωπίζουν την πιθανότητα πολλοί πρόσφυγες να μην επιστρέψουν και ότι το εργατικό δυναμικό θα συνεχίσει να συρρικνώνεται για τα επόμενα χρόνια, μια κατάσταση που επίσης ανησυχεί τους δημογράφους και την κυβέρνηση.
Ο Βολοντίμιρ Κόστιουκ, διευθύνων σύμβουλος της Farmak, μιας από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρίες της Ουκρανίας, με σχεδόν 3.000 εργαζομένους και πάνω από 7 δισεκ. χρίβνια (200 εκατ. δολάρια) σε έσοδα τον χρόνο πριν από τον πόλεμο, δήλωσε ότι με τόσους πολλούς ανθρώπους στο εξωτερικό, αυτούς που έχουν καταφύγει σε άλλες περιοχές της χώρες ή έχουν καταταγεί στις ένοπλες δυνάμεις, ο ίδιος αντιμετωπίζει έλλειψη σε ειδικούς εργαστηρίου και παραγωγής.
«Πρέπει να προσπαθήσουμε κάπως να τους φέρουμε πίσω στην Ουκρανία διότι ήδη βλέπουμε ότι όσο περισσότερο χρόνο οι άνθρωποι είναι στο εξωτερικό, τόσο λιγότερο θέλουν να επιστρέψουν», δήλωσε ο Κόστιουκ, του οποίου η εταιρία μετέφερε το εργαστήριό της και το προσωπικό στο Κίεβο από περιοχή κοντά στην πρώτη γραμμή του μετώπου.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση μεταξύ 500 επιχειρήσεων στην Ουκρανία που έγινε από το ουκρανικό Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών και Πολιτικών Μελετών, το ένα τρίτο θεωρεί ότι η έλλειψη εργατικού δυναμικού αποτελεί βασική πρόκληση.
Οι άνδρες σε στρατεύσιμη ηλικία απαγορεύεται να φύγουν από την Ουκρανία, άρα οι γυναίκες σε εργάσιμη ηλικία και τα παιδιά αποτελούν την πλειονότητα των προσφύγων.
Ενώ γεωκτηνοτροφικές μονάδες και εργοστάσια έχουν χάσει εργαζομένους που έχουν καταταγεί στον στρατό, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού είναι ιδιαίτερα οξυμένες σε βιομηχανίες που απαιτούν υψηλότερα επίπεδα μόρφωσης και εκπαίδευσης διότι οι μορφωμένες νεαρές γυναίκες είναι μεταξύ αυτών που είναι πιθανότερο ότι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος. Τα δύο τρίτα των γυναικών, που θέλησαν να βρουν καταφύγιο αλλού στην Ευρώπη, έχουν υψηλότερη μόρφωση, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο από το ουκρανικό Κέντρο Οικονομικής Στρατηγικής.
Η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού πλήττει επίσης την καταναλωτική ζήτηση μακροπρόθεσμα.
Ο όμιλος Fozzy, που λειτουργεί μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, άνοιξε εκ νέου καταστήματα σε περιοχές γύρω από το Κίεβο ύστερα από την αποχώρηση της Ρωσίας από την περιοχή κατά τους πρώτους μήνες των συγκρούσεων. Αλλά η παρουσία του είναι ακόμα περιορισμένη, δήλωσε ο Ντμίτο Τσινγκάνκοφ, διευθυντής της Fozzy αρμόδιος για τις νέες γραμμές παραγωγής.
«Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για ανάκαμψη όταν έχουμε πολλά εκατομμύρια ανθρώπους που απλά δεν αγοράζουν τίποτα: δεν βρίσκονται στην χώρα», δήλωσε ο Τσιγκάνκοφ.
Ο ίδιος δήλωσε ότι οι επισκέψεις πελατών αυξήθηκαν τον Μάιο συγκριτικά με πέρυσι, αλλά συνεχίζουν να είναι κατά 16% χαμηλότερα από τον Μάιο του 2021, πριν από την εισβολή.

