Ξεκίνησε σήμερα η ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων για τον δεύτερο κύκλο, περιόδου 2026-2027, της δράσης «Προώθηση και υποστήριξη παιδιών για την ένταξή τους στην προσχολική εκπαίδευση καθώς και για την πρόσβαση παιδιών σχολικής ηλικίας, εφήβων και ατόμων με αναπηρία σε υπηρεσίες δημιουργικής απασχόλησης».

Η δράση αφορά στη συμμετοχή βρεφών και νηπίων σε βρεφικούς, βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, παιδιών σχολικής ηλικίας και εφήβων σε ΚΔΑΠ, καθώς και παιδιών και ατόμων με αναπηρία σε ΚΔΑΠ ΑμεΑ.

Η βασική καινοτομία του νέου κύκλου αφορά στις πολύτεκνες οικογένειες: βρέφη, νήπια και παιδιά οικογενειών με τέσσερα παιδιά και άνω μπορούν να λάβουν voucher συμμετοχής σε βρεφικούς, βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, εφόσον η αίτηση είναι έγκυρη.

«Το είπαμε και το κάνουμε πράξη: βρέφη, νήπια και παιδιά πολύτεκνων οικογενειών, δηλαδή οικογενειών με τέσσερα παιδιά και άνω, μπορούν να λάβουν voucher για βρεφικούς, βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Με ετήσιο προϋπολογισμό 393,5 εκατομμυρίων ευρώ, στηρίζουμε τη συμμετοχή παιδιών σε δομές φροντίδας, προσχολικής εκπαίδευσης και δημιουργικής απασχόλησης και ενισχύουμε στην πράξη την πολύτεκνη οικογένεια», δήλωσε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου.

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν γονείς ή πρόσωπα που έχουν τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, ανάδοχοι γονείς, επίτροποι ή συμπαραστάτες και νόμιμοι εκπρόσωποι βρεφών, παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας, παιδιών, εφήβων και ατόμων με αναπηρία που επιθυμούν τη συμμετοχή των ωφελουμένων σε αντίστοιχες δομές.

Οι αιτήσεις και τα δικαιολογητικά συμμετοχής υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά έως την Τετάρτη 5 Αυγούστου 2026, μέσω της ειδικής εφαρμογής της ΕΕΤΑΑ Α.Ε., στις ιστοσελίδες www.eetaa.gr και paidikoi.eetaa.gr.

Η υποβολή των αιτήσεων γίνεται σταδιακά, με βάση το τελευταίο ψηφίο του ΑΦΜ της αιτούσας ή του αιτούντος, ως εξής:

18/7/2026 – 19/7/2026 για ΑΦΜ που λήγουν σε 0, 1, 2,

20/7/2026 – 21/7/2026 για ΑΦΜ που λήγουν σε 3, 4, 5,

22/7/2026 – 23/7/2026 για ΑΦΜ που λήγουν σε 6, 7, 8, 9,

24/7/2026 – 5/8/2026 για όλα τα ΑΦΜ.

Για την είσοδο στην ηλεκτρονική εφαρμογή απαιτούνται οι κωδικοί Taxisnet αποκλειστικά της αιτούσας ή του αιτούντος. Η πλειοψηφία των στοιχείων που απαιτούνται αντλείται αυτόματα από πληροφοριακά συστήματα, μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Η δράση συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027 και από εθνικούς πόρους, μέσω του Τακτικού Προϋπολογισμού του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εκεί όπου ο Πηνειός ολοκληρώνει το μεγάλο ταξίδι του και τα νερά του ενώνονται με το Αιγαίο, ένας ιδιαίτερος κάτοικος κινείται ανάμεσα στις βάρκες και τα δίχτυα των ψαράδων.

Με το χαρακτηριστικό γαλάζιο χρώμα στα άκρα του, τις δυνατές δαγκάνες και την επιθετική του συμπεριφορά, το μπλε καβούρι αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια γνώριμη παρουσία στο Δέλτα του ποταμού. Για τους κατοίκους είναι ο «Ιταλός». Για τους ψαράδες, ένας παλιός γνώριμος, αλλά και ένας μεγάλος μπελάς.

Από τα τέλη της άνοιξης και κυρίως κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το μπλε καβούρι εμφανίζεται σε μεγάλες ποσότητες στις εκβολές του Πηνειού. Μπλέκεται στα δίχτυα, κόβει με τις ισχυρές δαγκάνες του τα αλιευτικά εργαλεία και δυσκολεύει την καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν από το ποτάμι και τη θάλασσα.

