Η γερμανική Ακροδεξιά επιχειρεί να μετατρέψει τη σαρωτική εκλογική της νίκη σε τελειωτικό χτύπημα κατά του Φρίντριχ Μερτς και των δοκιμαζόμενων συντηρητικών του. Ο καγκελάριος δεν φαίνεται να έχει σαφή απάντηση για το πώς θα αντιμετωπίσει την κατάσταση, σύμφωνα με ανάλυση στο Politico.
Ο Μερτς δεν φάνηκε να έχει συγκεκριμένο σχέδιο για τη διάσωση του ίδιου και του κόμματός του, καθώς η κυβέρνησή του βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη πολιτική κρίση που έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα, πέρα από αόριστες υποσχέσεις ότι, 16 μήνες μετά την ανάληψη της καγκελαρίας, θα γίνει καλύτερος και θα αφουγκράζεται περισσότερο τους πολίτες.
«Είμαστε όλοι βαθιά συγκλονισμένοι», δήλωσε ο Μερτς χθες, Δευτέρα, μετά την άνοδο της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) σε νέο ιστορικό υψηλό στις εκλογές του Σαββατοκύριακου στη Σαξονία-Ανχαλτ, ενώ η στήριξη προς τη Χριστιανοδημοκρατική Ενωση (CDU) μειώθηκε περισσότερο από το μισό.
«Αυτή είναι η χειρότερη εκλογική ήττα που έχει υποστεί το CDU εδώ και χρόνια – ή ακόμη και δεκαετίες», πρόσθεσε ο καγκελάριος, τονίζοντας: «Φυσικά, θα πρέπει να υπάρξουν συνέπειες».
Το ποιες θα είναι αυτές παραμένει, ωστόσο, ασαφές. Τα απογοητευτικά ποσοστά δημοτικότητας του Μερτς και η πειστική νίκη της AfD έχουν τροφοδοτήσει τη συζήτηση ότι οι συντηρητικοί θα μπορούσαν να επιχειρήσουν Kanzlertausch, δηλαδή «αλλαγή καγκελαρίου», προκειμένου να αναστρέψουν την πτωτική τους πορεία.
Ο Μερτς, ωστόσο, δήλωσε χθες ότι θα παραμείνει στο αξίωμά του και θα συνεχίσει την ίδια πορεία στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες θεωρεί από καιρό αναγκαίες και που, όπως υποστηρίζει, θα επιλύσουν με τον χρόνο τα οικονομικά προβλήματα της χώρας.
Σε ελεύθερη πτώση;
Η AfD δεν κρύβει την πρόθεσή της να μετατρέψει την εκλογική ήττα σε πολιτική καταστροφή για τον Μερτς. Το ακροδεξιό κόμμα προσεγγίζει ανοιχτά συντηρητικούς βουλευτές στη Σαξονία-Ανχαλτ, επιδιώκοντας να τους πείσει να εγκαταλείψουν το κόμμα τους και να ενταχθούν στις τάξεις του.
Η στρατηγική αυτή δεν αποσκοπεί μόνο στην εξασφάλιση των τριών επιπλέον εδρών που χρειάζεται η AfD για να κυβερνήσει μόνη της, αλλά και στη διάσπαση των συντηρητικών και στην αποδυνάμωση του ελέγχου του Μερτς πάνω στο κόμμα του.
«Το συντηρητικό μπλοκ δεν θα μπορέσει ποτέ ξανά να κερδίσει ομοσπονδιακές εκλογές. Αυτό είναι γεγονός», δήλωσε χθες στο Βερολίνο η συμπρόεδρος της AfD σε ομοσπονδιακό επίπεδο, Αλις Βάιντελ.
«Η διαφορά μας βρίσκεται ήδη στο 10%. Και ο στόχος που έχω θέσει είναι να διευρύνω σημαντικά αυτή τη διαφορά στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα», πρόσθεσε.
Ο Μερτς αναγνώρισε χθες, Δευτέρα, ότι αποτελεί και ο ίδιος μέρος του προβλήματος. Μόλις το 9% των ψηφοφόρων στη Σαξονία-Ανχαλτ ενέκρινε την απόδοσή του ως καγκελάριου, σύμφωνα με δημοσκόπηση εξόδου από τις κάλπες για τη γερμανική δημόσια τηλεόραση.
