Οι ζημίες παγκοσμίως που συνδέονται με φυσικές καταστροφές μειώθηκαν σημαντικά το 2025, πέφτοντας στα 224 δισεκατομμύρια δολάρια, αν και η εικόνα από το σύνολο των ακραίων κλιματικών φαινομένων παραμένει «ανησυχητική», ανακοίνωσε σήμερα η εταιρεία αντασφαλίσεων Munich Re.

Το συνολικό κόστος των απωλειών παγκοσμίως που προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές μειώθηκε κατά σχεδόν 40% σε σύγκριση με το 2024, χάρη στο γεγονός ότι για πρώτη φορά εδώ και 10 χρόνια δεν εμφανίστηκε κυκλώνας που να έπληξε τις ακτές των ΗΠΑ.

Ανάλογη μείωση, σχεδόν ενός τρίτου, είχε παρατηρήσει η ανταγωνιστική εταιρεία Swiss Re, η οποία τον Δεκέμβριο είχε αποτιμήσει σε 220 δισεκατομμύρια δολάρια τις παγκόσμιες οικονομικές απώλειες που συνδέονταν με τις φυσικές καταστροφές.

Από τα 224 δισεκατομμύρια, η Munich Re υπολογίζει σε 108 δισεκατομμύρια τις ζημίες που είχαν ασφαλιστεί, σύνολο που κατέγραψε επίσης σαφή μείωση. Παρ’όλα αυτά, «η εικόνα του συνόλου παραμένει ανησυχητική», επισημαίνει η εταιρεία αντασφαλίσεων στην ετήσια έκθεσή της για τις φυσικές καταστροφές.

–«Πυρετός»–

Πέρα από τις μεγάλες φυσικές καταστροφές, όπως είναι οι σεισμοί ή οι τυφώνες, το μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης προέρχεται πλέον από τις τοπικές πλημμύρες, καταιγίδες και δασικές πυρκαγιές.

Αυτές αντιπροσώπευαν συνολικά 166 δισεκατομμύρια δολάρια ζημιών πέρυσι, εκ των οποίων 98 δισεκατομμύρια ήταν ασφαλισμένα, ξεπερνώντας τους μέσους όρους των τελευταίων δεκαετιών, χωρίς τον πληθωρισμό.

Το ενδεικτικότερο παράδειγμα παραμένει αυτό των καταστροφικών πυρκαγιών στο Λος Άντζελες τον Ιανουάριο, το κόστος των ζημιών από τις οποίες ανήλθε σε 53 δισεκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων 40 δισεκατομμύρια ήταν ασφαλισμένα, στη «μακράν πιο δαπανηρή φυσική καταστροφή της χρονιάς», σύμφωνα με την Munich Re.

«Ο πλανήτης έχει πυρετό και κατά συνέπεια παρατηρούμε μια συσσώρευση σοβαρών και έντονων καιρικών φαινομένων», εξήγησε στο AFP ο Τομπίας Γκριμ, επικεφαλής κλιματολόγος στην Munich Re.

–Σκεπτικισμός για το κλίμα–

Η προειδοποίηση αυτή έρχεται καθώς ενισχύεται ο σκεπτικισμός στη συζήτηση για το κλίμα, ιδίως στις ΗΠΑ μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, και καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αναθεώρησε προς τα κάτω ή καθυστέρησε ορισμένα μέτρα που αποσκοπούσαν στο να «πρασινίσουν» την οικονομία, στο όνομα της ανταγωνιστικότητας και της διαφύλαξης θέσεων εργασίας, επισημαίνει το AFP.

Για την Munich Re, τα πράγματα παραμένουν ωστόσο ξεκάθαρα. Όσο «δεν επιτυγχάνεται το σημείο καμπής για τις εκπομπές αερίων (σ.σ.: που προκαλούν το φαινόμενο) του θερμοκηπίου, η Γη συνεχίζει να υπερθερμαίνεται», υπογράμμισε ο Τομπίας Γκριμ.

