Αρχική Blog

Ο χρυσός δεν “λάμπει” πάντα – Γιατί κατρακύλησε σχεδόν 30% η τιμή του μέσα σε πέντε μήνες

Από
Έμβολος
-

Η πτώση της τιμής του χρυσού κατά 29% από το υψηλό ρεκόρ του στα τέλη του Ιανουαρίου έδειξε ότι το πολύτιμο μέταλλο μπορεί να θεωρείται διαχρονικά ένα ασφαλές επενδυτικό μέσο, αλλά προσφέρεται μόνο για μακροπρόθεσμους επενδυτές.

Η εκρηκτική άνοδός του, από περίπου 2.000 δολάρια ανά ουγκιά τον Φεβρουάριο του 2024 στο υψηλό των 5.594 δολαρίων τον Ιανουάριο, αντιστράφηκε μόλις άρχισε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και την περασμένη Τετάρτη η τιμή του υποχώρησε κάτω από τα 4.000 δολάρια.

Αν και παραδοσιακά ευνοείται από συνθήκες αβεβαιότητας – όπως συνέβη το 2024 με τον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Χαμάς και το 2025 με τον εμπορικό πόλεμο του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ – αυτή τη φορά κινήθηκε αντίθετα στο ρεύμα.

Η σημαντική πτώση του αποδίδεται κυρίως στην ενίσχυση του πληθωρισμού, λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος, και κατ’ επέκταση των προσδοκιών ότι η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες θα αυξήσουν τα επιτόκια, κάνοντας ελκυστικότερες τις επενδύσεις σε τίτλους σταθερού εισοδήματος. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε ήδη τον Ιούνιο την αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων στο 2,25% από 2%.

Σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις, ο χρυσός έπεσε θύμα και του ράλι των μετοχών, οι οποίες μετά από το αρχικό σοκ του πολέμου κινήθηκαν ξανά ανοδικά, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη και γενικότερα τον κλάδο της τεχνολογίας. Η ρευστοποίηση κερδών από ιδιώτες επενδυτές, που είχαν αγοράσει τον χρυσό σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, πιθανότατα συνδέεται επίσης με την πτωτική πορεία του.

Η ιστορία δείχνει ότι η τιμή του χρυσού παρουσιάζει μεγάλες μειώσεις από τα υψηλά επίπεδα και για μακρές χρονικές περιόδους. Πιο χαρακτηριστικό είναι ότι μετά το 1980, όταν η τιμή του είχε εκτιναχθεί στο υψηλό τότε επίπεδο των 680 δολαρίων μετά τη δεύτερη πετρελαϊκή κρίση, ακολούθησε μία περίοδος 37 ετών με τις τιμές του να κινούνται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα.

Μόνο μετά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση, που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ το 2007, το πολύτιμο μέταλλο κινήθηκε σε υψηλότερα επίπεδα για να φτάσει πάνω από τα 1.860 δολάρια τον Σεπτέμβριο του 2011. Στη συνέχεια άρχισε να κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα επί χρόνια έως ότου ξεπεράσει τα 2.000 δολάρια το 2020 με την πανδημία του κορονοϊού.

Τα επενδυτικά ταμεία σε χρυσό (ETFs) που αποτέλεσαν βασικό πυλώνα της εκτίναξης των τιμών του την περασμένη διετία, το τελευταίο διάστημα καθοδηγούν την πτώση με καθημερινές εκροές. Από την άλλη πλευρά, οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν τη ζήτηση χρυσού, ενισχύοντας τη θέση του στα συναλλαγματικά αποθέματά τους.

Από πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών προκύπτει ότι αυτές συνεχίζουν να είναι θετικά διακείμενες, με το 45% να αναφέρουν ότι η συμμετοχή του χρυσού στα συναλλαγματικά τους αποθέματα θα αυξηθεί το επόμενο 12μηνο.

Η προστασία από τον κίνδυνο του πληθωρισμού και η διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων τους είναι οι βασικοί λόγοι που οι κεντρικές τράπεζες διακρατούν χρυσό, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και η κάλυψη από γεωπολιτικούς κινδύνους. Από την άλλη πλευρά, το 74% των κεντρικών τραπεζών που ρωτήθηκαν διαβλέπουν ότι θα μειωθεί λιγότερο ή περισσότερο η διακράτηση στοιχείων ενεργητικού σε δολάρια την επόμενη πενταετία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Μπάλα και το Βιβλίο: Η αιώνια αντιπαράθεση και το πάθος ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και τη λογοτεχνία

Από
Έμβολος
-

Η σχέση ανάμεσα στο ποδόσφαιρο μπορούμε να πούμε ότι υπήρξε αμφίσημη. Δεν είναι λίγοι όσοι υποστηρίζουν ότι το δημοφιλέστερο άθλημα στον κόσμο και η λογοτεχνία είναι δύο αντιθετικά πεδία, με τον συναισθηματικό διονυσιασμό και σωματικό πρωτογονισμό που προκαλεί το πρώτο να αποκλείει την «απολλώνεια» απόλαυση ή τον κριτικό στοχασμό που η δεύτερη εμπνέει στο πνεύμα. Το ποδόσφαιρο, που συνεγείρει δισεκατομμύρια φιλάθλους και καθηλώνει στα γήπεδα και τους τηλεοπτικούς δέκτες πολλά εκατομμύρια ανθρώπους, ενθουσιάζει ταυτόχρονα πολλούς λογοτέχνες, ενώ απωθεί άλλους και συνάμα τροφοδοτεί ακατάπαυστα τη συζήτηση στη γνωστή διένεξη ανάμεσα στην Υψηλή και τη Λαϊκή Τέχνη.

 Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ένα σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας διανόησης (Αλμέρ Καμύ, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Χούλιο Κορτάσαρ και τόσοι άλλοι) αντιμετώπιζε το ποδόσφαιρο με πάθος, ενώ άλλοι διανοούμενοι (ανάμεσά τους κι ο Ρολάν Μπαρτ ή ο Ουμπέρτο Έκο) το αντιμετώπιζαν με καχυποψία. Για κάποιους θεωρήθηκε ως απόλυτο σύμβολο της κοινότητας ή έκφραση της ανθρώπινης υπόστασης και ψυχής και για άλλους ήταν το σύγχρονο «όπιο του λαού», μια δραστηριότητα χαμηλής πολιτισμικής αξίας, σχεδιασμένη αποκλειστικά για τη χειραγώγηση των μαζών και την αποχαύνωση του πληθυσμού: όσοι ασχολούνται με το ποδόσφαιρο δεν διαβάζουν.

 Ωστόσο, όσον αφορά στη σχέση ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και τη λογοτεχνία, όσο η δημοτικότητα και η εγκάρσια απήχηση που είχε το ποδόσφαιρο σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, βοηθούσης και της ανάπτυξης και της παντοδυναμίας των ΜΜΕ και της κοινωνίας του θεάματος, αποδείχθηκε στην πορεία του χρόνου πως το γήπεδο μπορεί να γίνει ένα δυναμικό, αντιφατικό μεν, αλλά συναρπαστικό σε κάθε περίπτωση πεδίο συνάντησης ανάμεσα στις δύο δραστηριότητες.

 Η μπάλα και οι παίκτες, μπορεί μεν να αποτελούν συχνά μία αφορμή ή ένα φόντο για την ανάπτυξη μίας ανθρώπινης ιστορίας, όμως συχνά αναδεικνύεται ως η πραγματική πρωταγωνίστρια στις σελίδες των μεγάλων δημιουργών. Ενώ η ίδια η ανθρώπινη κατάσταση και τα πάθη, οι κοινωνικές συνθήκες κι οι πολιτικές συγκρούσεις, η μνήμη που συνδέεται με μεγάλα ή έντονα ποδοσφαιρικά γεγονότα, η μοναξιά και η ζέση, το πάθος, βασικά συστατικά για ένα μεγάλο λογοτεχνικό έργο συχνά τεκμαίρεται πως μπορούν κάλλιστα να γεννηθούν ή να εντοπισθούν σε ένα ποδοσφαιρικό θέμα.

Όταν η Στρογγυλή Θεά και το γήπεδο γίνονται λογοτεχνικό έργο

Για πολλούς συγγραφείς, τα ενενήντα λεπτά ενός αγώνα περιέχουν τόσο δράμα, ένταση και μοιραία τροπή όσο μια αρχαία ελληνική τραγωδία. Το ποδόσφαιρο έπαψε να είναι ένα απλό παιχνίδι και μετατράπηκε σε ένα πρίσμα μέσα από το οποίο αναλύεται η κοινωνία.

Το αυτοβιογραφικό βιβλίο «Πυρετός της μπάλας» (Fever Pitch) του Νικ Χόρνμπι αποτελεί χωρίς άλλον αντίπαλο τη «Βίβλο» για την κατανόηση της ψυχολογίας του οπαδού. Ο Χόρνμπι ξεδιπλώνει τη ζωή του μέσα από την εξαρτησιακή  σχέση του  με την ομάδα της ‘Αρσεναλ. Το ποδόσφαιρο στις σελίδες του βιβλίου δεν αποτελεί μόνο μία απόλαυση, αλλά ταυτίζεται με την ίδια την προσωπική του ύπαρξη. Όλα στη ζωή του, η εφηβεία, οι ερωτικές απογοητεύσεις, η σχέση με τους γονείς και η ενηλικίωση, όλες οι ψυχικές μεταπτώσεις του ανθρώπου προσμετρώνται ανάλογα με τα αποτελέσματα του σαββατοκύριακου. Με βρετανικό χιούμορ, εξηγεί πώς η εμμονή με μια ομάδα προσφέρει ένα σταθερό σημείο αναφοράς σε έναν κατά τα άλλα χαοτικό κόσμο.

Μία αδιαμφισβήτητη θέση στο Πάνθεον των συγγραφεων που έχουν αναγάγει το ποδόσφαιρο σε βασικό καμβά των έργων του είναι ο Ουρουγουανός συγγραφέας Εδουάρδο Γκαλεάνο. Στο εμβληματικό του έργο «Το ποδόσφαιρο στον ήλιο και στη σκιά» (El fútbol a sol y sombra), μας παραδίδει μια λυρική και γεμάτη πάθος εξομολόγηση, όπου ο ίδιος αυτοπροσδιορίζεται ως «ένας ζητιάνος του καλού ποδοσφαίρου», που περιφέρεται στα γήπεδα του κόσμου, παρακαλώντας για μια στιγμή καθαρής ομορφιάς, μια καλή ενέργεια, ένα σουτ, ένα γκολ, ανεξάρτητα από το ποια ομάδα ή ποιος παίκτης τα προσφέρει. Στα σύντομα, λεπτογραμμένα κείμενά του, ο Γκαλεάνο αποτίει φόρο τιμής στη μαγεία του παιχνιδιού, ενώ παράλληλα ασκεί δριμεία, αριστερή κριτική στην εμπορευματοποίηση, τη διαφθορά και την απληστία των μεγάλων θεσμών που διοικούν το άθλημα, μετατρέποντας τους παίκτες σε βιομηχανικά προϊόντα.

Ο Μεξικανός δοκιμιογράφος Χουάν Βιγιόρο (Juan Villoro) στο έργο του «Ο Θεός είναι στρογγυλός» (Dios es redondo), αναλύει το ποδόσφαιρο ως μια παγκόσμια, κοσμική θρησκεία που αναζητά τους δικούς της πιστούς, τα τελετουργικά της και τους επίγειους θεούς της. Ακροβατώντας ανάμεσα στο χρονικό και το λογοτεχνικό δοκίμιο, ο Βιγιόρο εξετάζει τη θρυλική και αυτοκαταστροφική φιγούρα του Ντιέγκο Μαραδόνα (ο οποίος έχει ανακηρυχθεί κι ο Θεός σε μία γηπεδική αίρεση στην Αργεντινή), την ακραία ψυχολογική πίεση του ποδοσφαιριστή πριν από την εκτέλεση ενός πέναλτι, και τον τρόπο με τον οποίο το γήπεδο καθρεφτίζει τις νευρώσεις και τις αρετές της σύγχρονης κοινωνίας.

‘Ακρως κοινωνικό και πολιτικό είναι το Todo por la patria (Όλα για την πατρίδα) του Μαρτίν Καπαρός είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα που αφηγείται την εξαφάνιση ενός Αργεντινού ποδοσφαιριστή.

 Αλλά το ποδόσφαιρο δεν είναι μόνον γυναικεία υπόθεση, όπως αποδεικνύουν η Ισπανίδα Μάικα Χιμένεθ, που έχει γράψει το Yo también quiero jugar al fútbol (Θέλω κι εγώ να παίξω ποδόσφαιρο), με τις ιστορίες 40 γυναικών που ήθελαν να παίξουν ποδόσφαιρο, αλλά βρέθηκαν αντιμέτωπες με όλες τις αντιξοότητες του κόσμου καθώς ήρθαν αντιμέτωπες με ένα άθλημα που διοικείται από άνδρες, όπως και το

La 107e minute (Το 107ο λεπτό) της Γαλλίδας Αν Ντελμπέ, που αφηγείται με λυρικούς τόνους κι αποκαθιστά την εικόνα του Ζινεζίν Ζιντάν μετά το επεισόδιο στον τελικό του Μουντιάλ με την Ιταλία. Το ίδιο περιστατικό αφηγείται, τούτη τη φορά με μία διάσταση που προσομοιάζει στην πτώση του ήρωα στην αρχαία τραγωδία και υπό το κράτος του Κρόνου, το La mélancolie de Zidane (Η μελαγχολία του Ζιντάν) του Ζαν-Φιλίπ Τουσέν. Μία αντίστοιχη, τούτη τη φορά θριαμβική στιγμή αφηγείται, αποδοσμένο σε τρόπο λογοτεχνικό, μα ειδωμένο από κάθε ανθρωποκοινωνιολογικό και ιστορικό-πολιτικό πρίσμα, το La Partita, il romanzo di Italia-Brasil (το Ματς, το μυθιστόρημα του Ιταλία-Βραζιλία) του Ιταλού Πιέρο Τρελίνι, αφιερωμένο σε ένα από τα πιο ιστορικά παιχνίδια στο Μουντιάλ, την επική νίκη με 3-2 της Ιταλίας επί των «Καριόκας» στο Μουντιάλ του ‘82.

