Εβδομάδα αυξήσεων στους μισθούς περίπου ενός εκατομμυρίου εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα είναι η τρέχουσα, καθώς τίθενται σε πλήρη εφαρμογή οι αλλαγές στις κλίμακες άμεσης φορολόγησης.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει μείωση της μηνιαίας παρακράτησης φόρου στους μισθούς, ήτοι γεγονός που οδηγεί σε ουσιαστική αύξηση των καθαρών αποδοχών και άμεσο όφελος που θα φανεί στην τσέπη των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο έχουν ήδη δει τις αυξήσεις αυτές, καθώς οι αποδοχές τους προπληρώνονται για τον μήνα εργασίας.
Η φορολογική μεταρρύθμιση που κατατέθηκε στη Βουλή από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, και τον αρμόδιο υφυπουργό, Θάνο Πετραλιά, και ψηφίστηκε τον περασμένο Νοέμβριο, συνιστά, όπως επισημαίνουν τα στελέχη του υπουργείου, τη μεγαλύτερη μείωση άμεσων φόρων τής Μεταπολίτευσης.
Οι αναπροσαρμογές στις κλίμακες προβλέπουν μειώσεις στους συντελεστές φόρου εισοδήματος από 2 έως και 8 ποσοστιαίες μονάδες για τη συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων, ενώ ειδικά για τους πολυτέκνους οι μειώσεις των συντελεστών φτάνουν ακόμη και στις 22 ποσοστιαίες μονάδες. Το πόσο θα μειωθούν οι συντελεστές εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες: Από το ύψος του φορολογητέου εισοδήματος, από τον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων και από την ηλικία του εργαζόμενου.
Είναι χαρακτηριστικό, προσθέτουν τα ίδια στελέχη, ότι από τις αλλαγές στις κλίμακες ευνοούνται κυρίως η μεσαία τάξη, οι οικογένειες με παιδιά και οι νέοι εργαζόμενοι.
Ενδεικτικά, προκύπτει μηδενισμός φόρου για νέους έως 25 ετών και θέσπιση συντελεστή 9% για νέους έως 30 ετών για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ τον χρόνο. Επίσης, προβλέπεται μηδενισμός φόρου για πολύτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα έως 20.000 ευρώ και μείωση στο 9% του φόρου για τους τρίτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα από 10.000 έως 20.000 ευρώ. Οι μειώσεις φόρων είναι μεγαλύτερες για τα μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται θετικά και τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, τα οποία καλύπτονται ταυτόχρονα σε μεγάλο βαθμό και από το αφορολόγητο.
Συνολικά, ωφελούνται περίπου 4 εκατομμύρια φορολογούμενοι (μισθωτοί δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες) που σήμερα υπόκεινται, με βάση τα εισοδήματά τους, σε φόρο εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 1,2 δισ. ευρώ το 2026, σε 1,6 δισ. ευρώ το 2027 και σε 1,53 δισ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Αναλυτικά:
1. Μειώνονται κατά 2% οι συντελεστές της κλίμακας από τα 10.000 έως και τα 40.000 ευρώ. Συγκεκριμένα:
* Για τα 10.000 έως 20.000 ευρώ, από 22% σε 20%
* Για τα 20.000 έως τα 30.000 ευρώ, από 28% σε 26%
* Για τα 30.000 έως τα 40.000 ευρώ, από 36% σε 34%
2. Εισάγεται ενδιάμεσος συντελεστής από τα 40.000 έως τα 60.000 ευρώ 39%, ενώ ο συντελεστής 44% θα ισχύει για εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ.
Για οικογένειες με παιδιά ισχύουν επιπλέον παρεμβάσεις:
3. Ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ που πλέον θα ανέρχεται σε 20% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται περαιτέρω αναλόγως του αριθμού των τέκνων και ακόμη περισσότερο για τους τρίτεκνους σε:
* 18% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο
* 16% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα
* 9% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα.
4. Οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται για φορολογούμενους με τέσσερα ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα.
5. Ο συντελεστής από 20.000 έως 30.000 ευρώ, που πλέον θα ανέρχεται σε 26% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται επίσης κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες για κάθε τέκνο:
* 24% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο
* 22% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα
* 20% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα
* 18% για φορολογούμενους με τέσσερα εξαρτώμενα τέκνα
* 16% για φορολογούμενους με πέντε εξαρτώμενα τέκνα κ.λπ.
Υπάρχουν, παράλληλα, επιπλέον παρεμβάσεις για νέους:
6. Για τους νέους έως 25 ετών, οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται.
7. Για τους νέους 26 έως 30 ετών, ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ θα ανέρχεται σε 9%.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα

Αυξήσεις για τους νέους:
1) Νέα 25 ετών που εργάζεται στον κλάδο των υπηρεσιών με 980 ευρώ καθαρά τον μήνα (ετήσιο φορολογητέο εισόδημα 15.000 ευρώ), θα έχει πλέον μηδενικό φόρο. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο ο μισθός της θα αυξηθεί κατά 91 ευρώ και από τα 980 ευρώ θα λαμβάνει πλέον 1.071 καθαρά (και για τους 14 μισθούς). Επομένως, το ετήσιο καθαρό μισθολογικό της όφελος θα είναι 1.283 ευρώ, περίπου 1,3 μισθούς.
2) Νέος εργαζόμενος σε εταιρία πληροφορικής στον ιδιωτικό τομέα, ηλικίας 24 ετών με 1.250 ευρώ καθαρό μισθό, θα έχει επίσης μηδενικό φόρο. Από τον Ιανουάριο θα πάρει αύξηση 177 ευρώ μηνιαίως, άρα τα 1.250 ευρώ θα γίνουν 1.427 ευρώ. Η μείωση φόρου ετησίως θα είναι 2.483 ευρώ, που ισοδυναμούν με 2 επιπλέον μισθούς.
3) Νέος 29 ετών που εργάζεται στον κλάδο του τουρισμού, με καθαρό μισθό 1.500 ευρώ, θα φορολογείται πλέον με 9% αντί για 22%. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο θα λαμβάνει 1.600 ευρώ, δηλαδή θα έχει αύξηση 100 ευρώ μηνιαίως (επί 14 μισθούς, το ετήσιο όφελος θα είναι 1.400 ευρώ, όσο περίπου ένας μισθός).
4) Νέα 28 ετών με ένα τέκνο, που εργάζεται στην εστίαση, με καθαρό μισθό 1.260 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.353 ευρώ, ενώ το ετήσιο όφελός της θα είναι 1.300 ευρώ, δηλαδή ένας επιπλέον μισθός.
Αυξήσεις για τους μισθωτούς με παιδιά:
1) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με ένα παιδί και καθαρό μισθό 1.510 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 43 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή θα έχει πλέον μισθό 1.553 ευρώ. Συνολική ετήσια μείωση φόρου 600 ευρώ. Εάν εργάζεται και η σύζυγός του με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται (1.200 ευρώ όφελος).
2) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.526 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 64 ευρώ, επομένως ο μισθός του θα φτάσει τα 1.590 ευρώ. Η συνολική ετήσια μείωση φόρου είναι 900 ευρώ, ενώ εάν εργάζεται και η σύζυγός του, το όφελος συνολικά για την οικογένεια θα ανέλθει στα 1.800 ευρώ ή περίπου 130 ευρώ μηνιαίως.
3) Δημόσιος υπάλληλος με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.780 ευρώ, θα δει τον μισθό του από τον Ιανουάριο να αυξάνεται κατά 75 ευρώ μηνιαίως και σε ετήσια βάση κατά 900 ευρώ. Εάν η σύζυγός του είναι δημόσιος υπάλληλος με καθαρό μισθό 1.488 ευρώ, η μισθοδοσία θα αυξηθεί κατά 50 ευρώ μηνιαίως στα 1.538 ευρώ. Επομένως, το ζευγάρι των δημοσίων υπαλλήλων θα έχει συνολικό όφελος 125 ευρώ μηνιαίως ή 1.500 ευρώ ετησίως.
4) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα χωρίς τέκνα με μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1.251 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 200 ευρώ σε ετήσια βάση. Εάν εργάζεται και η σύζυγος με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται στα 400 ευρώ.
Αυξήσεις σε τρίτεκνους και πολύτεκνους:
1) Τρίτεκνος στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.540 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 121 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή ο μισθός του θα διαμορφωθεί στα 1.663 ευρώ. Εάν και η σύζυγός του εργάζεται με καθαρό μισθό 1.290 ευρώ, τότε θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.384 ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, το ζευγάρι τρίτεκνων θα έχει αυξημένους μηνιαίους μισθούς κατά 214 ευρώ ή 3.000 ευρώ ετησίως.
2) Πολύτεκνος που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.809 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα δει αύξηση 293 ευρώ, δηλαδή θα παίρνει 2.102 ευρώ. Το ετήσιο όφελος θα είναι 4.100 ευρώ. Εάν η σύζυγός του εργάζεται στο δημόσιο με καθαρό μισθό 1.527 ευρώ, θα δει τις αποδοχές της να αυξάνονται κατά 140 ευρώ στα 1.667 ευρώ. Συνολικά, το μηνιαίο όφελος και για τους δύο εργαζόμενους πολύτεκνους θα είναι 433 ευρώ και το ετήσιο όφελος 5.780 ευρώ.
Τέλος, οι ατομικές επιχειρήσεις και οι αγρότες θα δουν την ωφέλεια με την υποβολή των δηλώσεων του φορολογικού έτους 2026, τον Μάρτιο 2027.

