Ψυχολογία: Επανασύνδεση με τα Παιδιά μας – Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Όταν η σχέση ραγίζει, αλλά δεν τελειώνει

Υπάρχει μια φράση που συχνά επαναλαμβάνεται όταν τα πράγματα έχουν ήδη πάει στραβά: «μην κλαις πάνω από το χυμένο γάλα». Στη γονεϊκή πραγματικότητα, όμως, το γάλα δεν είναι απλώς χυμένο· είναι συναισθηματικό. Είναι λόγια που ειπώθηκαν από θυμό, απουσίες που κράτησαν περισσότερο απ’ όσο έπρεπε, βλέμματα που δεν συναντήθηκαν την κρίσιμη στιγμή.

Κι όμως — η σχέση γονέα–παιδιού δεν λειτουργεί με όρους οριστικού λάθους. Λειτουργεί με όρους επανασύνδεσης.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Η ρήξη δεν είναι αποτυχία· είναι μήνυμα

Από ψυχολογική σκοπιά, οι συγκρούσεις και οι απομακρύνσεις δεν αποτελούν ένδειξη «κακής γονεϊκότητας». Αντίθετα, συχνά είναι σημάδι ότι το σύστημα (γονέας–παιδί) προσπαθεί να προσαρμοστεί σε μια νέα φάση ζωής: εφηβεία, όρια, ανεξαρτητοποίηση, πένθος, αλλαγές.

Το παιδί δεν απομακρύνεται επειδή δεν αγαπά. Απομακρύνεται επειδή δεν νιώθει ότι μπορεί να υπάρξει αυθεντικά μέσα στη σχέση.

Και εδώ ακριβώς ξεκινά η θεραπευτική ματιά της ψυχοθεραπείας.

Τι σημαίνει πραγματική επανασύνδεση

Η επανασύνδεση δεν είναι τεχνική. Δεν είναι «πες μου τι να του πω για να με ακούσει».
Είναι στάση.

Σημαίνει:

  • να αντέξω να ακούσω χωρίς να διορθώσω,
  • να δω το παιδί μου όχι όπως θα ήθελα να είναι, αλλά όπως είναι,
  • να αναλάβω το δικό μου μερίδιο ευθύνης χωρίς αυτομαστίγωμα.

Στην ψυχοθεραπεία, μιλάμε συχνά για συναισθηματική διαθεσιμότητα. Όχι παρουσία από υποχρέωση, αλλά παρουσία με ψυχική εγρήγορση.

Οι «μηχανισμοί» που φέρνουν πιο κοντά

Όταν μια σχέση έχει τραυματιστεί, δεν αποκαθίσταται με μία μεγάλη κίνηση. Αποκαθίσταται με μικρούς, επαναλαμβανόμενους μηχανισμούς σύνδεσης:

🔹 Ρύθμιση πριν τη συζήτηση

Ένας γονέας που μιλά μέσα από ένταση, άγχος ή ενοχή δεν ακούγεται. Το παιδί δεν «ακούει» λέξεις — αισθάνεται κατάσταση.

🔹 Αναγνώριση χωρίς υπεράσπιση

Φράσεις όπως:
«Καταλαβαίνω ότι αυτό που έζησες σε πλήγωσε»
χωρίς αλλά, χωρίς εξήγηση, χωρίς αντιστροφή ρόλων.

🔹 Συνέπεια, όχι τελειότητα

Η ασφάλεια χτίζεται όταν το παιδί βλέπει έναν γονέα προβλέψιμο συναισθηματικά. Όχι αλάνθαστο.

Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας στη σχέση γονέα–παιδιού

Η ψυχοθεραπεία — είτε ατομική είτε οικογενειακή — δεν υπάρχει για να «διορθώσει» το παιδί. Υπάρχει για να αποκαταστήσει τη ροή της σχέσης.

Στον θεραπευτικό χώρο:

  • ο γονέας έρχεται σε επαφή με τα δικά του άλυτα τραύματα,
  • κατανοεί πότε αντιδρά από φόβο και όχι από αγάπη,
  • μαθαίνει να ξεχωρίζει το παιδί από τις προσδοκίες του.

Όταν αλλάζει ο γονέας, αλλάζει αναπόφευκτα και το πεδίο μέσα στο οποίο κινείται το παιδί.

Δεν είναι ποτέ αργά — αλλά δεν είναι και αυτόματο

Η πιο σκληρή αλήθεια είναι αυτή:
η επανασύνδεση θέλει χρόνο, αντοχή και ταπεινότητα.

Δεν γίνεται με ένα «συγγνώμη».
Γίνεται με επαναλαμβανόμενες πράξεις που λένε: “είμαι εδώ, ακόμα κι όταν δεν με θες”.

Και αυτό, για έναν γονέα, είναι από τις πιο βαθιές μορφές αγάπης.

Κλείνοντας

Δεν κλαίμε πάνω από το χυμένο γάλα.
Σκουπίζουμε το τραπέζι.
Κοιτάμε το παιδί μας στα μάτια.
Και ξεκινάμε ξανά — πιο συνειδητά, πιο αληθινά, πιο ανθρώπινα.

Ψυχολόγος – Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας

Υγεία – Δρ. Τζέτζη: Γιατί είναι κρίσιμες οι πρώτες 1.000 μέρες ζωής από τη στιγμή της σύλληψης για τη νευροανάπτυξη

Για το πόσο σημαντικές είναι οι πρώτες χίλιες μέρες ζωής, ήδη από τη στιγμή της σύλληψης στη μήτρα, για την νευροανάπτυξη, μιλά στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» η παιδίατρος, διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ (Παιδονευρολογία), εκπαιδεύτρια-ελεγκτής ιατρός του ΕΟΔΥ, επιστημονική συνεργάτιδα της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, Όλγα Τζέτζη.

Η κ. Τζέτζη παραχωρεί τη συνέντευξη με αφορμή πάνελ που συντόνισε με τίτλο «Νευροανάπτυξη στις πρώτες 1.000 ημέρες ζωής: Παρατήρηση, Έγκαιρη ανίχνευση και Παρέμβαση», σε πρόσφατη ημερίδα για τον αυτισμό, που διοργάνωσε η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ με το Κέντρο Ημέρας για τον Αυτισμό «Connect Autism», στο συνεδριακό κέντρο του Δήμου Νέας Ιωνίας.

Ο εγκέφαλος τις πρώτες χίλιες μέρες ζωής έχει τη μεγαλύτερη νευροπλαστικότητα. Δηλαδή την ικανότητα να προσαρμόζεται και να διορθώνει την πορεία του. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μπορεί να γίνει η διάγνωση κάποιων νευρολογικών νοσημάτων, τα οποία μπορεί αργότερα να συνυπάρχουν με αυτιστικά στοιχεία, αναφέρει η Δρ Τζέτζη, για να τονίσει στη συνέχεια το ρόλο που παίζει η σωματική και ψυχική υγεία της εγκύου, η διατροφή, οι λοιμώξεις, οι φλεγμονές, το στρες και πώς αυτά επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου. Μέχρι πρότινος, σύμφωνα με την έγκριτη παιδίατρο, η διάγνωση γινόταν περί τα έξι έτη, δηλαδή πολύ αργά. «Πλέον όμως φτάνουμε στα κατώτερα χρονικά όρια διάγνωσης, και αυτό είναι άκρως σημαντικό, γιατί όσο πιο νωρίς γίνει η διάγνωση του αυτισμού, τόσο πιο καλό αποτέλεσμα έχουμε σε επίπεδα λειτουργικότητας. Η υποψία μπαίνει πριν συμπληρωθεί το ένα έτος, δηλαδή στη βρεφική ηλικία. Η πρώιμη υποψία έχει σαν συνέπεια την πρώιμη αναγνώριση, την πρώιμη διάγνωση και ως εκ τούτου την πρώιμη παρέμβαση».

 Τα πρώτα ύποπτα σημάδια

Ποια είναι άραγε τα πρώτα σημάδια που θα πρέπει να υποψιάσουν τους γονείς και πότε εμφανίζονται, ερωτάται η Δρ Τζέτζη. «Τα πρώτα σημάδια εμφανίζονται από τον πρώτο χρόνο ζωής και είναι μεταξύ άλλων η περιορισμένη βλεμματική επαφή, η μειωμένη ανταπόκριση στο όνομα, η καθυστέρηση στην επικοινωνία (δηλαδή το μπαμπά, μαμά, που συνήθως αναμένεται έως την ηλικία των 11 μηνών), η δυσκολία στο παιχνίδι (μεγαλώνοντας να μη θέλει να παίξει με τα παιχνιδάκια του), κάποιες στερεότυπες κινήσεις κλπ. Ο γονιός μπορεί να τα παρατηρήσει, όλα αυτά. Όχι όμως σαν μεμονωμένα σημάδια. Τα μεταφέρει στον παιδίατρο, ο παιδίατρος κάνει την κλινική εξέταση και μετά αποφασίζει την συνέχεια της παρακολούθησης».