Στην Ελλάδα, το μυθιστόρημα του Μένη Κουμανταρέα «Η φανέλλα με το Νούμερο 9», στο οποίο αφηγείται τα έργα και τις ημέρες, την άνοδο και την πτώση ενός νεαρού παιδιού του Μπιλ Σερέτη, από τις ταπεινές γειτονιές και την αφάνεια στον κολοφώνα της δόξας, την ασωτεία, την εμπλοκή στα συμφέροντα και τους παράγοντες, όχι μόνον έγινε επιτυχία, αλλά μεταφέρθηκε και στην οθόνη από τον Παντελή Βούλγαρη. Με το μυθιστόρημα τούτο ο Κουμανταρέας κατόρθωσε να περιγράψει ανάγλυφα την εικόνα μίας ελληνικής κοινωνίας σε μετάβαση, με όλες τις αντιφάσεις της μεταπολίτευσης, αλλά και την αυθεντικότητα που κατορθώνει να κρατήσει παρά τις φαινομενικές αλλαγές.

Η άλλη άποψη για το ποδόσφαιρο

Όμως, η λογοτεχνία δεν στάθηκε μόνο στην χαρά της νίκης ή στον διονυσιασμό του παιχνιδιού, αλλά βούτηξε και στα βαθιά νερά του υπαρξιακού τρόμου και της ιστορικής μνήμης.

Μία από τις πιο συγκλονιστικές και τραγικές αναφορές για το ποδόσφαιρο βρίσκεται στο έργο «Η Ανακωχή» (La tregua) του Νομπελίστα Πρίμο Λέβι. Ο Λέβι, επιζών του Ολοκαυτώματος, περιγράφει πώς μέσα στη φρίκη του στρατοπέδου συγκέντρωσης του ‘Αουσβιτς, διοργανώνονταν αγώνες ποδοσφαίρου ανάμεσα στους δεσμοφύλακες των SS και τους κρατούμενους (Sonderkommando). Για τον Λέβι, τούτη η «ανακωχή» στην κόλαση του Λάγκερ δεν αποτελεί μια στιγμή ανθρωπιάς, αλλά εκφράζει την απόλυτη διαστροφή: ένα παιχνίδι που υπογράμμιζε την απώλεια κάθε ηθικού συνόρου, όπου η κανονικότητα της μπάλας συνυπήρχε δίπλα στους καπνούς των κρεματορίων.

Ένας στοχασμος πάνω στην ψυχολογική απομόνωση του αθλητή, το μυθιστόρημα του επίσης Νομπελίστα Πέτερ Χάντκε «Ο φόβος του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι» (Die Angst des Tormanns beim Elfmeter), έργο που  αποτελεί ένα κορυφαίο υπαρξιακό θρίλερ. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τη φιγούρα του τερματοφύλακα, Μπλοχ, ο οποίος αποβάλλεται από έναν αγώνα και στη συνέχεια περιπλανιέται άσκοπα, διαπράττοντας ένα έγκλημα χωρίς εμφανές κίνητρο. Ο«τρόμος» του τερματοφύλακα δεν είναι απλώς ο φόβος της αποτυχίας απέναντι στην μπάλα, αλλά μια βαθύτερη, υπαρξιακή κρίση της γλώσσας και της επικοινωνίας. Ο τερματοφύλακας είναι ο μοναδικός παίκτης που φοράει διαφορετική στολή, ο μόνος που δικαιούται να χρησιμοποιήσει τα χέρια του, αλλά και ο απόλυτος αποδιοπομπαίος τράγος: είναι καταδικασμένος να παρατηρεί το παιχνίδι από μακριά, παγιδευμένος σε μια αναμονή που μετατρέπεται σε παράνοια. Η απομόνωση κάτω από τα δοκάρια γίνεται η τέλεια μεταφορά για την αποξένωση του σύγχρονου ανθρώπου.

Η Ποίηση των Γηπέδων: Από τον Λεοπάρντι στον Ουμπέρτο Σάμπα

Η λυρική ποίηση είναι έστω κι έμμεσα το πρώτο μέσον όπου το ποδόσφαιρο βρήκε την έκφρασή του, κυρίως ειδωμένο ως κατεξοχήν αναπαράσταση των νιάτων, της σωματικής ρώμης και της αναπόφευκτης ροής του χρόνου.

Παραδόξως, το πρώτο ποίημα για την στρογγυλή θεά γράφηκε το 1821 και για έναν διαφορετικό πρόδρομο του ποδοσφαίρου: ήταν το περίφημο ποίημα «A un vincitore nel pallone» («Σε έναν νικητή του παιχνιδιού της μπάλας) του εθνικού ποιητή της Ιταλίας Τζάκομο Λεοπάρντι, το οποίο παρ’ ότι αναφέρεται στο παραδοσιακό τοσκάνικο παιχνίδι του pallone col bracciale θεωρείται πως αποτελεί τον πρώτο μεγάλο λογοτεχνικό ύμνο στη σωματική προσπάθεια, τη ζωντάνια και την ανάγκη του ανθρώπου να ξεφύγει από την υπαρξιακή ανία (noia) και τον θάνατο μέσα από τη δράση και τη δόξα του αγώνα.

Ένας άλλος μεγάλος Ιταλός  ποιητής από την Τεργέστη, ο Ουμπέρτο Σάμπα (Umberto Saba), αφιέρωσε μια ολόκληρη ενότητα του έργου του στο ποδόσφαιρο (Cinque poesie per il gioco del calcio). Ο Σάμπα ανακάλυψε κατά τύχη, το άθλημα σε μεγάλη ηλικία, όταν ένας φίλος τού έδωσε εισιτήρια και πήγε στο γήπεδο συνοδευόμενος από την κόρη του. Μαγεμένος από την ατμόσφαιρα, έγραψε ποιήματα όπως το Goal, όπου περιγράφει την αντίθεση ανάμεσα στην απόλυτη χαρά του τερματοφύλακα που σκοράρει η ομάδα του και τη μοναχική, σπαρακτική θλίψη του «εκπορθημένου» τερματοφύλακα που μαζεύει την μπάλα από τα δίχτυα, βυθισμένος στο σκοτάδι της αποτυχίας.

Η σχέση του σπουδαίου Ισπανού ποιητή Μιγέλ Ερνάνδεθ με το ποδόσφαιρο δεν εξαντλείται απλώς στον ενθουσιασμό του φιλάθλου. Ο ίδιος ο ποιητής με την τραγική μοίρα υπήρξε και ενεργός ποδοσφαιριστής, υπερασπιζόμενος όπως κι ο Γάλλος Νομπελίστας λογοτέχνης Αλμπέρ Καμύ το τέρμα της ομάδας  El Gallo (Ο Κόκορας) στη γενέτειρά του, την Οριουέλα. Η αγάπη τού Ερνάντεθ στη στρογγυλή θεά έμεινε στην Ιστορία της τέχνης μέσα από τους στίχους της ελεγείας του για τον Λόλο (Teodoro Delgado Pomatta), τερματοφύλακα της Ρεάλ Μούρθια, που τραυματίσθηκε στο κεφάλι μετά από σύγκρουση με αντίπαλο επιθετικό κι ζωή λίγες ημέρες αργότερα. Η «ελεγεία στον τερματοφύλακα» (Elegía al guardameta) με έντονες θρησκευτικές και ηρωικές εικόνες, που παρουσιάζουν τον τερματοφύλακα σαν έναν άγγελο που υπερασπίζεται τις «πύλες» (το τέρμα) και τελικά πέφτει στο χορτάρι. Σε ακόμη μεγαλύτερη λυρική μεταρσίωση οδήγησε τα «ποδοσφαιρόφιλα» ποιήματά του ο Φερνάντο Ατσιτέλι στη συλλογή του «Η μοναξιά του δεξιού εξτρέμ» (La solitudine dell’ala destra), που κυκλοφόρησετο 1998. Σε καθεμία από τις 210 ποιητικές συνθέσεις παρευλαύνουν κάποιοι κορυφαίοι, μέτριοι, άγνωστοι,  παίκτες, που όμως γίνονται όλοι τους  πρωταγωνιστές γιατί όπως γράφει ο ποιητής «τα ποιήματα τούτα είναι η προσπάθεια να ανακτηθεί για κάθε μεμονωμένο παίκτη η τεχνική χειρονομία, η ενέργεια που τον χαρακτήρισε στα ποδοσφαιρικά χρονικά. Συχνά, ακόμη και η απλή παρατήρηση του προσώπου, τα χαρακτηριστικά ή οι συμπεριφορές, μετακίνησαν στην ψυχή μου τον κρότο της Ιστορίας».

Πιερ Πάολο Παζολίνι: Το Ποδόσφαιρο ως Υπέρτατη Ιεροτελεστία

Για τον τον κορυφαίο Ιταλό διανοούμενο, σκηνοθέτη και ποιητή Πιερ Πάολο Παζολίνι, το ποδόσφαιρο ισοδυναμούσε με το «πάθος μιας ολόκληρης ζωής». Ο Παζολίνι, δεινός αριστερός εξτρέμ ο ίδιος που έπαιζε μπάλα με τις παρέες των προλετάριων στις φτωχογειτονιές (borgate) της Ρώμης, έβλεπε στο ποδόσφαιρο την τελευταία αυθεντική, ιερή τελετουργία που είχε απομείνει στη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία.

Μάλιστα σε ένα εμβληματικό του άρθρο του, ο Παζολίνι διατύπωσε μια μοναδική σημειολογική θεωρία: χαρακτήρισε το ποδόσφαιρο ως ένα «γλωσσικό σύστημα» με τους δικούς του κανόνες, συντακτικό και γραμματική.

Τα «σήματα» αυτής της γλώσσας είναι οι κινήσεις των παικτών με την μπάλα.

Το ποδόσφαιρο που βασίζεται στην τακτική, το σύστημα και τη συλλογική πειθαρχία (όπως το ευρωπαϊκό) είναι «ποδόσφαιρο σε πεζό λόγο» (calcio in prosa).

Αντίθετα, το ποδόσφαιρο που βασίζεται στην ατομική ντρίμπλα, τη φαντασία, την ποίηση της κίνησης και τον αυτοσχεδιασμό (όπως το βραζιλιάνικο) είναι «ποδόσφαιρο σε ποιητικό λόγο» (calcio in poesia).

Για τον Παζολίνι, το γκολ ήταν η απόλυτη «ποιητική λέξη» που ολοκλήρωνε το νόημα του αγώνα. Θρυλικός έμεινε ο αγώνας του 1975, ανάμεσα στα σετ των γυρισμάτων στις ταινίες του Παζολίνι «Σαλό, ή 120 Μέρες στα Σόδομα» και του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι.

1900  (Novecento), στο οποίο επικράτησε η δεύτερη ομάδα με το εμφατικό 5-2. Σε εκείνον τον αγώνα είχε παίξει, με την ομάδα του Μπερτολούτσι κι ο νεαρός κι άσημος τότε, μετέπειτα άσσος της Μίλαν Κάρλο Αντσελότι, μετέπειτα επιτυχημένος προπονητής πολλών ομάδων και κόουτς της εθνικής Βραζιλίας στο φετινό Μουντιάλ.

Οι Πολεμίοι της Μπάλας: Όταν η διανόηση γυρίζει την πλάτη στο γήπεδο

Στον αντίποδα αυτής της γοητείας που ασκεί στα πλήθη, αλλά και στους διανοούμενους, υπήρξαν κι εκείνοι οι κορυφαίοι λογοτέχνες που μίσησαν το ποδόσφαιρο, βλέποντας σε αυτό μια πηγή αισθητικής και πνευματικής παρακμής.

Παρ’ ότι το ποδόσφαιρο στη χώρα του είναι θρησκεία, ο μέγας Αργεντινός συγγραφέας Χόρχε Λουίς Μπόρχες έτρεφε μια βαθιά αποστροφή για το ποδόσφαιρ. Ο Μπόρχες χαρακτήριζε το ποδόσφαιρο ως «αισθητικά άσχημο» και το καταδίκαζε ως μια μορφή μαζικής υστερίας και εθνικισμού. «Το ποδόσφαιρο είναι δημοφιλές επειδή η ηλιθιότητα είναι δημοφιλής», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.

Μάλιστα, σε μια κίνηση απόλυτης περιφρόνησης, διοργάνωσε μια διάλεξη πάνω στην αθανασία την ίδια ακριβώς ώρα που η εθνική ομάδα της Αργεντινής έδινε το εναρκτήριο παιχνίδι της στο Μουντιάλ του 1978, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως βιτρίνα από τη δικτατορία του Βιδέλα και το οποίο (έστω και με κάπως αμφισβητούμενο τρόπο) το κατέκτησε.

Αλλά κι ένας από τους αγαπημένους συγγραφείς του Μπόρχες, ο Όσκαρ Γουάιλντ, με το γνωστό, αιχμηρό και ανατρεπτικό του πνεύμα, είχε προλάβει να διατυπώσει απαξιωτικές απόψεις για το άθλημα, στις απαρχές του βρετανικού αυτού δημιουργήματος, που αρχικά παιζόταν στις αριστοκρατικές λέσχες. Ο Γουάιλντ, οπαδός της απόλυτης αισθητικής και της κομψότητας, είχε δηλώσει με ειρωνεία: «Το ποδόσφαιρο είναι ένα εξαιρετικό παιχνίδι για σκληροτράχηλα κορίτσια, αλλά όχι και τόσο κατάλληλο για αβρά αγόρια».

