‘Ατομα που έχουν ζήσει με παχυσαρκία διατηρούν ένα είδος «μοριακής μνήμης» του αυξημένου σωματικού βάρους σε κρίσιμο τμήμα του ανοσοποιητικού συστήματος, γεγονός που μπορεί να τα αφήνει εκτεθειμένα σε μεγαλύτερο κίνδυνο για νοσήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία ακόμη και χρόνια μετά την απώλεια βάρους.

Τα παραπάνω διαπιστώνει δεκαετής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «EMBO Reports». Η ερευνητική ομάδα,  με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, διαπίστωσε ότι κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, γνωστά ως Τ βοηθητικά κύτταρα (CD4+) διατηρούν μια μακροχρόνια μνήμη της παχυσαρκίας. Οι δείκτες προσκολλώνται στο DNA στα ανοσοκύτταρα μέσω μιας βιολογικής διαδικασίας που είναι γνωστή ως μεθυλίωση του DNA. Αυτή η αποτύπωση είναι πιθανό να διαρκέσει 5-10 χρόνια μετά την επιτυχή απώλεια βάρους.

Η επίδραση αυτής της «μνήμης» της παχυσαρκίας θα μπορούσε να προκαλέσει δυσλειτουργία ορισμένων δραστηριοτήτων που συνήθως κάνει το ανοσοποιητικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένου του καθαρισμού των υπολειμμάτων και της ρύθμισης της γήρανσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Η ερευνητική ομάδα πιστεύει ότι αυτό θα μπορούσε να κάνει τα άτομα που χάνουν βάρος να συνεχίσουν να διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, ακόμα και μετά την επίτευξη ενός φυσιολογικού βάρους.

Για να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια τις επιπτώσεις της παχυσαρκίας στο ανοσοποιητικό σύστημα, οι ερευνητές ανέλυσαν ανοσοκύτταρα από τέσσερις διαφορετικές ομάδες συμμετεχόντων. Η μελέτη περιλάμβανε συλλογή αίματος από ασθενείς που ζούσαν με παχυσαρκία και λάμβαναν ενέσεις απώλειας βάρους, από ασθενείς με μια σπάνια γενετική διαταραχή που ονομάζεται σύνδρομο Alstrom και χαρακτηρίζεται από πρώιμη έναρξη παιδικής παχυσαρκίας. Επίσης, συλλογή αίματος και λιπώδους ιστού από μια ομάδα ατόμων που συμμετείχαν σε άσκηση δέκα εβδομάδων και από ομάδες με φυσιολογικό βάρος ή παχυσαρκία, που λόγω οστεοαρθρίτιδας έχουν υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος.

Η ερευνητική ομάδα συμπλήρωσε την ανάλυση με μελέτη κυττάρων από μοντέλα ποντικών που ακολουθούσαν διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, καθώς και με δείγματα αίματος από υγιείς εθελοντές. Τα μοντέλα αυτά βοήθησαν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τους κυτταρικούς μηχανισμούς που συνδέουν την παχυσαρκία με τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού.

Ο καθηγητής Κλαούντιο Μάουρο από το Τμήμα Φλεγμονής και Γήρανσης του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, συνεπικεφαλής της μελέτης, σημειώνει ότι «η βραχυπρόθεσμη απώλεια βάρους δεν αρκεί απαραίτητα για να μειώσει άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου». Ωστόσο, προσθέτει ότι «η συνεχής διαχείριση του βάρους μετά την απώλεια κιλών είναι πιθανό να επιτρέπει στη “μνήμη της παχυσαρκίας” να εξασθενεί σταδιακά», αν και αυτό απαιτεί περαιτέρω μελέτη για να επιβεβαιωθεί.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Στρες, παρενόχληση, παρατεταμένες ώρες εργασίας σε ημερήσια βάση: οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στη δουλειά στοιχίζουν τη ζωή σε 840.000 ανθρώπους ετησίως στον κόσμο, προειδοποιεί σε έκθεσή του ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO), υπογραμμίζοντας «μια μεγάλη και αυξανόμενη απειλή για την υγεία των εργαζομένων».