ΓΙΑΤΙ ΦΕΥΓΟΥΝ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ;
Το πρόβλημα του ουκρανικού πληθυσμού ξεπερνά το θέμα των εκατομμυρίων προσφυγών. Υψηλό ποσοστό των πολιτών είναι μεγάλης ηλικίας και ο δείκτης γονιμότητας της χώρας, ήδη ένας από τους χαμηλότερους παγκοσμίως, εκτιμάται ότι υποχώρησε στο 0,7 από το 0,9 από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος, λέει η Έλλα Λιμπάνοβα, μια από τις πλέον έγκριτες δημογράφους της χώρας στην Εθνική Ακαδημία Επιστημών. Ένα εκατομμύριο άνθρωποι μάχονται κατά των Ρώσων, εκατομμύρια άλλοι ζουν σε εδάφη που κατέλαβε η Μόσχα ή έχουν μεταφερθεί στη Ρωσία. Η ουκρανική κυβέρνηση δεν δημοσιοποιεί στοιχεία για τις απώλειες, αλλά τον Απρίλιο διέρρευσαν εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών σύμφωνα με τις οποίες 15.000 άνδρες σε εργάσιμη ηλικία έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί. Πολλοί περισσότεροι είναι οι τραυματίες.
Η Λιμπάνοβα προειδοποίησε επίσης ότι μόλις αρθούν οι περιορισμοί που ισχύουν κατά την περίοδο του πολέμου για την έξοδο ανδρών εκτός χώρας, πολλοί είναι αυτοί που μπορεί να θελήσουν να ακολουθήσουν τις οικογένειές τους στο εξωτερικό. «Ένας τεράστιος κίνδυνος είναι ότι οι άνδρες θα φύγουν», δήλωσε. «Θα χάσουμε νέους, δραστήριους, μορφωμένους άνδρες με προσόντα. Αυτό είναι το πρόβλημα».
Με τη Ρωσία να κατέχει τώρα περίπου το ένα πέμπτο του εδάφους της χώρας, η Λιμπάνοβα εκτιμά ότι ο πληθυσμός σε περιοχές που ελέγχονται από το Κίεβο μπορεί να είναι ήδη έως 28 εκατ. συγκριτικά με την εκτίμηση της κυβέρνησης για 41 εκατ. πριν από την εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου του 2022. Η εκτίμηση εξαιρεί την Κριμαία, την οποία προσάρτησε η Ρωσία το 2014 και η οποία είχε περίπου 2 εκατ. ανθρώπους στην αρχή εκείνης της χρονιάς.
Ακόμα και πριν από τον πόλεμο ο ουκρανικός πληθυσμός συρρικνωνόταν.
Όταν έγινε ανεξάρτητη το 1991, η Ουκρανία είχε περίπου 52 εκατ. ανθρώπους. Η απογραφή του 2001 –η μοναδική στη χώρα έως τώρα– κατέγραψε πληθυσμό 48,5 εκατ. Ανάλογα με το πόσο θα διαρκέσουν οι συγκρούσεις και πόσοι πολλοί άνθρωποι θα εγκατασταθούν στο εξωτερικό, ο ουκρανικός πληθυσμός αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω, από ένα πέμπτο έως ένα τρίτο κατά τα επόμενα 30 χρόνια, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιευθεί τον Μάρτιο από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ
Η κυβέρνηση δεν έχει δημοσιεύσει στοιχεία για τον σημερινό πληθυσμό ενώ ακόμα και οι καλύτερες εκτιμήσεις επιτρέπουν μεγάλο περιθώριο λάθους προκειμένου να λαμβάνεται υπόψιν η αβεβαιότητα για το πόσοι άνθρωποι βρίσκονται στη Ρωσία, στη Λευκορωσία και εδάφη υπό ρωσική κατοχή.
Η δημογράφος Λιμπάνοβα εκτίμησε τον πληθυσμό σε περίπου 28 με 34 εκατ. ανθρώπους στις αρχές του 2023 σε τμήματα της χώρας που ελέγχονται από το Κίεβο.