Όμηρος Εμμανουηλίδης / ΑΠΕ-ΜΠΕ

“Μπουκέτο” δράσεων για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια με βασικό μηχανισμό τα προγράμματα τύπου “Εξοικονομώ” αλλά και με εξειδικευμένες δράσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, ευάλωτους φοιτητές, ειδικές κατηγορίες κτιρίων, προωθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Εξελίξεις στον τομέα αναμένονται τις επόμενες εβδομάδες με αφορμή την ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD – 2024/1275) στο εθνικό δίκαιο που πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Μάιο του 2026.

Παράλληλα, σχεδιάζεται νέο πρόγραμμα εξοικονόμησης που αφορά, αφενός στην ενεργειακή ανακαίνιση περίπου 60.000 κτιρίων κατοικίας και αφετέρου στην εγκατάσταση περίπου 380.000 νέων συστημάτων θέρμανσης, που θα ενισχύσει την αγορά, διευκολύνοντας τη διαδικασία ενεργειακής αναβάθμισης και ενσωμάτωσης των νέων προδιαγραφών που προβλέπει η Οδηγία.

Σε κάθε περίπτωση, πηγές του ΥΠΕΝ ανέφεραν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων και προτύπων “δεν μπορεί και δεν πρόκειται να γίνει με οριζόντιο ή τιμωρητικό τρόπο”, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι στη χώρα μας πάνω από το 50% των κατοικιών έχει κατασκευαστεί πριν το 1980, χωρίς σύγχρονες ενεργειακές προδιαγραφές. Το ζήτημα αυτό απασχόλησε και τη συνάντηση που είχε την περασμένη Δευτέρα ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας , κ. Σταύρος Παπασταύρου με εκπροσώπους της ΠΟΜΙΔΑ.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι το Υπουργείο, ακούει τους προβληματισμούς και τις προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ δρομολογώντας νομοθετικές και διοικητικές πρωτοβουλίες που αφορούν μεταξύ άλλων στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων.

Υπενθυμίζεται ότι η Οδηγία προβλέπει ως στόχο για τα κτίρια κατοικιών τη μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 16 % έως το 2030 και κατά 20-22 % έως το 2035 με έμφαση στην ανακαίνιση του 43% των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις. Επιπλέον θέτει μια σειρά απαιτήσεων, όπως είναι ενδεικτικά η υποχρέωση όλα τα νέα οικιστικά και μη οικιστικά κτίρια να έχουν μηδενικές εκπομπές από ορυκτά καύσιμα (από την 1η Ιανουαρίου 2028 για τα δημόσια κτίρια και από την 1η Ιανουαρίου 2030 για όλα τα άλλα νέα κτίρια), με δυνατότητα ειδικών εξαιρέσεων. Επιπρόσθετα, προβλέπεται η επιβολή των ελάχιστων προτύπων ενεργειακής απόδοσης για τα μη οικιστικά κτίρια, η αύξηση της ενέργειας από ΑΠΕ στα κτίρια κ.α..