Πρόκειται για το μπλε καβούρι του Ατλαντικού, με την επιστημονική ονομασία Callinectes sapidus. Σύμφωνα με στοιχεία ερευνητικού έργου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας για το θαλάσσιο οικοσύστημα και τα ξενικά είδη, το μπλε καβούρι κατάγεται από τις δυτικές ακτές του Ατλαντικού Ωκεανού, όπου ζει σε εκβολικά, λιμνοθαλασσιαία και άλλα παράκτια οικοσυστήματα.

Στις εκβολές του Πηνειού οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις παρατηρούνται κυρίως από τις αρχές έως τα μέσα Ιουνίου, σύμφωνα με τοπικές καταγραφές. Οι ψαράδες γνωρίζουν εμπειρικά ότι τον χειμώνα τα μπλε καβούρια μετακινούνται σε βαθύτερα νερά, ενώ την άνοιξη επιστρέφουν στις ακτές και στις εκβολές των ποταμών για να αναπαραχθούν. Η αλιεία τους αυξάνεται κατά τους θερινούς μήνες, όταν η παρουσία τους στα ρηχά νερά γίνεται εντονότερη.

Για την πολύχρονη παρουσία του μπλε καβουριού στις εκβολές του Πηνειού μιλά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο εντεταλμένος σύμβουλος του Δήμου Αγιάς για θέματα τουρισμού, Νίκος Ντάγκας, μεταφέροντας και την ιδιαίτερη ονομασία που χρησιμοποιούν οι ντόπιοι ψαράδες τόσο στην περιοχή όσο και στον Θερμαϊκό. Μια ονομασία που πέρασε από στόμα σε στόμα, αποτυπώνοντας τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι της αλιείας υποδέχθηκαν έναν άγνωστο οργανισμό που εμφανίστηκε στα δίχτυα τους.

«Το μπλε καβούρι το συναντάμε εδώ και πολλά χρόνια και κυρίως το καλοκαίρι γεμίζουν από αυτό οι εκβολές του Πηνειού. Οι ντόπιοι εδώ, όπως και στον Θερμαϊκό, το αποκαλούν “Ιταλό”. Πίσω από αυτή την ονομασία υπάρχει μια παλιά ιστορία, σύμφωνα με την οποία το είδος εισήλθε στην Ελλάδα μέσω των Ιταλών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι μια αφήγηση που πέρασε από στόμα σε στόμα και έμεινε ζωντανή μέχρι σήμερα, μαζί με την εικόνα του μπλε καβουριού ως ενός ξένου ‘’εισβολέα’’ που εγκαταστάθηκε στα νερά της περιοχής», αναφέρει ο κ. Ντάγκας.

Βέβαια, η συγκεκριμένη εκδοχή διατηρείται ως προφορική παράδοση και έχει καταγραφεί και σε ευρωπαϊκό ερευνητικό υλικό. Οι επιστήμονες, πάντως, θεωρούν πως το μπλε καβούρι έφτασε στην Ευρώπη πιθανότατα με τα νερά που μεταφέρουν τα πλοία στις δεξαμενές τους.

«Με τα χρόνια η παρουσία του έγινε τόσο έντονη, ώστε έπαψε να προκαλεί έκπληξη. Σήμερα μπορεί να είναι ξενικό είδος, αλλά αποτελεί πλέον μια γνώριμη εικόνα στις εκβολές και μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται δίπλα στον Πηνειό», αναφέρει ο κ. Ντάγκας.

Τη σχέση των ψαράδων με το μπλε καβούρι περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιώργος Γεωργάκης, ντόπιος ψαράς με πολυετή παρουσία στις εκβολές του Πηνειού. Όπως λέει, γνωρίζει το είδος από τότε που ήταν μικρό παιδί, καθώς η παρουσία του στην περιοχή δεν είναι καινούργια.

«Τα γνωρίζω από μικρό παιδί. Υπήρχαν πολλά χρόνια στην περιοχή, αλλά κυρίως το καλοκαίρι εμφανίζονται σε πολύ μεγάλες ποσότητες», αναφέρει.

Για τους ανθρώπους που ρίχνουν καθημερινά τα δίχτυα τους στις εκβολές, η παρουσία του μπλε καβουριού δεν είναι ιδαίτερα ευπρόσδεκτη. Σύμφωνα με τον κ. Γεωργάκη, πρόκειται για έναν «μεγάλο μπελά» για τους ψαράδες, καθώς τα καβούρια μπλέκονται στα αλιευτικά εργαλεία και προκαλούν ζημιές.