Υπό τον τίτλο: «Το εργασιακό περιβάλλον από ψυχοκοινωνικής απόψεως: παγκόσμιες εξελίξεις και άξονες δράσης», η έκθεση αυτή δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, πριν από τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ILO, ο οποίος στηρίζεται κυρίως σε δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), οι παράγοντες ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία προκαλούν «περίπου 840.000 θανάτους ετησίως που αποδίδονται σε καρδιαγγειακές παθήσεις ή σε ψυχικές διαταραχές».

Επισημαίνοντας ότι πηγή των ασθενειών αυτών είναι συχνά πολλαπλοί παράγοντες, στην έκθεση υπογραμμίζεται ότι επιμήκεις μελέτες «διαπιστώνουν σταθερές συνδέσεις ανάμεσα στην αρνητική ψυχοκοινωνική έκθεση στην εργασία (…) και την ψυχική και καρδιαγγειακή υγεία». Στην έκθεση εντοπίζονται πέντε παράγοντες σημαντικών ψυχοκοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την εργασία: στρες, υπερβολική διάρκεια εργασίας, έκθεση σε παρενόχληση, έλλειψη ισορροπίας μεταξύ προσπαθειών και αμοιβών και επισφαλείς συνθήκες εργασίας.

Οι συντάκτες της υπογραμμίζουν ότι το 35% των εργαζομένων στον κόσμο δουλεύει πάνω από 48 ώρες την εβδομάδα και ότι το 23% από αυτούς έχει υποστεί τουλάχιστον μια μορφή βίας ή παρενόχλησης στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του. Οι μετανάστες, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οι ηλικιωμένοι, οι νέοι, όπως και τα άτομα με επισφαλείς συνθήκες εργασίας ή οι απασχολούμενοι στην άτυπη οικονομία είναι πιο εκτεθειμένοι στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους από τους άλλους εργαζομένους.

Τηλεργασία, ψηφιοποίηση, Τεχνητή Νοημοσύνη…: «παντού στον κόσμο, το εργασιακό περιβάλλον υφίσταται σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο βαθιά μετάλλαξη», υπογραμμίζει επίσης ο ILO, ο οποίος επισημαίνει ταυτοχρόνως μια «αυξανόμενη αναγνώριση της πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων ως εθνικής προτεραιότητας σε όλες τις περιοχές». Στην έκθεση προτείνεται η ενίσχυση της έρευνας για να αποκτηθούν «τακτικά, εναρμονισμένα και συγκρίσιμα δεδομένα σε διεθνή κλίμακα» και να αξιολογηθούν με μεγαλύτερη αυστηρότητα οι πολιτικές που θα ακολουθηθούν για τη διάδοση των αποτελεσματικών προσεγγίσεων.

Επίσης συνιστάται να υπάρξει καλύτερη συνεργασία μεταξύ των αρχών που είναι επιφορτισμένες με την υγεία στην εργασία, των ιδρυμάτων δημόσιας υγείας και των κοινωνικών εταίρων για να βελτιωθεί η πρόληψη και, στον χώρο εργασίας, να βελτιωθεί το κατά πόσον λαμβάνονται υπόψη οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι από τους διευθυντές, σε συνεργασία με τους εργαζόμενους. Στην έκθεση επισημαίνεται επίσης το ετήσιο οικονομικό κόστος των καρδιαγγειακών παθήσεων και των ψυχικών διαταραχών που συνδέονται με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, το οποίο εκτιμάται στο «1,37% του παγκόσμιου ΑΕΠ».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Την προκήρυξη διαγωνιστικής διαδικασίας για την ανάπτυξη 40 νέων Μονάδων Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας σε όλη την επικράτεια, συνολικού προϋπολογισμού 56.000.000 ευρώ με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027, υπέγραψε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης.

Η προκήρυξη αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό του υπουργείου Υγείας για την ουσιαστική ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και τη διασφάλιση της καθολικής, ισότιμης και δωρεάν πρόσβασης όλων των πολιτών σε ποιοτικές και αποτελεσματικές υπηρεσίες.