Αναφορικά με τη δομή των νέων προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, οι ίδιες πηγές σημειώνουν ακόμη ότι :

-Για τη συμμόρφωση με την Οδηγία υπάρχει πρόβλεψη για οικονομική και τεχνική στήριξη, ιδίως για ευάλωτα νοικοκυριά, δυνατότητα χρήσης πρόσθετων δεικτών (εκπομπές CO₂), εξαιρέσεις για ειδικές κατηγορίες κτιρίων, λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική διάσταση του θέματος και την ενεργειακή φτώχεια.

-Τα προγράμματα «Εξοικονομώ» αποτελούν τον βασικό μηχανισμό υλοποίησης των ευρωπαϊκών στόχων στην πράξη. Μέσω αυτών, το βάρος της μετάβασης δεν μετακυλίεται στους πολίτες, αλλά οι νέες απαιτήσεις συνδέονται με επιχορηγήσεις και απλοποιημένες διαδικασίες, ώστε η ενεργειακή αναβάθμιση να είναι εφικτή και οικονομικά βιώσιμη.

-Στους διαθέσιμους πόρους για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού, θα πρέπει να υπολογίζεται και ποσό ύψους 2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, οι δράσεις του οποίου πηγαίνουν θα υλοποιηθούν από το 2026 έως το 2032. Πρόκειται για ένα από τρία νέα ευρωπαϊκά ταμεία που ενεργοποιεί η Ελλάδα και εντάσσεται στο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο.

-Προβλέπεται νέα προσέγγιση στην υλοποίηση των έργων ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών και την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού , αξιοποιώντας εργαλεία της αγοράς και οικονομίες κλίμακος που δημιουργούνται από την ομαδοποίηση και τυποποίηση των ενεργειακών παρεμβάσεων στις κατοικίες. Επιπλέον θα παρέχονται κίνητρα σε φορείς της ενεργειακής και κατασκευαστικής αγοράς για δράσεις που θα απευθύνονται στα ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά

-Η επενδυτική δράση για την “Ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών ακινήτων με υποχρέωση για μακροχρόνια μίσθωση σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και ευάλωτους φοιτητές” προβλέπεται να παρέχει χρηματοδότηση σε ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών για τη λειτουργική και ενεργειακή τους αναβάθμιση, με την υποχρέωση να τα μισθώσουν μακροχρόνια έναντι μειωμένου ενοικίου, σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και φοιτητές.

-Προβλέπεται η δωρεάν παροχή υπηρεσίας από πιστοποιημένους Μηχανικούς, δεδομένου ότι πλήθος ευάλωτων νοικοκυριών αδυνατεί να καλύψει τη δαπάνη για την έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η πιο ουσιαστική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών στον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται και καταβάλλονται οι αγροτικές ενισχύσεις βρίσκεται σε εξέλιξη και φέρει ισχυρό ψηφιακό αποτύπωμα. Για πρώτη φορά, χάρη στις πολύ υψηλής ανάλυσης εικόνες των μικροδορυφόρων και τα δεδομένα του ελληνικού Κτηματολογίου που βρίσκεται σε λειτουργία, το κράτος αποκτά μια σαφή και αντικειμενική εικόνα για το τι υπάρχει πραγματικά στο έδαφος: ποια έκταση καλλιεργείται, ποια είναι βοσκότοπος, ποια έχει άλλη χρήση και ποια δεν έχει καμία σχέση με γεωργική δραστηριότητα.

Στον πυρήνα της βρίσκεται μια συντονισμένη παρέμβαση του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ. Το σχέδιο έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στοχεύει στην πλήρη ευθυγράμμιση της χώρας με την Κοινή Αγροτική Πολιτική, αλλά κυρίως στην προστασία εκείνων που ζουν πραγματικά από την παραγωγή.