«Περισσότερη ζέστη σημαίνει περισσότερη υγρασία, πιο έντονες βροχοπτώσεις και πιο ισχυροί άνεμοι», πράγμα που δείχνει πως η κλιματική αλλαγή «ήδη συμβάλλει στα ακραία καιρικά φαινόμενα», πρόσθεσε.

— 17.200 νεκροί–

Το 2025 έδειξε εξάλλου «δυο πρόσωπα», σύμφωνα με τον κλιματολόγο. Το πρώτο εξάμηνο ήταν η «δαπανηρότερη» περίοδος «που έχει καταγραφεί ποτέ για τον ασφαλιστικό κλάδο», ενώ το δεύτερο εξάμηνο υπήρξαν «οι πιο μικρές απώλειες εδώ και 10 χρόνια». Εκτός από τις πυρκαγιές στην Καλιφόρνια, καταστροφικός σεισμός στα τέλη Μαρτίου στη Μιανμάρ προκάλεσε ζημίες 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ασφαλισμένες σε πολύ μικρό βαθμό.

Οι ΗΠΑ, αν και γλίτωσαν από τους κυκλώνες, συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο μέρος των οικονομικών απωλειών στον κόσμο, με 118 δισεκατομμύρια δολάρια. Στο σύνολο αυτό, τα 88 δισεκατομμύρια ήταν ασφαλισμένα, γεγονός που μαρτυρά υψηλό επίπεδο κάλυψης κινδύνου και την υψηλή αξία των περιουσιακών στοιχείων που εκτίθενται.

Παρομοίως, η Climate Central, αμερικανική μη κερδοσκοπική οργάνωση που συγκεντρώνει δεδομένα για την κλιματική αλλαγή, καταμέτρησε 115 δισεκατομμύρια δολάρια απωλειών στη χώρα αυτή. Οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν εξάλλου περίπου 17.200 θανάτους στον κόσμο, κυρίως στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού και στην Αφρική, σύμφωνα με την Munich Re.

Ο αριθμός αυτός είναι υψηλότερος από αυτόν του 2024, όταν είχαν καταγραφεί 11.000 θάνατοι, ο οποίος παραμένει ωστόσο πολύ πιο χαμηλός από τον μέσο όρο τριάντα ετών (41.900): «τα μέτρα πρόληψης κινδύνων αρχίζουν να έχουν αποτέλεσμα», συμπέρανε ο Γκριμ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η υπογεννητικότητα αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα και αμφιλεγόμενα κοινωνικά φαινόμενα του 21ου αιώνα, με επιπτώσεις που εκτείνονται πολύ πέρα από το δημογραφικό επίπεδο και αγγίζουν την οικονομία, τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή και τις διαγενεακές σχέσεις.

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, η πτώση των γεννήσεων αποτελεί πλέον παγκόσμιο φαινόμενο με βαθιές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (βιολόγος) παραθέτουν τα πιο σημαντικά στοιχεία αυτής της δημοσίευσης.

Σε περισσότερες από τις μισές χώρες του κόσμου, ο συνολικός δείκτης γονιμότητας, δηλαδή ο μέσος αριθμός παιδιών που αναμένεται να αποκτήσει μία γυναίκα κατά τη διάρκεια της ζωής της, έχει πέσει κάτω από το όριο των 2,1 γεννήσεων ανά γυναίκα, το οποίο θεωρείται απαραίτητο για τη διατήρηση ενός σταθερού πληθυσμού. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Κίνα, η Νότια Κορέα, η Σιγκαπούρη και η Ουκρανία, αυτός ο δείκτης έχει κατρακυλήσει σε επίπεδα χαμηλότερα του 1, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες κυμαίνεται λίγο κάτω από το 1,6.

Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, πολλά κράτη επιλέγουν να εφαρμόσουν πολιτικές που στοχεύουν άμεσα στην αύξηση των γεννήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κίνα, η οποία, στην προσπάθειά της να αντιστρέψει την πτωτική πορεία της γονιμότητας, προχώρησε πρόσφατα στην επιβολή φόρου 13% στα προφυλακτικά, ενώ παράλληλα προσφέρει οικονομικά επιδόματα στους γονείς για κάθε παιδί κάτω των τριών ετών. Αντίστοιχα, η Νότια Κορέα παρέχει απαλλαγές από τη στρατιωτική θητεία και διοργανώνει κρατικά χρηματοδοτούμενες εκδηλώσεις γνωριμιών, ενώ η Ουγγαρία έχει θεσπίσει ισόβια φοροαπαλλαγή εισοδήματος για μητέρες με δύο ή περισσότερα παιδιά.

Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο τα κράτη μπορούν ή οφείλουν να επηρεάζουν τις αναπαραγωγικές αποφάσεις των πολιτών τους και, κυρίως, αν τέτοιες παρεμβάσεις είναι πραγματικά αποτελεσματικές. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τις τεράστιες οικονομικές επενδύσεις, τα αποτελέσματα παραμένουν πενιχρά. Η Νότια Κορέα, για παράδειγμα, έχει δαπανήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια τα τελευταία χρόνια σε επιδόματα και κίνητρα, χωρίς να καταφέρει να ανακόψει τη συνεχή πτώση του δείκτη γονιμότητας. Η Ιαπωνία, παρά τις δεκαετίες πολιτικών στήριξης της οικογένειας, εξακολουθεί να καταγράφει χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων σε σχέση με το παρελθόν, ενώ ακόμη και οι σκανδιναβικές χώρες, που διαθέτουν υποδειγματικά συστήματα γονικής άδειας και παιδικής φροντίδας, δεν έχουν καταφέρει να επανέλθουν στο επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού.

Οι λόγοι που οδηγούν στη μείωση της γονιμότητας είναι πολυπαραγοντικοί. Η ευρεία πρόσβαση σε αποτελεσματική αντισύλληψη, η αυξημένη εκπαίδευση και συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, η καθυστέρηση του γάμου και της τεκνοποίησης, αλλά και η μείωση της γονιμότητας τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες διαμορφώνουν ένα νέο αναπαραγωγικό τοπίο. Παράλληλα, η πτώση της παιδικής θνησιμότητας έχει αλλάξει τη λογική της οικογένειας: Στις περισσότερες περιοχές του κόσμου, τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα έχουν σχεδόν την απόλυτη πιθανότητα να φτάσουν στην ενηλικίωση, γεγονός που μειώνει την ανάγκη για μεγαλύτερο αριθμό απογόνων.

Σημαντικό ρόλο φαίνεται, επίσης, να παίζουν οι υπαρξιακές ανησυχίες των νεότερων γενεών. Η κλιματική κρίση, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η οικονομική ανασφάλεια και η επιδείνωση της ψυχικής υγείας στους νέους ενήλικες δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, μέσα στο οποίο η απόφαση για τεκνοποίηση μοιάζει ολοένα και πιο δύσκολη. Οι φόβοι για το μέλλον, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, λειτουργούν αποτρεπτικά στη δημιουργία οικογένειας.

Οι συνέπειες της δημογραφικής συρρίκνωσης προκαλούν έντονες ανησυχίες. Η μείωση του ενεργού πληθυσμού, η συρρίκνωση της φορολογικής βάσης και η αύξηση των συνταξιοδοτικών και υγειονομικών δαπανών δημιουργούν σοβαρές προκλήσεις για τα κράτη πρόνοιας. Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να αυξήσει τα περιστατικά χρόνιων και μη μεταδοτικών νοσημάτων, καθώς και τις ανάγκες για μακροχρόνια φροντίδα, όπως αναφέρουν οι ειδικοί.