Για τον Γουάιλντ, η βία, η λάσπη και η έλλειψη ατομικού στυλ στο γήπεδο έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τα ιδεώδη του δανδισμού και της τέχνης.

Αλλά κι ο μέγιστος Ιταλός σημειολόγος και μυθιστορηματογράφος Ουμπέρτο Έκο άσκησε επίσης σκληρή κριτική, όχι τόσο στο ίδιο το παιχνίδι, όσο στην κοινωνική του λειτουργία. Στα δοκίμιά του, ο Έκο αναφέρθηκε στη «φλυαρία γύρω από το ποδόσφαιρο» (chiacchiericcio sportivo), υποστηρίζοντας ότι η διαρκής ενασχόληση των μέσων ενημέρωσης και των πολιτών με τις αθλητικές αναλύσεις λειτουργεί ως μια τεχνητή υποκατάσταση της πραγματικής πολιτικής συζήτησης, εγκλωβίζοντας τους πολίτες σε μια ψευδαίσθηση δράσης.

Αλλά είτε μέσα από το παθιασμένο βλέμμα του Παζολίνι και του Γκαλεάνο ή τον λυρισμό του Σάμπα, είτε μέσα από την υπαρξιακή αγωνία του Χάντκε και την απόλυτη άρνηση του Μπόρχες, το ποδόσφαιρο αποδεικνύεται ότι είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα παιχνίδι όπου έντεκα παίκτες  κυνηγούν μια  μπάλα. Το ποδόσφαιρο, όπως μας δείχνει η φρενίτιδα του Μουντιάλ αποτελεί έναν καθρέφτη της κοινωνίας, όπου είτε το θέλουμε, είτε όχι, καθρεφτίζονται ταυτόχρονα η συλλογικότητα, η ταυτότητα, η εθνική υπερηφάνεια, αλλά και η υπερβολή, η φαντασμαγορία, η κοινωνία του θεάματος, ο κοινωνικός ανταγωνισμός  κι οι ανισότητες. Είναι ένας χώρος όπου το ιερό συναντά το βέβηλο, η δόξα συναντά την ταπείνωση και η πεζότητα ή η καθημερινότητα μεταμορφώνεται, έστω και για μια στιγμή, ακόμη και μόνο για 90′ σε καθαρή, ζωντανή ποίηση και πάθος. Η λογοτεχνία, αποδεικνύει πως μοιράζονται με τα παιχνίδια του ποδοσφαίρου ένα κοινό στοιχείο: αποτυπώνουν ένα γεγονός, όποιο κι εάν είναι αυτό, για πάντα στην Ιστορία.

Γιώργης - Βύρων Δάβος
ΑΠΕ-ΜΚΠΕ

Θεσσαλονίκη: Σκύλοι ανιχνευτές δολωμάτων, ναρκωτικών και όπλων – Τα επόμενα βήματα στην εκπαίδευσή τους

Από
Έμβολος
-

Την οσμή που βρίσκεται ακόμη και σε μια σταγόνα νερού σε μια πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων μπορεί να εντοπίσει ένας σκύλος, σύμφωνα με τους επιστήμονες, που έχουν αναγνωρίσει ότι η όσφρηση των σκύλων είναι το στοιχείο που κάνει τη διαφορά και τους καθιστά πολύτιμους συνεργάτες περιβαλλοντικών φορέων στον εντοπισμό δολωμάτων στη φύση αλλά και ναρκωτικών και όπλων στις έρευνες της αστυνομίας.

«Μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί στην επιστήμη εργαλείο που να μπορεί να αντικαταστήσει την όσφρηση του σκύλου», επισημαίνει, μιλώντας στο ΑΠΕ–ΜΠΕ ο Δημοσθένης Μουμιάδης, Εφαρμοσμένος Συμπεριφοριστής Ζώων από την Ακαδημία Εκπαιδευτών Σκύλων Kynagon. Ο ίδιος ξεκίνησε το 2016 την εκπαίδευση σκύλων για δηλητήρια στην Ελλάδα και μέχρι σήμερα έχουν εκπαιδευτεί οκτώ, που δραστηριοποιούνται στη Σταυρούπολη Ξάνθης, την Ορεστιάδα, την Πίνδο, τη Δράμα και τις Πρέσπες αλλά και την Κύπρο.

71c7dd17 65ae 4647 8bbc db8756cd2b39

Σε ό,τι αφορά τις φόλες και τα δηλητηριασμένα δολώματα, ο κ. Μουμιάδης επισημαίνει ότι δεν έχει αλλάξει ιδιαίτερα η κατάσταση την τελευταία δεκαετία καθώς, όπως λέει, «αυτοί που κάνουν αυτό το έγκλημα συνεχίζουν να το κάνουν -και σε κάποιες περιοχές περισσότερο, όπως η Κύπρος». Ο ίδιος αναφέρεται στα τελευταία περιστατικά που σημειώθηκαν στη Δαδιά, όπου η κατάσταση ήταν πολύ άσχημη και πεθάναν πάρα πολλά ζώα. «Τα σκυλιά μας είχαν μόλις τελειώσει την εκπαίδευση και πήγαν εκεί, δούλεψαν μαζί με τους χειριστές επιτυχημένα, και βρεθήκαν αρκετές ποσότητες», προσθέτει.

Για τη δική του εκπαίδευση σχολιάζει ότι σπούδασε εφαρμοσμένο συμπεριφορισμό στην Αγγλία και ασχολήθηκε με την εκπαίδευση σκύλων στη Θεσσαλονίκη και στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας. «Αρχικά, μου έγινε μια πρόταση από την Ορνιθολογική Εταιρεία Ελλάδος για να εκπαιδεύσουμε έναν σκύλο στα δηλητήρια. Τότε δεν ήξερα τι ακριβώς ήταν αυτό, υπήρχαν μόνο κάποιοι που ασχολούνταν με το συγκεκριμένο αντικείμενο στην Ισπανία και την Ουγγαρία. Το ξεκινήσαμε πειραματικά, πήγε πάρα πολύ καλά και μετά δουλέψαμε και άλλα σκυλιά. Πλέον δουλεύουμε με χειριστές από διάφορους οργανισμούς ή ιδιώτες που επιθυμούν να εκπαιδευτούν», σχολιάζει.

aadcb336 26cc 4ff9 b55d bebbed16b14c

Πώς εκπαιδεύονται οι σκύλοι

Η εκπαίδευση των σκύλων για τον εντοπισμό δηλητηριασμένων δολωμάτων αρχίζει με τον εντοπισμό μιας οσμής, η οποία όμως μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη, αν ο σκύλος τη μυρίζει συνεχώς. Για να προφυλαχθεί το ζώο από ένα τέτοιο ενδεχόμενο, χρησιμοποιούνται μικρές ποσότητες, ενώ για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της εκπαίδευσης χρησιμοποιούνται διαφορετικές γεύσεις και ποσότητες από φαγητά.

«Θέλει πολλή δουλειά, σταδιακή εκπαίδευση, προσοχή να μην γίνονται λάθη, εφαρμογή των προβλεπόμενων πρωτοκόλλων ώστε να μην κινδυνέψει ο σκύλος. Μόλις τη μυρίσει την τροφή, κάθεται και περιμένει», λέει και συμπληρώνει: «Η εκπαίδευση ενός σκύλου γίνεται όπως γίνεται η εκπαίδευση σε οποιαδήποτε συμπεριφορά. Όλες οι συμπεριφορές έχουν τις ίδιες αρχές μάθησης. Η εκμάθηση της συμπεριφοράς από έναν σκύλο πρέπει να συντηρείται και να εξασκείται από τους χειριστές ώστε να υπάρχουν υψηλά αποτελέσματα σε βάθος χρόνου». Σε γενικές γραμμές, η εκπαίδευση ξεκινάει από την ηλικία των 6 μηνών για τους σκύλους και ολοκληρώνεται σε ηλικίες από 12 ως 14 μηνών.

Εκτός από την εκπαίδευση στα δολώματα, η ακαδημία αναλαμβάνει εκπαίδευση σκύλων για την αντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφοράς, φοβιών, επιθετικότητας και στρες αλλά και για την προετοιμασία τους για διαγωνισμούς και εκθέσεις στο εξωτερικό, φρίσμπι, υπακοή, έρευνα και διάσωση.

cb018cd6 8cea 4118 9bc4 d4ca60f4268d

Ομοιότητα με τους ανθρώπους

Ο κ. Μουμιάδης επισημαίνει ότι υπάρχει μια ομοιότητα στην εκπαίδευση σκύλων και την εκμάθηση συμπεριφορών από ανθρώπους ηλικίας 3 έως 5 ετών. Όπως λέει, «οτιδήποτε κάνει ένα ον, άνθρωπος ή σκύλος ή πουλί ή οτιδήποτε άλλο, το κάνει για κάποιο λόγο, για το κίνητρο. Από εκεί και πέρα, στην εκπαίδευση συμπεριφορών υπάρχει η ενίσχυση της συμπεριφοράς, η επιβράβευση με την ικανοποίηση του κινήτρου, δηλαδή την ικανοποίηση μιας ανάγκης κάποια δεδομένη στιγμή αλλά και η τιμωρία, που μπορεί να έχει διαφορετικές εκδοχές, όπως η πρόληψη του περιβάλλοντος ώστε να μην εκδηλώνονται οι αρνητικές συμπεριφορές και να μπορούν να ενισχυθούν οι θετικές συμπεριφορές ή η αφαίρεση του κινήτρου και της επιβράβευσης. Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται η χρήση βίας, η οποία ουσιαστικά προκαλεί στρες, ανεβάζει την κορτιζόνη και σταματά, αναχαιτίζει τη διαδικασία της μάθησης».

Ως επιβράβευση χρησιμοποιείται κάποιο φαγητό, παιχνίδι, υλικό για μάσηση, ή ένα χάδι ώστε το ζώο να νιώσει ασφάλεια.

519caddb 9a51 4e4d 8caa 374c85d9a1a3

Πάρα πολύ καλοί συνεργάτες

Από την άλλη πλευρά, οι σκύλοι μαθαίνουν πολύ γρήγορα, είναι πολύ καλοί συνεργάτες στην αναζήτηση δολωμάτων, αλλά και άλλων ουσιών, όπως τα ναρκωτικά, και χαίρονται πάρα πολύ, όταν συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία. «Νιώθουν χαρούμενοι που βγαίνουν στο πεδίο. Ψάχνουν με τους χειριστές τους, οι οποίοι είναι και η οικογένειά τους, η παρέα τους. Βγαίνουν βόλτα και ψάχνουν να βρουν τα δηλητήρια. Για εκείνους, όλο αυτό είναι χαρά είναι αυτοσκοπός. Θέλουν, τρελαίνονται να το κάνουν», υπογραμμίζει. Παράλληλα, η βοήθεια που προσφέρουν είναι πολύ μεγάλη καθώς οι άνθρωποι μπορεί να βλέπουν πάρα πολύ καλά και να εντοπίζουν με το μάτι τα δολώματα στις περιπολίες, αλλά μόνο οι σκύλοι μπορούν να κάνουν εκκαθάριση περιβάλλοντος.

Το επόμενο βήμα στην εκπαίδευση των σκύλων είναι ο εντοπισμός καρκινικών κυττάρων σε ανθρώπους. «Δώσαμε έναν σκύλο σε γιατρό που εργάζεται σε κέντρο έρευνας στην Ολλανδία για να εντοπίζει καρκινικά κύττταρα σε ανθρώπους. Στο εξωτερικό γίνονται αυτά τα πράγματα. Σκύλοι μπορούν να μυρίσουν τις ορμόνες των ανθρώπων και να αντιληφθούν το στρες, το ζάχαρο στο αίμα οπότε να βοηθήσουν έναν άνθρωπο που παρουσιάζει υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία. Η οσμή τους κάνει τη διαφορά», σημειώνει χαρακτηριστικά.

*Τις φωτογραφίες παραχώρησε ο κ. Μουμιάδης
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ρόδος: Ο αθέατος αγώνας των οικογενειών απέναντι στην άνοια – Η καθημερινή μάχη αξιοπρέπειας χιλιάδων οικογενειών

Από
Έμβολος
-

Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη ημέρα που η άνοια εισβάλλει στη ζωή μιας οικογένειας. Δεν εμφανίζεται ξαφνικά, ούτε προειδοποιεί με θόρυβο. Έρχεται αργά, σχεδόν ανεπαίσθητα, μέσα από μικρές αλλαγές που στην αρχή μοιάζουν ασήμαντες.

Ένα ραντεβού που ξεχνιέται. Ένα αντικείμενο που χάνεται συνεχώς. Μια καθημερινή συνήθεια που εγκαταλείπεται χωρίς εξήγηση. Ένας άνθρωπος που μέχρι χθες διάβαζε τις ειδήσεις κι ενημερώνονταν ή φρόντιζε με επιμέλεια τον κήπο του, ξαφνικά χάνει το ενδιαφέρον του. Μια μητέρα που αγαπούσε να μαγειρεύει για παιδιά και εγγόνια αφήνει την κουζίνα της άδεια.

Αυτά είναι συχνά τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια μιας νόσου που εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας για τις σύγχρονες κοινωνίες.

Στην Ελλάδα, όπως σημείωσε μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο ψυχίατρος Αναστάσιος Πλατής, υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 άνθρωποι ζουν σήμερα με κάποια μορφή άνοιας. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα περιστατικά θα αυξάνονται σταθερά τα επόμενα χρόνια, καθώς το προσδόκιμο ζωής μεγαλώνει και ο πληθυσμός γερνά. Στη Ρόδο, οι οικογένειες που βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες της νόσου γίνονται ολοένα και περισσότερες, ενώ οι ανάγκες για εξειδικευμένες υπηρεσίες φροντίδας και υποστήριξης μεγαλώνουν διαρκώς.