 Βarbie με αυτιστικά στοιχεία: Εργαλείο ενσυναίσθησης και νευροανάπτυξης

Πρόσφατα κυκλοφόρησε Barbie με αυτιστικά στοιχεία. Πώς αλήθεια μπορεί να γίνει ένα εργαλείο ενσυναίσθησης, ήταν η επόμενη ερώτηση που ετέθη στη Δρ. Τζέτζη. «Η κούκλα αυτή δημιουργήθηκε με στόχο να βοηθήσει τα παιδιά, είτε αυτά που είναι στο φάσμα, είτε τα υπόλοιπα, να κατανοήσουν ότι η διαφορετικότητα δεν είναι πρόβλημα, αλλά μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Βέβαια, εγώ θα το πάω λίγο παραπέρα γιατί είμαι παιδίατρος πιστοποιημένη στη διάγνωση του αυτισμού με ένα εργαλείο που λέγεται ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule).

Πρόκειται για ένα διεθνώς πιστοποιημένο εργαλείο που βασίζεται στην παρατήρηση του παιδιού μέσα από δομημένες δραστηριότητες παιχνιδιού. Επομένως το παιχνίδι με τη Βarbie δεν είναι μόνο ένα μέσο διασκέδασης, αλλά γίνεται και ένα εργαλείο στην νευροανάπτυξη, γιατί μπορεί το παιδί να εκφραστεί πιο αυθεντικά. Το παιχνίδι άλλωστε χρησιμοποιείται και σαν θεραπευτικό εργαλείο στις νευροαναπτυξιακές διαταραχές, έτσι ώστε να ενισχύεται η επικοινωνία, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συναισθηματική κατανόηση». Ποια είναι η πρώτη αντίδραση των γονέων, τι τους λέτε και τι ρόλο παίζει το οικογενειακό περιβάλλον, ρωτήθηκε στη συνέχεια η Δρ. Τζέτζη: «Η πρώτη αντίδραση, όπως οι ίδιοι οι γονείς μάς περιγράφουν, είναι φόβος, άγχος, ενοχές. Απολύτως ανθρώπινο. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται κάποιος να τους πει: δεν είστε μόνοι.

Επίσης δεν φταίνε σε κάτι οι γονείς. Αυτό που τους συμβουλεύουμε είναι να εμπιστεύονται τη γνώση, από αυτά που τους επικοινωνούμε οι παιδίατροι, να μην χάνουν χρόνο, αλλά και να μην πανικοβάλλονται. Και φυσικά και οι γονείς χρειάζονται έγκαιρη υποστήριξη, αλλά και να έχουν κάποιο συνοδοιπόρο. Όχι μόνο τον παιδίατρο. Αλλά όλη την ομάδα των θεραπευτών που θα δημιουργηθεί μετά. Γιατί ο αυτισμός είναι διά βίου. Και το παιδί με αυτισμό, θα γίνει ένας ενήλικας με αυτισμό. Και ο ενήλικας με αυτισμό, οφείλει να είναι όσο το δυνατόν πιο λειτουργικός προς όφελος δικό του, της οικογένειας του και της κοινωνίας γενικότερα».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υγεία – Ένωση Ασθενών Ελλάδος: Καμπάνιες πρόληψης για παχυσαρκία, καρδιαγγειακά και εγγραμματοσύνη υγείας

Η χαρτογράφηση των ανικανοποίητων αναγκών του πληθυσμού στην ιατρική περίθαλψη, η έμφαση στην πρόληψη και διαχείριση των χρονίων νοσημάτων και η βιωσιμότητα των συλλόγων ασθενών, αποτελούν τις βασικές μου προτεραιότητες, δηλώνει σε συνέντευξη της στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου η νέα πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος Μέμη Τσεκούρα. Μία γυναίκα που έχει ξεκινήσει το κοινωνικό της έργο 30 χρόνια πίσω, ενώ διατελεί αδιαλείπτως από το 2002 πρόεδρος του Συλλόγου Σκελετικής Υγείας «Πεταλούδα», ο οποίος υπό την προεδρία της έχει κερδίσει δύο φορές παγκόσμιες διακρίσεις. Όσον αφορά την Ένωση Ασθενών Eλλάδος, όραμα της, όπως λέει, είναι να δώσει στον ασθενή τον ρόλο που του αξίζει.

Με πυξίδα πάντα τη ρήση του Ιπποκράτη, κάλλιο προλαμβάνειν παρά θεραπεύειν, η κ. Τσεκούρα τονίζει ότι είναι σημαντικό να μην φτάνει ο ασθενής αργά και επιβαρυμένος στο νοσοκομείο, εξαγγέλλοντας παράλληλα μεγάλες καμπάνιες για την παχυσαρκία, τα καρδιαγγειακά, και την εγγραμματοσύνη υγείας, που σχεδιάζει αυτή τη στιγμή η Ένωση.

Ποια είναι τα τρία βασικότερα προβλήματα των χρονίων ασθενών στην Ελλάδα, ερωτάται η νέα πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος. «Η έλλειψη ειδικοτήτων ειδικά σε απομακρυσμένες περιοχές, η έλλειψη διασύνδεσης του προσωπικού γιατρού με τον ειδικό γιατρό και η έλλειψη φροντίδας και ειδικότερα αποκατάστασης. Όπως ξέρετε το ανάγλυφο της χώρας μας είναι δύσβατο. Υπάρχουν γεωγραφικές ανισότητες με το πρόβλημα να εντοπίζεται κυρίως σε απομακρυσμένες περιοχές. Κι ενώ οι ασθενείς μας βρίσκουν τον προσωπικό γιατρό, δυσκολεύονται χιλιομετρικά να φτάσουν στον ειδικό γιατρό. Ήδη, μαζεύουμε στοιχεία μέσω των συλλόγων μας για να μας πουν τοπικά ποιες ειδικότητες λείπουν και πώς είναι η πρόσβαση για τα νοσοκομεία.

Όταν τα συγκεντρώσουμε θα τα παραθέσουμε στο υπουργείο και θα προσπαθήσουμε σε συνεργασία με τις επιστημονικές εταιρείες, όπου είναι δυνατόν να πιέσουμε». Όσον αφορά τον προσωπικό γιατρό, η κ. Τσεκούρα αναφέρει ότι πρέπει να παίξει κομβικό ρόλο και να συνδέεται με τον ειδικό γιατρό και τον φαρμακοποιό. Για το έλλειμμα στη φροντίδα η πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος, επισημαίνει ότι ένας χρόνιος ασθενής έχει όχι μόνο ο ίδιος αλλά και ο φροντιστής του ανάγκη από φροντίδα, εκπαίδευση και υποστήριξη. «Είναι εξαιρετικά σημαντική η εκπαίδευση του φροντιστή. Για κάποιο ασθενή που έχει ένα πρόβλημα αναπηρίας πχ και χρήζει χρόνιας φυσικοθεραπείας, δυστυχώς αυτή τη στιγμή υπάρχουν ελάχιστες δημόσιες δομές».

