Η ανακωχή ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν διατρέχει πλέον κίνδυνο να καταρρεύσει, μετά τις ανταλλαγές πυρών χθες Δευτέρα στην περιοχή του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ και την επανέναρξη των ιρανικών πυρών εναντίον ενός από τους γείτονές του στον Κόλπο, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η νέα κατακόρυφη άνοδος των εντάσεων, που θέτει σε περαιτέρω δοκιμασία την κατάπαυση του πυρός σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, ακολούθησε την αναγγελία του Ντόναλντ Τραμπ πως θα διεξαχθεί αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας στο στενό, που έχει ουσιαστικά κλείσει το Ιράν.
Ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Fox News, ότι οι Ιρανοί θα κονιορτοποιηθούν, θα «χαθούν από το πρόσωπο της Γης» όπως το έθεσε, αν στοχοποιήσουν αμερικανικά πολεμικά πλοία.
Από το ξέσπασμα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο, η Τεχεράνη επέβαλε αυστηρό έλεγχο στο στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται σε καιρό ειρήνης το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.
Κάπου 20.000 ναυτικοί είναι ακινητοποιημένοι εκεί, σύμφωνα με ανώτερο στέλεχος της βρετανικής υπηρεσίας ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO.
Οι επιθέσεις, οι πρώτες εναντίον πολιτικών εγκαταστάσεων σε χώρα του Κόλπου έπειτα από έναν μήνα και πλέον, ανακίνησαν τις ανησυχίες στις αγορές, όπου οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αλματωδώς.
Η πετρελαϊκή εγκατάσταση στη Φουτζάιρα, από τις λίγες προσβάσιμες στην περιοχή χωρίς διέλευση από το στενό, στοχοποιήθηκε από drone που προκάλεσε πυρκαγιά. Τρεις υπήκοοι Ινδίας «τραυματίστηκαν», πάντως όχι σοβαρά, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.
Τα Εμιράτα ανέφερε επίσης ότι στοχοποιήθηκαν από τέσσερις πυραύλους κρουζ, που «εκτοξεύτηκαν από το Ιράν», τρεις από τους οποίους αναχαιτίστηκαν κι ένας έπεσε στη θάλασσα, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας. Πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο της εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας ADNOC έγινε εξάλλου στόχος δυο ιρανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων.
Η χώρα κατήγγειλε την «επικίνδυνη κλιμάκωση» και διεμήνυσε πως επιφυλάσσεται του δικαιώματος να προχωρήσει σε ανταπόδοση.
«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση»
Η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είχε κανένα σχέδιο να στοχοποιήσει τα Εμιράτα», διαβεβαίωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη υψηλόβαθμο αξιωματικό τον οποίο δεν κατονόμασε. Ο ίδιος αξιωματικός καταδίκασε τις συνέπειες του «αμερικανικού στρατιωτικού τυχοδιωκτισμού», αναφερόμενος στην επιχείρηση με σκοπό να βγουν από το Κόλπο εμπορικά πλοία αποκλεισμένα σε αυτόν μέσω του στενού του Ορμούζ.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε την «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας (των ΗΑΕ) και του διεθνούς δικαίου» από το Ιράν κι εξέφρασε αλληλεγγύη «στον λαό των Εμιράτων». Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ «καταδίκασε» την επίθεση και αξίωσε «αποκλιμάκωση». Η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε εναντίον νέας «στρατιωτικής κλιμάκωσης» και παρότρυνε να συνεχιστούν «οι διπλωματικές προσπάθειες».
Στο Ομάν, δυο άνθρωποι τραυματίστηκαν σε επίθεση εναντίον ακινήτου στην Μπούχα, στο στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με κρατικό μέσο ενημέρωσης του σουλτανάτου.
«Τα γεγονότα στο στενό του Ορμούζ καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί μέσω X. Κάλεσε τις ΗΠΑ να προτιμήσουν τον δρόμο της διπλωματίας και όχι να παρασυρθούν να «παγιδευτούν ξανά σε αδιέξοδο».
Οι αποκλίσεις παραμένουν πελώριες ανάμεσα στις κυβερνήσεις των δυο χωρών και οι προσπάθειες να ξαναρχίσουν διαπραγματεύσεις έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει, έπειτα από την πρώτη—άκαρπη—συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου. Η Τεχεράνη ανέφερε την Κυριακή ότι έλαβε απάντηση, για το περιεχόμενο της οποίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί τίποτε, στην πιο πρόσφατη πρότασή της για τους όρους τερματισμού του πολέμου.
Η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει κι άλλο
Το Ιράν, το οποίο επέβαλε de facto τέλη διέλευσης στο στενό, προειδοποίησε τις ΗΠΑ εναντίον οποιαδήποτε επέμβασης. «Αν έχουν πρόθεση να πλησιάσουν ή να διεισδύσουν, θα στοχοποιηθούν και θα υποστούν επίθεση», προειδοποίησε ο στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί, επικεφαλής του επιτελείου.
Ο αμερικανός πρόεδρος όμως εξέφρασε ικανοποίηση για την πρωτοβουλία αυτή, που πάει «πολύ καλά» κατ’ αυτόν. Επανέλαβε εξάλλου για πολλοστή φορά πως δεν τίθεται ζήτημα να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο—φιλοδοξία που διαψεύδει πως τρέφει η Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες.
Δυο εμπορικά πλοία υπό αμερικανική σημαία πέρασαν «με επιτυχία» το στενό, σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της CENTCOM, τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις κατέστρεψαν έξι ιρανικά πλεούμενα και αναχαίτισαν πυραύλους και drones που εξαπολύθηκαν από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων και εμπορικών πλοίων.
Η Τεχεράνη διέψευσε ότι εμπορικά πλοία πέρασαν το στενό και ότι ο στρατός των ΗΠΑ κατέστρεψε ιρανικά πολεμικά σκάφη.
Η Σεούλ έκανε λόγο για «έκρηξη» και πυρκαγιά σε πλοίο της Νότιας Κορέας στο στενό του Ορμούζ.
Με αυτό το φόντο, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αργού διεθνούς αναφοράς, έκλεισε χθες Δευτέρα στα 114,44 δολάρια (+5,8%).
Εκφράζοντας σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο άμεσης επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας κι εξομάλυνσης της κατάστασης στο στενό, αναλυτές του Eurasia Group προειδοποιούν ότι, εάν η διακοπή της κυκλοφορίας των πλοίων έχει διάρκεια, οι τιμές θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