ΚέντροαντιμετώπισηςασθενώνμεάνοιαστηΡόδο8

Η πραγματική διάσταση του προβλήματος, όμως, δεν αποτυπώνεται μόνο στους αριθμούς. Αποτυπώνεται στα σπίτια των ανθρώπων. Στις οικογένειες που βλέπουν έναν δικό τους άνθρωπο να αλλάζει σταδιακά. Στους συγγενείς που γίνονται φροντιστές. Στις αμέτρητες ώρες αγωνίας, αβεβαιότητας και ψυχικής εξάντλησης.

Πίσω από κάθε άνθρωπο με άνοια βρίσκεται συνήθως μια οικογένεια που δίνει έναν αθόρυβο καθημερινό αγώνα. Έναν αγώνα που δεν φαίνεται εύκολα προς τα έξω. Έναν αγώνα που περιλαμβάνει ατελείωτες ώρες φροντίδας, ψυχική κόπωση, οικονομικές δυσκολίες, αλλά και μια βαθιά αγάπη που επιμένει ακόμη και όταν οι αναμνήσεις αρχίζουν να σβήνουν.

 

Ο Γιώργος από τη Ρόδο που η μητέρα του δεν θυμάται πια ούτε τα εγγόνια της

Για τον Γιώργο από τη Ρόδο, η άνοια δεν είναι μια θεωρητική έννοια ούτε ένα ιατρικό περιστατικό. Είναι η ιστορία της μητέρας του. Μια ιστορία που εξελίσσεται εδώ και χρόνια και που σήμερα βρίσκεται στο πιο δύσκολο κεφάλαιό της.

Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, τα πρώτα προβλήματα μνήμης εμφανίστηκαν στη μητέρα του πριν από αρκετά χρόνια. Οι εξετάσεις επιβεβαίωσαν τους φόβους όλων, όμως η εξέλιξη της νόσου δεν ήταν άμεση.

«Για κάποια χρόνια έμεινε σε ένα σταθερό επίπεδο και μετά έκανε βουτιές», περιγράφει. Σήμερα, η μητέρα μου βρίσκεται στο τελικό στάδιο της άνοιας. Χρειάζεται συνεχή φροντίδα και υποστήριξη για κάθε πτυχή της καθημερινότητάς της. Εκείνο που πονά περισσότερο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η σωματική κατάπτωση. Είναι που βλέπεις, καταλαβαίνεις και αισθάνεσαι να ξεχνά αγαπημένα πρόσωπα, ειδικά εκείνους που δεν βλέπει συχνά», λέει.

Η φράση αυτή συνοψίζει ίσως τη βαθύτερη τραγωδία της νόσου. Η άνοια δεν αφαιρεί μόνο αναμνήσεις. Αποδυναμώνει σταδιακά τους δεσμούς που συνδέουν έναν άνθρωπο με τη ζωή που έζησε. Οι συγγενείς εξακολουθούν να θυμούνται, να αγαπούν και να αναγνωρίζουν. Ο ασθενής, όμως, χάνει σιγά – σιγά την πρόσβαση σε ένα μεγάλο μέρος αυτής της κοινής ιστορίας.

ΚεντροαντιμετώπισηςασθενώνμεάνοιαστηΡόδο1

«Η νόσος επισημαίνει ο Γιώργος, αλλάζει ολόκληρη τη δυναμική μιας οικογένειας. Ο προγραμματισμός γίνεται δύσκολος. Η καθημερινότητα γεμίζει απρόβλεπτες καταστάσεις. Ακόμη και η παρακολούθηση της υγείας του ασθενούς μετατρέπεται σε μια απαιτητική διαδικασία. Ένας ηλικιωμένος άνθρωπος μπορεί συνήθως να περιγράψει τι τον ενοχλεί ή να εξηγήσει πώς αισθάνεται. Στην περίπτωση της μητέρα μας που πάσχει από προχωρημένη άνοια, αυτό συχνά δεν είναι δυνατό. Όλοι εμείς που είμαστε δίπλα της, αναγκαζόμαστε να ερμηνεύουμε τη συμπεριφορά, τις κινήσεις ή εκφράσεις του προσώπου της, προσπαθώντας να καταλάβουμε εάν υπάρχει πόνος ή κάποια άλλη επιπλοκή. Πράγματα που για τους περισσότερους θεωρούνται αυτονόητα παύουν να είναι δεδομένα. Δυστυχώς, με όλα αυτά, βρισκόμαστε αντιμέτωποι τα τελευταία χρόνια. Η μητέρα μου, ελάχιστους πια αναγνωρίζει. Θυμάται τη νηπιακή της ηλικία. Και το χειρότερο, γίνεται ανήμπορη εντελώς. Την τελευταία φορά δεν θυμήθηκε ότι έχει εγγόνια..!»

Παράλληλα, ο κοινωνικός κύκλος των ασθενών συρρικνώνεται. Οι επισκέψεις γίνονται πιο αραιές, οι φίλοι απομακρύνονται και οι κοινωνικές επαφές μειώνονται δραματικά. Η απομόνωση αποτελεί μία από τις πιο σκληρές συνέπειες της νόσου, όχι μόνο για τους ίδιους τους ασθενείς αλλά και για τους ανθρώπους που τους φροντίζουν.

ΚεντροαντιμετώπισηςασθενώνμεάνοιαστηΡόδο2

Ο Ψυχίατρος δρ Αναστάσιος Πλατής και τα κέντρα που λειτουργεί στη Ρόδο

Ο ψυχίατρος Αναστάσιος Πλατής, δημιουργός του Κέντρου ΠΑΝΑΚΕΙΑ και του οικοτροφείου «Παναγιά η Κυρά», υπογραμμίζει ότι η άνοια αποτελεί ένα διαρκώς διογκούμενο κοινωνικό και υγειονομικό ζήτημα. Ακριβώς αυτή η πραγματικότητα αναδεικνύει την ανάγκη για ισχυρές δομές υποστήριξης.

Όπως δήλωσε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, δεν υπάρχουν σήμερα πλήρη και αξιόπιστα στοιχεία για τον ακριβή αριθμό των πασχόντων στη Ρόδο, γεγονός που δυσκολεύει τον σχεδιασμό πολιτικών και υπηρεσιών που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.

Ο ίδιος τονίζει ότι απαιτείται μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, καλύτερη καταγραφή των περιστατικών και ουσιαστικότερη κρατική στήριξη, ώστε να αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο δίκτυο φροντίδας.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραματίζει το οικοτροφείο «Παναγιά η Κυρά», μια δομή που λειτουργεί στη Ρόδο από τον Μάιο του 2023 και φιλοξενεί δωρεάν 25 ασθενείς με άνοια τελικού σταδίου, μέσω χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για πολλές οικογένειες αποτελεί τη μοναδική λύση όταν οι ανάγκες φροντίδας ξεπερνούν πλέον τις δυνατότητές τους.

Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται και η οικογένεια του Γιώργου. Η ένταξη της μητέρας του στη δομή αποτέλεσε μια σημαντική ανακούφιση. Όχι επειδή η ασθένεια έπαψε να υπάρχει, αλλά επειδή γνώριζαν ότι πλέον βρίσκεται σε ένα ασφαλές και εξειδικευμένο περιβάλλον.

Σύμφωνα με τον κ. Πλατή, στόχος του οικοτροφείου δεν είναι απλώς η φιλοξενία των ασθενών. Είναι η διατήρηση της αξιοπρέπειας και της ποιότητας ζωής τους μέχρι το τέλος. Είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που προσεγγίζει όσο γίνεται περισσότερο την αίσθηση του σπιτιού, προσφέροντας φροντίδα, ασφάλεια και ανθρώπινη παρουσία.

ΚεντροαντιμετώπισηςασθενώνμεάνοιαστηΡόδο3

Τα πρώτα σημάδια της ασθένειας και ο ρόλος της οικογένειας και της κοινωνίας

Την ίδια ώρα, ψυχολόγοι και στελέχη των δομών ΑΡΣΙΝΟΗ και ΠΑΝΑΚΕΙΑ επισημαίνουν με δηλώσεις τους στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι η έγκαιρη διάγνωση παραμένει καθοριστικής σημασίας. Συμπτώματα όπως η συχνή απώλεια αντικειμένων, η δυσκολία προσανατολισμού στον χρόνο και τον χώρο, οι επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις ή η εγκατάλειψη καθημερινών δραστηριοτήτων δεν πρέπει να αγνοούνται.

Όπως αναφέρουν, η νόσος δεν μπορεί σήμερα να θεραπευτεί, ωστόσο η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξή της και να προσφέρει πολύτιμο χρόνο τόσο στον ασθενή όσο και στην οικογένειά του.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας. Μια πόλη φιλική προς την άνοια μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά. Ένας υπάλληλος σε δημόσια υπηρεσία, ένας φαρμακοποιός, ένας εργαζόμενος σε σούπερ μάρκετ ή ακόμη και ένας γείτονας μπορεί να συμβάλει στην υποστήριξη ενός ανθρώπου που δυσκολεύεται να διαχειριστεί απλές καθημερινές καταστάσεις.

Παρά την προοδευτική έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ασθενείς διατηρούν μέχρι τα τελευταία στάδια βασικά συναισθήματα και ανάγκες. Η αίσθηση της ασφάλειας, η ζεστασιά της ανθρώπινης παρουσίας και η ανταπόκριση στην αγάπη παραμένουν ζωντανές.

Ίσως γι’ αυτό η άνοια δεν είναι μόνο μια ασθένεια της μνήμης. Είναι μια δοκιμασία για τις ανθρώπινες σχέσεις, για την αντοχή των οικογενειών και για την κοινωνική αλληλεγγύη.

Και όσο οι άνθρωποι που ζουν με τη νόσο αυξάνονται, τόσο πιο επιτακτική γίνεται η ανάγκη για περισσότερες δομές, περισσότερη ενημέρωση και περισσότερη στήριξη. Γιατί πίσω από κάθε ασθενή υπάρχει μια οικογένεια που αγωνίζεται καθημερινά να κρατήσει ζωντανή την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής ενός ανθρώπου που μπορεί να ξεχνά, αλλά εξακολουθεί να έχει ανάγκη από αγάπη, φροντίδα και σεβασμό.

Προέλευση φωτογραφιών: Οικοτροφείο Πανάκεια
ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Φρένο» στη διαφθορά σε διπλώματα και εξετάσεις- Ο ψηφιακός μετασχηματισμός εργαλείο της διαφάνειας

Από
Έμβολος
-

Λιγότερη γραφειοκρατία περισσότερη διαφάνεια. Αυτό είναι το νήμα που συνδέει τις παρεμβάσεις που δρομολογήθηκαν τους τελευταίους μήνες στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με στόχο όχι μόνο την ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών αλλά και την αντιμετώπιση χρόνιων φαινομένων διαφθοράς που συνδέονταν με το σύστημα έκδοσης αδειών οδήγησης και άλλες κρίσιμες διοικητικές διαδικασίες.

Η αξιοποίηση της τεχνολογίας ως εργαλείου διαφάνειας και η σταδιακή μετάβαση από τις έγχαρτες διαδικασίες στα ψηφιακά συστήματα βρέθηκαν στον πυρήνα των παρεμβάσεων που δρομολογήθηκαν κατά την περίοδο που την πολιτική ευθύνη του τομέα Μεταφορών είχε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης. Με αφετηρία την ανάγκη αντιμετώπισης χρόνιων παθογενειών, τέθηκε σε εφαρμογή ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ψηφιακού μετασχηματισμού, το οποίο συνεχίζει να υλοποιείται και να επεκτείνεται από τη σημερινή πολιτική ηγεσία υπό τον νέο αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Γιώργο Κώτσηρα.

Ειδικότερα, έχει δρομολογηθεί μια σειρά αλλαγών που αφορούν τον τρόπο έκδοσης των διπλωμάτων οδήγησης με στόχο την εξάλειψη της διαφθοράς, τοποθέτηση καμερών και μικροφώνων κατά τη διάρκεια των εξετάσεων για πλήρη καταγραφή της διαδικασίας, δημιουργία ενιαίου ηλεκτρονικού συστήματος για τις θεωρητικές δοκιμασίες ενώ ήδη έχει τεθεί σε εφαρμογή πλατφόρμα για καταγγελίες: report-diplomata.gov.gr.

Κάμερες στις πρακτικές εξετάσεις

Σημαντικό σκέλος της μεταρρύθμισης που προωθεί το υπουργείο Μεταφορών αποτελεί και η ενίσχυση του αδιάβλητου των εξετάσεων υποψηφίων οδηγών. Το νέο ψηφιακό περιβάλλον προβλέπει την καταγραφή των πρακτικών εξετάσεων και την πλήρη ηλεκτρονική παρακολούθηση της διαδικασίας. Στόχος είναι κάθε στάδιο να τεκμηριώνεται και να μπορεί να ελεγχθεί, ενισχύοντας την αξιοπιστία του συστήματος και περιορίζοντας τα περιθώρια αμφισβήτησης ή παρεμβάσεων. Προβλέπεται η τοποθέτηση κάμερας αλλά και σύστημα καταγραφής ήχου σε κάθε όχημα εξέτασης σε συνεργασία με τις σχολές οδήγησης ώστε να εξασφαλίζεται η διαφάνεια κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας οδήγησης.  Ο εξεταστής θα σαρώνει μοναδικό QR κωδικό μέσω tablet, ενεργοποιώντας αυτόματα την κάμερα και ταυτοποιώντας το όχημα και έτσι θα ξεκινά η καταγραφή κάθε στιγμιότυπου της εξέτασης. Κάθε καταγραφή αρχειοθετείται με πλήρη συμμόρφωση με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας πληροφοριών, διασφαλίζοντας την προστασία των προσωπικών δεδομένων κάθε υποψηφίου.