Αλφαβητάρι Υγείας: Ένα καινοτόμο ψηφιακό εργαλείο

Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας δημιουργήθηκε το 2019, σήμερα αριθμεί 90 συλλόγους από όλες τις θεραπευτικές κατηγορίες. Η θεσμική της αναγνώριση το 2022 ως επίσημος συνομιλητής της Πολιτείας τι έχει επιφέρει πρακτικά για τους ασθενείς; Ή τι δεν έχει επιφέρει και τι χρειάζεται να γίνει; «Γίνεται μία αλλαγή κουλτούρας από ένα γενικό πλαίσιο υγείας σε ένα ασθενοκεντρικό. Ωστόσο, πολλές φορές οι αποφάσεις λαμβάνονται πριν την συμβολή των Ενώσεων Ασθενών. Και βέβαια υπάρχουν και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς στο ΕΣΥ. Σε πρόσφατη έρευνα τα βασικά παράπονα, ήταν πρώτον, ότι οι ασθενείς δεν καταλαβαίνουν τη γλώσσα που μιλούν οι γιατροί και δεύτερον, ο περιορισμένος χρόνος που τους αφιερώνουν οι γιατροί. Το πρόβλημα είναι ότι όταν οι ασθενείς δεν καταλαβαίνουν τη γλώσσα των γιατρών, αναζητούν πληροφορίες στο διαδίκτυο και ο Dr Google ενίοτε ως γνωστόν παραπληροφορεί. Έτσι η Ένωση, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, δημιούργησε το Αλφαβητάρι Υγείας, μια ψηφιακή πλατφόρμα ενημέρωσης και εκπαίδευσης, με σκοπό να κάνει την πληροφορία για την Υγεία πιο κατανοητή, αξιόπιστη και προσβάσιμη σε όλους. Υπάρχει και φωνητική αναζήτηση, για ηλικιωμένους και άτομα με χαμηλή ψηφιακή επάρκεια. Το αλφαβητάρι το βρίσκει κανείς στο site της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος https://greekpatient.gr/». Γιατί όμως θα πρέπει ο ασθενής να κάτσει να μελετήσει για να καταλάβει τι του λέει ο γιατρός και να μην γίνει μία προσπάθεια εκ μέρους των γιατρών να εξηγούν τα πράγματα σε απλά ελληνικά; « Η αλήθεια είναι ότι γίνονται προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση. Στα συνέδρια πλέον οι γιατροί έχουν αφουγκραστεί αυτό το πρόβλημα, οι ιατρικές εταιρείες το θέτουν ως προτεραιότητα και παράλληλα προσπαθούμε από κοινού να ενημερώνονται οι φοιτητές της ιατρικής για το πώς θα προσεγγίζουν και πώς θα μιλάνε στον ασθενή».

Ξεκινά το Μάρτιο η Ακαδημία Ασθενών

Η κ. Τσεκούρα σε άλλο σημείο της συνέντευξης της, αφού παραδέχεται ότι η χώρα μας έχει μείνει πίσω στην εγγραμματοσύνη της υγείας, μιλά για την Ακαδημία Ασθενών που πρόκειται να λειτουργήσει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, από τον Μάρτιο, με σκοπό να δημιουργήσει μία νέα γενιά εξειδικευμένων εκπροσώπων ασθενών, έτσι ώστε να ενισχυθεί ο διάλογος μεταξύ ασθενών, επαγγελματιών υγείας και θεσμικών φορέων.

 «Η Ακαδημία είναι το πρώτο ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Βασίζεται στο ευρωπαϊκό πρότυπο της EUPATI (European Patients Academy on Therapeutic Innovation), ενός διεθνώς αναγνωρισμένου θεσμού που έχει εκπαιδεύσει χιλιάδες εκπροσώπους ασθενών σε όλη την Ευρώπη, σε θέματα κλινικής έρευνας, κανονιστικών θεμάτων, αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας, φαρμακευτικής ανάπτυξης και συμμετοχής ασθενών σε πολιτικές υγείας. Είναι δωδεκάμηνο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που θα γίνει διαδικτυακά, αλλά και σε διαδραστικά σεμινάρια με πρακτική προσέγγιση».

Προέλευση φωτογραφίας: Μέμη Τσεκούρα
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αγορά ακινήτων 2025 – 2026: ζήτηση, προσφορά και αντοχές της κατοικίας

Η Ελληνική αγορά ακινήτων στο ξεκίνημα του 2026 παραμένει ελκυστική, αλλά εισέρχεται σε μια φάση ωριμότητας, όπου οι αντοχές της θα δοκιμαστούν. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν σε επίπεδο πολιτείας, αλλά και σε επίπεδο αγοράς, θα καθορίσουν την ικανότητα της κατοικίας να ισορροπήσει μεταξύ ανάπτυξης, προσιτότητας και βιώσιμου μετασχηματισμού.

Η κατοικία παραμένει ταυτόχρονα βασική κοινωνική ανάγκη, αποταμιευτικό καταφύγιο και επενδυτικό προϊόν, επηρεάζοντας άμεσα τον οικογενειακό προγραμματισμό, το διαθέσιμο εισόδημα και τη συνολική δυναμική της οικονομίας.

Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών, με την άνοδο των τιμών, τα αυξημένα μισθώματα και τη σταθερά περιορισμένη προσφορά νέων κατοικιών, έχουν μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από τη ζήτηση, στην ανθεκτικότητα της αγοράς και στην ικανότητά της να ανταποκριθεί στις ανάγκες του 2026.

Το 2025 επιβεβαίωσε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί πόλο έλξης για ξένους αγοραστές, ενώ ταυτόχρονα ανέδειξε τα όρια μιας αγοράς, που λειτουργεί υπό  έντονες πιέσεις στη διαθεσιμότητα και με αυξανόμενες θεσμικές και κατασκευαστικές προκλήσεις.

Ειδικότερα, σύμφωνα με έρευνα της RE/MAX Ελλάς, οι ξένοι αγοραστές, που δραστηριοποιήθηκαν το 2025, κινήθηκαν κατά προτεραιότητα σε διαμερίσματα και μονοκατοικίες, ηλικίας άνω των πέντε ετών, επιφάνειας από εξήντα έως εκατό τετραγωνικών μέτρων και αξίας κυρίως από 100.000 ευρώ έως 200.000 ευρώ. Πρόκειται για ένα σαφές προφίλ αγοραστή, που επιλέγει ακίνητα μεσαίου μεγέθους και κόστους, τα οποία ανταποκρίνονται τόσο σε ανάγκες ιδιοχρησίας, όσο και σε ήπια επενδυτική λογική.

Το βασικό κίνητρο αγοράς για το 52% των ξένων αγοραστών ήταν η χρήση του ακινήτου ως δεύτερη ή εξοχική κατοικία, επιβεβαιώνοντας το διαχρονικό τίτλο της Ελλάδας, ως προορισμού παραθεριστικής κατοικίας. Παράλληλα, το τριάντα τοις εκατό προχώρησε σε αγορές με επενδυτικό σκοπό, είτε για εκμίσθωση, είτε για μελλοντική μεταπώληση, ενώ μόλις το δέκα τοις εκατό αγόρασε ακίνητο για κύρια κατοικία. Ενδεικτικό της ωρίμανσης της αγοράς είναι το γεγονός ότι η Golden Visa, με ποσοστό οκτώ τοις εκατό, δεν αποτελεί πλέον το βασικό μοχλό ζήτησης, υποδηλώνοντας μια πιο διαφοροποιημένη και λιγότερο μονοθεματική παρουσία ξένων κεφαλαίων.

Ως προς τον τύπο των ακινήτων, τα διαμερίσματα συγκέντρωσαν το 38% των αγορών, ακολουθούμενα από μονοκατοικίες και μεζονέτες, ενώ τα οικόπεδα και τα αγροτεμάχια παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα. Καθοριστικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι σχεδόν οκτώ στους δέκα αγοραστές επέλεξαν μεταχειρισμένα ακίνητα, έναντι μόλις ενός στους πέντε, που στράφηκαν σε νεόδμητα. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια τη στενότητα της νέας προσφοράς, αλλά και τη σημασία της αναβάθμισης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.

Η εικόνα του 2025, ωστόσο, δεν μεταφέρεται αυτούσια στο 2026.

 Όπως καταγράφει η Elxis-At Home in Greece, η αγορά εισέρχεται σε μια φάση διπλής κατεύθυνσης. Από τη μία πλευρά, ενισχύεται το ενδιαφέρον για μικρότερες και πιο προσιτές νεόδμητες εξοχικές κατοικίες, είτε ως οικονομικότερη επιλογή είτε ως εργαλείο επενδυτικής αξιοποίησης. Η αυξημένη ζήτηση για κατοικίες εξήντα έως εβδομήντα τετραγωνικών μέτρων, ή ακόμη και μικρότερες μονάδες τριάντα πέντε έως σαράντα πέντε τετραγωνικών μέτρων, ιδίως για χρήση μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης, αποτυπώνει μια σαφή προσαρμογή των αγοραστών στις αυξημένες τιμές και στο υψηλότερο κόστος εισόδου στην αγορά.

Την ίδια στιγμή, το 2025 ανέδειξε και μια ισχυρή premium αγορά. Ένα στα τέσσερα ακίνητα πωλήθηκε σε τιμές άνω των εξακοσίων χιλιάδων ευρώ, ποσοστό τριπλάσιο, σε σχέση με προηγούμενα έτη,  ενώ η μέση αξία πώλησης νεόδμητων εξοχικών κατοικιών ανήλθε στις 450.000 ευρώ, καταγράφοντας άνοδο άνω του τριάντα επτά τοις εκατό σε ετήσια βάση. Η διπλή αυτή τάση αποδεικνύει ότι η αγορά κατοικίας δεν εξελίσσεται γραμμικά, αλλά πολυεπίπεδα, ανάλογα με το εισόδημα, τη χρήση και τον επενδυτικό ορίζοντα των αγοραστών.

