Η συχνότερη συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως οι επισκέψεις στον κινηματογράφο, τα μουσεία ή το θέατρο, συνδέεται με σημαντικά χαμηλότερη βιολογική ηλικία, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Epidemiology and Community Health».
Η γήρανση είναι μια καθολική διαδικασία, όμως δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους. Η βιολογική ηλικία, δηλαδή ένας δείκτης που αποτυπώνει το πόσο καλά λειτουργεί ο οργανισμός, μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τη χρονολογική ηλικία ενός ατόμου.
Ερευνητές από το Ινστιτούτο Επιστήμης του Τόκιο στην Ιαπωνία επισημαίνουν ότι πραγματοποίησαν την πρώτη διαχρονική μελέτη που διερευνά τη σχέση μεταξύ πολιτιστικής συμμετοχής και βιολογικής ηλικίας, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη παράγοντες που παραμένουν σταθεροί στον χρόνο και θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Για τις ανάγκες της μελέτης ανέλυσαν στοιχεία από 1.899 ενήλικες που συμμετείχαν στην «English Longitudinal Study of Ageing», μια μακροχρόνια πληθυσμιακή έρευνα που παρακολουθεί ένα εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα ατόμων ηλικίας 50 ετών και άνω που ζουν στην Αγγλία.
Στους συμμετέχοντες μετρήθηκαν δεδομένα για δέκα φυσιολογικούς δείκτες: πίεση σφυγμού, διαστολική αρτηριακή πίεση, συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης, αναπνευστική λειτουργία, επίπεδα ινωδογόνου, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, LDL χοληστερόλη, δείκτης μάζας σώματος (BMI), δύναμη λαβής του χεριού και ταχύτητα βάδισης. Από τους δείκτες αυτούς προέκυψε ένας σύνθετος δείκτης βιολογικής ηλικίας.
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν επίσης ερωτηματολόγιο σχετικά με τη συχνότητα με την οποία επισκέπτονταν κινηματογράφους, μουσεία ή γκαλερί τέχνης και θέατρα, συναυλίες ή παραστάσεις όπερας. Για κάθε δραστηριότητα η συχνότητα βαθμολογούνταν από το 0 («ποτέ») έως το 5 («δύο φορές τον μήνα ή συχνότερα»), δημιουργώντας έναν συνολικό δείκτη πολιτιστικής συμμετοχής από 0 έως 15.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι συμμετείχαν συχνά σε πολιτιστικές δραστηριότητες, τουλάχιστον μία φορά κάθε λίγους μήνες, είχαν μέση βιολογική ηλικία περίπου τρία χρόνια μικρότερη από όσους συμμετείχαν σπάνια ή ποτέ. Τα άτομα με υψηλότερη πολιτιστική συμμετοχή ήταν συχνότερα γυναίκες, είχαν υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, εργάζονταν και παρουσίαζαν καλύτερη γενική κατάσταση υγείας.
Μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως το εισόδημα του νοικοκυριού, η επαγγελματική κατάσταση και τα χρόνια νοσήματα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε αύξηση κατά μία μονάδα στον δείκτη πολιτιστικής συμμετοχής συνδεόταν με μείωση της βιολογικής ηλικίας κατά περίπου 31 ημέρες.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες μπορεί να ενισχύει τις κοινωνικές σχέσεις, να προάγει πιο υγιεινές συμπεριφορές και να βελτιώνει την ψυχική υγεία, παράγοντες που ενδέχεται να επιβραδύνουν τη φυσιολογική γήρανση.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης και επομένως δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Αναγνωρίζουν επίσης ότι είναι πιθανό να υπάρχει αντίστροφη συσχέτιση: οι άνθρωποι με καλύτερη υγεία να έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα συμμετοχής σε πολιτιστικές δραστηριότητες.
Παρ’ όλα αυτά, τονίζουν ότι η πολιτιστική συμμετοχή αποτελεί έναν τροποποιήσιμο παράγοντα και θα μπορούσε να αποτελέσει αποτελεσματική παρέμβαση για την υγιή γήρανση. Όπως αναφέρουν, το όφελος που παρατηρήθηκε είναι συγκρίσιμο με εκείνο της συστηματικής σωματικής άσκησης.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν επιπλέον ότι η βελτίωση της γεωγραφικής και οικονομικής πρόσβασης σε πολιτιστικές εκδηλώσεις θα μπορούσε να αυξήσει τη συμμετοχή του πληθυσμού.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:
https://jech.bmj.com/content/early/2026/07/02/jech-2025-225753
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