«Η ψηφιακή μετάβαση του κράτους δεν είναι ένα αφηρημένο σύνθημα, αλλά ένα ουσιαστικό εργαλείο δικαιοσύνης, διαφάνειας και αξιοπιστίας, που μας επιτρέπει να αντιμετωπίζουμε παθογένειες δεκαετιών. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει στην πράξη ότι διαθέτει τη βούληση να συγκρουστεί με χρόνιες στρεβλώσεις και αναποτελεσματικές πρακτικές που ταλαιπώρησαν για χρόνια πολίτες και επαγγελματίες. Στον αγροτικό τομέα, αυτή η επιλογή γίνεται πράξη -μεταξύ άλλων- μέσα από τη συστηματική αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών και αξιόπιστων δεδομένων, ώστε να υπάρχει πλήρης και ξεκάθαρη εικόνα για το τι καλλιεργείται και τι δηλώνεται» επισημαίνει σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου και σημειώνει:

«Κεντρικό πυλώνα αυτής της προσπάθειας θα αποτελεί ο νέος, ενιαίος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας, βασισμένος σε δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης. Ένας χάρτης που θα λειτουργεί ως σταθερή και αξιόπιστη βάση για τις αγροτικές ενισχύσεις, διασφαλίζοντας ότι επιλέξιμες είναι αποκλειστικά οι πραγματικές γεωργικές εκτάσεις. Ταυτόχρονα, αξιοποιούμε τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνδυασμό με τα γεωχωρικά δεδομένα του Κτηματολογίου, ώστε οι έλεγχοι να είναι στοχευμένοι, αντικειμενικοί και να βασίζονται στον πραγματικό κίνδυνο. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ, διαμορφώνουμε ένα ενιαίο και αξιόπιστο πλαίσιο ελέγχων που μειώνει τη γραφειοκρατία, ενισχύει την εμπιστοσύνη των παραγωγών και προστατεύει τους πραγματικούς αγρότες».

Για δεκαετίες, το ελληνικό σύστημα ενισχύσεων λειτουργούσε με ελλιπή χαρτογραφικά δεδομένα και χωρίς ενιαία ψηφιακή βάση. Το κράτος συχνά δεν είχε καθαρή εικόνα για το τι είναι καλλιέργεια, τι είναι βοσκότοπος και τι δεν έχει καμία σχέση με αγροτική δραστηριότητα. Αυτό δημιουργούσε ασάφειες, λάθη και διαφορετικές πρακτικές από περιοχή σε περιοχή, με αποτέλεσμα οι συνεπείς παραγωγοί να υφίστανται οριζόντιες περικοπές και καθυστερήσεις. Σήμερα, αυτή η εικόνα αλλάζει ριζικά.

Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται ο νέος ενιαίος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας, βασισμένος σε δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης από μικροδορυφόρους. Το υπόβαθρο αυτό αποτελεί πλέον τη νέα αξιόπιστη βάση για το γεωγραφικό σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για πρώτη φορά, το κράτος γνωρίζει με ακρίβεια τι υπάρχει στο έδαφος: καλλιέργειες, βοσκότοποι, θερμοκήπια, κτίσματα, φωτοβολταϊκά πάρκα, βραχώδεις και υδάτινες εκτάσεις. Οι εικόνες αυτές «κουμπώνουν» σταδιακά πάνω στα δεδομένα του Ελληνικού Κτηματολογίου που βρίσκεται σε λειτουργία, το οποίο παρέχει τα ακριβή όρια και τη νομική ταυτότητα κάθε γεωτεμαχίου.

Πάνω σε αυτό το ενιαίο γεωχωρικό υπόβαθρο εφαρμόζονται εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που αναλύουν μορφολογικά και φασματικά χαρακτηριστικά των εκτάσεων, αλλά και τη χρονική τους εξέλιξη. Το σύστημα δεν βλέπει απλώς μια εικόνα· αναγνωρίζει αν μια έκταση καλλιεργείται, αν βοσκείται, αν έχει μετατραπεί σε άλλη χρήση ή αν παραμένει αδρανής. Η αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων, κτηματολογικών στοιχείων, αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις, επιτρέπουν στο κράτος να εντοπίζει ασυνέπειες με αντικειμενικό τρόπο και να προχωρά σε στοχευμένους, και όχι μαζικούς, ελέγχους.