Σε θετικό πρόσημο η στεγαστική πίστη

Στο σκηνικό αυτό, καθοριστικό ρόλο αρχίζει να διαδραματίζει εκ νέου η στεγαστική πίστη. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι τον Οκτώβριο του 2025 η δωδεκάμηνη μεταβολή των στεγαστικών δανείων έπαψε να είναι αρνητική για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ισοσκελίζοντας τις αποπληρωμές. Ένα χρόνο νωρίτερα, η πιστωτική επέκταση στα στεγαστικά δάνεια ήταν αρνητική κατά 2,8%, γεγονός που καταδεικνύει το εύρος της μεταστροφής. Παράλληλα, το κόστος δανεισμού βελτιώθηκε αισθητά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα υποχώρησε κάτω από το μέσο όρο της ευρωζώνης, διαμορφούμενο στο 3,12% το Σεπτέμβριο του 2025, έναντι 3,39% στην ευρωζώνη. Τον Νοέμβριο, η Ελλάδα βρέθηκε για πρώτη φορά στην πεντάδα των χωρών με τα φθηνότερα στεγαστικά δάνεια, με μέσο επιτόκιο 3,04%, έχοντας καλύψει σημαντικό έδαφος από τις αρχές του έτους, όπου βρισκόταν στην ένατη θέση.

Ακόμη πιο ενδεικτική της αλλαγής σελίδας είναι η επιστροφή της πιστωτικής επέκτασης σε θετικό πρόσημο. Τον Νοέμβριο του 2025, η δωδεκάμηνη μεταβολή των στεγαστικών δανείων ανήλθε στο 0,4%, σηματοδοτώντας την πρώτη θετική επίδοση από τον Οκτώβριο του 2010. Πρόκειται για μια εξέλιξη με έντονο συμβολισμό, καθώς κλείνει σταδιακά έναν κύκλο δεκαπενταετούς απομόχλευσης, ο οποίος ξεκίνησε με τη δημοσιονομική κρίση.

Η βελτίωση των όρων χρηματοδότησης λειτουργεί ως παράγοντας στήριξης της ζήτησης, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τις δομικές πιέσεις της αγοράς.

Τα στοιχεία του Spitogatos για το τέταρτο τρίμηνο του 2025 επιβεβαιώνουν τη συνεχιζόμενη άνοδο των ζητούμενων τιμών, με μέση ετήσια αύξηση σχεδόν 10% σε πανελλαδικό επίπεδο. Τα Νότια Προάστια της Αττικής παραμένουν η ακριβότερη περιοχή της χώρας, ενώ σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν και στη Θεσσαλονίκη, όπου η μέση ζητούμενη τιμή πώλησης αυξήθηκε με διψήφιο ρυθμό. Παρά τις διαφοροποιήσεις μεταξύ περιοχών, κοινό στοιχείο παραμένει η πίεση στις τιμές, σε συνδυασμό με τις περιορισμένες επιλογές. Η διαθεσιμότητα ακινήτων αναδεικνύεται, σύμφωνα με τη RE/MAX, ως ο βασικότερος παράγοντας, που οδηγεί τους υποψήφιους αγοραστές σε επαναξιολόγηση ή καθυστέρηση της απόφασης αγοράς, ακόμη και σε ένα περιβάλλον βελτιωμένης χρηματοδότησης.

Κατοικία υποδομές και βιωσιμότητα

Στο υπόβαθρο αυτής της εικόνας βρίσκεται το ζήτημα της προσφοράς και της κατασκευής. Η οικοδομική δραστηριότητα το 2025 παρουσίασε επιβράδυνση στους ρυθμούς έκδοσης νέων αδειών, ενώ το κόστος κατασκευής συνέχισε να αυξάνεται, έστω και με βραδύτερο ρυθμό. Θεσμικές εκκρεμότητες, γραφειοκρατία και αβεβαιότητα γύρω από το ρυθμιστικό πλαίσιο εξακολουθούν να λειτουργούν ανασταλτικά στην αύξηση της προσφοράς.

Τα συμπεράσματα του Διεθνούς Συνεδρίου του ΤΜΕΔΕ «Redefining the Future Horizons-Σχεδιάζοντας τις βιώσιμες στρατηγικές του αύριο» μεταφέρουν τη συζήτηση σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Η κατοικία και οι κατασκευές δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται αποκομμένα από τις υποδομές, την κλιματική προσαρμογή και τη συνολική ανθεκτικότητα των πόλεων. Η κλιματική κρίση επηρεάζει το σχεδιασμό, το κόστος και τη χρηματοδότηση των έργων, μεταβάλλοντας τα δεδομένα για παλαιά και νέα κτίρια. Για τον υποψήφιο αγοραστή ή επενδυτή του 2026, το περιβάλλον αποφάσεων γίνεται πιο απαιτητικό. Η διαθεσιμότητα, η πραγματική αποτίμηση των τιμών συναλλαγής, οι χρόνοι ολοκλήρωσης και η πρόσβαση σε χρηματοδότηση συνθέτουν ένα σύνθετο παζλ.

Όπως επισημάνθηκε στο συνέδριο του ΤΜΕΔΕ, η ανάγκη ανασχεδιασμού των υποδομών, η ενσωμάτωση τεχνολογίας και δεδομένων, καθώς και η σύνδεση της χρηματοδότησης με κριτήρια βιωσιμότητας, συνθέτουν ένα νέο πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί πλέον και η αγορά κατοικίας.

Τα κτίρια, παλαιά και νέα, καλούνται να ανταποκριθούν σε αυστηρότερες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης και ανθεκτικότητας, ενώ και η τοπική αυτοδιοίκηση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή εφαρμογής αυτών των στρατηγικών.

Το 2026 δεν θα κριθεί μόνο από τη ζήτηση, αλλά και από την ικανότητα της αγοράς να αυξήσει σταδιακά την προσφορά, να ενσωματώσει τις απαιτήσεις βιωσιμότητας και να διατηρήσει την κοινωνική της ισορροπία. Η ελληνική αγορά ακινήτων παραμένει ελκυστική, αλλά εισέρχεται σε μια φάση ωριμότητας όπου οι αντοχές της θα δοκιμαστούν.

Για τον υποψήφιο αγοραστή ή επενδυτή του 2026, όλα τα παραπάνω μεταφράζονται σε ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον αποφάσεων. Η διαθεσιμότητα ακινήτων στην περιοχή ενδιαφέροντος παραμένει κρίσιμη, όπως και η ρεαλιστική αποτίμηση του εύρους τιμών στο οποίο πραγματοποιούνται οι περισσότερες συναλλαγές. Ο χρόνος λήψης της απόφασης, που για σημαντικό ποσοστό αγοραστών κυμαίνεται μεταξύ τεσσάρων και έξι μηνών, επηρεάζεται από γραφειοκρατικούς και θεσμικούς παράγοντες που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Παράλληλα, ο σκοπός της αγοράς, ιδιοκατοίκηση, δεύτερη κατοικία ή επένδυση, καθορίζει τον τύπο και το μέγεθος του ακινήτου, σε μια αγορά που εμφανίζει ταυτόχρονα τάσεις συμπίεσης προς μικρότερα μεγέθη και ενίσχυσης της premium κατηγορίας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Τραμπ απειλεί τον Καναδά με «τελωνειακούς δασμούς 100%» σε περίπτωση που συνάψει εμπορική συμφωνία με την Κίνα

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα επιβάλει τελωνειακούς δασμούς 100% σε όλες τις εισαγωγές από τον Καναδά, αν η βορειοαμερικανική αυτή χώρα συνάψει εμπορική συμφωνία με την Κίνα.

«Αν ο Κυβερνήτης Κάρνεϊ πιστεύει ότι θα κάνει τον Καναδά ‘Λιμάνι Αποθήκη’ για να στέλνει η Κίνα αγαθά και προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάνει μεγάλο λάθος», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social. «Η Κίνα θα φάει ζωντανό τον Καναδά, θα τον καταβροχθίσει εντελώς, περιλαμβανομένης της καταστροφής των επιχειρήσεών τους, του κοινωνικού ιστού τους και του γενικού τρόπου ζωής τους. Αν ο Καναδάς κάνει συμφωνία με την Κίνα, θα πληγεί αμέσως με επιβολή Δασμού 100% σε όλα τα καναδικά αγαθά και προϊόντα που έρχονται στις ΗΠΑ».