Ωστόσο, η προσέγγιση του ζητήματος αποκλειστικά μέσα από τον φόβο της πληθυσμιακής κατάρρευσης ενέχει σοβαρούς κινδύνους, σύμφωνα με τους ίδιους. Η ιστορία δείχνει ότι οι πολιτικές ενίσχυσης των γεννήσεων συχνά συνοδεύονται από καταναγκασμό και παραβιάσεις δικαιωμάτων, όπως συνέβη με την πολιτική του ενός παιδιού στην Κίνα ή με ακραία μέτρα της Ρουμανίας προ 40ετίας. Επιπλέον, ορισμένες σύγχρονες παρεμβάσεις, όπως η αύξηση της τιμής των προφυλακτικών, ενδέχεται να υπονομεύσουν τη δημόσια υγεία, οδηγώντας σε αύξηση των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων και των ανεπιθύμητων εγκυμοσυνών.

Αντί για μονοδιάστατες πολιτικές αύξησης των γεννήσεων, προτείνεται μία ευρύτερη και πιο ισορροπημένη προσέγγιση. Η υιοθέτηση της έννοιας της υγιούς γήρανσης, η επένδυση στη γηριατρική και στη φυσική ιατρική-αποκατάσταση, η ενίσχυση της πρόληψης και της υγείας των ηλικιωμένων, καθώς και η αξιοποίηση της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης, μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας. Παράλληλα, η χαλάρωση των περιοριστικών μεταναστευτικών πολιτικών θα μπορούσε να ενισχύσει το εργατικό δυναμικό σε χώρες με συρρικνούμενο πληθυσμό.

Τελικά, ανεξαρτήτως δημογραφικών εξελίξεων, οι κοινωνίες οφείλουν να συνεχίσουν να στηρίζουν τα παιδιά και τις οικογένειες, να εξασφαλίζουν ποιοτική και προσιτή παιδική φροντίδα, να ενθαρρύνουν την ισότιμη συμμετοχή των πατέρων και να προστατεύουν τα δικαιώματα και την υγεία των γυναικών. Αυτό που πρέπει να αποφευχθεί είναι η υιοθέτηση αναποτελεσματικών και ιδεολογικά φορτισμένων πολιτικών, οι οποίες ενδέχεται να τροφοδοτήσουν τον εθνικισμό και να ανατρέψουν κατακτήσεις δεκαετιών στην ισότητα των φύλων και στη δημόσια υγεία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας θα συναντηθούν σήμερα Τετάρτη με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στον Λευκό Οίκο, ανακοίνωσε σήμερα το  υπουργείο Εξωτερικών της Δανίας, εν μέσω των προσπαθειών του Ντόναλντ Τραμπ να αναλάβουν οι ΗΠΑ τον έλεγχο του αρκτικού νησιού.

Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν και η Γροιλανδή ομόλογός του Βίβιαν Μότζφελντ ζήτησαν να συναντηθούν με τον Ρούμπιο,  αφού ο Τραμπ αύξησε τις τελευταίες ημέρες τις απειλές του να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, μιας αυτόνομης περιοχής που υπάγεται στο βασίλειο της Δανίας.

«Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επιθυμούσε επίσης να συμμετάσχει στη συνάντηση και θα είναι ο οικοδεσπότης της,  ως εκ τούτου, η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στον Λευκό Οίκο», δήλωσε ο Ράσμουσεν σε δημοσιογράφους στην Κοπεγχάγη. «Ο λόγος που ζητήσαμε τη συνάντηση (…) ήταν να μεταφέρουμε όλη αυτή τη συζήτηση (…) σε μια αίθουσα συσκέψεων, όπου μπορούμε να κοιταχτούμε στα μάτια και να μιλήσουμε για αυτά τα ζητήματα», πρόσθεσε.

Ο  Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην ιδέα της απόκτησης της Γροιλανδίας το 2019, κατά την πρώτη του θητεία στην προεδρία των ΗΠΑ, αν και αντιμετωπίζει αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον, ακόμη και από στελέχη του ίδιου του κόμματός του. Παρότι η Δανία κυβερνά τη Γροιλανδία εδώ και αιώνες, το νησί κινείται σταδιακά προς την ανεξαρτησία από το 1979, στόχο που συμμερίζονται όλα τα πολιτικά κόμματα που έχουν εκλεγεί στο τοπικό κοινοβούλιο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