Αδιάβλητο σύστημα εξετάσεων

Παράλληλα αναπτύσσεται ένα νέο ψηφιακό σύστημα θεωρητικών εξετάσεων με  προηγμένους μηχανισμούς ταυτοποίησης και δυνατότητα στατιστικής παρακολούθησης των αποτελεσμάτων.

Η δυνατότητα ανάλυσης δεδομένων και εντοπισμού αποκλίσεων δημιουργεί για πρώτη φορά εργαλεία εσωτερικού ελέγχου που μπορούν να αναδείξουν ύποπτα μοτίβα και να συμβάλουν προληπτικά στην αντιμετώπιση φαινομένων αδιαφάνειας. Το νέο Σύστημα Θεωρητικών Εξετάσεων θα συγκεντρώνει όλες τις διαδικασίες σε μια ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα, επιτρέποντας στις αρμόδιες υπηρεσίες να έχουν μια πλήρη εικόνα της εξεταστικής διαδικασίας, καλύτερο συντονισμό και άμεση πρόσβαση στα δεδομένα. Το νέο ψηφιακό σύστημα βρίσκεται ήδη σε δοκιμαστική λειτουργία στη Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών του Ηρακλείου και αναμένεται να επεκταθεί η λειτουργία του και στην υπόλοιπη χώρα.

Report-diplomata.gov.gr

Μέσω της πλατφόρμας report-diplomata.gov.gr, η οποία έχει τεθεί ήδη σε εφαρμογή,  επιχειρείται  να μπει τέλος στα περιστατικά διαφθοράς, τα γνωστά σε όλους «λαδώματα», για  πρώτη φορά,  μέσω της ενιαίας ψηφιακής  πύλης καταγγελιών. Οι πολίτες μπορούν να αναφέρουν επώνυμα ή ανώνυμα περιστατικά χρηματισμού, απαιτήσεις για «φακελάκι», αθέμιτες πρακτικές ή αδικαιολόγητες καθυστερήσεις. Η συγκέντρωση των πληροφοριών σε μία ενιαία πλατφόρμα δίνει στις αρμόδιες αρχές τη δυνατότητα καλύτερης αξιολόγησης των καταγγελιών και εντοπισμού επαναλαμβανόμενων φαινομένων παραβατικότητας. Οι καταγγελίες δεν δημοσιοποιούνται ενώ πρόσβαση στα στοιχεία έχει εξουσιοδοτημένο προσωπικό.

Διαδικασία καταγγελίας

Ο ενδιαφερόμενος που θέλει να υποβάλει καταγγελία επισκέπτεται την πλατφόρμα και συμπληρώνει τις απαραίτητες πληροφορίες, αν και εφόσον έχει άμεση γνώση ή τεκμηρίωση για περιστατικό που αφορά τη διαδικασία εξέτασης. Ειδικότερα, η καταγγελία υποβάλλεται στις εξής περιπτώσεις: ζήτηση χρημάτων,  περίπτωση έμμεσης πίεσης από εξεταστές, σχολές οδηγών ή μεσάζοντες, φόβος στον υποψήφιο ότι δεν θα περάσει τις εξετάσεις χωρίς πληρωμή και περιπτώσεις ανοχής σε πρακτικές που αδικούν τους πολίτες και εκθέτουν τη δημόσια διοίκηση.

Για την διαδικασία ακολουθούνται τα παρακάτω βήματα. Αρχικά, ο πολίτης καταχωρεί το περιστατικό μέσα από την ιδιωτική φόρμα, περιγράφοντας τι συνέβη ( Περιφέρεια, ημερομηνία, εξεταστικό κέντρο, πρόσωπο που εμπλέκεται, εξεταστής , σχολή  κλπ). Η καταγγελία μπορεί να γίνει και  ανώνυμα, χωρίς ονοματεπώνυμο ή email. Η κάθε καταγγελία αξιολογείται από εξουσιοδοτημένο προσωπικό που έχει αρμοδιότητα να την αξιολογήσει και εν συνεχεία τα στοιχεία διαβιβάζονται αυτόματα  προς έλεγχο στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας και στο Τμήμα Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ. και στα αρμόδια υπηρεσιακά όργανα, ώστε να ξεκινήσει η προβλεπόμενη έρευνα.

Τέλος οι χειρόγραφες διαδικασίες 

Με μια σειρά παρεμβάσεων που ήδη εφαρμόζονται στο υπουργείο Μεταφορών προχωρά ο ψηφιακός μετασχηματισμός, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ταχύτητα εξυπηρέτησης των πολιτών σε ότι αφορά έκδοση διπλώματος, μεταβιβάσεις οχημάτων, ανανεώσεις, επεκτάσεις διπλωμάτων κλπ.

Η πρώτη μεγάλη τομή αφορά την καθολική ψηφιοποίηση των συναλλαγών των πολιτών με τις υπηρεσίες Μεταφορών, όπως μεταβιβάσεις οχημάτων, ανανεώσεις αδειών οδήγησης, επεκτάσεις διπλωμάτων κλπ.   Αιτήσεις που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν φυσική παρουσία, διακίνηση εγγράφων και πολλαπλές επισκέψεις στις υπηρεσίες διεκπεραιώνονται πλέον ηλεκτρονικά. Μέχρι σήμερα σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Μεταφορών έχουν διεκπεραιωθεί περισσότερες από 2,1 εκατομμύρια ψηφιακές αιτήσεις, ενώ καθημερινά υποβάλλονται περίπου 8.000 νέα αιτήματα. Η αλλαγή αυτή δεν διευκολύνει μόνο τους πολίτες και τους επαγγελματίες του κλάδου, αλλά δημιουργεί και ένα πλήρως καταγεγραμμένο περιβάλλον συναλλαγών, όπου κάθε ενέργεια αφήνει ψηφιακό αποτύπωμα.

Έκδοση αδειών οδήγησης χωρίς μεσάζοντες

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά την αυτόματη έκδοση αδειών οδήγησης μετά την επιτυχή πρακτική εξέταση. Για τη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων δεν απαιτείται πλέον χειροκίνητη παρέμβαση υπαλλήλου, καθώς η διαδικασία ολοκληρώνεται ψηφιακά. Ο νέος οδηγός μπορεί να βλέπει το δίπλωμά του στο gov.gr Wallet σε διάστημα περίπου μιας εβδομάδας και εν συνεχεία να παραλαμβάνει και την έντυπη άδεια οδήγησης. Η  αλλαγή αυτή επιταχύνει σημαντικά την έκδοση των διπλωμάτων, ενώ παράλληλα αφαιρεί στάδια που διαχρονικά θεωρούνταν ευάλωτα σε καθυστερήσεις ή αδιαφανείς πρακτικές. Ήδη χιλιάδες άδειες έχουν εκδοθεί μέσω του νέου συστήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής που συντελείται είναι οι περίπου 40.000 εκκρεμείς άδειες οδήγησης που είχαν συσσωρευτεί από την παλιά έγχαρτη διαδικασία. Οι άδειες αυτές εντάσσονται πλέον στο νέο ψηφιακό σύστημα και καθίστανται διαθέσιμες μέσω του Gov.gr Wallet, αποτυπώνοντας στην πράξη τη μετάβαση από το παλιό μοντέλο λειτουργίας στη νέα ψηφιακή εποχή.

Ψηφιακή έκδοση πινακίδων

Αλλάζει και η διαδικασία έκδοσης πινακίδων κυκλοφορίας, η οποία θα γίνεται πλέον ηλεκτρονικά. Ο πολίτης θα μπορεί να ολοκληρώνει ψηφιακά το σύνολο της διαδικασίας, από την αίτηση και την επιλογή αριθμού κυκλοφορίας μέχρι την πληρωμή των τελών και την παραλαβή των πινακίδων.  Στη συνέχεια, το σύστημα θα αναθέτει αυτόματα την κατασκευή των πινακίδων σε πιστοποιημένο κατασκευαστή και ο ενδιαφερόμενος θα ενημερώνεται ψηφιακά για κάθε στάδιο της διαδικασίας μέχρι την παραλαβή των πινακίδων και της άδειας κυκλοφορίας. Έτσι κάθε στάδιο θα καταγράφεται ηλεκτρονικά, ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητα και περιορίζοντας τις δυνατότητες αδιαφανών χειρισμών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τον καύσωνα στην Ευρώπη όπως τις καταγράφει το Γαλλικό Πρακτορείο

Από
Έμβολος
-

Το Γαλλικό Πρακτορείο παρουσιάζει τις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τον καύσωνα που πλήττει την Ευρώπη.

Χίλιοι επιπλέον θάνατοι στη Γαλλία

Από τις 24 Ιουνίου, χίλιοι θάνατοι πέραν του κανονικού έχουν ήδη καταγραφεί στη Γαλλία, σύμφωνα με την εθνική υπηρεσία δημόσιας υγείας, που προέβλεψε ότι ο πραγματικός απολογισμός θα είναι μεγαλύτερος.

Το φαινόμενο πλήττει κυρίως ανθρώπους άνω των 65 ετών, ανέφερε η Santé publique France, που σημειώνει επίσης την αύξηση κατά 40% των θανάτων στο σπίτι. Ο κόκκινος συναγερμός για καύσωνα στη Γαλλία αφορά πλέον μόνο το απώτατο ανατολικό τμήμα της χώρας όπου και εκεί αναμένεται να αρθεί το βράδυ.

Ιστορικά ρεκόρ στη Δανία, τη Γερμανία και την Τσεχία

Τα ιστορικά ρεκόρ ήρθαν το ένα μετά το άλλο χθες Σάββατο: η Δανία δεν είχε βιώσει ποτέ  τόσο υψηλές θερμοκρασίας από τότε που άρχισαν να κρατούνται μετεωρολογικά στοιχεία το 1874, με τη θερμοκρασία να φθάνει μέχρι τους 37 βαθμούς Κελσίου.

Στην Τσεχία, η θερμοκρασία κατέρριψε το απόλυτο ρεκόρ της φθάνοντας τους 40,6 βαθμούς Κελσίου.

Η Γερμανία κατέγραψε επίσης το Σάββατο νέο ρεκόρ με τη θερμοκρασία να φθάνει στους 41,5 βαθμούς.

Πνιγμοί στη Σλοβακία

Έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους την Παρασκευή και το Σάββατο σε πισίνες ή λίμνες στην περιοχή της Μπρατισλάβας, σύμφωνα με τη σλοβακική αστυνομία.

Πάνω από 35 βαθμοί Κελσίου για τουλάχιστον 193 εκατομμύρια ανθρώπους

Τουλάχιστον 193 εκατομμύρια κάτοικοι στην Ευρώπη, εκ των οποίων 75 εκατομμύρια στη Γερμανία, βίωσαν θερμοκρασίες άνω των 35 βαθμών Κελσίου κάποια στιγμή στη διάρκεια της χθεσινής ημέρας, σύμφωνα με υπολογισμούς του AFP, μία αύξηση σε σχέση με την Παρασκευή καθώς ο καύσωνας μετακινείται προς τη βορειοανατολική Ευρώπη.

Pride

Λόγω του καύσωνα, δεν πραγματοποιήθηκε η Πορεία Υπερηφάνειας στο Παρίσι (Paris Pride στα αγγλικά, Marche des fiertés LGBT+ στα γαλλικά). Η ακύρωση του μουσικού φεστιβάλ Solidays, που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί μέχρι και σήμερα στη γαλλική πρωτεύουσα, θα στερήσει από τη διοργανώτρια Association Solidarité Sida 31 εκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση προγραμμάτων κατά του AIDS.

Το Pride του Μονάχου πραγματοποιήθηκε από την πλευρά του κάτω από θερμοκρασίες γύρω στους 36 βαθμούς Κελσίου.

Με σηκωμένα μανίκια

Η περίφημη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Βερολίνου χαλάρωσε τον ενδυματολογικό κώδικά της για τη διάσημη συναυλία της για το τέλος της σεζόν το βράδυ του Σαββάτου: στους άνδρες μουσικούς επιτράπηκε να βγάλουν τα σακάκια και να σηκώσουν τα μανίκια τους.

Τα Βαλκάνια σε κόκκινο συναγερμό

Τα Βαλκάνια πλήττονται με τη σειρά τους από τον καύσωνα από το Σάββατο, με ολόκληρη την κροατική πλευρά της Αδριατικής να βρίσκεται σε κόκκινο συναγερμό.

Καθώς από σήμερα το θερμόμετρο αναμένεται να φθάσει τους 39 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας, της Βοσνίας και του Μαυροβουνίου, σύμφωνα με τα διάφορα εθνικά μετεωρολογικά ινστιτούτα, η περιοχή αναμένεται να υποφέρει από τις υψηλές θερμοκρασίες τουλάχιστον μέχρι τη Δευτέρα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η κυριακάτικη ανάρτηση του πρωθυπουργού: «Επιλέγουμε τη σύγκριση αντί για τη σύγκρουση. Τις δεσμεύσεις που μετατρέπονται σε χειροπιαστό αποτέλεσμα»

Από
Έμβολος
-

Τη συμπλήρωση τριών ετών από την εκλογική νίκη της ΝΔ το 2023 αναφέρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην κυριακάτικη ανάρτησή του κατά την οποία κάνει απολογισμό του έργου που έχει γίνει σε αυτό το χρονικό διάστημα αλλά και από το 2019 όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας.