Στη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψής του στην Κίνα, ο Κάρνεϊ αποκάλεσε την ασιατική υπερδύναμη «αξιόπιστο και προβλέψιμο εταίρο» και στο Νταβός ενθάρρυνε τους ευρωπαίους ηγέτες να επιδιώξουν επενδύσεις από τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.

Ο Τραμπ υποστήριξε στη σημερινή ανάρτησή του στο διαδίκτυο ότι η Κίνα θα προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει τον Καναδά για να αποφύγει τους αμερικανικούς δασμούς.

Οι εντάσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και το βόρειο γείτονά της έχουν αυξηθεί τις τελευταίες ημέρες.

Προχθές, Πέμπτη, ο Τραμπ απέσυρε την πρόσκληση προς τον Καναδά για να ενταχθεί στην πρωτοβουλία του με την ονομασία Συμβούλιο Ειρήνης. Το έκανε μετά την ομιλία του Κάρνεϊ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου αποδοκίμασε ανοιχτά τη χρήση από ισχυρές χώρες της οικονομικής ολοκλήρωσης ως όπλου και των δασμών ως μοχλού.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία σε νέα χαρτογράφηση με επίκεντρο την τεχνολογία την παραγωγή και τα ναυπηγεία

Η ελληνική αμυντική βιομηχανία επαναχαρτογραφείται τα τελευταία χρόνια γύρω από δύο καθαρούς άξονες – και αυτό δεν είναι απλώς μια περιγραφή της αγοράς, αλλά μια αντανάκλαση του τρόπου που αλλάζει η ίδια η άμυνα διεθνώς.

Από τη μία πλευρά, υπάρχουν οι γραμμές παραγωγής και η βαριά βιομηχανική υποστήριξη που «πιάνουν» το υλικό: πυρομαχικά, οχήματα, δομές συντήρησης, επισκευές και αναβαθμίσεις πλατφορμών. Από την άλλη, ένα τεχνολογικό σκέλος που κερδίζει συνεχώς έδαφος, με ηλεκτρονικά, αισθητήρες, λογισμικό, δικτυοκεντρικές εφαρμογές και λύσεις για το νέο πεδίο επιχειρήσεων – από UAV/anti-drone έως C4I και διαλειτουργικότητα. Στο δίπολο αυτό, κράτος και αγορά επιχειρούν να αυξήσουν το εγχώριο αποτύπωμα στα προγράμματα και τις συμπαραγωγές, ώστε μέρος της προστιθέμενης αξίας, της τεχνογνωσίας και της απασχόλησης να μένει εντός Ελλάδας.

Η συζήτηση αυτή έχει αποκτήσει ειδικό βάρος, καθώς ο νέος κύκλος εξοπλισμών και οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής δημιουργούν ένα «παράθυρο» που δεν είναι δεδομένο ότι θα παραμείνει ανοιχτό. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος έχει επιμείνει ότι η χώρα δεν πρέπει να μείνει «απλός χρηματοδότης» χωρίς ουσιαστική βιομηχανική συμμετοχή. Το ζητούμενο, όπως έχει τονίσει, είναι να περάσει μέρος της αξίας των προγραμμάτων στην ελληνική παραγωγή, ώστε να μη χάνεται τεχνογνωσία και προστιθέμενη αξία στο εξωτερικό. Πίσω από τη διατύπωση αυτή κρύβεται μια παλιά εμπειρία: μεγάλα προγράμματα που «έκλεισαν» με ελάχιστο εγχώριο έργο, αφήνοντας την εγχώρια αλυσίδα αξίας στην άκρη και περιορίζοντας την αμυντική οικονομία σε ρόλο αγοραστή.

Ο πρώτος άξονας -η παραγωγή και η βιομηχανική «ραχοκοκαλιά»- παραμένει το θεμέλιο της αυτάρκειας. Τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ) αποτελούν τον βασικό πυλώνα στα πυρομαχικά και σε συναφείς δραστηριότητες υποστήριξης. Η σημασία αυτής της ικανότητας γίνεται πιο εμφανής σε περιόδους αυξημένης ζήτησης και παρατεταμένων επιχειρησιακών ρυθμών, όταν το απόθεμα και η δυνατότητα αναπλήρωσης δεν είναι απλώς «λογιστικό μέγεθος», αλλά ζήτημα επιχειρησιακής αντοχής. Η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) παραμένει το κρίσιμο κέντρο για αεροπορική υποστήριξη, συντηρήσεις και αναβαθμίσεις, με ρόλο που επηρεάζει άμεσα τις διαθεσιμότητες. Στη χερσαία διάσταση, η ΕΛΒΟ αντιπροσωπεύει το πεδίο των στρατιωτικών και ειδικών οχημάτων, δηλαδή μιας κατηγορίας που συνδέεται με τις ανάγκες του Στρατού Ξηράς και των σωμάτων ασφαλείας και, ταυτόχρονα, με την ικανότητα υποστήριξης και ανανέωσης στόλου σε βάθος χρόνου.

Μέσα σε αυτό το «υλικό» οικοσύστημα, εμφανίζονται και νέες βιομηχανικές δυναμικές που δείχνουν ότι ο χάρτης δεν μένει στα παραδοσιακά σχήματα. Η METLEN Energy & Metals αναπτύσσει μέσω της δραστηριότητας M Technologies παραγωγικές δυνατότητες με αμυντικό αποτύπωμα, αξιοποιώντας βαριά βιομηχανική υποδομή. Ο κόμβος στον Βόλο έχει αναδειχθεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας προσπάθειας να «κουμπώσουν» μεγαλύτεροι βιομηχανικοί παίκτες σε ευρωπαϊκά και συμμαχικά προγράμματα, διεκδικώντας ρόλο σε υποκατασκευές, συναρμολογήσεις και παραγωγικό έργο. Η είσοδος τέτοιων ομίλων στο πεδίο έχει δύο όψεις: από τη μια αυξάνει τις δυνατότητες κλίμακας και οργάνωσης, από την άλλη ανεβάζει τον πήχη των προσδοκιών, καθώς ένα βιομηχανικό πρόγραμμα «ζητά» συνέχεια και προβλεψιμότητα για να αποδώσει.

Ο δεύτερος άξονας -η τεχνολογία- είναι αυτός που αλλάζει τις ισορροπίες στην παγκόσμια άμυνα. Η πληροφορία, οι αισθητήρες, η επικοινωνία και η διασύνδεση συστημάτων μετρούν πλέον όσο και το ίδιο το υλικό. Σε αυτό το πεδίο, η INTRACOM DEFENSE (IDE) διατηρεί παρουσία σε αμυντικά ηλεκτρονικά και επικοινωνίες, λειτουργώντας σε μεγάλο βαθμό ως «κόμβος» ολοκλήρωσης λύσεων. Η SCYTALYS κινείται στον χώρο των C4I και συστημάτων διαχείρισης μάχης/επιχειρησιακής εικόνας, δηλαδή στο λογισμικό και στη δικτυοκεντρική λογική που επιτρέπει σε διαφορετικές πλατφόρμες να ανταλλάσσουν δεδομένα και να συγκροτούν ενιαία επιχειρησιακή εικόνα. Στην πλευρά των αισθητήρων, εταιρείες όπως η THEON και η MILTECH συνδέονται με ηλεκτρο-οπτικά/νυχτερινή όραση και θερμική απεικόνιση – τεχνολογίες που έχουν περάσει από το «εξειδικευμένο» στο απολύτως βασικό. Παράλληλα, η Prisma Electronics κινείται σε ICT λύσεις και αμυντικά ηλεκτρονικά, με έμφαση σε εφαρμογές που γεφυρώνουν επιχειρησιακές ανάγκες με ψηφιακή υλοποίηση.

Σε αυτό το σκηνικό, η στρατηγική της συνεργατικότητας εμφανίζεται ως απόπειρα να αποκτήσει «βάθος» η εγχώρια παρουσία. Ο επικεφαλής της THEON, Κριστιάν Χατζημηνάς, έχει περιγράψει τη στρατηγική της εταιρείας ως προσπάθεια διαμόρφωσης ενός «νέου οικοσυστήματος» στην ελληνική αμυντική και βιομηχανική παραγωγή, με έμφαση στη συνεργασία αντί του ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό έχει αναφερθεί σε επιχειρήσεις που -όπως σημειώνει- βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης με επενδύσεις και εξαγωγικό προσανατολισμό, φέρνοντας ως παραδείγματα τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, τη METLEN, καθώς και εταιρείες όπως Space Hellas, Elfon, Mevaco, Sinai, Siamidis. Ιδιαίτερη μνεία έχει κάνει στη Siamidis, υπογραμμίζοντας ότι δραστηριοποιείται σε στολές υψηλής τεχνολογίας με ετήσια έσοδα περίπου 80 εκατ. ευρώ και ανεκτέλεστο άνω των 400 εκατ. ευρώ, με έργο που στηρίζεται σε εξαγωγές.