«Κόβουν τα δίχτυα και δημιουργούν πολλά προβλήματα. Οι δαγκάνες τους είναι δυνατές σαν πένσες. Μόλις πιαστούν στο δίχτυ, τις ανοιγοκλείνουν με δύναμη, αρπάζουν ό,τι βρεθεί μπροστά τους και δεν αφήνουν εύκολα. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή για να τα ξεμπλέξεις, γιατί είναι πολύ επιθετικά και μπορούν να τραυματίσουν ακόμη και τον ψαρά», περιγράφει ο κ. Γεωργάκης.

Ο Γιώργος Γεωργάκης γνωρίζει, όμως, όπως και όλοι οι ψαράδες και οι ντόπιοι κάτοικοι της περιοχής και την άλλη πλευρά του μπλε καβουριού, εκείνη που αποκαλύπτεται όταν φτάσει στο τραπέζι. «Το κρέας του είναι πολύ νόστιμο και έχει ξεχωριστή γεύση. Εδώ, το κάνουμε μεζέ και το βάζουμε στη μέση, μαζί με το τσίπουρο και την παρέα. Είναι από εκείνους τους μεζέδες που ταιριάζουν με το καλοκαίρι και τη ζωή δίπλα στη θάλασσα», αναφέρει.

Τη δική του εμπειρία από το μπλε καβούρι μεταφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και ο ερασιτέχνης ψαράς Χρήστος Λιαπής, περιγράφοντας έναν απλό αλλά ιδιαίτερο τρόπο ψαρέματος από την ακτή.

«Παλαιότερα τα μπλε καβούρια που βγάζαμε ήταν πολύ μεγαλύτερα από αυτά που συναντάμε σήμερα. Μου έχει τύχει να πιάσω καβούρι που έφτανε ακόμη και τα 500 γραμμάρια. Έχουν πολύ δυνατές δαγκάνες και χρειάζεται μεγάλη προσοχή όταν τα πλησιάζεις και προσπαθείς να τα βγάλεις, γιατί μόλις αρπάξουν κάτι δεν το αφήνουν εύκολα. Το ωραίο είναι ότι δεν χρειάζεσαι απαραίτητα βάρκα για να τα ψαρέψεις. Μπορείς να σταθείς στην ακτή, να βάλεις ένα κομμάτι κοτόπουλο για δόλωμα και να περιμένεις. Μόλις πλησιάσει το καβούρι και πιαστεί από το δόλωμα, το σηκώνεις σιγά και το μαζεύεις με την απόχη. Θέλει υπομονή και προσοχή στις κινήσεις, αλλά είναι ένας όμορφος τρόπος ψαρέματος. Και όταν τελειώσει η διαδικασία, γίνεται ένας εξαιρετικός μεζές, με πολύ νόστιμο κρέας, ιδανικός για το τραπέζι και το τσίπουρο», αναφέρει ο κ. Λιάπης.

Η εξάπλωση, πάντως του μπλε καβουριού συνδέεται με την ικανότητά του να επιβιώνει σε διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες.

Σύμφωνα με το ερευνητικό έργο της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, το Callinectes sapidus είναι ευρύαλο και ευρύθερμο είδος. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αντέχει σε σημαντικές μεταβολές της αλατότητας και της θερμοκρασίας του νερού.

Οι ιδιότητες αυτές το βοηθούν να εγκαθίσταται σε παράκτιες περιοχές όπου αναμειγνύεται το γλυκό νερό των ποταμών με το θαλασσινό. Τέτοιες συνθήκες επικρατούν και στο Δέλτα του Πηνειού, δημιουργώντας ένα περιβάλλον κατάλληλο για την παρουσία και την ανάπτυξή του.