Αυτό είναι κομβικό για τους πραγματικούς αγρότες. Εκείνους που καλλιεργούν, επενδύουν, έχουν ενεργή παρουσία στο χωράφι και τηρούν τους κανόνες. Για πρώτη φορά, οι ενισχύσεις τους θωρακίζονται ουσιαστικά, γιατί το σύστημα μπορεί να αποδείξει αντικειμενικά ότι οι εκτάσεις τους είναι πράγματι επιλέξιμες και ενεργές. Οι συνεπείς παραγωγοί δεν μπαίνουν πλέον στο ίδιο καλάθι με όσους δηλώνουν θεωρητικά εκτάσεις χωρίς αντίκρισμα στο πεδίο.

Ήδη από τις πρώτες ανανεώσεις των δορυφορικών υποβάθρων καταγράφονται σημαντικές διαφοροποιήσεις στις χρήσεις γης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι Κρήτης. Εκεί, οι αλλαγές στη χρήση γης αποτυπώνονται πλέον με απόλυτη σαφήνεια στις πρόσφατες δορυφορικές απεικονίσεις: εκτάσεις που μέχρι πρότινος εμφανίζονταν ως αγροτικές έχουν μετατραπεί σε εργοτάξια, υποδομές και συνοδευτικές εγκαταστάσεις.

Το νέο εικονιστικό υπόβαθρο, που καλύπτει με επικαιροποιημένα δεδομένα το σύνολο της Κρήτης, επιτρέπει στο κράτος να βλέπει αυτές τις μεταβολές σε πραγματικό χρόνο και να τις ενσωματώνει στους ελέγχους.

Οι ψηφιακοί έλεγχοι δεν λειτουργούν αποκομμένα από το πεδίο. Συμπληρώνονται από συστηματικούς επιτόπιους ελέγχους με σύγχρονα μέσα: γεωαναφερμένες φωτογραφίες, πανοραμικά βίντεο και τρισδιάστατες αποτυπώσεις υψηλής ακρίβειας. Οι πρώτες εφαρμογές αυτής της πρακτικής σε περιοχές όπως η Κρήτη, η Θεσσαλία και η Ανατολική Μακεδονία έχουν ήδη ενισχύσει την αξιοπιστία των στοιχείων και έχουν περιορίσει δραστικά τις ασάφειες που χαρακτήριζαν το παρελθόν.

Παράλληλα, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, αναπτύσσει το GOV AGRI Wallet, μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα που φιλοδοξεί να γίνει το βασικό εργαλείο επαφής του αγρότη με το κράτος. Μέσω αυτής, ο παραγωγός θα μπορεί να δηλώνει τη δραστηριότητά του, να ανεβάζει φωτογραφίες και βίντεο από το αγροτεμάχιο ή το κοπάδι του και να τεκμηριώνει ψηφιακά την παρουσία του στο πεδίο, με ασφαλή πιστοποίηση θέσης και χρόνου. Τα δεδομένα αυτά ενσωματώνονται στο σύστημα ως ψηφιακά τεκμήρια πραγματικής εργασίας.

Όλο αυτό το πλέγμα τεχνολογιών, θεσμικών συνεργασιών και ελέγχων δεν είναι μια απλή ψηφιακή αναβάθμιση. Είναι μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας. Η συμβολή του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων και της ΑΑΔΕ δεν περιορίζεται σε τεχνικές παρεμβάσεις, αλλά θέτει τις βάσεις για ένα σύστημα όπου τα δεδομένα είναι διαφανή, οι κανόνες κοινοί για όλους και οι ενισχύσεις κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει πραγματική παραγωγή.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ο έλεγχος δεν είναι απειλή. Είναι εγγύηση. Εγγύηση ότι οι πόροι της ΚΑΠ δεν θα διαχέονται άδικα, ότι η χώρα δεν θα εκτίθεται σε ευρωπαϊκές κυρώσεις και -κυρίως- ότι ο πραγματικός αγρότης θα πληρώνεται δίκαια, έγκαιρα και χωρίς να σηκώνει στις πλάτες του τις στρεβλώσεις ενός παλιού συστήματος που δεν μπορούσε να ξεχωρίσει τη δήλωση από το χωράφι.

Γιάννης Χατζηδοπαυλάκης
ΦΩΤΟ : Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης
ΑΠΕ-ΜΠΕ