Όπως έχει εξηγήσει, η THEON προχωρά σε μνημόνια συνεργασίας με ελληνικούς ομίλους, με στόχο κοινές εμφανίσεις προς διεθνείς οίκους και την προσφορά ολοκληρωμένων «πακέτων» υποκατασκευαστικού έργου. Η λογική είναι να μη φεύγουν προς τα έξω αποσπασματικές «μονάδες» δυνατοτήτων, αλλά να συγκροτείται ένα ενιαίο αφήγημα: ότι η Ελλάδα μπορεί να παραδώσει ολοκληρωμένες λύσεις ή υποσυστήματα, συνδυάζοντας βιομηχανική παραγωγή και τεχνολογία. Στο ίδιο πνεύμα έχει δώσει παραδείγματα πιθανών συνδυασμών, όπως στρατιωτικά οχήματα με ηλεκτροοπτικά συστήματα της THEON ή ναυπηγικά έργα που θα ενσωματώνουν ηλεκτροοπτικά της εταιρείας και λογισμικό τρίτων συνεργατών. Οι αναφορές αυτές δείχνουν προς μια πιο «οριζόντια» λογική συνεργασιών, όπου ο ένας συμπληρώνει τον άλλο, αντί να ανταγωνίζονται όλοι για ένα μικρό κομμάτι του ίδιου έργου.

Το τρίτο, σιωπηρό αλλά καθοριστικό κομμάτι της εικόνας είναι τα ναυπηγεία. Σκαραμαγκάς, Ελευσίνα και Σύρος έχουν ήδη επιστρέψει στο κάδρο των επενδύσεων και των προοπτικών για συμπαραγωγές, ενώ στην ίδια «αλυσίδα» πρέπει να μετρήσουν και τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας, που παραδοσιακά σηκώνουν σημαντικό κομμάτι εργασιών επισκευής και υποστήριξης του στόλου αλλά και εμπορικών δραστηριοτήτων. Η επιστροφή των ναυπηγείων έχει διπλή σημασία: από τη μία αφορά την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα -τον χρόνο που τα πλοία μπορούν να μείνουν στη θάλασσα- από την άλλη αφορά την ικανότητα της χώρας να διεκδικήσει βιομηχανικό έργο σε ναυπηγήσεις, αναβαθμίσεις και υποκατασκευές. Ειδικά σε μια περίοδο όπου η ναυτική ισχύς αναβαθμίζεται και προγράμματα μονάδων επιφανείας βρίσκονται στο επίκεντρο, η ύπαρξη εγχώριας ναυπηγικής βάσης μπορεί να λειτουργήσει ως διαπραγματευτικό εργαλείο για βιομηχανική συμμετοχή, όχι απλώς ως «χώρος επισκευών».

Το στοίχημα, όμως, δεν είναι απλώς να γεμίσουν δεξαμενές και να τρέξουν επισκευές. Είναι να περάσει στη χώρα μόνιμο έργο με προστιθέμενη αξία: συμμετοχή σε ναυπηγήσεις, αναβαθμίσεις μονάδων επιφανείας, προγράμματα υποκατασκευών και, κυρίως, δημιουργία αξιόπιστης αλυσίδας προμηθευτών που θα «κουμπώνει» με τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού και με ευρωπαϊκά σχέδια ενίσχυσης της αμυντικής παραγωγής. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ναυπηγεία -μαζί και της Σαλαμίνας- μπορούν να λειτουργήσουν ως επιταχυντές, αρκεί να υπάρξει συνέχεια σε παραγγελίες, σαφές πρόγραμμα και πιστοποιήσεις. Αλλιώς, η συζήτηση κινδυνεύει να μείνει σε τίτλους «αναγέννησης», χωρίς το δύσκολο κομμάτι: ρυθμό, ποιότητα και προβλεψιμότητα που ζητούν οι μεγάλοι οίκοι και οι Ένοπλες Δυνάμεις.

Υπάρχει, τέλος, και η «γκρίζα ζώνη» όπου οι δύο άξονες συναντιούνται και αναγκαστικά συνεργάζονται. Τα UAV και η αντιμετώπιση drones είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: απαιτούν βιομηχανική ικανότητα κατασκευής/ολοκλήρωσης, αλλά και ισχυρό τεχνολογικό υπόβαθρο σε αισθητήρες, ηλεκτρονικό πόλεμο, λογισμικό και δικτυώσεις. Το ίδιο ισχύει για συστήματα επιτήρησης συνόρων και θαλάσσιας επιτήρησης, όπου μια πλατφόρμα χωρίς τα κατάλληλα «μάτια» και τη διασύνδεση μετατρέπεται σε ακριβό κέλυφος. Η διεθνής τάση δείχνει ότι ο πόλεμος γίνεται περισσότερο «δεδομένα και δίκτυο» και λιγότερο «μεμονωμένη πλατφόρμα». ‘Αρα, όποιος θέλει ρόλο σε αυτή την αγορά, πρέπει να έχει και τα δύο: και βιομηχανική βάση, και τεχνολογικό βάθος.

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι ο νέος χάρτης της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας δεν είναι μονοδιάστατος, ούτε μπορεί να λειτουργήσει με αποσπασματικές κινήσεις. Η Ελλάδα διατηρεί κρίσιμους πυλώνες στη βαριά υποστήριξη και την παραγωγή υλικού, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει ένα αυξανόμενο τεχνολογικό οικοσύστημα που καλύπτει από αισθητήρες και επικοινωνίες μέχρι λογισμικό διοίκησης και ελέγχου. Το στοίχημα από εδώ και πέρα είναι διπλό: αφενός η σταθερότητα των παραγγελιών και των προγραμμάτων ώστε να στηρίζονται γραμμές παραγωγής, επενδύσεις και απασχόληση, αφετέρου η μετατροπή της τεχνολογικής εξειδίκευσης σε διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα και συμπαραγωγές που θα κρατούν αξία, γνώση και εξαγωγικές προοπτικές εντός χώρας. Αν αυτό δεν γίνει, η χώρα θα συνεχίσει να κινείται ανάμεσα σε φιλόδοξες δηλώσεις και αποσπασματικό έργο. Αν γίνει, τότε το «εγχώριο αποτύπωμα» δεν θα είναι απλώς ποσοστό σε μια σύμβαση, αλλά μια πραγματική βιομηχανική επιστροφή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η αποκαθήλωση της Καρυστιανού – Γράφει ο Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος

Η Μαρία Καρυστιανού δεν χρειάστηκε παρά μόνο δυο τηλεοπτικές εμφανίσεις (και δη σε φιλικά της ΜΜΕ) για να βρεθεί στον δρόμο της αποκαθήλωσης. Μια γυναίκα με υπέρμετρο «εγώ» και ναρκισσισμό μεγαλύτερο του Γιάνη, κατάφερε να μεταθέσει το βάρος της τραγωδίας των Τεμπών στο παραμύθι και στις θεωρίες συνωμοσίας ή σε άλλα ζητήματα που εκείνη επιλέγει.

Νίκος Σακελλαρόπουλος
Γράφει ο συνεργάτης του Έμβολος δημοσιογράφος Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος

Όμως, η ουσία αυτής της θλιβερής υπόθεσης είναι άλλη. Από τη μια οι λανθασμένοι χειρισμοί ενός σταθμάρχη κι από την άλλη η πολιτική κι οι πολιτικοί. Κι αυτό η Καρυστινού το απεμπόλησε εξ αρχής.

Προσέξτε: Η προμήθεια των συστημάτων  που πιθανόν θα είχαν απενεργοποιήσει τους μοιραίους χειρισμούς του σταθμάρχη, είχε γίνει πριν από τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2004! Ουδέποτε  όμως τοποθετήθηκαν, ουδέποτε τέθηκαν σε λειτουργία.

Πόσοι πρωθυπουργοί πέρασαν από τότε; Σημίτης, Καραμανλής, Γιώργος Παπανδρέου, Αντώνης Σαμαράς, Αλέξης Τσίπρας, Κυριάκος Μητσοτάκης.