Κάθε καλοκαίρι, πάντως, η ίδια εικόνα επιστρέφει στις εκβολές του Δέλτα του Πηνειού. Οι βάρκες βγαίνουν στο νερό, τα δίχτυα σηκώνονται και ανάμεσα στα ψάρια ξεπροβάλλουν οι γνώριμες γαλάζιες δαγκάνες. Οι ψαράδες θα προσπαθήσουν προσεκτικά να τις ξεμπλέξουν, θα γκρινιάξουν για τις ζημιές και ύστερα, όταν πέσει η δουλειά, κάποιο από τα καβούρια θα βρεθεί στη μέση του τραπεζιού, δίπλα στο τσίπουρο. Κάπως έτσι κυλά η ζωή στις εκβολές του Πηνειού, όπου ακόμη και ένας «εισβολέας» μπορεί, με τον καιρό, να γίνει μέρος των ιστοριών και των συνηθειών του τόπου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η περίπτωση του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης

Όλη τη σχολική χρονιά που μόλις τελείωσε, λίγο μετά το πρώτο κουδούνι, η αυλή του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης αποκτούσε έναν διαφορετικό ρυθμό. Ανάμεσα στις φωνές των παιδιών, κάποιοι μαθητές κατευθύνονταν στα υπερυψωμένα παρτέρια για να ελέγξουν αν τα φυτά χρειάζονταν νερό, άλλοι παρατηρούσαν τα έντομα που κινούνταν ανάμεσα στα λαχανικά, ενώ κάποιοι άνοιγαν τον κάδο του κομπόστ για να δουν πώς τα φύλλα και τα οργανικά υπολείμματα από τα σχολικά γεύματα μετατρέπονται σταδιακά σε γόνιμο χώμα. «Για τα παιδιά, ο σχολικός κήπος δεν αποτελεί μια περιστασιακή δραστηριότητα. Είναι μέρος της καθημερινότητάς τους και, πολλές φορές, η ίδια η τάξη τους» λέει στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο εκπαιδευτικός του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης και διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Αριστείδης Σγατζός.

Ο σχολικός κήπος δημιουργήθηκε πριν από τέσσερα χρόνια στην αυλή των Κεντρικών Διδακτηρίων, με στόχο να αποτελέσει έναν ζωντανό χώρο μάθησης. Εκεί όπου μέχρι πρότινος υπήρχε ένας χώρος που χρησιμοποιούνταν ως πάρκινγκ (παλιότερα τα καλοκαίρια φιλοξενούσε τον κινηματογράφο «Παλλάς») διαμορφώθηκαν με την αρωγή του Δήμου Μυτιλήνης υπερυψωμένα παρτέρια, σύστημα κομποστοποίησης, υπαίθρια τάξη και γωνιές παρατήρησης της φύσης. Η δημιουργία του ήταν αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας εκπαιδευτικών, μαθητών, γονέων και ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας, ενώ σημαντική υπήρξε η συμβολή της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, που υποστήριξε την προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού, καθώς το σχολείο φιλοξενεί και παιδιά με προσφυγικό υπόβαθρο. Η συνεργασία με το συστεγαζόμενο στο ιστορικό σχολικό συγκρότημα στο κέντρο της πόλης, Πρότυπο ΓΕΛ διπλασίασε τον χώρο του κήπου και επέκτεινε τις δραστηριότητες που γίνονται σε αυτόν.

«Από την αρχή, λέει ο κ. Σγατζός, επιλέχθηκε να εφαρμοστούν πρακτικές οικολογικής καλλιέργειας και αρχές και μέθοδοι της περμακουλτούρας. (σ.σ Η περμακουλτούρα αεικαλλιέργεια, είναι μια επιστήμη σχεδιασμού αναγεννητικών οικοσυστημάτων. Στοχεύει στη δημιουργία αυτάρκων, βιώσιμων οικισμών μιμούμενη τα μοτίβα της φύσης. Βασίζεται σε τρεις ηθικούς πυλώνες: φροντίδα της γης, φροντίδα των ανθρώπων και δίκαιη κατανομή πόρων). Στο κήπο μας δεν χρησιμοποιούνται χημικά λιπάσματα ή φυτοφάρμακα. Το έδαφος προστατεύεται με εδαφοκάλυψη από φυσικά υλικά, παράγεται κομπόστ από οργανικά υπολείμματα, αξιοποιούνται τεχνικές εξοικονόμησης νερού, ενώ τα παιδιά μαθαίνουν στην πράξη ότι η υγεία του εδάφους αποτελεί τη βάση κάθε καλλιέργειας».

Οι μαθητές συμμετέχουν σε όλες τις εργασίες του κήπου. Σπέρνουν, μεταφυτεύουν, ποτίζουν, ξεχορταριάζουν, συλλέγουν σπόρους, παρακολουθούν την ανάπτυξη των φυτών και συγκομίζουν τους καρπούς. Μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα αρωματικά φυτά, να ξεχωρίζουν τα ωφέλιμα έντομα, να παρατηρούν τις αλλαγές των εποχών και να κατανοούν ότι η παραγωγή της τροφής απαιτεί χρόνο, υπομονή και φροντίδα για να φτάσει τελικά να μοιραστεί στα παιδιά κι εν γένει στη σχολική κοινότητα.