«Την εβδομάδα που πέρασε συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από την ανανέωση της εμπιστοσύνης των πολιτών το 2023 και σε λίγες μέρες επτά χρόνια από τότε που οι Ελληνίδες και οι Έλληνες μας ανέθεσαν, για πρώτη φορά το 2019, την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας. Προσπαθώ καθημερινά να τιμώ αυτήν την εντολή. Ξέρω ότι οι προσδοκίες και οι απαιτήσεις των πολιτών είναι υψηλές κι ότι δεν καταφέρνουμε πάντα να ανταποκριθούμε σε αυτές. Ωστόσο, από το 2019 η πατρίδα μας έχει καταγράψει αδιαμφισβήτητη πρόοδο σε πολλά πεδία πολιτικής. Γι’ αυτό και σήμερα αντί του καθιερωμένου εβδομαδιαίου απολογισμού του κυβερνητικού έργου επέλεξα να μοιραστώ μαζί σας πόσο έχει προοδεύσει η πατρίδα μας από το 2019 έως σήμερα. Με τρόπο μετρήσιμο και τεκμηριωμένο», τονίζει ο πρωθυπουργός.

Και σημειώνει: «Δεν πιστεύω ότι οι πολίτες αποφασίζουν με βάση μόνο έναν απολογισμό. Κοιτούν -και σωστά- κυρίως μπροστά. Απαιτούν από εμάς να γινόμαστε διαρκώς καλύτεροι. Όμως, η συνέπεια που συνδέει τις δεσμεύσεις με τα αποτελέσματα που κάνουν λίγο καλύτερη τη ζωή των πολιτών καθημερινά είναι αυτή που χτίζει την εμπιστοσύνη.

Αυτό θέλουμε να είναι και το μεγαλύτερο συγκριτικό μας πλεονέκτημα. Προσπαθούμε καθημερινά να είμαστε μια κυβέρνηση που αποδεικνύει στην πράξη ότι υλοποιεί σχεδόν το σύνολο των δεσμεύσεών της. Εννέα στις δέκα προεκλογικές μας δεσμεύσεις από το 2023 έχουν ήδη γίνει πράξη ή βρίσκονται σε τροχιά υλοποίησης. Και αυτό είναι ο καλύτερος δείκτης αξιοπιστίας».

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρει ότι «μέσα σε αυτά τα επτά χρόνια, η Ελλάδα άλλαξε σε πολλά» και επισημαίνει: «Από την οικονομία και την απασχόληση μέχρι την ψηφιακή λειτουργία του κράτους, την υγεία, την παιδεία και την ενίσχυση της άμυνας. Ξέρω καλά ότι δεν λύθηκαν όλα. Υπάρχουν ακόμη προβλήματα που δοκιμάζουν την καθημερινότητα των πολιτών και γι’ αυτά συνεχίζουμε να εργαζόμαστε με την ίδια επιμονή. Όμως απέναντι σε μια αντιπολίτευση που επιλέγει να αρνείται κάθε πρόοδο και να ισοπεδώνει κάθε συλλογικό επίτευγμα της χώρας, εμείς επιλέγουμε τη σύγκριση αντί για τη σύγκρουση. Τις δεσμεύσεις που μετατρέπονται σε χειροπιαστό αποτέλεσμα».

Ο πρωθυπουργός υπογραμμίζει πως «βρισκόμαστε στη μέση μιας δεκαετούς προσπάθειας αλλαγής της χώρας, με ορίζοντα το 2030, το ορόσημο δηλαδή των 200 χρόνων από τη συγκρότηση του σύγχρονου ελληνικού κράτους, μια προσπάθειας που δεν μετριέται με συνθήματα, αλλά με απτά αποτελέσματα».

«Γι’ αυτό και σήμερα μοιράζομαι μαζί σας τον συνολικό απολογισμό του έργου μας από το 2019 έως σήμερα. Όχι για να σταθούμε στο χθες, αλλά γιατί όσα πετύχαμε μαζί αποτελούν τη βάση για όσα έχουμε χρέος να αλλάξουμε έως το 2030», συνεχίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Και τονίζει: «Η πατρίδα προχωρά μπροστά. Με εθνική αυτοπεποίθηση, με σχέδιο και ενότητα, με πολιτική σταθερότητα που αποτελεί το καύσιμο για τολμηρές μεταρρυθμίσεις και δίκαιες αλλαγές. Και συνεχίζουμε».

Στην ανάρτησή του παραθέτει τον απολογισμό του κυβερνητικού έργου σε αυτόν τον σύνδεσμο: https://apps.nd.gr/wp-content/uploads/2026/06/apologismos_2019-2026.pdf

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κ. Πιερρακάκης: Η επιτυχία της οικονομικής πολιτικής μετριέται από τον αριθμό των πολιτών που ξαναπαίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους

Από
Έμβολος
-

Με ένα διευρυμένο πλέγμα παρεμβάσεων, το οποίο ψηφίστηκε την εβδομάδα που πέρασε στη Βουλή και τίθεται σε εφαρμογή άμεσα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο μέτρων για το ιδιωτικό χρέος, συνδυάζοντας αλλαγές στις δικαστικές ρυθμίσεις “κόκκινων δανείων”, νέες δυνατότητες στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ρύθμιση οφειλών προς το Δημόσιο και νέες δικλίδες προστασίας έναντι κατασχέσεων.

Οι παρεμβάσεις σε “νόμο Κατσέλη”, εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, 72 δόσεις και ακατάσχετο, αλλάζουν την καθημερινότητα και τη ζωή για -συνολικά- πάνω από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά τα οποία, είτε έχουν ενεργές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010, είτε έχουν φορτωθεί χρέη από την εποχή της πανδημίας και της μεγάλης ενεργειακής κρίσης, ή είναι μικροφειλέτες με χρέη έως 10.000 ευρώ προς εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, αναζητούν λύσεις και διέξοδο στο πρόβλημα, με «κούρεμα» οφειλών, έως 240 ή 420 δόσεις ή , στο εξής , και με προστασία της κατοικίας τους από πλειστηριασμούς μέσω του εξωδικαστικού.

«Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Μετριέται σε ανασφάλεια, σε καθυστερημένες αποφάσεις ζωής, σε ανθρώπους που νιώθουν ότι το παρελθόν εξακολουθεί να καθορίζει το μέλλον τους», υπογραμμίζει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Όπως αναφέρει ο υπουργός «η δική μας δουλειά είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, με λύσεις που δημιουργούν πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες. Κάθε παρέμβαση που κάνουμε για το ιδιωτικό χρέος υπηρετεί την υποχρέωση να μειώνουμε βάρη, να αποκαθιστούμε δυνατότητες και να ξαναδίνουμε ορίζοντα. Η πραγματική επιτυχία της οικονομικής πολιτικής μετριέται από τον αριθμό των πολιτών που αισθάνονται ότι ξαναπαίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους. Και αυτή είναι, τελικά, η πιο ουσιαστική μορφή προόδου για την κοινωνία», τονίζει ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

Νέες ευκαιρίες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Τα νέα μέτρα, τα οποία αρχίζουν να ξεδιπλώνονται μετά την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου (ν.5313/26), είναι τα εξής:

1) Επανυπολογισμός τόκων «στη δόση» αντί στο συνολικό χρέος για δικαστικές ρυθμίσεις (ν. 3869/2010)

Κεντρικός άξονας του νέου πλαισίου είναι η παρέμβαση στις δικαστικές ρυθμίσεις οφειλών, στο πλαίσιο του ν. 3869/2010 (γνωστού ως πρώην «νόμου Κατσέλη»).

Η νέα διάταξη (άρθρο 126 του νόμου) ισχύει από τη δημοσίευση στο ΦΕΚ. ‘Αμεσα μειώνεται η τρέχουσα δόση την οποία καταβάλλουν κάθε μήνα οι οφειλέτες στο εξής. Με τη διάταξη αποσαφηνίζεται ρητά (σχεδόν 16 χρόνια μετά την ψήφιση του ν. 3869/2010) ότι ο τόκος στις απαιτήσεις που ρυθμίζονται με δικαστική απόφαση, θα υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης την οποία όρισε το δικαστήριο.

Στην πράξη έτσι:

– σχεδόν εκμηδενίζονται οι τόκοι, τους οποίους ο νόμος 3869/2010 προέβλεπε ότι πρέπει να επιβάλλονται, χωρίς να ορίζει όμως σε ποια βάση θα υπολογίζονται. Με βάση την ερμηνεία που έδωσε ο ‘Αρειος Πάγος, η κυβέρνηση νομοθέτησε ότι, καθολικά πλέον, ο τόκος θα υπολογίζεται μόνον στη δόση κάθε μήνα για περίοδο 30 ημερών, αντί στο τρέχον συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο -όπως γενικά ισχύει και εφαρμόζεται για τόκους οφειλών από δάνεια.

Ο νέος νόμος ορίζει ότι κάθε μηνιαία καταβολή που έχει οριστεί με δικαστική απόφαση, αποπληρώνει απευθείας τμήμα του κεφαλαίου της οφειλής. Στη μηνιαία καταβολή προστίθεται και ο τόκος ο οποίος προκύπτει από τον νέο υπολογισμό.

Για παράδειγμα, αν το δικαστήριο του ν. 3869/2010 όριζε ότι, μετά από ρευστοποιήσεις και “κουρέματα” οφειλής, ο οφειλέτης πρέπει να αποπληρώσει τελικό συνολικό χρέος 144.500 ευρώ σε 25 χρόνια (δηλαδή 300 δόσεις) και με επιτόκιο 3,6%:

– ακολουθώντας τον τρόπο υπολογισμού επί της συνολικής οφειλής, ως τώρα επιβαλλόταν τόκος 3,6% στα 144.500 ευρώ που ήταν το υπολειπόμενο χρέος. Ο οφειλέτης πλήρωνε δόση 731 ευρώ κάθε μήνα. Συνολικά έδινε έτσι 219.352 ευρώ στα 25 χρόνια, έχοντας εξοφλήσει μεν πλήρως το χρέος του(144.500) , αλλά καταβάλλοντας και επιπλέον 74.852 ευρώ για τόκους.

– με τον τρόπο που “δια νόμου” καθορίζεται τώρα και εφαρμόζεται καθολικά στο εξής, ο οφειλέτης πρέπει πλέον να πληρώνει δόση περίπου 482 ευρώ για 300 μήνες, για να αποπληρώσει το κεφάλαιο της οφειλής του (144.500 ευρώ σε 25 χρόνια). Επιπλέον, στην κάθε δόση θα προτίθεται και τόκος 3,6%, ο οποίος θα υπολογίζεται όμως σε μηνιαία βάση, -δηλαδή στις 30 ημέρες που μεσολαβούν από δόση σε δόση- και ο οποίος αντιστοιχεί σε περίπου 1 ευρώ επιπλέον κάθε μήνα. Έτσι η μηνιαία δόση του οφειλέτη διαμορφώνεται συνολικά στα 483 ευρώ. Σε 300 μήνες θα έχει πληρώσει τελικά 144.933 ευρώ, δηλαδή 144.500 ευρώ για το χρέος του, αλλά μόνο 430 ευρώ για τόκους συνολικά στα 25 χρόνια.

Ο υπολογισμός αυτός θα εφαρμόζεται εφεξής μέχρι τη λήξη της αποπληρωμής. Ωστόσο, με τη διάταξη Πιερρακάκη, το μέτρο θα ισχύει και αναδρομικά: υπερβάλλουσες πληρωμές για υψηλότερο τόκο που έχουν ήδη γίνει τα τελευταία 5-10 χρόνια από τότε που εκδόθηκαν οι ρυθμίσεις αυτές από τα δικαστήρια «νόμου Κατσέλη» (ν.3869/2010), διαγράφουν ισόποσα μελλοντικές δόσεις του προγράμματος αποπληρωμής, για τα πάνω από 100.000 φυσικά πρόσωπα (νοικοκυριά) με ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί ή δεν έχουν εκπέσει.

Πρακτικά, στους επόμενους μήνες, κάθε τράπεζα ή servicer θα υπολογίσει πόσα χρήματα πλήρωσε για επιπλέον τόκους ο δανειολήπτης, από την έναρξη της ρύθμισης μέχρι σήμερα (ημερομηνία δημοσίευσης του νέου νόμου). Το επιπλέον ποσό αυτό, θα αφαιρεθεί από τις τελευταίες δόσεις του δανείου του. Ως αποτέλεσμα, οι οφειλέτες αυτοί θα εξοφλούν ταχύτερα από όσο είχε ορίσει το δικαστήριο (πχ σε 20 αντί για 25 έτη), καθώς οι καταληκτικές δόσεις θα θεωρούνται ήδη εξοφλημένες.

Ωστόσο, για δικαστικές ρυθμίσεις που έχουν ήδη περατωθεί ή έχουν καταστεί έκπτωτες και δεν είναι ενεργές, ο νόμος ορίζει ότι τυχόν επιπλέον ποσά τα οποία κατέβαλαν οι οφειλέτες «δεν αναζητούνται» και δεν τους επιστρέφονται.

2) «Κλείδωμα» τόκου για ρυθμίσεις άλλων νόμων

Πέραν του «νόμου Κατσέλη», άλλη διάταξη κατοχυρώνει και όσους υπήχθησαν σε διοικητικές ή εξωδικαστικές ρυθμίσεις οφειλών βάσει άλλων νόμων (όπως του ν. 4605/2019 ή του εξωδικαστικού μηχανισμού του ν. 4738/2020). Το άρθρο 127 προβλέπει ότι η μηνιαία δόση που έχει καθοριστεί να καταβάλλουν οι οφειλέτες, θα λογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής, με βάση το επιτόκιο, τη διάρκεια αποπληρωμής και τους λοιπούς όρους της ρύθμισης. Δεν θα επιτρέπεται δηλαδή πρόσθετη επιβάρυνση ή επανυπολογισμός, πέραν όσων έχουν ενσωματωθεί στην εγκεκριμένη ρύθμιση. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη τίθεται αναδρομικά σε ισχύ από 1η Απριλίου 2019 και αφορά πάνω από 60.000 οφειλέτες που έχουν ρυθμίσει χρέη άνω των 19 δισ. ευρώ, βάσει των νόμων αυτών.