Το Κέντρο Οικονομικής Στρατηγικής εκτίμησε ότι από 860.000 έως 2,7 εκατ. Ουκρανοί ίσως παραμείνουν στο εξωτερικό μόνιμα, σύμφωνα με δημοσκόπηση τον Φεβρουάριο μεταξύ 1.000 και πλέον προσφύγων σε χώρες της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η οικονομία μπορεί να χάνει 2,55%-7,71% του ΑΕΠ της κάθε χρόνο, σύμφωνα με το Κέντρο.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Farmak Κόστιουκ δήλωσε ότι κάποιοι από τους υπαλλήλους τους εργάζονται εξ αποστάσεως και ότι λιγότερο από το 5% των εργαζομένων του έχει φύγει και διαμένει στο εξωτερικό. Αλλά ανησυχεί για την αυξανόμενη έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων, εν μέρει διότι οι νεαροί απόφοιτοι δεν έχουν πρακτικές δεξιότητες αφού εφαρμόστηκε τηλεκπαίδευση κατά την πανδημία και την εισβολή.
Η κυβέρνηση είναι περισσότερο αισιόδοξη γι’ αυτούς που επιστρέφουν, επικαλούμενη τον πατριωτισμό που έχει ενισχυθεί μετά την εισβολή. Ο Ολέξι Σομπόλεφ, υφυπουργός Οικονομίας, δήλωσε σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης ότι αναμένει πως έως το 75% των προσφύγων να επιστρέψει στην Ουκρανία μέσα σε τρία χρόνια μετά το τέλος των εχθροπραξιών.
Ορισμένοι Ουκρανοί στο εξωτερικό στηρίζουν την οικονομία από μακριά. Η σχεδιάστρια μόδας Ξένια Καρπένκο κράτησε ζωντανή την επιχείρηση της από το τωρινό της σπίτι στη Ταραγόνα στις ισπανικές ακτές της Μεσογείου, όπου έκανε διακοπές όταν ξέσπασε ο πόλεμος.
«Ήμουν τουρίστρια στις 23 Φεβρουαρίου και όταν ξύπνησα (την επόμενη ημέρα)…ήμουν πρόσφυγας», δήλωσε η Καρπένκο στο Reuters.
Έπρεπε να περιορίσει το μέγεθος της επιχείρησής της, αλλά συνέχισε να εργάζεται παρά τον πόλεμο και τώρα διαχερίζεται μια ομάδα οκτώ ανθρώπων στην Ουκρανία που σχεδιάζουν και κατασκευάζουν ρούχα που πωλούνται σε μπουτίκ στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη.
«Είμαι πιο αποτελεσματική εδώ παρά στην Ουκρανία. Εδώ κάνω περισσότερα και για τους συμπατριώτες μου», δήλωσε.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η αποκεντρωμένη κυβέρνηση της Σκωτίας σκιαγράφησε σήμερα προτάσεις για την αποποινικοποίηση της κατοχής όλων των ναρκωτικών ουσιών για προσωπική χρήση, τονίζοντας ότι με τέτοια κίνηση θα βοηθούσε να αντιμετωπιστεί το μεγαλύτερο ποσοστό θνησιμότητας από χρήση ναρκωτικών που κατέχει η Σκωτία στην Ευρώπη.

Η κυβέρνηση στο Εδιμβούργο είπε ότι τα μέτρα θα πρέπει να εφαρμοστούν από τη βρετανική κυβέρνηση στο Λονδίνο, η οποία, αποφασίζει για θέματα όπως κανονιστικά πλαίσια γύρω από τη χρήση ναρκωτικών.
Η σκωτσέζικη κυβέρνηση τόνισε ότι η κίνηση αυτή θα επιτρέψει σε άτομα που έχουν προβληματική σχέση με ναρκωτικές ουσίες, να λαμβάνουν θεραπεία και να έχουν στήριξη αντί να αντιμετωπίζονται ως εγκληματίες, και να δίνονται σε όσους αναρρώνουν καλύτερες ευκαιρίες να βρουν δουλειά.
«Αν και γνωρίζουμε ότι αυτές οι προτάσεις θα πυροδοτήσουν αντιπαράθεση, αυτές είναι σύμφωνες με την προσέγγισή μας για τη δημόσια υγεία και θα προωθήσουν την εθνική μας αποστολή να βελτιώσουμε και να σώσουμε ζωές», δήλωσε η υπουργός της Σκωτίας, αρμόδια για την πολιτική σε σχέση με τα ναρκωτικά, η Έλενα Γουίθαμ.