«Η ίδια η φύση γίνεται ο δάσκαλος. Ένας σπόρος που δεν φύτρωσε, μια δυνατή βροχή, το χαλάζι, η ξηρασία ή μια επίθεση από σαλιγκάρια μετατρέπονται σε αφορμές για συζήτηση και αναζήτηση λύσεων. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι η μάθηση δεν προκύπτει μόνο όταν όλα εξελίσσονται σύμφωνα με το σχέδιο, αλλά και όταν χρειάζεται να προσαρμοστούν σε όσα συμβαίνουν» σημειώνει ο κ. Σγατζός.

Ο κήπος, ωστόσο, δεν λειτουργεί ως ξεχωριστή δραστηριότητα. Ενσωματώνεται στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία. Στα μαθηματικά οι μαθητές υπολογίζουν επιφάνειες, αποστάσεις και ποσότητες. Στη γλώσσα γράφουν ημερολόγια, παρατηρήσεις και αφηγήσεις. Στα Φυσικά μελετούν το έδαφος, τους μικροοργανισμούς, τα φυτά και τις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα σε ένα οικοσύστημα. Πολύ συχνά το μάθημα μεταφέρεται έξω από την αίθουσα και ο χώρος του κήπου μετατρέπεται σε χώρο διδασκαλίας, συνδέεται με τα μικροσκόπια και τη συλλογή βιβλίων του Εργαστηρίου Φυσικών Επιστημών – Βιβλιοθήκης του σχολείου.

Ο σχολικός κήπος έχει εξελιχθεί και σε σημείο συνάντησης της σχολικής κοινότητας. Γονείς, εκπαιδευτικοί, εθελοντές και τοπικοί φορείς συμμετέχουν κατά καιρούς στις εργασίες, ενώ αναπτύσσονται συνεργασίες με άλλα σχολεία και συλλογικότητες της Λέσβου. Μέσα από αυτές τις δράσεις τα παιδιά γνωρίζουν την τοπική βιοποικιλότητα, τις παραδοσιακές ποικιλίες και τη σημασία της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.

«Στόχος μας δεν είναι να μάθουν τα παιδιά απλώς να καλλιεργούν λαχανικά. Μας ενδιαφέρει να μάθουν να παρατηρούν, να συνεργάζονται, να φροντίζουν έναν κοινό χώρο και να κατανοούν ότι ο άνθρωπος αποτελεί μέρος της φύσης και όχι κάτι έξω από αυτήν» λέει ο κ. Σγατζός.

Και μεταδιδακτορική έρευνα

Αυτές οι παρατηρήσεις ήταν και η αφετηρία της μεταδιδακτορικής έρευνας του κ. Σγατζού στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, η οποία εξετάζει πώς η συμμετοχή των παιδιών σε έναν σχολικό κήπο που βασίζεται στις αρχές της περμακουλτούρας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη φύση και τη σχέση τους με αυτήν. Όπως σημειώνει «η έρευνα γεννήθηκε μέσα από την καθημερινή εκπαιδευτική πράξη και όχι το αντίστροφο ενώ έδωσε και πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα τα οποία παρουσιάστηκαν σε πανελλήνια και διεθνή επιστημονικά συνέδρια».

Και καταλήγει ο κ. Σγατζός: «Σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση, η απώλεια της βιοποικιλότητας και η απομάκρυνση των παιδιών από το φυσικό περιβάλλον αποτελούν παγκόσμιες προκλήσεις, ένας σχολικός κήπος δεν λύνει από μόνος του τα προβλήματα. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως ένας μικρός τόπος όπου τα παιδιά μαθαίνουν, μέσα από την πράξη, ότι η φροντίδα της γης, η συνεργασία και η συλλογική ευθύνη δεν αποτελούν αφηρημένες έννοιες, αλλά καθημερινές εμπειρίες. Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη αξία του σχολικού κήπου: ότι κάθε εποχή του χρόνου, μέσα σε μια αυλή σχολείου στο κέντρο της Μυτιλήνης, υπενθυμίζει πως η εκπαίδευση μπορεί να ξεκινά από ένα μικρό σπορόφυτο, αλλά να καλλιεργεί πολλά περισσότερα από φυτά».

Στρατής Μπαλάσκας
Φωτογραφίες 1ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης
ΑΠΕ-ΜΠΕ