3) Έκτακτη ρύθμιση 72 δόσεων για το Δημόσιο

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη νέα ρύθμιση 72 δόσεων, την οποία θεσπίζει ο νέος νόμος και αναμένεται να εφαρμοστεί άμεσα. Αφορά αποκλειστικά «παλαιές» οφειλές (προ του 2024) προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Στο χρονικό σημείο εκείνο, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο οφειλέτες (ΑΦΜ) χρωστούσαν από τουλάχιστον 500 ευρώ και άνω προς την εφορία, βάσει στοιχείων του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή.

Στην πράξη, ενεργοποιούνται δύο διακριτές ρυθμίσεις με διαφορετική διαδικασία ένταξης (άλλη για χρέη προς ΑΑΔΕ και άλλη για χρέη προς ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ) οι οποίες θα «τρέχουν» παράλληλα για έξι μήνες.

Ο οφειλέτης θα επιλέγει να ρυθμίσει σε έως 72 δόσεις (δηλαδή τριπλάσιες από τις 24 δόσεις που προβλέπει η ισχύουσα «πάγια» ρύθμιση και με πολύ μικρότερες μηνιαίες καταβολές) για οφειλές που είχαν δημιουργηθεί μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2023, εφόσον όμως δεν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση κατά την 21η Απριλίου 2026.

Στο πλαίσιο αυτό, η διαδικασία αιτήσεων και υπολογισμού του «δοσολογίου» σχεδιάζεται να γίνεται ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ και στο ΚΕΑΟ, μόλις ανοίξουν για τον σκοπό αυτό οι σχετικές εφαρμογές. Η ρύθμιση θα ενεργοποιείται και θα παράγει αποτελέσματα, μόλις πληρωθεί η πρώτη δόση που, πάντως, ειδικά για την εφορία πρέπει να καταβληθεί άμεσα εντός 3 ημερών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Ωστόσο η ρύθμιση δεν θα είναι μόνιμη. Βάσει νόμου, η προθεσμία υποβολής αιτήσεων θα κλείσει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Παράλληλα απαιτείται και η τακτοποίηση τυχόν λοιπών οφειλών που έχουν γεννηθεί από 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

4) Νέο ακατάσχετο όριο 1.600 ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς

Με άλλη διάταξη, μετά από μια δεκαετία αυξάνεται σε 1.600 ευρώ το μηνιαίο ακατάσχετο όριο για χρέη στο Δημόσιο, από 1.250 ευρώ που ίσχυε εδώ και μια δεκαετία. «Απελευθερώνονται» έτσι επιπλέον 350 ευρώ τον μήνα (ή έως 4.200 ευρώ τον χρόνο) από τους λογαριασμούς 1,7 εκατομμυρίου οφειλετών στους οποίους έχει επιβληθεί κατάσχεση.

Ταυτόχρονα, αυξάνεται και το αντίστοιχο ακατάσχετο όριο για χρέη προς ιδιώτες και τράπεζες: για ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, από 1.500 ευρώ διαμορφώνεται στα 1.600 ευρώ το μήνα, ενώ ανεβαίνει και από 2.000 σε 2.200 ευρώ όταν πρόκειται για κοινούς λογαριασμούς με περισσότερους από έναν δικαιούχο, διασφαλίζοντας 100-200 ευρώ μεγαλύτερο διαθέσιμο μηνιαίο εισόδημα, ή 1.200 έως 2.400 ευρώ επιπλέον ετησίως.

5) ‘Αρση κατάσχεσης με μερική καταβολή

Στο ίδιο πνεύμα κινείται και άλλη νέα διάταξη που εισάγει τη δυνατότητα πλήρους άρσης των κατασχέσεων που έχουν ήδη επιβληθεί σε τραπεζικούς λογαριασμούς, για χρέη στην εφορία.

Η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης λογαριασμών για βεβαιωμένες στη φορολογική διοίκηση οφειλές προϋποθέτει ότι ο οφειλέτης θα έχει πρώτα εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% του χρέους για το οποίο επιβλήθηκαν αναγκαστικά μέτρα είσπραξης. Εξοφλώντας δηλαδή μόλις 1/4 των οφειλών του, ανακτά ξανά τον έλεγχο των τραπεζικών λογαριασμών του για να μπορεί να εισπράττει, να πληρώνει ή να λειτουργεί κανονικά ξανά την επιχείρησή του. Η δυνατότητα αυτή είναι μόνιμη και θα ενεργοποιηθεί μέσα στο καλοκαίρι., είναι όμως «μιας χρήσης»: χορηγείται εφάπαξ, μία φορά και μόνο, σε κάθε οφειλέτη. Αν δεν κάνει σωστή χρήση και τη χάσει, δεν έχει δικαίωμα να την ζητήσει εκ νέου πια.

6) Εξωδικαστικός μηχανισμός και για μικρά χρέη

Καθοριστική θεωρείται και η διεύρυνση της πρόσβασης στον εξωδικαστικό μηχανισμό με μείωση του ελάχιστου ύψους οφειλής για ένταξη. Με τον ίδιο νόμο που ψηφίστηκε, το όριο υπαγωγής πέφτει από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ώστε να μπορούν να αξιοποιήσουν τον μηχανισμό περισσότεροι μικροοφειλέτες. Για όσους επιλέγουν τη ρύθμιση του εξωδικαστικού, προσφέρονται έως 240 δόσεις για χρέη στο δημόσιο ή έως 420 για χρέη σε χρηματοδοτικούς φορείς, με ελάχιστη τα 50 ευρώ. Για παράδειγμα, σε χρέος 7.000 ευρώ μπορούν να προκύψουν έως και 150 δόσεις, υπερδιπλάσιες. Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στα τέλη Ιουλίου, ένα μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου σε ΦΕΚ.

7) Προστασία κατοικίας στον εξωδικαστικό

Για πρώτη φορά θεσπίζεται και νέα δυνατότητα διαχωρισμού και προστασίας της κύριας κατοικίας στον εξωδικαστικό, ώστε ο οφειλέτης να μπορεί να ζητά ειδική μεταχείριση για το σπίτι που θέλει να διασώσει.

Συγκεκριμένα, με τη νέα διάταξη, ο οφειλέτης που κάνει αίτηση στον εξωδικαστικό, θα μπορεί να «ξεχωρίζει» την πρώτη κατοικία που θέλει να μη ρευστοποιηθεί, από την υπόλοιπη περιουσία που τυχόν διαθέτει. Επιλέγοντας να διαθέσει κάποιο άλλο ακίνητο προς ρευστοποίηση (πχ κάποιο οικόπεδο) θα προκύπτει ευνοϊκότερη λύση ρύθμισης με μεγαλύτερο «κούρεμα» οφειλής και μικρότερες δόσεις. Με τον τρόπο αυτό, ο εξωδικαστικός μετατρέπεται πλέον και σε εργαλείο προστασίας κύριας κατοικίας. Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να ενεργοποιηθεί τον Σεπτέμβριο, τρεις μήνες δηλαδή μετά τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ψυχολογία: Η ζωή αλλάζει όταν αποφασίζουμε να κάνουμε το πρώτο βήμα – Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Από
Έμβολος
-

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που δεν μας λείπουν ούτε οι ιδέες ούτε τα όνειρα. Μας λείπει η απόφαση. Ξέρουμε, κατά βάθος, τι θα θέλαμε να κάνουμε. Ξέρουμε ποια συζήτηση χρειάζεται να ανοίξουμε, ποια δουλειά δεν μας εκφράζει πια, ποια σχέση μας έχει κουράσει, ποια συνήθεια μάς κρατά καθηλωμένους. Κι όμως, μένουμε εκεί. Όχι επειδή δεν βλέπουμε τον δρόμο, αλλά επειδή φοβόμαστε το πρώτο βήμα.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Και είναι απολύτως ανθρώπινο… Γιατί κάθε απόφαση κρύβει μέσα της μια μικρή απώλεια. Κάθε φορά που επιλέγουμε έναν δρόμο, αφήνουμε πίσω κάποιον άλλον. Γι’ αυτό και η αποφασιστικότητα δεν είναι η απουσία φόβου. Είναι η ικανότητα να συνεχίζουμε, παρότι ο φόβος είναι παρών.

Πολλές φορές περιμένουμε να έρθει η κατάλληλη στιγμή. Να νιώσουμε μεγαλύτερη σιγουριά, περισσότερη αυτοπεποίθηση, καλύτερες συνθήκες. Σαν να πιστεύουμε ότι κάποια μέρα θα ξυπνήσουμε και θα είμαστε έτοιμοι για όλα.

Στην πραγματικότητα, όμως, οι σημαντικές αποφάσεις σπάνια παίρνονται μέσα στη βεβαιότητα. Παίρνονται μέσα στην αβεβαιότητα. Δεν γνωρίζουμε αν θα πετύχουν. Δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε το αποτέλεσμα. Εκείνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να εμπιστευτούμε ότι θα βρούμε τον τρόπο να ανταποκριθούμε σε ό,τι συναντήσουμε στην πορεία.

Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από την αποφασιστικότητα. Συχνά τη συγχέουμε με τη σκληρότητα ή την αδιαλλαξία, ενώ στην πραγματικότητα μοιάζει περισσότερο με μια ήρεμη εσωτερική στάση. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος σταματά να περιμένει να εξαφανιστούν όλοι οι φόβοι του και επιλέγει να προχωρήσει έχοντάς τους δίπλα του.

Όμως οι άνθρωποι συνήθως δεν δυσκολεύονται επειδή δεν έχουν δυνατότητες. Δυσκολεύονται επειδή έχουν μείνει για πολύ καιρό ανάμεσα σε δύο κόσμους: σε αυτόν που γνωρίζουν και σε εκείνον που θα ήθελαν να δημιουργήσουν. Κι όσο παραμένουν εκεί, χωρίς να αποφασίζουν, εξαντλούνται.

Η αναποφασιστικότητα είναι κουραστική. Όχι μόνο επειδή καθυστερεί τις αλλαγές, αλλά επειδή κρατά τον άνθρωπο εγκλωβισμένο σε μια αδιάκοπη εσωτερική διαπραγμάτευση. Ο νους επιχειρηματολογεί ασταμάτητα, παρουσιάζει υπέρ και κατά, προβλέπει κινδύνους, αναζητά εγγυήσεις που δεν υπάρχουν. Κάποια στιγμή, όμως, χρειάζεται να σωπάσει για λίγο, ώστε να ακουστεί κάτι βαθύτερο από τη λογική.

Η προσωπική μας αλήθεια. Δεν είναι πάντα εύκολο να την ακούσουμε, γιατί συχνά καλύπτεται από τις προσδοκίες των άλλων, από την ανάγκη να μη δυσαρεστήσουμε κανέναν ή από τον φόβο μήπως κάνουμε λάθος. Κι όμως, κάθε φορά που επιλέγουμε να ζήσουμε σύμφωνα με αυτό που πραγματικά πιστεύουμε, ακόμη κι αν δυσκολευτούμε, νιώθουμε μέσα μας μια παράξενη αίσθηση ελευθερίας. Όχι επειδή όλα έγιναν εύκολα, αλλά επειδή σταματήσαμε να προδίδουμε τον εαυτό μας.

Βέβαια, αποφασιστικότητα δεν σημαίνει πείσμα. Δεν σημαίνει να επιμένουμε σε έναν δρόμο μόνο και μόνο επειδή τον επιλέξαμε κάποτε. Σημαίνει να έχουμε το θάρρος να προχωράμε, αλλά και την ταπεινότητα να αναθεωρούμε όταν η ζωή μάς δείχνει κάτι διαφορετικό. Η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στην ακαμψία· βρίσκεται στην ικανότητα να παραμένουμε πιστοί στις αξίες μας, χωρίς να φοβόμαστε την εξέλιξη.

Στο τέλος της ημέρας, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μετανιώνουν για τις αποφάσεις που πήραν με αγάπη, σκέψη και ειλικρίνεια. Συνήθως μετανιώνουν περισσότερο για εκείνες που δεν τόλμησαν ποτέ να πάρουν. Γιατί η ζωή δεν ζητά από εμάς να είμαστε αλάνθαστοι. Ζητά να είμαστε παρόντες στις επιλογές μας. Να αναλαμβάνουμε την ευθύνη της πορείας μας, ακόμη κι όταν δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς θα μας οδηγήσει.

Ίσως, τελικά, η αποφασιστικότητα να μην είναι τίποτε περισσότερο από μια ήσυχη συμφωνία με τον εαυτό μας. Μια στιγμή κατά την οποία, παρά τους φόβους και τις αμφιβολίες, επιλέγουμε να εμπιστευτούμε τη ζωή λίγο περισσότερο και να κάνουμε εκείνο το πρώτο βήμα που περιμέναμε τόσο καιρό.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας

Πόσο πιθανή είναι η πρόσκρουση αστεροειδούς στη γη; Μας εξηγει ο γκουρού των αστεροειδών Patrick Michel

Από
Έμβολος
-

Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022 επιστήμονες και ειδικοί στη διαστημική τεχνολογία έστειλαν στο διάστημα  ένα «βελάκι» να πέσει με ταχύτητα 20.000 χιλιομέτρων την ώρα πάνω σε έναν αστεροειδή ώστε να τον… εκτρέψει από την αρχική του τροχιά. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι το μικρό διαστημικό σκάφος DART (Double Asteroid Redirection Test) της NASA εξερράγη πάνω στον αστεροειδή, διαταράσσοντας την κίνησή του. Δεν διαθέτουν, ωστόσο, ακόμη τις πληροφορίες για το αποτέλεσμα της πρόσκρουσης, ώστε η ανθρωπότητα να θεωρεί ότι έχει αποκτήσει μια δυνατότητα πλανητικής άμυνας απέναντι στις επιθέσεις αστεροειδών.