«Εργαζόμαστε σκληρά στο πλαίσιο των εξουσιών που έχουμε για να μειώσουμε τους θανάτους από τη χρήση ναρκωτικών, και ενώ πρέπει να κάνουμε περισσότερα, η προσέγγισή μας απλώς έρχεται σε αντίθεση με τη νομοθεσία του Ουέστμινστερ μέσα στην οποία είμαστε υποχρεωμένοι να λειτουργούμε», συμπλήρωσε.
Ένας εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού Ρίσι Σούνακ απέκλεισε οποιαδήποτε αλλαγή, λέγοντας: «Δεν υπάρχουν σχέδια να αλλάξουμε τη σκληρή μας στάση απέναντι στα ναρκωτικά».
Το κυβερνών Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας, το οποίο επιθυμεί να γίνει η Σκωτία μια ανεξάρτητη χώρα, έχει επίσης συγκρουστεί με τη βρετανική κυβέρνηση σχετικά με έναν προτεινόμενο νόμο μεταρρύθμισης για την αναγνώριση φύλου.
Με 327 θανάτους ανά εκατομμύριο πληθυσμού, η Σκωτία είχε το υψηλότερο ποσοστό θανάτων από ναρκωτικά στην Ευρώπη το 2020, όντας σε μεγάλη απόσταση από το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό των 85 θανάτων ανά εκατομμύριο στη Νορβηγία, σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία.
Ενώ τα ναρκωτικά είναι παράνομα σε μεγάλο μέρος του κόσμου, ορισμένες χώρες έχουν αποποινικοποιήσει διάφορες μορφές κατοχής ναρκωτικών, με τους ειδικούς στον τομέα της υγείας να υποστηρίζουν ότι θα επέτρεπε σε εκείνους που κάνουν κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών ή έχουν εθισμό σε αυτές να αντιμετωπίζονται ως ασθενείς και όχι ως εγκληματίες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η έντονη διπλωματική κινητικότητα των τελευταίων ημερών γύρω από την επικύρωση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ συνεχίζεται τέσσερις μέρες πριν τη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας, με το “saga” να συνεχίζεται 14 μήνες από το αίτημα ένταξης της σκανδιναβικής χώρας στο ΝΑΤΟ.

Η δηλωμένη εδώ και καιρό επιθυμία της ηγεσίας του ΝΑΤΟ να δει τη σκανδιναβική χώρα να γίνεται το 32ο μέλος της Συμμαχίας στη σύνοδο κορυφής στο Βίλνιους, φαίνεται ότι παραμένει μετέωρη με την στάση που θα τηρήσει στη σύνοδο η Τουρκία, που στέκεται από την αρχή εμπόδιο στην ένταξη της Σουηδίας, να παραμένει ακόμη ασαφής.
Δηλωμένη βέβαια ήταν και η επιθυμία του ΝΑΤΟ για την ταυτόχρονη ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, όταν αυτές κατέθεσαν αίτημα ένταξης τον Μάιο του 2022 στον απόηχο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανίας, με την Φινλανδία τελικά να εντάσσεται στη Συμμαχία μόνη της.
Ενδεικτική της τουρκικής ασάφειας είναι η σημερινή δήλωση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι η Άγκυρα θα λάβει «την καλύτερη απόφαση» «όποια κι αν είναι αυτή» αναφορικά με την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Δηλώνοντας την μια στιγμή υπέρ της «πολιτικής των ανοιχτών θυρών» την άλλη επανέλαβε τις εντάσεις της Άγκυρας προς τη στάση της Στοκχόλμης απέναντι σε Κούρδους μαχητές, λέγοντας «πώς μπορεί ένα κράτος που δεν αποστασιοποιείται από τρομοκρατικές οργανώσεις να συνεισφέρει στο ΝΑΤΟ;».
Στη συζήτηση για την επικύρωση της ένταξης της σκανδιναβικής χώρας μπήκε σήμερα και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένκι ο οποίος επέκρινε την έλλειψη ενότητας στις τάξεις της Συμμαχίας αναφορικά με τις διαδικασίες ένταξης της Σουηδίας και της Ουκρανίας, υποστηρίζοντας ότι αυτή η έλλειψη ενότητας, σύμφωνα με τον ίδιο, αντιπροσωπεύει «απειλή» για την παγκόσμια ασφάλεια. Και τις δηλώσεις αυτές τις έκανε λίγες ώρες πριν τη συνάντησή με τον Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη.