«Γνωρίζω ότι και το πρόσωπό μου βρέθηκε επανειλημμένα στο επίκεντρο σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία», δήλωσε ο Μερτς. Οι Γερμανοί ανησυχούν για την οικονομική τους κατάσταση και την ασφάλειά τους σε μια ταραγμένη περίοδο, πρόσθεσε, σημειώνοντας:
«Πρέπει να προσπαθήσουμε –και εγώ προσωπικά– να συνδεθούμε βαθύτερα με τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου ολόκληρου του φάσματος των συναισθημάτων τους».
Η πίεση ενόψει εκλογών σε δύο κρατίδια
Η πίεση προς τον Μερτς αναμένεται να αυξηθεί τις επόμενες εβδομάδες, ιδιαιτέρως καθώς πλησιάζουν οι εκλογές σε δύο κρατίδια στις 20 Σεπτεμβρίου.
Το CDU του Μερτς οδεύει προς καθαρή ήττα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου η AfD προηγείται όλων των άλλων κομμάτων. Στο Βερολίνο, στο οποιο σήμερα κυβερνά το CDU, το κόμμα είναι πιθανό να χάσει την εξουσία από έναν συνασπισμό κομμάτων της Αριστεράς.
Με ακόμη τέσσερις περιφερειακές εκλογικές αναμετρήσεις να έχουν προγραμματιστεί για την επόμενη χρονιά, οι Συντηρητικοί βρίσκονται μπροστά σε μία σαφή επιλογή: είτε να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν την άνοδο της Ακροδεξιάς υπό έναν βαθιά αντιδημοφιλή καγκελάριο είτε να αλλάξουν ριζικά πορεία, με νέο ηγέτη στο τιμόνι.
Ο Μερτς φάνηκε να αναγνωρίζει το δίλημμα που αντιμετωπίζει το κόμμα του.
«Αυτό το εκλογικό αποτέλεσμα προκαλεί μεγάλες αναταράξεις, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και στο εσωτερικό του κόμματός μου», δήλωσε τη Δευτέρα. «Το παίρνω εξαιρετικά σοβαρά και σκοπεύω τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες να κάνω ό,τι μπορώ προσωπικά για να αντιμετωπίσω τη σοβαρότητα της κατάστασης».
Αν και το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης για την αντικατάσταση του Μερτς διεξάγεται παρασκηνιακά, σημάδια δυσαρέσκειας στους κόλπους των συντηρητικών για την ηγεσία του αρχίζουν να γίνονται δημόσια.
«Οποιος θέλει να ανακτήσει την εμπιστοσύνη και την αξιοπιστία των ψηφοφόρων πρέπει, έπειτα από ένα τέτοιο αποτέλεσμα, να αμφισβητήσει τα πάντα», έγραψε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο βουλευτής του CDU Ζεπ Μίλερ.
«Επειτα από ένα τέτοιο αποτέλεσμα, δεν μπορούμε απλώς να συνεχίσουμε σαν να μη συνέβη τίποτα», έγραψε στο X ο πρωθυπουργός του κρατιδίου της Ρηνανίας-Παλατινάτου και στέλεχος του CDU Γκόρντον Σνάιντερ.
«Αν το δημοκρατικό κέντρο θέλει να ανακτήσει την εμπιστοσύνη, πρέπει να ξεκινήσουμε από τους εαυτούς μας. Δεν είναι δουλειά των πολιτών να κατανοήσουν καλύτερα την πολιτική μας. Εμείς πρέπει να προσφέρουμε αυτό που οι πολίτες περιμένουν από την πολιτική: λιγότερες συγκρούσεις, σαφείς αποφάσεις και συγκεκριμένα αποτελέσματα».
Πολυμέτωπες επιθέσεις από την AfD
Η AfD επιτίθεται στον καγκελάριο σε πολλαπλά μέτωπα πολιτικής – τον επικρίνει για τη μεταναστευτική πολιτική, αποδίδει στις ενεργειακές του επιλογές τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η γερμανική βιομηχανία και τάσσεται υπέρ της αποκατάστασης των φθηνών ενεργειακών ροών από τη Ρωσία.
Ωστόσο, πολλές από τις πιο αποτελεσματικές επιθέσεις της AfD είναι καθαρά τακτικού χαρακτήρα.
Την ώρα που η AfD επιχειρεί να καταλάβει την εξουσία στη Σαξονία-Ανχαλτ προσελκύοντας συντηρητικούς βουλευτές που θα αποχωρήσουν από τα κόμματά τους, παρουσιάζεται ταυτόχρονα ως πρόθυμη να συνεργαστεί με το CDU, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι ο Μερτς δεν θα ενέκρινε την κατάρρευση του λεγόμενου «τείχους προστασίας» που εμποδίζει τα κεντρώα κόμματα να συνεργάζονται με την Ακροδεξιά.