Πόσοι υπουργοί πέρασαν από τότε; Πόσοι υφυπουργοί, πόσοι γραμματείς; Ων ουκ έστιν αριθμός. Κι αν οι πρωθυπουργοί δεν  μπορεί να ασχολούνται με το αν είχαν ή δεν είχαν εγκατασταθεί κάποια συστήματα που σάπιζαν σε αποθήκες (αν το γνώριζαν κιόλας) όλοι οι άλλοι είχαν ευθύνες.

Κι όμως. Στα πλαίσια της αντικυβερνητικής υστερίας και των κραυγών εναντίον του Μητσοτάκη ακόμη και για πέναλτι που δίνονται ή όχι σε κάποια ομάδα, το θέμα μετατοπίστηκε σε… ξυλόλια…παράνομα φορτία και …χαμένα βαγόνια! Δηλαδή, από την ουσία στην κουταμάρα, με νικήτρια την κουταμάρα.

Η Μαρία Καρυστιανού έσπρωξε τα πράγματα εκεί κι αφελώς σημαντική μερίδα της κοινωνίας ακολούθησε. Ήταν βλέπετε και το βαθύ συναίσθημα για μια χαροκαμένη μάνα. Μαζί της σύσσωμη η Αριστερά με όλα τα κόμματα και κομματίδια της, η συνωμοσιολογική (ψεκασμένη Δεξιά) και γενική εκείνη η κοινωνία που αδυνατεί να σκεφτεί και να εμβαθύνει ακόμη και για ζητήματα απλής λογικής.

Αυτά όλα, σε συνδυασμό με την εμφανή εντολή των ολιγαρχών-κατόχων των ΜΜΕ «να πέσει ο Μητσοτάκης» και την σαφή διείσδυση του πουτινισμού στην Ελλάδα, με πολιτικούς και ΜΜΕ – με τον ίδιο στόχο-  κατέστησαν την Καρυστιανού πρόσωπο -σύμβολο. Με συνεχείς κραυγές για Δικαιοσύνη, αλλαγή των πάντων και …φυγή του …δολοφόνου Μητσοτάκη! Μέχρι και την ψηφοφορία εκλογής προέδρου της δημοκρατίας θέλησε να σταματήσει, κατηγορώντας τον Κωνσταντίνο Τασούλα, ότι δεν έκανε σωστά τη δουλειά του ως πρόεδρος της Βουλής, για τα Τέμπη! Χώρια η απαίτηση να παραπεμφθεί για …εσχάτη προδοσία ο Μητσοτάκης!

Μα τα σύμβολα εύκολα αποκαθηλώνονται, όταν στερούνται στέρεων υλικών. Μόλις είπε ότι θα προχωρήσει σε ίδρυση πολιτικού κόμματος κι άνοιξε το στόμα της να μιλήσει πολιτικά, έγινε ο σεισμός. Ο λόγος της ακροδεξιός, επικίνδυνος για τα ατομικά δικαιώματα. Το ίδιο κι εκείνα τα πρόσωπα που εκδηλώθηκαν ως συνεργάτες της. Κι αμέσως ξαφνιασμένοι την «άδειασαν» όσοι την αποθέωναν υιοθετώντας τις θέσεις της και την περιέφεραν μέχρι και το Ευρωκοινοβούλιο για να καταθέτει εναντίον της Ελλάδας και φυσικά του… Μητσοτάκη

Σήμερα, μας λέει ότι …επιτροπή σοφών επεξεργάζεται το πρόγραμμα του νέου της κόμματος, μα εμείς είδαμε μια κυρία υπέρμαχο της δραχμής, μια πολιτευτή του πολιτικού μορφώματος «Νίκη» και μάθαμε για μια …γερόντισσα στην Συρία, που μιλάει μόνο…αραμαϊκά! Α, και μια αστρολόγο.

Οι μέχρι σήμερα συνοδοιπόροι της τα έχασαν. Άλαλοι! Βλέπετε, αυτό το κόμμα που θέλει να φτιάξει, δεν ρίχνει τον Μητσοτάκη, δεν αφαιρεί ψήφους από τη Νέα Δημοκρατία, αλλά αποδεκατίζει τα αντισυστημικά κόμματα της Αριστεράς και της Δεξιάς που την προικοδότησαν! Δηλαδή, το κόμμα της Κωνσταντοπούλου, το κόμμα του Φάμελλου, του Κασσελάκη, του Βελόπουλου, των μοναστηριών και ότι άλλο περιθωριακό υπάρχει.

Οι δε υπόλοιποι συγγενείς των θυμάτων, την αποκαθήλωσαν εν μια νυκτί. «Παραιτήσου», της φώναξαν και με μία ιδιαίτερα σκληρή παρέμβασή τους, καταγγέλλουν ότι αποφάσεις και οικονομικές κινήσεις της έγιναν ερήμην του συλλόγου. Της ζητούν μάλιστα να παραδώσει όλες τις τραπεζικές κάρτες που είναι συνδεδεμένες με τους τραπεζικούς λογαριασμούς του συλλόγου, καθώς και τους κωδικούς των τραπεζικών λογαριασμών. Ταυτοχρόνως, βρίσκεται σε εξέλιξη έλεγχος των οικονομικών του συλλόγου, όπως ζήτησαν συγγενείς των θυμάτων, με την καταγγελία, ότι από τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν από την περιβόητη  συναυλία για να μοιραστούν, δεν έφτασαν ποτέ στα χέρια τους!

Είπαμε, η  κατακρήμνιση, η αποκαθήλωση, ελάχιστα απέχει από την εκτόξευση…Κι η Μαρία Καρυστινού, με τη στρατηγική της έντασης  που έχει επιλέξει, κάνει ότι μπορεί για να μη ξεκινήσει τώρα η δίκη. Γνωρίζει ότι μέσα από τη δικογραφία θα φανεί και θα επιβεβαιωθούν όσοι δεν προσκύνησαν το παραμύθι και τις ιστορίες συνωμοσίας. Κι εκείνη δεν το θέλει ως αρχηγός κόμματος. Τώρα μάλιστα θυμήθηκε να ζητήσει να μη γίνει η δίκη στη Λάρισα, αλλά σε άλλη πόλη!

Για να μη λέμε πολλά. Το επόμενο βήμα της θα είναι η αμφισβήτηση της δίκης, με στόχο το αντισυστημικό κοινό.  Μαζί με ένα σωρό ανόητους μεγαλέμπορους του λαϊκού συναισθήματος, έστω κι αυτό πατάει επάνω σε μνήματα…

Πρωτοσέλιδοι βασικοί τίτλοι εφημερίδων της Κυριακής 25 Ιανουαρίου 2025

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ 25/1/2026

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ: «Το δόγμα Τραμπ «μαζί μου ή στον πάγο…»»

REAL NEWS: «Στην κόψη του ξυραφιού – Γιατί έχουμε πλημμύρες κάθε χρόνο!»

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: «Πώς θα χτυπάνε ψηφιακή κάρτα στο Δημόσιο»

ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: «Ψηφιακό φακέλωμα για 10 εκατ.οχήματα – Ο Ντόναλντ τραμπ μετά τη Γροιλανδία απειλεί τώρα και το… Μουντιάλ»

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: «ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΠΥΞΙΔΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ Η Αθήνα στο τρενάκι του ιλίγου»

Documento: «Η ΑΤΤΙΚΗ ΠΑΝΩ ΣΕ ΔΥΟ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΕΣ ΒΟΜΒΕΣ Μελλοθάνατοι για χάρη των χορηγών»

EΣΤΙΑ: ««Κρυφτό» με τον Τραμπ Τανγκό με το Βερολίνο»

ΤΟ ΒΗΜΑ: «Οι Έλληνες διαλέγουν σύμμαχο»

ΜΠΑΜ στο ρεπορτάζ: «ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΓΙΑ ΤΑ… ΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ»

KONTRANEWS: «Έξαλλοι με τον Μητσοτάκη Αμερικανοί και Ευρωπαίοι»

ΤΟ ΠΑΡΟΝ: «ΠΟΝΤΑΡΕΙ στο μπάχαλο – Μόνο στα σούπερ μάρκετ ξόδεψε λεφτά ο κόσμος το 2025»

Ο ΛΟΓΟΣ: «Πώς θα αποζημιωθούν οι πληγέντες από την κακοκαιρία – Γάμοι, βαπτίσεις και events στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ»

Η ΑΥΓΗ: «Διπλό ξεπούλημα των αγροτών – Σωκράτης Φάμελλος Πράξη τώρα οι συνεργασίες»

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: «5 ΔΙΣ. ΒΑΡΕΛΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ στο ελληνικό νησί που χάρισε ο Ράμα στον γαμπρό του Τραμπ»

Αρνάκι λαδορίγανη – Νοστιμιά της κατσαρόλας

Σίσσυ Νίκα
Γράφει η Σίσσυ Νίκα – Δημοσιογράφος Γαστρονομίας και Πολιτισμού

Μια γευστική δημιουργία που αρέσει σε όλους και γίνεται πολύ εύκολα.