Οι νέες μονάδες αποτελούν δομές σύγχρονου τύπου, οι οποίες θα παρέχουν:

• υπηρεσίες Κέντρου Ημέρας με διευρυμένη λειτουργία,
• κατ’ οίκον φροντίδα μέσω κινητών κλιμακίων,
• ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στην κοινότητα.

Οι μονάδες σχεδιάζονται για την κάλυψη δύο ιδιαίτερα ευάλωτων και αυξανόμενων πληθυσμιακών ομάδων:

• ατόμων με αυτισμό και νευροαναπτυξιακές διαταραχές
• ατόμων με άνοια/Alzheimer και συναφείς διαταραχές

Στόχος είναι η παροχή εξειδικευμένης φροντίδας στην κοινότητα, η στήριξη των οικογενειών και των φροντιστών, καθώς και η ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης και της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης των ωφελούμενων.

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε:

«Η ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας αποτελεί βασική προτεραιότητα τόσο του υπουργείου Υγείας όσο και της κυβέρνησης. Με την ανάπτυξη των νέων Μονάδων Ψυχικής Υγείας, επενδύουμε σε ένα σύγχρονο, ανθρωποκεντρικό μοντέλο φροντίδας, που φέρνει τις υπηρεσίες πιο κοντά στον πολίτη και διασφαλίζει ότι κανείς δεν μένει πίσω. Για πρώτη φορά, δημιουργείται ένα εκτεταμένο δίκτυο δομών που παρέχει ολοκληρωμένες, δωρεάν υπηρεσίες σε άτομα με αυτισμό και άνοια, αλλά και ουσιαστική στήριξη στις οικογένειές τους. Η ψυχική υγεία είναι δημόσιο αγαθό και η πολιτεία οφείλει να την προστατεύει και να την ενισχύει με πράξεις».

Οι 21 Μονάδες για άτομα με Αυτισμό και Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές θα αναπτυχθούν στις εξής Περιφερειακές Ενότητες:

Σερρών (Κεντρική Μακεδονία)

Θεσσαλονίκης (Κεντρική Μακεδονία)

Ξάνθης (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη)

Κοζάνης (Δυτική Μακεδονία)

Γρεβενών (Δυτική Μακεδονία)

Άρτας (Ήπειρος)

Λάρισας (Θεσσαλία)

Τρικάλων (Θεσσαλία)

Φθιώτιδας (Στερεά Ελλάδα)

Εύβοιας (Στερεά Ελλάδα)

Ηλείας (Δυτική Ελλάδα)

Αχαΐας (Δυτική Ελλάδα)

Κεντρικού Τομέα Αθηνών (Αττική)

Βορείου Τομέα Αθηνών (Αττική)

Ανατολικής Αττικής (Αττική)

Δυτικής Αττικής (Αττική)

Κέρκυρας (Ιόνια Νησιά)

Αργολίδας (Πελοπόννησος)

Χίου (Βόρειο Αιγαίο)

Σύρου (Νότιο Αιγαίο)

Ρεθύμνου (Κρήτη)

Οι 19 Μονάδες για άτομα με Άνοια/Alzheimer και συναφείς διαταραχές θα αναπτυχθούν στις εξής Περιφερειακές Ενότητες:

Πέλλας (Κεντρική Μακεδονία)

Θεσσαλονίκης (Κεντρική Μακεδονία)

Καβάλας (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη)

Φλώρινας (Δυτική Μακεδονία)

Πρέβεζας (Ήπειρος)

Μαγνησίας (Θεσσαλία)

Ευρυτανίας (Στερεά Ελλάδα)

Φωκίδας (Στερεά Ελλάδα)

Αιτωλοακαρνανίας (Δυτική Ελλάδα)

Δυτικού Τομέα Αθηνών (Αττική)

Δυτικής Αττικής (Αττική)

Κεντρικού Τομέα Αθηνών (Αττική)

Ανατολικής Αττικής (Αττική)

Λευκάδας (Ιόνια Νησιά)

Αρκαδίας (Πελοπόννησος)

Κορινθίας (Πελοπόννησος)

Λέσβου (Βόρειο Αιγαίο)

Κω (Νότιο Αιγαίο)

Λασιθίου (Κρήτη)

ΑΠΕ-ΜΠΕ