«Νομίζω ότι δεν υπάρχει επαρκής ενότητα σε αυτόν τον τομέα. Και είναι μια απειλή για τη δύναμη της Συμμαχίας (…) Είναι πολύ σημαντικό για την ασφάλεια όλου του κόσμου», είπε ο Ζελένσκι κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη Σλοβακία. «Περιμένουμε ενότητα από τη Συμμαχία γιατί η ενότητα είναι η δύναμη του ΝΑΤΟ», επέμεινε ο Ουκρανός πρόεδρος. Η Ρωσία υπολογίζει στην «αδυναμία και τη διχόνοια στη Συμμαχία», κάτι που «δεν μπορεί να επιτραπεί», πρόσθεσε.
Στη χθεσινή συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών Τουρκίας και Σουηδίας στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, παρόλη την αισιοδοξία που πρόβαλε ο ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ για την πρόοδο των συνομιλιών, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν τόνισε ότι η Σουηδία πρέπει να δείξει ότι οι τροποποιήσεις της νομοθεσίας της εφαρμόζονται.
Είχαν προηγηθεί δηλώσεις του Ερντογάν που έκρινε πως η Σουηδία έχει κάνει «βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση» στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να ενταχθεί στον Οργανισμό του Συμφώνου του Βόρειου Ατλαντικού, αλλά ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε ταυτόχρονα πως οι διαδηλώσεις υπέρ των κούρδων αυτονομιστών στη βορειοευρωπαϊκή χώρα «υπονομεύουν» αυτά τα βήματα.
Σε αυτό το “ομιχλώδες” τοπίο το περιστατικό με την καύση αντιτύπου του Κορανίου μπροστά στο μεγαλύτερο ισλαμικό τέμενος της Στοκχόλμης την προπερασμένη εβδομάδα έφερε την Στοκχόλμη σε αμυντική στάση, δίνοντας στον Ερντογάν ερείσματα για τη συνέχιση της αδιάλλακτης στάσης του. Παρόλο που η σουηδική κυβέρνηση καταδίκασε την καύση αντιτύπου του Κορανίου, χαρακτηρίζοντάς τη «ισλαμοφοβική» ενέργεια, ο Ερντογάν δήλωσε ότι αυτό το συμβάν ενδεχομένως να αποτελέσει άλλο ένα εμπόδιο στην προσπάθεια της χώρας για ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Με πρωτοβουλία του Στόλτενμπεργκ, ο Ερντογάν και ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον θα συναντηθούν τη Δευτέρα στο Βίλνιους, παραμονή της έναρξης της συνόδου κορυφής, σε μια ύστατη προσπάθεια άρσης του τουρκικού βέτο. Σήμερα ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ είπε ότι υπάρχουν ακόμη «κενά» που πρέπει να γεφυρωθούν ώστε η Τουρκία να δώσει το πράσινο φως.
Δεδομένη πρέπει να θεωρείται και η πίεση που θα ασκήσει η Ουάσινγκτον στην Άγκυρα για να άρει τα εμπόδια. Προχθές ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι περιμένει με ανυπομονησία την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, κατά τη διάρκεια συνομιλίας που είχε με τον Ουλφ Κρίστερσον στον Λευκό Οίκο, ενώ χθες ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, ο Άντονι Μπλίνκεν, παρότρυνε κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξής του με τον Τούρκο ομόλογό του, τον Χακάν Φιντάν, την κυβέρνηση στην Άγκυρα να ταχθεί υπέρ της εισδοχής της Σουηδίας στον Οργανισμό του Συμφώνου του Βόρειου Ατλαντικού.
Είχε προηγηθεί βέβαια η δήλωση Φιντάν, ότι δεν θα επηρεαστεί από τις «πιέσεις» και θα αντιταχθεί στην ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αν αυτή αποτελεί «βάρος» για την Ατλαντική συμμαχία. «Δεν είναι σαφές από στρατηγική άποψη και από άποψη ασφάλειας αν η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ θα ήταν επωφελής για τη συμμαχία ή θα αποτελούσε βάρος» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Φιντάν.

ΑΠΕ-ΜΠΕ