Αυτές, ακριβώς, τις πληροφορίες θα επιδιώξει να συλλέξει τον Νοέμβριο, μια άλλη διαστημική αποστολή -της Ευρώπης αυτή τη φορά-, το διαστημικό σκάφος Hera, προσδίδοντας στην προσπάθεια πλανητικής άμυνας και ευρωπαϊκό “άρωμα”…

Η Hera εκτοξεύτηκε τον Οκτώβριο του 2024.  «Αυτή η αποστολή εντάσσεται στο πλαίσιο αυτού που ονομάζουμε πλανητική άμυνα. Η πλανητική άμυνα περιλαμβάνει δραστηριότητες που στοχεύουν στην προστασία μας από την πρόσκρουση ενός αστεροειδούς. Με άλλα λόγια, δεν θέλουμε να έχουμε το τέλος των δεινοσαύρων! Επομένως, χρειαζόμαστε ένα σχέδιο, έναν διαστημικό οργανισμό που να μας φροντίζει. Ο στόχος του DART και του Hera είναι να αποδείξουν ότι είμαστε σε θέση να εκτρέψουμε έναν αστεροειδή από την αρχική του τροχιά», εξήγησε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Δρ Πατρίκ Μισέλ (Patrick Michel), επιστημονικός υπεύθυνος της αποστολής Hera του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), εκ των κορυφαίων παγκοσμίως πλανητικών επιστήμονων και αστροφυσικών.

«Θέλουμε να μάθουμε, αν η πρόσκρουση δημιούργησε κρατήρα, ποιο είναι το μέγεθος και το βάθος του. Έτσι, χρειαζόμασταν έναν “ντετέκτιβ”, όπως ο …Επιθεωρητής Κολόμπο, ο οποίος επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος, γνωρίζοντας ποιος είναι ο ένοχος -σε αυτή την περίπτωση το DART», σημείωσε o κορυφαίος ευρωπαίος επιστήμονας. Ο «διαστημικός ντετέκτιβ» Hera, λοιπόν, είναι που έχει αναλάβει να δώσει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να ανακαλύψουν «για πρώτη φορά τι σημαίνει να έχεις δεχτεί πρόσκρουση με υψηλή ταχύτητα για να εκτραπείς», σημείωσε ο Δρ Πατρίκ Μισέλ.

 Ο Γάλλος επιστήμονας είναι ο βασικός ερευνητής (Principal Investigator) της Hera, αλλά και συντονιστής της ομάδας συνεργασίας μεταξύ των δύο αυτών αποστολών, DART και Hera, που έχει αναλάβει να  εντοπίσει τον «χτυπημένο» αστεροειδή ανάμεσα στους 1,3 εκατομμύρια γνωστούς αστεροειδείς του ηλιακού μας συστήματος.

H πρώτη δοκιμή εκτροπής αστεροειδούς

Τη… δουλειά της έρευνας θα κάνουν μαζί το σκάφος της ευρωπαϊκής αποστολής και άλλοι δύο μικροί δορυφόροι. «Είναι η πρώτη φορά που στέλνουμε σε έναν αστεροειδή, όχι μόνο ένα διαστημικό σκάφος, αλλά ένα σύστημα που μεταφέρει δύο CubeSats (μικροδορυφόρους) σε μέγεθος κουτιού παπουτσιών», επισημαίνει ο Δρ Μισέλ.

Οι μικροδορυφόροι αυτοί θα απελευθερωθούν κοντά στον αστεροειδή και, επικοινωνώντας μεταξύ τους, θα πραγματοποιήσουν μετρήσεις σε πολύ κοντινή απόσταση. Μάλιστα, ένας εξ αυτών φέρει ραντάρ που θα διερευνήσει για πρώτη φορά το εσωτερικό ενός αστεροειδούς, αποκαλύπτοντας αν πρόκειται για συμπαγή μονόλιθο ή για μια χαλαρή συσσώρευση βράχων με κενά.

Γιατί χρειάζεται αυτό; Η πλανητική άμυνα στοχεύει στη θωράκιση της Γης από την απειλή πρόσκρουσης κάποιου αστεροειδούς, μόνο που θα πρέπει να ξέρουμε… τι θα πρέπει να χτυπήσουμε εάν χρειαστεί, εξηγεί ο Δρ Μισέλ. «Αυτό είναι πολύ σημαντικό επειδή η απόκριση στην πρόσκρουση εξαρτάται από τις εσωτερικές ιδιότητες. Αν πάρεις ένα σφουγγάρι και πυροβολήσεις μέσα δεν έχεις την ίδια απόκριση με το αν πυροβολήσεις σε μια μεταλλική ράβδο. Σωστά;», περιγράφει με παραστατικό τρόπο.

Πόσα μας απειλεί ένας αστεροειδής;

«Από όλους τους αστεροειδείς που γνωρίζουμε, δεν υπάρχει κανένας που να μας απειλεί, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα, επειδή οι υπολογισμοί μας είναι προβλεπτικοί για περίπου έναν αιώνα. Για τον υπόλοιπο πληθυσμό που δεν γνωρίζουμε και θα τον μάθουμε με παρατηρήσεις, υπάρχει κίνδυνος, αλλά είναι πολύ μικρός σε σύγκριση με πολλούς άλλους φυσικούς κινδύνους. Οπότε η επόμενη ερώτηση θα ήταν, εντάξει, τότε γιατί εργάζεστε πάνω σε αυτό (πλανητική άμυνα); Σε περίπτωση που κάποιος έρθει νωρίτερα απ’ ό,τι νομίζουμε, είναι καλύτερο να είμαστε έτοιμοι πριν το χρειαστούμε (..). Χρειαζόμαστε, λοιπόν, χρόνο και το καλό είναι ότι τον έχουμε», σημειώνει ο ευφυής Γάλλος επιστήμονας με έδρα Observatoire Côte d’Azur στη Νίκαια.

Η απογραφή

«Το σχέδιό μας είναι να είμαστε σε θέση να προσφέρουμε στη μελλοντική γενιά που θα πρέπει να το αντιμετωπίσει -επειδή γνωρίζουμε ότι μακροπρόθεσμα θα συμβεί. Θέλουμε να της προσφέρουμε ένα σχέδιο ώστε να μην χρειαστεί να αυτοσχεδιάσει. Και τα ευχάριστα νέα είναι ότι, σε αντίθεση με πολλούς άλλους φυσικούς κινδύνους, αυτόν μπορούμε να τον προβλέψουμε και να τον αποτρέψουμε με εφικτά και λογικά μέσα», προσθέτει ο Δρ Μισέλ.

Ο ειδικός επιστήμονας εστιάζει στους κοντινούς στη Γη αστεροειδείς (Near-Earth Asteroids) και την απογραφή τους. «Το κάνουμε. Γνωρίζουμε ήδη σχεδόν όλα τα αντικείμενα με μέγεθος μεγαλύτερο από ένα χιλιόμετρο. Είναι περίπου χίλια. Και το ένα χιλιόμετρο είναι το όριο για μια παγκόσμια επίπτωση στη Γη, εάν ένα αντικείμενο προσκρούσει στη Γη. Οπότε, για όλα αυτά που μπορούν να προκαλέσουν παγκόσμιες καταστροφές, έχουμε καλά νέα: τα γνωρίζουμε όλα, κανένα δεν αποτελεί απειλή τουλάχιστον για τον επόμενο αιώνα και ακόμη περισσότερο, επειδή η συχνότητα πρόσκρουσης είναι κατά μέσο όρο κάθε 500.000 χρόνια. Τώρα προσπαθούμε να εντοπίσουμε όλα τα αντικείμενα που είναι μεγαλύτερα από 140 μέτρα, το οποίο είναι το όριο μεγέθους για καταστροφές σε επίπεδο περιοχής ή μιας μικρής χώρας. Γνωρίζουμε μόνο το 40% από αυτά, επομένως δεν γνωρίζουμε το 60%, αλλά η συχνότητα πρόσκρουσης είναι περίπου κάθε 20.000 χρόνια», εξήγησε ο Γάλλος επιστήμονας.

Σύντομα, για την ολοκλήρωση της καταγραφής, θα υπάρχει, όπως εξηγεί, ένας πανόπτης στο διάστημα. «Τα ευχάριστα νέα είναι ότι η NASA πρόκειται να εκτοξεύσει το 2027 ένα διαστημικό τηλεσκόπιο που ονομάζεται NEO Surveyor, το οποίο θα κάνει την απογραφή αυτών των αντικειμένων σε περίπου δέκα χρόνια. Έτσι μέχρι το 2040, αυτή η πλευρά της δραστηριότητας που ονομάζεται πρόβλεψη θα έχει ολοκληρωθεί. Θα γνωρίζουμε τους περισσότερους από όλους τους δυνητικά απειλητικούς αστεροειδείς μεγαλύτερους από 140 μέτρα και θα είμαστε σε θέση να προβλέψουμε μια πρόσκρουση. Αυτή είναι η πρώτη πλευρά της δραστηριότητας», σημείωσε ο διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας.

Η ανθρωπότητα και το «πρωτόκολλο σωτηρίας» 

Ο Δρ Πατρίκ Μισέλ εμφανίζεται καθησυχαστικός για τις δράσεις της διεθνούς κοινότητας που, όμως, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, απέχει ακόμη από το να είναι πλήρως έτοιμη να αντιμετωπίσει την απειλή ενός αστεροειδούς εξαιτίας της απουσίας ενός σταθερού πρωτοκόλλου άμεσης δράσης.

Εξηγεί πως η ανθρωπότητα προχωρά για να το πετύχει αυτό με γοργά πια βήματα. «Η τελική πλευρά της δραστηριότητας (σ.σ της πλανητικής άμυνας) είναι ο συντονισμός σε διεθνές επίπεδο. Επειδή αν συμβεί κάτι, αν προβλέψουμε ότι ένας αστεροειδής έρχεται προς τα εμάς -θα σχολιάσει κάποιος- “…απλώς τον εκτρέπουμε”. Εντάξει, αυτό είναι η θεωρία. Για εμένα, στην πράξη (το ζήτημα προκύπτει) είναι ποιον παίρνω τηλέφωνο επειδή δεν αποφασίζω εγώ. Οπότε, ποιον παίρνω τηλέφωνο; Μετά ας υποθέσουμε ότι οι πρόεδροι λένε: “Εντάξει, να κάνουμε κάτι”. Τι κάνουμε; Ποια βιομηχανία θα το κάνει; Ποιος αποφασίζει την τεχνική; Όλα αυτά τα πράγματα, λοιπόν, που βρίσκονται σε πολιτικό επίπεδο και επίπεδο λήψης αποφάσεων και πρέπει επίσης να αποσαφηνιστούν. Για τον λόγο αυτό, το 2013 δημιουργήσαμε υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών δύο ομάδες εργασίας, οι οποίες υπάρχουν προκειμένου να προσφέρουν μια διεθνή απάντηση, συντονισμένη σε διεθνές επίπεδο, σε αυτό το πρόβλημα», εξηγεί ο Γάλλος ειδικός. Η ύπαρξη στιβαρών, προ-επαληθευμένων πρωτοκόλλων, όπως τονίζει ο Γάλλος επιστήμονας, είναι ο καλύτερος τρόπος να ληφθούν οι βέλτιστες αποφάσεις, εάν αυτό χρειαστεί.

Για αυτό το τμήμα της δραστηριότητας της πλανητικής άμυνας, την πολιτική πτυχή, ο Δρ Μισέλ παρέθεσε και ένα σενάριο: Ένα αντικείμενο 30 μέτρων πλησιάζει μια μεγαλούπολη και λόγω άγνωστων φυσικών ιδιοτήτων, οι επιστήμονες ενδέχεται να μην μπορούν να προβλέψουν αν θα εκραγεί με ασφάλεια στην ατμόσφαιρα ή αν θα προσκρούσει στο έδαφος. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο εκάστοτε ηγέτης θα βρεθεί μπροστά σε ένα δίλημμα: Να διατάξει την εκκένωση εκατομμυρίων ανθρώπων με τον κίνδυνο να μην συμβεί τίποτα, ή να πάρει το ρίσκο της μη εκκένωσης; Με τα επιστημονικά δεδομένα από τις αποστολές DART και Hera και την ευαισθητοποίηση των φορέων ο Δρ Πατρίκ Μισέλ εκτιμά πως ο συντονισμός της ανθρωπότητας σε ένα τέτοιο σενάριο θα είναι πιο αποτελεσματικός.

Η τεχνική του «κινητικού προσκρούστη» (σ.σ kinetic impactor technique), που δοκιμάστηκε με το DART που σαν βελάκι χτύπησε τον αστεροειδή-στόχο του, βγήκε πια από τα χαρτιά και εφαρμόστηκε στην πράξη και αυτό φωτίζει το πρόσωπο του Γάλλου επιστήμονα με αισιοδοξία. Η προετοιμασία τώρα, σε περιόδους ηρεμίας κρίνεται -σημειώνει επιτακτικά- καθώς η δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών απαιτεί προσπάθειες δεκαετιών.

«Πρέπει να αγαπάμε το διάστημα και να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε όλες τις προκλήσεις με τις οποίες μας φέρνει αντιμέτωπους», καταλήγει ο διεθνούς κύρους επιστήμονας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ
123...17,883Σελίδα 1 από 17,883