Ετσι, η AfD μπορεί ταυτόχρονα να κατηγορεί τον Μερτς ότι αγνοεί τη λαϊκή βούληση μπροστά στην αυξανόμενη δημοτικότητα του κόμματος και να παρουσιάζει τους συντηρητικούς ως «Αριστερούς με άλλο όνομα», επειδή προτιμούν να συνεργάζονται με ευρύ φάσμα κεντροαριστερών κομμάτων.
Η εκλογική αναμέτρηση στη Σαξονία-Ανχαλτ καταδεικνύει το στρατηγικό δίλημμα που αντιμετωπίζει το CDU – και από το οποίο επωφελείται η AfD.
Για να αποφύγει τη συγκυβέρνηση με την AfD, το CDU θα έπρεπε θεωρητικά να συνεργαστεί με όλα τα υπόλοιπα κόμματα του τοπικού κοινοβουλίου, τα οποία βρίσκονται στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Καθώς οι συντηρητικοί δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να κυβερνούν μαζί με πολιτικούς αντιπάλους με εντελώς διαφορετική ιδεολογία, η AfD ελπίζει ότι οι αυξανόμενες διαφωνίες γύρω από το «τείχος προστασίας» θα οδηγήσουν τελικά στην πτώση του Μερτς.
«Ο κόσμος έχει χάσει την εμπιστοσύνη του στο κόμμα», δήλωσε χθες η Βάιντελ της AfD. «Πριν από τις εκλογές υπόσχονται πάντα ένα πράγμα. Και μετά τις εκλογές κάνουν ακριβώς το αντίθετο. Ετσι κάθε κόμμα χάνει την αποδοχή και την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων του».
«Κανένας καγκελάριος στο παρελθόν δεν ήταν τόσο αντιδημοφιλής όσο ο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος έχει εξελιχθεί σε σημαντικό εμπόδιο για την ευημερία της Γερμανίας», πρόσθεσε.
Ο Τίνο Κρουπάλα, ο άλλος ομοσπονδιακός ηγέτης της AfD, δήλωσε ότι εάν το CDU δεν εγκαταλείψει το «τείχος προστασίας», αυτό θα σημάνει το τέλος του κόμματος.
«Αν συνεχίσουν σε αυτόν τον δρόμο», είπε, «σε σύντομο χρονικό διάστημα δεν θα υπάρχει πλέον CDU στην ανατολική Γερμανία».
«Θέμα ενσυναίσθησης»
Παρότι οι επιθέσεις της AfD αποδεικνύονται ιδιαίτερα αποτελεσματικές, ο Μερτς δεν παρουσίασε τη Δευτέρα κάποιο σαφές σχέδιο για την απόκρουσή τους – πέρα από την υπόσχεση που έδωσε να γίνει καλύτερος πολιτικός.
«Δεν είναι μόνο θέμα πολιτικής κατανόησης – είναι επίσης θέμα συμπόνιας και ενσυναίσθησης», δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Βερολίνο ένας εμφανώς προβληματισμένος Μερτς. «Δεν είμαι άνθρωπος που εκδηλώνει καθημερινά τα συναισθήματά του, αλλά η κοινή γνώμη θέλει να δει διαφορετικές απαντήσεις».
Αναγνώρισε ότι απέτυχε να συνδεθεί με τους ψηφοφόρους, υποστηρίζοντας ωστόσο πως υπάρχει ακόμη χρόνος για να το πετύχει.
«Είναι σίγουρα αλήθεια ότι αντιμετωπίζω αυτό το πρόβλημα –και φαίνεται στις δημοσκοπήσεις– ότι πολλοί άνθρωποι δεν με ακολουθούν στον τρόπο με τον οποίο σκέφτομαι και αξιολογώ τα πράγματα», δήλωσε ο Μερτς.
«Αυτό είναι δική μου ευθύνη και την αναλαμβάνω. Θα προσπαθήσω να κάνω τα πράγματα διαφορετικά –να τα κάνω καλύτερα– τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες», σημείωσε.
Το ερώτημα πλέον είναι αν το κόμμα του θα είναι πρόθυμο να δείξει υπομονή μαζί του, καταλήγει η ανάλυση στο Politico.