Απλά τα υλικά πρέπει να είναι εξαιρετικά για να έχετε ένα επικό αποτέλεσμα.

Η Βάσω μας είπε ότι το μυστικό για όλα τα ριγανάτα φαγητά είναι ότι πρέπει η ρίγανη να μπει προς το τέλος του μαγειρέματος γιατί αλλιώς πικρίζει το φαγητό μας. 

Αρνάκι λαδορίγανη 1

 Αρνάκι λαδορίγανη

Από τη Βάσω Κατσαρού – Γιαννοπούλου, γιατρό και απίθανη μαγείρισσα

 Υλικά για 4 άτομα

 1 κιλό παϊδάκια αρνάκι

5-6 σκελίδες σκόρδο, ολόκληρες

Χυμό από 1 λεμόνι και το ξύσμα

Μισή κούπα ελαιόλαδο εκλεκτό

Ρίγανη

Αλάτι

Φρεσκοτριμμένο πιπέρι

Αρνάκι λαδορίγανη 2

 Τρόπος παρασκευής

 Πασπαλίζουμε το κρέας με αλάτι και πιπέρι.

 Σε βαθύ τηγάνι βάζουμε 3 κουταλιές ελαιόλαδο και σοτάρουμε τα παϊδάκια, γυρίζοντάς τα με τη λαβίδα και από τις δύο πλευρές μέχρι να πάρουν χρώμα.

 Βγάζουμε τα παιδάκια και τα αφήνουμε σε πιατέλα στην άκρη.

 Στο τηγάνι σοτάρουμε τα σκόρδα μέχρι να ξανθίνουν ελαφρά.

 Στην κατσαρόλα βάζουμε το ελαιόλαδο και αφήνουμε να κάψει και αμέσως μετά βάζουμε τα παϊδάκια και τα σκόρδα και αφήνουμε να πάρουν βράση.

 Σβήνουμε με το χυμό λεμονιού.

Προσθέτουμε 1 ποτήρι ζεστό νερό, το ξύσμα λεμονιού, αλάτι, πιπέρι και αφήνουμε να βράσει το κρέας σε μισοσκεπασμένη κατσαρόλα για 45 λεπτά.

 Δοκιμάζουμε το κρέας και αν είναι έτοιμο όπως το θέλουμε, προσθέτουμε και τη ρίγανη αφήνοντας να πάρει μια βράση για 1 λεπτό.

 Τα παϊδάκια θα μείνουν με τη σαλτσούλα τους.

Αρνάκι λαδορίγανη 3

 Σερβίρουμε και συνοδεύεται με σαλάτα πράσινη ή πατάτες τηγανητές ή πουρέ πατάτας.

Καιρός: Ο καιρός στην Ελλάδα για σήμερα Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2026

ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 25-01-2026

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Στα ανατολικά παροδικά αυξημένες νεφώσεις με τοπικές βροχές κυρίως στη Θράκη, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα. Στην υπόλοιπη χώρα λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες, οι οποίες από το απόγευμα και από τα βορειοδυτικά θα αυξηθούν και τις βραδινές ώρες θα σημειωθούν λίγες τοπικές βροχές στα βόρεια και τη νύχτα πιθανώς μεμονωμένες καταιγίδες στο βόρειο Ιόνιο.
Η ορατότητα θα είναι τοπικά περιορισμένη στα ηπειρωτικά τις πρωινές ώρες και πιθανώς να σχηματιστούν ομίχλες.
Οι άνεμοι θα πνέουν από νότιες διευθύνσεις 4 με 6, στα πελάγη τοπικά 7 και στο Ιόνιο πρόσκαιρα έως 8 μποφόρ.
Η θερμοκρασία θα σημειώσει μικρή άνοδο και θα φτάσει στα βόρεια τους 15 με 16 βαθμούς, στις υπόλοιπες περιοχές τους 17 με 19 και στα νότια τοπικά τους 20 βαθμούς Κελσίου.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ
Καιρός: Παροδικά αυξημένες νεφώσεις με λίγες τοπικές βροχές στη Θράκη και από τις βραδινές ώρες και στις υπόλοιπες περιοχές.
Άνεμοι: Από νότιες διευθύνσεις 3 με 5 και από το απόγευμα τοπικά 6 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 05 έως 15 με 16 βαθμούς Κελσίου. Στη δυτική Μακεδονία 3 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Καιρός: Παροδικά αυξημένες νεφώσεις με πιθανότητα ασθενών τοπικών βροχών τις βραδινές ώρες.
Άνεμοι: Ανατολικοί νοτιοανατολικοί 3 με 4 και από τις βραδινές ώρες 4 με 5 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 06 έως 16 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Λίγες νεφώσεις παροδικά αυξημένες τις πρώτες πρωινές ώρες και εκ νέου από το απόγευμα, οπότε τις βραδινές ώρες θα σημειωθούν λίγες τοπικές βροχές στο βόρειο Ιόνιο και την Ήπειρο. Τη νύχτα πιθανώς να εκδηλωθούν μεμονωμένες καταιγίδες στο βόρειο Ιόνιο.
Άνεμοι: Νότιοι νοτιοανατολικοί 4 με 6 και στο Ιόνιο τοπικά 7 πρόσκαιρα έως 8 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 08 έως 20 βαθμούς Κελσίου. Στο εσωτερικό της Ηπείρου 3 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΕΥΒΟΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Αραιές νεφώσεις κατά διαστήματα πιο πυκνές.
Άνεμοι: Από νότιες διευθύνσεις 4 με 5 και στα ανατολικά και τα νότια τοπικά 6 πρόσκαιρα έως 7 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 07 έως 19 βαθμούς Κελσίου. Στα βόρεια 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερη.

ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΚΡΗΤΗ
Καιρός: Αραιές νεφώσεις κατά διαστήματα πιο πυκνές.
Άνεμοι: Νότιοι νοτιοανατολικοί 4 με 6 και από το απόγευμα τοπικά 7 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 14 έως 20 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ – ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Καιρός: Παροδικά αυξημένες νεφώσεις με λίγες τοπικές βροχές.
Άνεμοι: Νότιοι νοτιοανατολικοί 4 με 6 και από το απόγευμα τοπικά 7 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 14 έως 20 βαθμούς Κελσίου. Στα βόρεια 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερη.

ΑΤΤΙΚΗ
Καιρός: Αραιές νεφώσεις κατά διαστήματα πιο πυκνές.
Άνεμοι: Από νότιες διευθύνσεις 4 με 5 πρόσκαιρα τοπικά 6 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 08 έως 18 βαθμούς Κελσίου.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΑΥΡΙΟ ΔΕΥΤΕΡΑ 26-01-2026
Νεφώσεις κατά τόπους αυξημένες με βροχές στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Σποραδικές καταιγίδες θα εκδηλωθούν αρχικά στα δυτικά και τα βόρεια και βαθμιαία και στις υπόλοιπες περιοχές.
Τα φαινόμενα που κατά τόπους στα δυτικά, τα βόρεια και το ανατολικό Αιγαίο πιθανώς θα είναι ισχυρά, στα βορειοδυτικά τις βραδινές ώρες θα σταματήσουν.
Χιονοπτώσεις θα σημειωθούν στα ορεινά της δυτικής και βόρειας χώρας.
Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά νότιοι νοτιοανατολικοί 5 με 7 στρεφόμενοι γρήγορα σε δυτικούς νοτιοδυτικούς 4 με 6 μποφόρ. Στα ανατολικά θα πνέουν νότιοι νοτιοανατολικοί 5 με 7 και στο Αιγαίο τοπικά 8 μποφόρ, στρεφόμενοι από το απόγευμα σε νοτιοδυτικούς με μικρή εξασθένηση στα κεντρικά και τα βόρεια.
Η θερμοκρασία θα σημειώσει μικρή πτώση ως προς τις μέγιστες τιμές της με εξαίρεση το ανατολικό Αγκαίο. Στο Ιόνιο και τα ηπειρωτικά θα φτάσει τους 15 με 17 βαθμούς, ενώ στα βορειοδυτικά δεν θα ξεπεράσει τους 12 με 13 και στην υπόλοιπη χώρα θα φτάσει τους 18 με 19 βαθμούς Κελσίου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